Hệ thống phương pháp tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất.doc

Hệ thống phương pháp tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất.

Phần 1

LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT

VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP

SẢN XUẤT 1.1 Sự cần thiết phải tổ chức kế toán tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất:

Bất kỳ một doanh nghiệp nào muốn tồn tại và phát triển đều cần phải hiểu rõ

về các quy luật kinh tế như quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu, quy luật giátrị Nghĩa là doanh nghiệp phải sản xuất sản phẩm ra phải có chất lượng tốt, giá

cả hợp lý và phù hợp với nhu cầu thị trường Điều đó chứng tỏ doanh nghiệpphải coi trọng công tác tính giá thành sản phẩm Vì giá thành sản phẩm là nhữngchỉ tiêu kinh tế quan trọng, chúng phản ánh chất lượng của hoạt động sản xuất

Có làm tốt công tác này, kế toán mới cung cấp được những thông tin chính xáccho nhà quản trị doanh nghiệp để tìm ra nguyên nhân và từ đó đa ra quyết địnhquản lý trong việc thực hiện tiết kiệm chi phí và hạ giá thành hợp lý Điều nàychỉ có kế toán mới thực hiện được vì đây là một công cụ quan trọng trong quản

lý Như vậy kế toán tính giá thành sản phẩm là một phần không thể thiếu đượckhi thực hiện chế độ hoạch toán kinh tế

1.2 Vai trò của kế toán tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất:

Kế toán có vai trò quan trọng trong công tác tính giá thành sản phẩm Kếtoán với chức năng ghi chép, tính toán, phản ánh đầy đủ trung thực giám sát mộtcách thường xuyên liên tục sự biến động vật tư, tài sản và tiền vốn Kế toán xácđịnh thước đo giá trị và thước đo hiện vật để quản lý chi phí, từ đó kế toán cóthể cung cấp những tài liệu cần thiết về những chi phí bỏ ra trong quá trình sảnxuất kinh doanh và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh

Như vậy tổ chức công tác quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

là một công việc cần thiết và quan trọng đối với công tác quản lý nói chung và

công tác tính giá thành sản phẩm nói riêng.Việc tổ chức tốt công tác tính giáthành sản phẩm giúp cho các nhà quản lý biết được tình hình các yếu tố chi phí

là tiết kiệm hay lãng phí khi so sánh với chi phí định mức, với chi phí thực tế, từ

đó đề ra những biện pháp thích hợp nhằm tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giáthành sản phẩm và có quyết định phù hợp với sự phát triển sản xuất kinh doanh

và yêu cầu quản lý doanh nghiệp

1.3 Nhiệm vụ của kế toán tính giá thành sản phẩm:

- Xác định đối tượng tính giá thành phù hợp với đặc điểm tổ chức sản xuất,kinh doanh và qui trình công nghệ sản xuất ở doanh nghiệp để tổ chức tính giáthành sản phẩm

- Lựa chọn phương pháp tính giá thành phù hợp để tính giá

- Thông qua ghi chép kế toán mà kiểm tra tiến độ thực hiện kế hoạch sảnxuất, kiểm tra việc tuân thủ các định mức tiêu hao nguyên vật liệu, kiểm tra việc

sử dụng các nguồn lực trong quá trình sản xuất kinh doanh

- Lập báo cáo về giá thành sản xuất của sản phẩm, lao vụ sản xuất được trong

kì nhằm cung cấp thông tin phục vụ cho việc điều hành, quản lý hoạt động sảnxuất của doanh nghiệp

1.4 Giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất:

1.4.1 Bản chất và nội dung kinh tế của giá thành sản phẩm

Giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các khoản hao phí vềlao động sống và lao động vật hoá mà doanh nghiệp đã bỏ ra có liên quan đếnkhối lượng công tác và sản phẩm, lao vụ hoàn thành

Quá trình sản xuất là một quá trình thống nhất bao gồm cả 2 mặt: mặt hao

phí sản xuất và mặt kết quả sản xuất Tất cả những khoản chi phí phát sinh và

các chi phí phát sinh có liên quan đến khối lượng sản phẩm, lao vụ, dịch vụ đãhoàn thành trong kỳ sẽ tạo nên chỉ tiêu giá thành sản phẩm

Có 2 chỉ tiêu giá thành:

- Tổng giá thành: là toàn bộ chi phí liên quan đến toàn bộ số lượng sản phẩm,

dịch vụ hoàn thành, chỉ phản ánh quy mô của doanh nghiệp

- Giá thành đơn vị sản phẩm: là chi phí để sản xuất ra một đơn vị sản

phẩmhoặc dịch vụ hoàn thành, phản ánh chất lượng của quá trình sản xuất kinhdoanh

Nói cách khác, giá thành sản phẩm là biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoảnphí mà doanh nghiệp bỏ ra bất kể ở kỳ nào nhưng có liên quan đến khối lượngcông việc, sản phẩm đã hoàn thành trong kỳ

Giá thành là một phạm trù kinh tế gắn liền với sản xuất hàng hoá và là mộtchỉ tiêu tính toán không thể thiếu được trong nguyên tắc hạch toán kế toán Giáthành sản phẩm chỉ gồm những chi phí tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào quátrình sản xuất tiêu thụ mà phải được bồi hoàn để tái sản xuất ở doanh nghiệp chứkhông bao gồm những chi phí phát sinh trong kỳ kinh doanh của doanh nghiệp.Những chi phí đưa vào giá thành sản phẩm phải phản ánh được giá trị thực củacác tư liệu sản xuất tiêu dùng cho sản xuất, tiêu thụ và các khoản chi tiêu khác

có liên quan tới việc bù đắp giản đơn hao phí lao động sống

Như vậy, giá thành sản xuất được tính toán xác định cho từng loại sản phẩmhoặc từng lao vụ cụ thể và tính toán với những sản phẩm đã hoàn thành giaiđoạn sản xuất (thành phẩm hoặc kết thúc một số giai đoạn công nghệ bán thànhphẩm)

1.4.2 Phân loại giá thành sản xuất:

Với mục tiêu đáp ứng các yêu cầu của quản lý, hạch toán và kế hoạch hoágiá thành cũng như yêu cầu xây dựng giá cả hàng hoá, giá thành được xem xétdưới nhiều góc độ, phạm vi khác nhau Căn cứ vào lý luận và thực tế doanhnghiệp, giá thành được phân chia thành các loại khác nhau

1.4.2.1 Phân loại theo thời gian và nguồn số liệu để tính giá thành:

Theo cách phân loại này giá thành được phân làm 3 loại: giá thành kế hoạch,giá thành định mức và giá thành thực tế

- Giá thành kế hoạch: giá thành kế hoạch được xác định trước khi bước vào

kinh doanh trên cơ sở giá thành thức tế kỳ trước và các định mức, các dự toánchi phí của kỳ kế hoạch

- Giá thành định mức: cũng như giá thành kế hoạch, giá thành định mức

cũng được xác định trước khi bắt đầu sản xuất sản phẩm Nhưng khác ở chỗ, giáthành định mức được xây dựng trên cơ sở các định mức chi phí hiện hành tạitừng thời điểm nhất định trong kỳ kế hoạch nên giá thành định mức luôn thayđổi phù hợp với sự thay đổi định mức của các định mức chi phí trong quá trìnhthực hiện kế hoạch hạ giá thành Còn giá thành kế hoạch được xây dựng trên cơ

sở các định mức bình quân tiên tiến và không biến đổi trong suốt cả kỳ kế hoạch

- Giá thành thực tế: là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở số liệu chi phí

thực tế phát sinh và tập hợp được trong kỳ Giá thành thực tế là chỉ tiêu kinh tếtổng hợp phản ánh kết quả phấn đấu của doanh nghiệp trong việc tổ chức cácgiải pháp kinh tế kỹ thuật để thực hiện quá trình sản xuất sản phẩm, là cơ sở xácđịnh kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Cách phân loại này có tác dụng trong việc quản lý và giám sát chi phí, xácđịnh được các nguyên nhân vượt (hụt) định mức chi phí trong kỳ hạch toán Từ

đó điều chỉnh kế hoạch hoặc định mức chi phí cho phù hợp

1.4.2.2 Phân loại giá thành theo phạm vi phát sinh chi phí:

Theo cách phân loại này, giá thành được chia thành giá thành sản xuất và giáthành tiêu thụ:

- Giá thành sản xuất (giá thành phân xưởng): là chỉ tiêu phản ánh tất cả

những chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trongphạm vi phân xưởng sản xuất bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phínhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung Giá thành sản xuất sản phẩm đượcdùng để ghi sổ cho sản phẩm hoàn thành nhập kho hoặc đã giao cho khách hàng.Giá thành sản phẩm là cơ sở để tính toán giá vốn hàng bán và lãi gộp cho doanhnghiệp

- Giá thành tiêu thụ (giá thành toàn bộ): là chỉ tiêu phản ánh toàn bộ các

khoản chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, tiêu thụ thành phẩm Giáthành tiêu thụ được tính theo công thức:

Z toàn bộ Z sản xuất Chi phí Chi phí

của sản phẩm = của sản + quản lý + tiêu thụ

tiêu thụ phẩm doanh nghiệp sản phẩm

Cách phân loại này có tác dụng giúp cho nhà quản lý biết được kết quả kinhdoanh (lãi, lỗ) cuả từng mặt hàng, từng loại dịch vụ mà doanh nghiệp kinhdoanh Tuy nhiên do những hạn chế nhất định khi lựa chọn tiêu thức phân bổ chiphí bán hàng và chi phí quản lý cho từng mặt hàng, từng loại dịch vụ nên cáchphân loại này chỉ còn mang ý nghĩa học thuật nghiên cứu ít được áp dụng

1.5 Đối tượng và phương pháp tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất:

1.5.1 Đối tượng tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất:

Do có sự khác nhau cơ bản về giới hạn tập hợp chi phí trong hạch toán chiphí sản xuất và sản phẩm hoàn thành cần phải tính giá thành một đơn vị, việchạch toán quá trình sản xuất có thể phân thành 2 giai đoạn là giai đoạn xác địnhđối tượng tập hợp chi phí và xác định đối tượng tính giá thành sản phẩm Vềthực chất xác định đối tượng tính giá thành chính là việc xác định thành phẩm,bán thành phẩm, công việc lao vụ nhất định đòi hỏi phải tính giá thành một đơn

vị Đối tượng đó có thể là sản phẩm cuối cùng của quá trình sản xuất hay đangtrên dây chuyền sản xuất tuỳ theo yêu cầu của hạch toán kinh tế nội bộ và tiêuthụ sản phẩm

Để phân biệt được đối tượng hạch toán chi phí sản xuất và đối tượng tínhgiá thành ngay cả khi chúng đồng nhất là một, cần dựa vào đặc điểm qui trìnhcông nghệ sản xuất (giản đơn hay phức tạp), vào loại hình sản xuất (đơn chiếc,hàng loạt), vào yêu cầu và trình độ quản lý, tổ chức kinh doanh (cao hay thấp)

1.5.2 Xác định phương pháp tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất:

Do có sự khác nhau cơ bản giữa đối tượng hạch toán chi phí sản xuất và đốitượng tính giá thành sản phẩm Về cơ bản, phương pháp tính giá thành bao gồmcác phương pháp sau:

- Phương pháp trực tiếp (còn gọi là phương pháp giản đơn): Phương pháp

này được áp dụng trong các doanh nghiệp thuộc loại hình sản xuất giản đơn, sốlượng mặt hàng ít, sản xuất với khối lượng lớn và chu kỳ sản xuất ngắn như cácnhà máy điện, nước, các doanh nghiệp khai thác (quặng, than, gỗ,…) Đối tượnghạch toán chi phí ở các doanh nghiêp này là từng loại sản phẩm, dịch vụ Giáthành sản phẩm cộng (+) hoặc trừ (-) số chênh lệch giữa giá trị sản phẩm dởdang đầu kì so với cuối kì chia cho số lượng sản phẩm hoàn thành

+

chi phí SX phátsinh đã tập hợp được

-Chi phí SX dởdang cuối kì đãđánh giá được

- Phương pháp tổng cộng chi phí: áp dụng với các doanh nghiệp mà quá trình

sản xuất sản phẩm được thực hiện ở nhiều bộ phận sản xuất, nhiều giai đoạncông nghệ, đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là các bộ phận chi tiết sản phẩmhoặc giai đoạn công nghệ hay bộ phận sản xuất Giá thành sản phẩm được xácđịnh bằng cách cộng chi phí sản xuất của các bộ phận, chi tiết sản phẩm haytổng chi phí sản xuất của các giai đoạn, bộ phận sản xuất tạo nên thành phẩm: Tổng giá thành SX

của sản phẩm, lao vụ =

Tổng cộng chi phí SX đã tập

hợp trong kỳ

1- Phương pháp tổng cộng chi phí được áp dụng chủ yếu trong các doanh

nghiệp khai thác, dệt , nhuộm, cơ khí chế tạo, may mặc,…

2- Phương pháp hệ số : Được áp dụng trong những doanh nghiêp mà trong

cùng một quá trình sản xuất cùng sử dụng một thứ nguyên liệu và một lượng laođộng nhưng thu được đồng thời nhiều sản phẩm khác nhau và chi phí không tậphơp riêng cho từng loại sản phẩm được mà phải tập hợp chung cho cả quá trinhsản xuất Theo phương pháp này, trước hết, kế toán căn cứ vào hệ số qui đổi cácloại sản phẩm về sản phẩm gốc, rồi từ đó dựa vào tổng chi phí liên quan đến giáthành các loại sản phẩm đã tập hợp để tính giá thành sản phẩm gốc và giá thànhtừng loại sản phẩm:

3Giá thành đơn vị 6Tổng giá thành của tất cả các loại sản phẩm

4sản phẩm gốc 5

= 7Tổng số sản phẩm gốc( kể cả qui đổi)8

Giá thành đơn

vị sản phẩm

từng loại = Giá thành đơn vị x

Hệ số qui đổi sảnphẩm từng loại

Giá trị sảnphẩm DDcuối kì

1- Phương pháp tỷ lệ: Trong các doanh nghiệp sản xuất nhiều loại sản phẩm

có quy cách , phẩm chất khác nhau như : may mặc, dệt kim, đóng giầy, cơ khíchế tạo (dụng cụ , phụ tùng,…),… để giảm bớt khối lượng hạch toán, kế toán thường tiến hành tập hợp chi phí sản xuất theo nhóm sản phẩm cùng loại

7Tỷ lệchi phí

2- Phương pháp loại trừ giá trị sản phẩm phụ: Đối với các doanh nghiệp mà

trong cùng một quá trình sản xuất, bên cạnh các sản phẩm chính thu đợc còn cóthể thu được những sản phẩm phụ (các doanh nghiệp chế biến đường rượu, bia,

mì ăn liền…), để tính giá trị sản phẩm chính kế toán phải loại trừ giá trị sảnphẩm phụ ra khỏi tổng chi phí sản xuất sản phẩm Giá trị sản phẩm phụ có thểđược xác định theo nhiều phương pháp như giá có thể sử dụng được, giá ướctính, giá kế hoạch, giá nguyên liệu ban đầu …

Tổng chiphí sảnxuất phátsinh trongkỳ

-Giá trị sảnphẩm phụthu hồiước tính

-Giá trị sảnphẩm DDcuối kỳ

1- Phương pháp liên hợp : Là phương pháp áp dụng trong những doanh

nghiệp có tổ chức sản xuất , tính chất qui trình công nghệ và tính chất sản phẩmlàm ra đòi hỏi việc tính giá thành phải kết hợp nhiều phương pháp khác nhaunhư các doanh nghiệp hoá chất, dệt kim, đóng giầy, may mặc… Trên thực tế, kếtoán có thể kết hợp các phương pháp trực tiếp với tổng cộng chi phí, tổng cộngchi phí với tỷ lệ, hệ số với loại trừ sản phẩm phụ,

1.5.3 Tính giá thành sản phẩm theo phương pháp kê khai thường xuyên:

- Giá thành thực tế của sản phẩm hoàn thành được hạch toán :

Nợ TK 155: nhập kho thành phẩm

Nợ TK 157: gửi bán

Nợ TK 632: bán thẳng không qua kho

Có TK 154: ( chi tiết theo đối tượng)

Một cách khái quát:

Z sản phẩm=Dư đk+CPPS trong kỳ-PS giảm chi phí -Dư ck

Giá thành Giá thành sản phẩm đơn vị = -sản phẩm Số lượng sản phẩm

- Giá trị sản phẩm, lao vụ của bộ phận sản xuất phục vụ cho các đối tượng,

kế toán ghi:

Nợ TK 627: phục vụ cho SXSP và nhu cầu khác ở phân xưởng

Nợ TK 641, 642 :phục vụ cho bán hàng và quản lý doanh nghiệp

Nợ TK 152,153,155: nhập kho vật tư, thành phẩm

Nợ TK 632: tiêu thụ trực tiếp ra ngoài doanh nghiệp

Có TK154: chi tiết từng hoạt động sản xuất kinh doanh phụ

Ngoài ra đối với mỗi đơn vị với đặc điểm tổ chức sản xuất riêng, quy trình côngnghệ riêng và trình độ tổ chức quản lý riêng thì việc tính giá thành sản phẩm sẽđược áp dụng là một trong các phương pháp đã nêu hoặc kết hợp một số phươngpháp (đã nêu ở phần 1.5.2 phương pháp tính giá thành sản phẩm) sao cho chínhxác và hợp lý nhất đối với đơn vị mình

Xem về sơ đồ hạch toán tổng hợp CPSX và tính giá thành sản phẩm theophương pháp kê khai thường xuyên ( Sơ đồ 01)

Kết chuyển chi phí NVLT Giá thành sản phẩm hoàn thành vào giá thành tiêu thụ ngay không qua kho

1.5.4 Tính giá thành sản phẩm theo phương pháp kiểm kê định kỳ:

Việc tính tổng giá thành và giá thành đơn vị sản phẩm được tiến hành tương

tự như trong phương pháp kê khai thường xuyên

Sau khi đã xác định được tổng giá thành thực tế của sản phẩm, kế toán ghi:

CP SXPS TK

CP SXDD CK

Tổng giá thành

Giá thành đơn vị

sổ (hoặc thẻ) hạch toán chi phí sản xuất Công việc tính giá thành thường được

tiến hành vào cuối tháng theo phương pháp trực tiếp (giản đơn) hoặc phươngpháp liên hợp

1.6.2 Doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng:

Đối với các doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng của khách hàng, đốitượng hạch toán chi phí sản xuất là từng đơn đặt hàng cụ thể Đối tượng tính giáthành sản phẩm là sản phẩm của từng đơn đặt hàng Phương pháp tính giá thànhtuỳ theo tính chất và số lượng sản phẩm của từng đơn sẽ áp dụng phơng phápthích hợp như phương pháp trực tiếp, phương pháp hệ số, phương pháp tổngcộng chi phí hay phương pháp liên hợp v.v…

Đặc điểm của việc hạch toán chi phí trong các doanh nghiệp này là toàn bộchi phí sản xuất phát sinh đều được tập hợp theo từng đơn đặt hàng, không kể sốlượng sản phẩm của đơn đặt hàng nhiều hay ít, quy trình công nghệ giản đơnhay phức tạp Đối với các chi phí trực tiếp (nguyên vật liệu, nhân công) phátsinh trong kỳ liên quan trực tiếp đến đơn đặt hàng nào thì hạch toán trực tiếp chođơn đặt hàng đó theo các chứng từ gốc (hay bảng phân bổ chi phí) Đối với chiphí sản xuất chung, sau khi tập hợp xong sẽ phân bổ cho từng đơn theo tiêuchuẩn phù hợp (giờ công sản xuất, nhân công trực tiếp, …)

Việc tính giá thành ở trong các doanh nghiệp này chỉ tiến hành khi đơn đặthàng hoàn thành nên kỳ tính giá thành thường không nhất trí với kỳ báo cáo.Đối với những đơn đặt hàng đến kì báo cáo cho hoàn thành thì toàn bộ chi phí

đã tập hợp theo đơn đó đều coi là sản phẩm dở dang cuối kì chuyển kỳ sau Đốivới những đơn đặt hàng đã hoàn thành thì tổng chi phí tập hợp được theo đơn đóchính là tổng giá thành sản phẩm của đơn và giá thành đơn vị sẽ tính bằng cáchlấy tổng giá thành sản phẩm của đơn chia cho số lượng sản phẩm trong đơn.Tuy nhiên, trong một số trường hợp cần thiết, theo yêu cầu công tác quản lýcần xác định khối lượng công việc hoàn thành trong kỳ thì đối với những đơnđặt hàng chỉ mới hoàn thành một phần, việc xác định sản phẩm dở dang của đơn

vị đó có thể dựa vào giá thành kế hoạch (hay định mức) hoặc theo mức độ hoànthành của đơn

Tổng giá

thành SX theo

đơn đặt hàng

= Tổng chi phí SX tập hợp

theo hóa đơn

-Vật liệu trả lại kho và phếliệu thu hồi được nhập

kho

1.6.3 Doanh nghiệp có tổ chức bộ phận sản xuất- kinh doanh phụ:

Hoạt động SX kinh doanh phụ là hoạt động SX kinh doanh mà DN tiếnhành thêm ngoài nhiệm vụ SX kinh doanh chính được giao hoặc đã đăng ký SXkinh doanh khi thành lập DN Hoạt động kinh doanh phụ cũng tạo ra sản phẩm,lao vụ để tiêu thụ Hoạt động kinh doanh phụ cũng có quá trình kinh doanh như

SX kinh doanh chính nên kế toán kinh doanh phụ cũng tiến hành trình tự kế toántập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành SX của sản phẩm như hoạt động kinhdoanh chính và cũng sử dụng các tài khoản kế toán cấp 1 cùng với hoạt động SXkinh doanh chính (mở tài khoản chi tiết) Sản phẩm, lao vụ của sản xuất kinhdoanh phụ được sử dụng phục vụ cho nhu cầu sản xuất- kinh doanh chính, phầncòn lại có thể cung cấp ra bên ngoài Phương pháp tính giá thành sản phẩm, lao

vụ của sản xuất kinh doanh phụ tuỳ thuộc vào đặc điểm công nghệ và mối quan

hệ giữa các bộ phận sản xuất phụ trong doanh nghiệp, cụ thể là:

1- Trường hợp không có sự phục vụ lẫn nhau giữa các bộ phận sản xuất, kinhdoanh phụ hoặc giá trị và khối lượng phục vụ không đáng kể

Chi phí sản xuất sẽ được tập hợp riêng theo từng bộ phận, từng hoạt động sảnxuất kinh doanh phụ Giá thành sản phẩm, lao vụ của từng bộ phận được tínhtheo từng phương pháp trực tiếp

1- Trường hợp có sự phục vụ lẫn nhau đáng kể giữa các bộ phận sản xuấtkinh doanh phụ

Với các doanh nghiệp có tổ chức nhiều bộ phận sản xuất kinh doanh phụ vàgiữa chúng có sự phục vụ lẫn nhau thì có thể áp dụng một trong các phươngpháp khác tính giá thành sau đây:

- Phương pháp phân bổ lẫn nhau theo giá thành ban đầu :

Theo phương pháp này trước hết tính giá thành đơn vị ban đầu của từng bộphận sản xuất kinh doanh phụ và xác định giá trị phục vụ lẫn nhau giữa chúng Tiếp theo, xác định giá trị sản phẩm, lao vụ của sản xuất phụ phục vụ cho các

bộ phận khác theo giá thành đơn vị mới

Tổng chi Giá trị lao vụ Giá trị lao vụ phí ban đầu + của từng bộ phận - phục vụ Giá sản xuất phụ khác cho bộ phận thành sx phụ khác đơn =

vị Sản lượng ban đầu – Sản lượng phục vụ bộ phận SX phụ khác

và sản lượng tiêu dùng nội bộ (nếu có)

- Phương pháp phân bổ lẫn nhau theo giá thành kế hoạch:

Trình tự tính giá thành tương tự như phương pháp trên, chỉ khác thay giáthành đơn vị ban đầu bằng giá thành đơn vị kế hoạch để tính giá trị phục vụ giữacác phân xưởng sản xuất - kinh doanh phụ Tiếp theo xác định giá trị phục vụcho các đối tượng khác theo giá thành đơn vị mới

- Phương pháp đại số

Là phương pháp xây dựng và giải các phương trình đại số để tính giá thànhsản phẩm, lao vụ của sản xuất -kinh doanh phụ phục vụ các đối tượng

1.6.4 Doanh nghiệp áp dụng hệ thống hạch toán định mức:

Trên cơ sở hệ thống định mức tiêu hao lao động, vật tư hiện hành và dựtoán về chi phí sản xuất chung, kế toán sẽ xác định giá thành định mức của từngloại sản phẩm Đồng thời, hạch toán riêng các thay đổi, các chênh lệch so vớiđịnh mức phát sinh trong quá trình sản xuât sản phẩm và phân tích toàn bộ chiphí thực tế phát sinh trong kỳ thành ba loại: Theo định mức, chênh lệch do thayđổi định mức và chênh lệch so với định mức Từ đó, tiến hành xác định giáthành thực tế của sản phẩm bằng cách:

Giá thành thực = Giá thành định +(-) Chênh lệch do +(-) Chênh lệch so

tế sản phẩm mức sản phẩm thay đổi định mức với định mức Việc tính toán giá thành định mức được tiến hành trên cơ sở định mức tiêntiến hiện hành ngày đầu kì (thường là đầu tháng) Tuỳ theo tính chất quy trìnhcông nghệ sản xuất sản phẩm và đặc điểm sản phẩm mà áp dụng các phươngpháp tính giá thành định mức khác nhau (theo sản phẩm hoàn thành, theo chitiết, theo bộ phận sản phẩm rồi tổng hợp lại, …) Việc thay đổi định mức đượctiến hành vào ngày đầu tháng để thuận lợi cho việc thực hiện định mức cũng nhưviệc kiểm tra thi hành định mức Trường hợp thay đổi định mức diễn ra vàongày giữa tháng thì đầu tháng sau mới phải điều chỉnh giá thành định mức.Những khoản chi phí phát sinh ngoài phạm vi định mức và dự toán qui địnhđược gọi là chênh lệch so với định mức hay thoát ly định mức

1.6.5 Doanh nghiệp sản xuất phức tạp theo kiểu chế biến liên tục:

Doanh nghiệp sản xuất phức tạp theo kiểu chế biến liên tục là doanh nghiệp

có quy trình công nghệ chế tạo sản phẩm bao gồm nhiều bước (giai đoạn) nốitiếp nhau theo một trình tự nhất định, mỗi bước tạo ra một loại bán thành phẩm

và bán thành phẩm của từng bước trước là đối tượng hay nguyên liệu chế biếncủa bước sau Trong những doanh nghiệp này, phương pháp hạch toán chi phíthích hợp nhất là hạch toán theo bước chế biến (giai đoạn công nghệ) Theophương pháp này, chi phí sản xuất phát sinh thuộc giai đoạn nào sẽ được tập hợpcho giai đoạn đó Riêng với chi phí sản xuất chung sau khi được tập hợp theophân xưởng sẽ được phân bổ cho các bước theo tiêu thức phù hợp

Tuỳ theo tính chất hàng hóa của bán thành phẩm và yêu cầu công tác quản lý,chi phí sản xuất có thể tập hợp theo phương án có bán thành phẩm và theophương án không có bán thành phẩm Phương pháp tính giá thành thường làphương pháp trực tiếp kết hợp phương pháp tổng cộng chi phí hay hệ số (hoặc tỷlệ)