Phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh Sóc Trăng

Phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh Sóc Trăng tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất...

Phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh Sóc Trăng

Luận văn ThS Kinh tế

Trịnh Thị Nhàn

2005

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản

lý của Nhà nước theo định hướng XHCN là một chủ trương có tính quy luật, lâu dài của Đảng và Nhà nước ta Trong nền kinh tế nhiều thành phần đó, kinh tế tư nhân (KTTN) là một bộ phận quan trọng cấu thành mô hình ấy và có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển nền kinh tế xã hội ở nước ta hiện nay

Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng khẳng định quá trình từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn ở nước ta là quá trình chuyển hoá nền kinh tế còn nhiều tính chất tự cấp, tự túc thành nền kinh tế hàng hoá

Do đó, chúng ta phải thay đổi cơ cấu kinh tế cũ, phát triển nền kinh tế hàng hoá có cơ cấu nhiều thành phần, sử dụng đầy đủ các nguồn lực bên trong kết hợp với các nguồn lực bên ngoài tạo nên sức mạnh tổng hợp, để nền kinh tế nước ta phát triển nhanh và bền vững

Kể từ Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng đến nay, khu vực KTTN đã được phục hồi

và phát triển nhanh chóng cả về số lượng lẫn chất lượng, góp phần khai thác tiềm năng và đưa nền sản xuất phát triển, bộ mặt kinh tế đất nước có nhiều biến đổi KTTN không chỉ tạo ra khối lượng hàng hoá phục vụ nhu cầu trong nước mà còn tạo ra những mặt hàng xuất khẩu trong điều kiện nền kinh tế mở, giải quyết công ăn việc làm cho hàng triệu lao động KTTN còn góp phần nâng cao thu nhập của dân cư, làm tăng nguồn thu ngân sách cho nhà nước và huy động khá lớn nguồn vốn của hàng triệu hộ gia đình để phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Kinh tế tư nhân có vai trò to lớn đối với quá trình phát triển kinh tế của quốc gia Tuy nhiên, thành phần kinh tế này ở Sóc Trăng vẫn chưa được quan tâm đúng mức, vẫn còn những tư tưởng định kiến với KTTN Sóc Trăng là một tỉnh nghèo với số đông đồng bào dân tộc Khơ -

Me, nên rất cần những giải pháp hữu hiệu để khu vực này phát huy tiềm năng của mình, nhằm góp phần đưa nền kinh tế quốc gia ngày càng phát triển

Với ý nghĩa trên, tác giả chọn đề tài “Phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh Sóc Trăng” làm

luận văn thạc sỹ chuyên ngành kinh tế chính trị

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Vấn đề phát triển KTTN trong công cuộc đổi mới ở nước ta đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu và đã có các bài viết được đăng trên một số báo và tạp chí như:

Tiến sĩ Hà Huy Thành, “Thành phần kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân lý luận và chính sách”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002

Trần Ngọc Bút, “Phát triển KTTN định hướng xã hội chủ nghĩa”, Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2002

GS TS Nguyễn Thanh Tuyền, “Thành phần kinh tế tư bản tư nhân trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002

Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Kỷ yếu khoa học, đề tài cấp bộ 2000 - 2001,

“KTTN và quản lý Nhà nước đối với KTTN ở nước ta hiện nay”

Phan Sĩ Mậu, “Kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân trong công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp nông thôn”, Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, số 256 tháng 9/1999

Tiến sĩ Nguyễn Huy Oánh, “Vai trò của KTTN trong nền kinh tế Việt Nam”, Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, tháng 12/2001

Các công trình trên, tập trung nghiên cứu những vấn đề chung của cơ cấu kinh tế nhiều thành phần hoặc đi vào nghiên cứu một vài lĩnh vực Riêng ở Tỉnh Sóc Trăng chưa có công trình nào trình bày hệ thống nội dung này Kế thừa những thành tựu đã được nghiên cứu của các tác giả trên, luận văn sẽ đi sâu tìm hiểu những căn cứ lý luận và thực tiễn, khảo sát làm rõ thực trạng tình hình KTTN ở Sóc Trăng Từ đó, nêu ra các giải pháp nhằm thúc đẩy KTTN ở Sóc Trăng phát triển

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

* Mục đích

Thông qua việc tìm hiểu căn cứ lý luận và thực tiễn về phát triển KTTN, luận văn sẽ phân tích, đánh giá thực trạng phát triển KTTN ở Sóc Trăng từ năm 1992 đến nay Từ đó đề xuất một

số phương hướng và giải pháp phát triển khu vực kinh tế này ở Sóc Trăng từ nay đến năm 2010

* Nhiệm vụ

- Làm rõ cơ sở lý luận, kinh nghiệm thực tiễn phát triển KTTN của một số nước trên thế giới và ở Việt Nam

- Đánh giá thực trạng phát triển KTTN của Tỉnh Sóc Trăng từ năm 1992 đến nay

- Đề xuất một số phương hướng và các giải pháp, nhằm phát huy vai trò to lớn của KTTN

ở tỉnh Sóc Trăng từ nay đến năm 2010

4 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu sự phát triển của KTTN ở tỉnh Sóc Trăng từ khi tái lập tỉnh (năm 1992) đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa Mác- Lênin: Duy vật biện chứng, duy vật lịch sử Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp khác như: Khảo sát, thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh…

6 Đóng góp của luận văn

* Về lý luận

Góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn cho sự phát triển KTTN ở Việt Nam nói chung và ở tỉnh Sóc Trăng nói riêng

* Về thực tiễn

- Góp phần đề xuất các phương hướng, giải pháp cho sự phát triển KTTN của tỉnh Sóc Trăng từ nay đến năm 2010

- Bổ sung kiến thức cho giảng dạy kinh tế chính trị trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục các tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu gồm 3 chương:

Chương 1: Kinh tế tư nhân trong nền kinh tế nhiều thành phần ở nước ta hiện nay

Chương 2: Thực trạng phát triển KTTN ở tỉnh Sóc Trăng từ năm 1992 đến nay

Chương 3: Phương hướng và giải pháp phát triển KTTN ở Sóc Trăng từ nay đến năm

2010

Chương 1 KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ NHIỀU THÀNH PHẦN Ở NƯỚC TA

HIỆN NAY

1.1 Sự tồn tại khách quan của kinh tế tư nhân trong cơ cấu kinh tế nhiều thành phần

1.1.1 Khái niệm kinh tế tư nhân

Kinh tế tư nhân là loại hình kinh tế tồn tại ở nước ta từ lâu Nó gắn liền với sự tồn tại của lực lượng sản xuất khi còn là thủ công, lạc hậu, phân tán Trải qua quá trình phát triển lâu dài, KTTN có những bước thăng trầm của nó Bước thăng trầm đó không phải do bản chất của KTTN mà do nhận thức của con người về KTTN

Từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (tháng 12 năm 1986) đến nay, KTTN được sử dụng phổ biến ở nước ta Trên thực tế, loại hình này hoạt động khá mạnh mẽ Nhưng đến nay, việc xác định nội hàm của KTTN chưa được toàn diện và đầy đủ Hiện nay, còn nhiều quan niệm khác nhau về vấn đề này, sau đây là một vài quan niệm:

Quan niệm thứ nhất cho rằng: KTTN là hình thức kinh tế mà toàn bộ hay đại bộ phận

tư liệu sản xuất thuộc sở hữu tư nhân và có thuê mướn lao động, chủ sở hữu tư liệu sản xuất chiếm đoạt giá trị thặng dư do công nhân lao động tạo ra [46] Về hình thức tổ chức kinh doanh, KTTN bao gồm doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần (do công nhân nắm tỷ lệ cổ phiếu khống chế) Quan niệm KTTN như vậy không bao gồm các cơ sở kinh

tế cá thể và đồng nhất KTTN với tư bản tư nhân

Quan niệm thứ hai cho rằng: “KTTN bao gồm các đơn vị kinh tế mà phần lớn vốn do

một hoặc một số tư nhân góp lại, huy động cổ phần (do một hoặc một nhóm tư nhân nắm cổ phần chi phối), thuê lao động sản xuất kinh doanh” [46] Quan niệm này không phân biệt kinh tế

cá thể, tiểu chủ với kinh tế tư bản tư nhân

Quan niệm thứ ba cho rằng: KTTN bao gồm tất cả các cơ sở kinh tế ngoài kinh tế

nhà nước (kể cả hợp tác xã và kinh tế gia đình) Loại ý kiến này thống nhất KTTN với khu vực kinh tế dân doanh [51]

Trên đây là những quan niệm khác nhau về KTTN Chính vì còn nhiều quan niệm khác nhau về KTTN như vậy, cho nên tôi tán đồng với quan niệm có tính phổ biến của các nhà kinh tế hiện nay như sau:

Khái niệm: Kinh tế tư nhân là loại hình kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản

xuất và tương ứng với cách quản lý, phân phối phù hợp với hình thức sở hữu đó

- Xét về quan hệ sở hữu:

Sở hữu tư nhân là hình thức sở hữu của các nhà sản xuất, kinh doanh tư nhân đối với tư liệu sản xuất, tiền vốn đầu tư vào sản xuất kinh doanh Với hai mức độ:

+ Sở hữu tư nhân nhỏ hay còn gọi là sở hữu tư nhân cá thể, là hình thức sở hữu của những người sản xuất nhỏ, bao gồm cả những người sản xuất hàng hoá nhỏ và những người sản xuất tự túc, tự cấp

+ Sở hữu tư nhân lớn là hình thức sở hữu tư nhân làm cơ sở cho việc hình thành các doanh nghiệp tư nhân, công ty tư nhân và các doanh nghiệp đan xen các hình thức sở hữu hỗn hợp

- Xét về quan hệ quản lý: Xuất phát từ quan hệ sở hữu của kinh tế tư nhân, quan hệ quản

lý của khu vực kinh tế này gồm các quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân nhỏ và quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân lớn Quan hệ sở hữu tư nhân nhỏ là quan hệ dựa trên sự tự tổ chức, điều hành, phân công công việc nội bộ gia đình, giữa các thành viên gia đình với nhau Quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân lớn là quan hệ quản lý giữa chủ thể quản lý với đối tượng quản lý và khách thể quản lý, giữa người quản lý với người bị quản lý

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 TS Hà Văn Ánh (2002), “Kinh tế tư nhân Thành phố Hồ Chí Minh - thực trạng và xu thế

phát triển”, Nghiên cứu kinh tế, (294), tr.62-67

2 Ban Chỉ đạo tổng kết lý luận - Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2005),

Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận - thực tiễn qua 20 năm đổi mới (1986 - 2006), Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

3 Bảo hiểm xã hội tỉnh Sóc Trăng (2004), Báo cáo tình hình tham gia bảo hiểm xã hội khu

vực kinh tế ngoài quốc doanh năm 1995 - 2004

4 Mai Văn Bảo (2005), “Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài góp phần thúc đẩy sự phát triển

kinh tế - xã hội của đất nước”, Lý luận chính trị, (8)

5 Trần Ngọc Bút (2002), Phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội

6 Chu Văn Cấp (2004), “Đổi mới tư duy lý luận - thực tiễn của Đảng Cộng sản Việt Nam về

kinh tế tư nhân”, Thông tin những vấn đề kinh tế chính trị học (1, 2), tr.1- 4

7 Cục Thống kê tỉnh Cần Thơ (2004), Thống kê các chỉ tiêu tổng hợp của Cục Thống kê

Thành phố Cần Thơ, tháng 11

8 Cục Thống kê tỉnh Sóc Trăng (2003), Thống kê tình hình phát triển kinh tế xã hội của tỉnh

Sóc Trăng từ năm 1992 - 2004

9 Cục Thuế tỉnh Sóc Trăng (2004), Báo cáo so sánh số thuế phát sinh của kinh tế cá thể năm

2003 - 2004

10 Cục thuế tỉnh Sóc Trăng (2004), Báo cáo thực hiện thu nộp ngân sách Nhà nước từ năm

1992 đến năm 2004

11 Diêu Dương - Hạ Tiểu Lâm (2002), “Khu vực kinh tế tư nhân Trung Quốc: Chính sách quá

trình phát triển và những trở ngại trước mắt”, Nghiên cứu kinh tế, (287), trang 61 - 69

12 Diêu Dương - Hạ Tiểu Lâm (2002), “Khu vực kinh tế tư nhân Trung Quốc: Chính sách quá

trình phát triển và những trở ngại trước mắt”, Nghiên cứu kinh tế, (288), tr.62 -73

13 Nguyễn Anh Dũng (2004), “Phát triển khu vực kinh tế tư nhân - thực trạng, nguyên nhân

và giải pháp”, Nghiên cứu kinh tế, (319)

14 Võ Kim Dũng (2004), “Hội chợ việc làm Tiền Giang, các doanh nghiệp tư nhân đang có

sức hút lao động”, VNECONOMY, cập nhật 29/4/2004

15 Đảng Cộng sản Việt Nam (1986), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, Nxb Sự

thật, Hà Nội

16 Đảng Cộng sản Việt Nam (1988), Nghị quyết số 16 của Bộ chính trị về đổi mới chính sách

và cơ chế quản lý đối với các cơ sở sản xuất thuộc thành phần kinh tế ngoài quốc doanh,

Hà Nội, ngày 15/7

17 Đảng Cộng sản Việt Nam (19991), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự thật, Hà Nội

18 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, Nxb Sự

thật, Hà Nội

19 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội

20 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương

khoá IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

21 Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Văn kiện hội nghị lần thứ 9 Ban chấp hành Trung ương

khoá IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

22 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Sóc Trăng lần

thứ IX nhiệm kỳ 1996 - 2000, Sóc Trăng

23 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Sóc Trăng lần

thứ X nhiệm kỳ 2001 - 2005

24 Lan Hương (2003), “Đoạn tuyệt xin cho”, Thời báo kinh tế Việt Nam, (177), ngày 5/11

25 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2001), Kỷ yếu khoa học đề tài cấp bộ 2000 -

2001, Kinh tế tư nhân và quản lý Nhà nước đối với kinh tế tư nhân ở nước ta hiện nay

26 Hồ Sỹ Hùng (2004), “Quản lý nhà nước đối với việc tạo lập doanh nghiệp mới”, Tạp chí

Quản lý nhà nước, (105), tháng 10

27 Nguyễn Thị Thanh Hoài (2005), “Giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân ở Việt

Nam”, Lý luận chính trị, (1)

28 Nguyễn Đình Kháng (2002), “Kinh tế tư nhân và xu hướng phát triển của nó trong nền

kinh tế thị trường dịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, Lý luận chính trị, (4), trang

7-13

29 Nguyên Kim (2005), "Kích hoạt" thị trường công nghệ, Thời báo kinh tế Việt Nam, (179),

ngày 8/8

30 Kế hoạch của UBND tỉnh Sóc Trăng về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích

và tạo đều kiện phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng theo chương trình hành động của tỉnh uỷ thực hiện nghị quyết Trung ương V khoá IX

31 V.I.Lênin (1978), toàn tập, tập 43, Nxb Tiến bộ Mátxcơva, 1978

32 Nguyễn Ngọc Long (2005), “Công cuộc đổi mới ở Việt Nam - thành tựu và những bài học

kinh nghiệm”, Lý luận chính trị, (1)

33 Luật doanh nghiệp (2000), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

34 C.Mác - Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

35 Các Mác và Ăng Ghen (1986), Tuyển tập, tập 3, Nxb Sự thật, Hà Nội

36 Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường ở nước

ta, tập I, Hà Nội, 1993

37 Phan Sĩ Mậu (1999), “Kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân trong công nghiệp và tiểu thủ

công nghiệp nông thôn”, Nghiên cứu kinh tế, (256)

38 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

39 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

40 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

41 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, tập 9, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

42 Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, tập 10, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

43 Ngân hàng nhà nước tỉnh Sóc Trăng, Báo cáo tình hình huy động vốn của tỉnh Sóc Trăng

44 Nghiên cứu kinh tế, tháng 6/1994, tr.51 - 56

45 Nghiên cứu kinh tế, số 287, tháng 4/2000

46 Trần Đức Nguyên (1990), “Chế độ sở hữu, hình thức tổ chức kinh tế và thành phần kinh

tế”, Tạp chí Thông tin lý luận, (7)

47 TS Nguyễn Huy Oánh (2001), “Vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế Việt Nam”,

Nghiên cứu kinh tế, (12)

48 TS Nguyễn Huy Oánh (2001), “Kinh tế tư nhân một số nước trên thế giới”, Kỷ yếu khoa học

49 TS Nguyễn Minh Phong - ThS Nguyễn Kim Nhã (2002), “Một số giải pháp tài chính hỗ

trợ phát triển kinh tế tư nhân”, Lý luận chính trị, (6)

50 Bạch Minh Sơn (1993), “Bình đẳng là nhân tố quan trọng thúc đẩy nền kinh tế xã hội phát

triển lành mạnh”, Nghiên cứu kinh tế, (3)

51 Lưu Văn Sơn (2003), Giải pháp tư tưởng thực sự cầu thị, tiến cùng thời đại, xây dựng

và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường XHCN…, Bắc Kinh

52 Sở Kế hoạch - Đầu tư tỉnh Sóc Trăng (2004), Báo cáo tình hình đăng ký kinh doanh từ năm

1992 đến năm 2004

53 TS Hà Huy Thành (2002), Thành phần kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân lý luận

và chính sách, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

54 Tỉnh ủy tỉnh Sóc Trăng, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5

Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khoá IX về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân

55 Tổng Liên đoàn Lao động (2002), Báo cáo của Tổng Liên đoàn lao động về phát triển đoàn viên, xây dựng công đoàn cơ sở khu vực kinh tế ngoài quốc doanh năm 2001 - 2002

56 Vũ Quốc Tuấn (2005), “Góp sức chấn hưng đất nước”, Thời báo kinh tế Việt Nam, (203),

ngày 12/10

57 GS, TS Nguyễn Thanh Tuyền (2002), Thành phần kinh tế tư bản tư nhân trong quá trình

công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

58 Trung tướng Nguyễn Đình Ước (2002), “Khuyến khích phát triển thành phần kinh tế tư

nhân, không phải là tư nhân hoá toàn bộ nền kinh tế”, Tạp chí Cộng sản, (33), trang 25 -

27