DSpace at VNU: Quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường trung học cơ sở Nguyễn Bá Ngọc - Hải Phòng

DSpace at VNU: Quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường...

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HÀ HUY HIỆP

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA – ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NGUYỄN BÁ NGỌC – HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HÀ HUY HIỆP

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA – ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NGUYỄN BÁ NGỌC – HẢI PHÒNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: GS TS Nguyễn Đức Chính

HÀ NỘI - 2015

1

LỜI CẢM ƠN

Luận văn khoa học này được hoàn thành với sự giúp đỡ nhiệt tình của các thầy giáo, cô giáo và sự nỗ lực học tập, nghiên cứu của tác giả trong suốt thời gian học tập tại trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội Trước hết, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám hiệu, tập thể cán bộ, giảng viên trường Đại học Giáo dục - Đại học quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện tốt nhất giúp em hoàn thành chương trình học tập, có được những kiến thức, kỹ năng cần thiết để nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất gửi đến Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Đức Chính - người thầy mẫu mực đã tận tâm, nhiệt tình hướng dẫn khoa học, định hướng nghiên cứu và giúp đỡ em trong suốt thời gian thực hiện nhiệm vụ của đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, giáo viên và học sinh trường THCS Nguyễn Bá Ngọc, thành phố Hải Phòng - nơi tôi đang công tác, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra, khảo sát, thu thập các dữ liệu liên quan đến đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, các bạn đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập cũng như thời gian làm luận văn để đề tài được hoàn thành!

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 16 tháng 9 năm 2015

Tác giả

Hà Huy Hiệp

2

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

CSVC Cơ sở vật chất

GD – ĐT Giáo dục và Đào tạo

KT – ĐG Kiểm tra - đánh giá

QLGD Quản lý giáo dục THCS Trung học cơ sở

3

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined

1 Lí do chọn đề tài Error! Bookmark not defined

2 Câu hỏi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

3 Giả thuyết nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4 Mục đích nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5 Khách thể, đối tượng nghiên cứu Error! Bookmark not defined 5.1 Khách thể nghiên cứu Error! Bookmark not defined 5.2 Đối tượng nghiên cứu: Error! Bookmark not defined

6 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

7 Nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined

8 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined

9 Những đóng góp của đề tài Error! Bookmark not defined 9.1 Ý nghĩa lý luận Error! Bookmark not defined 9.2 Ý nghĩa thực tiễn Error! Bookmark not defined

10 Cấu trúc luận văn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KT - ĐG VÀ QL HOẠT ĐỘNG KT - ĐG TRONG DH Ở TRƯỜNG THCS Error! Bookmark not defined 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề Error! Bookmark not defined 1.1.1 Trên thế giới Error! Bookmark not defined 1.1.2 Ở Việt Nam Error! Bookmark not defined 1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài Error! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý, quản lý nhà trường Error! Bookmark not defined 1.2.2 Kiểm tra Error! Bookmark not defined 1.2.3 Đánh giá Error! Bookmark not defined 1.2.4 Kiểm tra - đánh giá trong dạy học Error! Bookmark not defined 1.3 Một số vấn đề lý luận về kiểm tra - đánh giá Error! Bookmark not defined 1.3.1 Vị trí, vai trò, chức năng của KT - ĐG trong quá trình dạy học Error! Bookmark not defined

1.3.2 Cơ sở và nguyên tắc kiểm tra - đánh giá Error! Bookmark not defined

4

1.3.3 Các yêu cầu sư phạm khi KT- ĐG kết quả học tập của học sinh Error! Bookmark not defined

1.3.4 Các hình thức, phương pháp kiểm tra - đánh giáError! Bookmark not defined

1.3.5 Đánh giá thực kết quả học tập của học sinh Error! Bookmark not defined 1.4 Kiểm tra đánh giá trong dạy học: Error! Bookmark not defined 1.4.1 Đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh (assessment for learning) Error! Bookmark not defined

1.4.2 Đánh giá như một phương pháp dạy học, một công cụ để học (assessment as

learning, learning tool) Error! Bookmark not defined 1.4.3 Đánh giá kết quả học tập (assessment of learning).Error! Bookmark not defined

1.4.4 Mối quan hệ qua lại giữa 3 hình thức kiểm tra đánh giá.Error! Bookmark not defined

1.5 Năng lực của HS và KT - ĐG theo hướng phát triển năng lực Error! Bookmark not defined

1.5.1 Năng lực học sinh Error! Bookmark not defined 1.5.2 Kiểm tra đánh giá trong DH theo hướng phát triển năng lực Error! Bookmark not defined

1.6 Quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá Error! Bookmark not defined 1.6.1 Xây dựng kế hoạch kiểm tra - đánh giá cho các môn học.Error! Bookmark not defined

1.6.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra - đánh giá cho giáo viên Error! Bookmark not defined

1.6.3 Xây dựng quy trình tổ chức một kỳ kiểm tra - đánh giáError! Bookmark not defined

1.6.4 Tập huấn làm đề, viết câu hỏi kiểm tra - đánh giáError! Bookmark not defined

1.6.5 Kiểm tra, đánh giá hoạt động kiểm tra - đánh giáError! Bookmark not defined

5

1.6.6 Chuẩn bị cơ sở vật chất, kỹ thuật cho hoạt động KT - ĐGError! Bookmark not defined

1.7 Những yếu tố tác động tới quản lý hoạt động KT - ĐG trong DH Error! Bookmark not defined

1.7.1 Những yếu tố chủ quan Error! Bookmark not defined 1.7.2 Những yếu tố khách quan Error! Bookmark not defined.

Tiểu kết chương I ……… … 36

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS NGUYỄN BÁ NGỌC - HẢI PHÒNG Error! Bookmark not defined

2.1 Khái quát về trường THCS Nguyễn Bá Ngọc - Hải Phòng Error! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng về hoạt động kiểm tra - đánh giá trong dạy học ở trường THCS

Nguyễn Bá Ngọc - Hải Phòng Error! Bookmark not defined 2.2.1 Thực trạng lập kế hoạch kiểm tra - đánh giá Error! Bookmark not defined 2.2.2 Thực trạng thực hiện kế hoạch kiểm tra - đánh giá của GVError! Bookmark not defined

2.2.3 Thực trạng quy trình tổ chức một kỳ kiểm tra - đánh giá.Error! Bookmark not defined

2.2.4 Thực trạng khâu làm đề, viết câu hỏi kiểm tra - đánh giá.Error! Bookmark not defined

2.2.5 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động kiểm tra - đánh giá Error! Bookmark not defined

2.2.6 Thực trạng chuẩn bị cơ sở vật chất, kỹ thuật cho hoạt động kiểm tra - đánh

giá Error! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá trong dạy học ở trường THCS

Nguyễn Bá Ngọc - Hải Phòng Error! Bookmark not defined

2.3.1 Thực trạng xây dựng kế hoạch kiểm tra - đánh giá cho từng môn học trong

suốt năm học Error! Bookmark not defined

6

2.3.2 Thực trạng việc tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra - đánh giá cho giáo viên

Error! Bookmark not defined 2.3.3 Thực trạng quản lý quy trình tổ chức một kỳ kiểm tra - đánh giá Error! Bookmark not defined

2.3.4 Thực trạng quản lí việc ra đề, viết câu hỏi kiểm tra - đánh giá của giáo viên

Error! Bookmark not defined

2.3.5 Thực trạng quản lí cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ hoạt động kiểm tra - đánh

giá Error! Bookmark not defined 2.4 Đánh giá chung, nguyên nhân Error! Bookmark not defined 2.4.1 Đánh giá chung Error! Bookmark not defined 2.4.2 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined.

Tiểu kết chương 2……… 66

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

HS Ở TRƯỜNG THCS NGUYỄN BÁ NGỌC - HẢI PHÒNGError! Bookmark not defined

3.1 Các nguyên tắc xây dựng biện pháp: Error! Bookmark not defined 3.1.1 Nguyên tắc đồng bộ Error! Bookmark not defined 3.1.2 Nguyên tắc khả thi Error! Bookmark not defined 3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả Error! Bookmark not defined

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong dạy học ở trường THCS Nguyễn Bá Ngọc - Hải Phòng

Error! Bookmark not defined

3.2.1 Xây dựng kế hoạch kiểm tra - đánh giá theo định hướng phát triển năng lực

học sinh cho từng môn học trong suốt năm học cụ thể, rõ ràng.Error! Bookmark not defined

3.2.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch KT - ĐG trong DH theo định hướng phát triển

năng lực HS cho GV một cách đồng bộ Error! Bookmark not defined

3.2.3 Xây dựng quy trình tổ chức một kỳ kiểm tra - đánh giá trong DH theo định

hướng phát triển năng lực học sinh hoàn chỉnh, đúng yêu cầu.Error! Bookmark not defined

7

3.2.4 Tập huấn kỹ thuật ra đề, viết câu hỏi kiểm tra - đánh giá trong DH theo định

hướng phát triển năng lực học sinh cho mỗi giáo viên ngay từ đầu năm học Error! Bookmark not defined

3.2.5 Tăng cường công tác quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá trong DH theo định hướng phát triển năng lực học sinh, cải tiến công tác kiểm tra đánh giá cho phù

hợp yêu cầu và thực tiễn nhà trường Error! Bookmark not defined

3.2.6 Huy động các nguồn tài chính đầu tư thêm cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ hoạt động kiểm tra - đánh giá trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực học

sinh Error! Bookmark not defined 3.3 Kiểm chứng tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp Error! Bookmark not defined.

Tiểu kết chương 3 ……… 105

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN

QUAN ĐẾN LUẬN VĂN ……… ……… 110 TÀI LIỆU THAM KHẢO 111

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

8

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Chỉ tiêu tuyển sinh các năm 37

Bảng 2.2 Tỷ lệ HS thi đỗ vào các trường THPT quốc lập 37

Bảng 2.3 Tổng hợp giải HSG cấp Quận các năm 38

Bảng 2.4 Tổng hợp giải HSG cấp Thành phố các năm 39

Bảng 2.5 Thống kê phân bổ nhân sự trường THCS Nguyễn Bá Ngọc 39

Bảng 2.6 Kết quả khảo sát CBQL, GV về về việc lập kế hoạch KT - ĐG trong DH theo định hướng phát triển năng lực HS của GV Error! Bookmark not defined Bảng 2.7 Kết quả khảo sát GV và HS về việc thông báo mục tiêu môn học của GV đến HS Error! Bookmark not defined Bảng 2.8 Kết quả khảo sát và GV và HS về sự đa dạng của các hình thức KT - ĐG Error! Bookmark not defined Bảng 2.9 Kết quả khảo sát GV và HS với câu hỏi “GV và HS đã cùng tham gia tốt hoạt động KT - ĐG trong quá trình DH” Error! Bookmark not defined Bảng 2.10 Kết quả khảo sát CBQL, GV về mức độ thực hiện quy trình tổ chức một kỳ KT - ĐG theo định hướng phát triển năng lực HS Error! Bookmark not defined Bảng 2.11 Kết quả khảo sát CBQL, GV về mức độ thực hiện việc thiết lập ma trận, viết câu hỏi KT - ĐG theo định hướng phát triển năng lực HS của GV Error! Bookmark not defined Bảng 2.12 Kết quả khảo sát CBQL, GV về công tác QL của BGH trong việc xây dựng kế hoạch KT - ĐG trong DH theo định hướng phát triển năng lực HS của GV Error! Bookmark not defined Bảng 2.13 Kết quả khảo sát CBQL, GV về công tác QL của BGH đối với việc tổ chức thực hiện kế hoạch KT - ĐG trong DH theo định hướng phát triển năng lực HS 59

9

Bảng 2.14 Kết quả khảo sát CBQL, GV về công công tác QL quy trình tổ chức một

kỳ KT - ĐG trong DH theo định hướng phát triển năng lực HS hiện nay

của BGH nhà trường Error! Bookmark not defined

Bảng 2.15 Kết quả khảo sát GV và HS về sự cần thiết phải đổi mới KT - ĐG theo

định hướng phát triển năng lực HS Error! Bookmark not defined

Bảng 2.16 Kết quả khảo sát CBQL, GV về công tác QL cơ sở vật chất, kỹ thuật

phục vụ hoạt động KT - ĐG trong DH theo định hướng phát triển năng

lực HS của BGH nhà trường hiện nay Error! Bookmark not defined Bảng 3.1 Kế hoạch kiểm tra - đánh giá của GV Error! Bookmark not defined

Bảng 3.2 Khung ma trận đề KT 45 phút (Dùng cho loại đề kiểm tra tự luận hoặc

trắc nghiệm khách quan) Error! Bookmark not defined

Bảng 3.3 Khung ma trận đề KT 45 phút (Dùng cho loại đề kiểm tra kết hợp tự luận

và trắc nghiệm khách quan) Error! Bookmark not defined

Bảng 3.4 Hình thức KT - ĐG các môn học trong chương trình Error! Bookmark

not defined

Bảng 3.5 Các bậc nhận thức ứng với mỗi nội dung bài KT 15 phút Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.6 Các bậc nhận thức ứng với mỗi nội dung bài KT 45 phút 85 Bảng 3.7 Số câu hỏi ứng với từng mục tiêu và điểm cho mỗi câu trong bài KT 45

phút Error! Bookmark not defined

Bảng 3.8 Mẫu thống kê điểm KT định kỳ (45 phút; 90 phút; Học kỳ) Error!

Bookmark not defined

Bảng 3.9 Kết quả khảo sát mức độ cần thiết và tính khả thi Error! Bookmark not

defined.

10

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ban Bí thƣ Trung ƣơng Đảng (2004), Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15/6/2004 về

xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục

2 Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng (2013), Nghị quyết số 29-NQ/TƯ ngày

04/11/2013 đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”

3 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Thông tư số 04/2006/TT - BGD & ĐT về việc

hướng dẫn đánh giá xếp loại học sinh trung học phổ thông

4 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011), Thông tư số: 58/2011/TT-BGDĐT, Quy chế

đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông

5 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014), Dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập

theo định hướng phát triển năng lực học sinh Tài liệu tập huấn giáo viên, Hà Nội

6 Chính phủ Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020, 2012

7 C.Mác và Ph.Ăng ghen toàn tập (2003) Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Hà

Nội

8 Đặng Quốc Bảo (2005), Các quan điểm quản lý nhà trường Bài giảng lớp thạc

sĩ QLGD - Đại học Quốc gia Hà Nội

9 Đặng Quốc Bảo (2005), Vấn đề quản lý và việc vận dụng vào quản lý nhà

trường, chuyên đề đào tạo quản lý giáo dục Hà Nội

10 Đặng Quốc Bảo - Đặng Xuân Hải (2003), Vai trò của Nhà nước trong quản lý

giáo dục Bài giảng lớp thạc sỹ QLGD - Đại học Quốc gia Hà Nội

11 Luật giáo dục (2007) Nxb Lao động - Xã hội - Hà Nội

11

12 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2003), Lý luận quản 1ý nhà trường

Tài liệu giảng dạy cao học QLGD, Khoa sư phạm - ĐH Quốc gia Hà Nội

13 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010), Đại cương khoa học quản lý

Nxb KHXH

14 Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2003), Cơ sở khoa học quản lý Tài

liệu giảng dạy cao học QLGD, Khoa sư phạm - ĐH Quốc gia Hà Nội

15 Nguyễn Đức Chính (2002), Kiểm định chất lượng trong giáo dục đại học Nxb

Đại học Quốc gia Hà Nội

16 Nguyễn Đức Chính (2008), Đo lường và đánh giá trong giáo dục và dạy học

Khoa Sư phạm, ĐH Quốc gia Hà Nội

17 Nguyễn Đức Chính (2011), Tập bài giảng đo lường và đánh giá trong giáo

dục Trường Đại học Giáo Dục

18 Nguyễn Đức Chính - Đinh Thị Kim Thoa (2005), Kiểm tra đánh giá theo mục

tiêu Tập bài giảng lưu hành nội bộ - khoa Sư phạm, Hà Nội

19 Vũ Cao Đàm (1999), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học Nxb Khoa học

và Kỹ thuật, Hà Nội

20 Đặng Xuân Hải (2003), Cơ cấu tổ chức và quản lý hệ thống giáo dục quốc dân

Bài giảng lớp thạc sỹ QLGD - Đại học Quốc gia Hà Nội

21 Đặng Xuân Hải (2005), Quản lý sự thay đổi Đề cương bài giảng dành cho học

viên cao học quản lý giáo dục

22 Đặng Xuân Hải (2009), Quản lý nhà nước về giáo dục Bài giảng dành cho học

viên cao học quản lý giáo dục

23 Nguyễn Vũ Bích Hiền và nhóm nghiên cứu (2013), Nghiên cứu xu thế đổi mới

về đánh giá trong giáo dục và các năng lực đánh giá cốt lõi cần có của giáo viên đã tốt nghiệp trường sư phạm Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

24 Trần Hữu Hoan (2014), “Kiểm tra đánh giá trong giảng dạy”, Kỷ yếu Hội thảo

khoa học chất lượng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên Khoa Sư phạm, Đại học

Quốc gia Hà Nội

25 Nguyễn Công Khanh (2012), Đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh phổ thông

theo cách tiếp cận năng lực

26 Đào Thị Hoa Mai (2014), Đánh giá dựa trên năng lực Khoa sư phạm trường

Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội