DSpace at VNU: Quy định của pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ thực trạng và phương hướng hoàn thiện

DSpace at VNU: Quy định của pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ thực trạng và phương hướng hoàn thiện tài liệu, giá...

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT



Lê Đức Quang

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

SỸ THỰC TRẠNG VÀ PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN

Luận văn Thạc sỹ Luật học

Chuyên ngành: Luật Kinh tế

Mã số : 5.05.15

Người hướng dẫn khoa học: Tiến sỹ Nguyễn Đình Liêu

Hà Nội - 2002

MỞ ĐẦU

3

Chương 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT ƯU ĐÃI NGƯỜI CÓ CÔNG

VỚI CÁCH MẠNG

Chương 2

PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TRÌNH GHI CÔNG LIỆT SỸ

2.2 PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TRÌNH GHI CÔNG LIỆT SỸ TRƯỚC

PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TRÌNH

GHI CÔNG LIỆT SỸ

3.1 ĐÁNH GIÁ TỔNG QUÁT PHÁP LUẬT VỀ CÔNG TRÌNH GHI CÔNG LIỆT SỸ 73

MỞ ĐẦU

1- Tính cấp thiết của đề tài

Trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng thống nhất đất nước, xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc, hàng triệu người Việt Nam yêu nước đã hy sinh anh dũng hoặc cống hiến xương máu, công sức, trí tuệ và tuổi trẻ của mình Hiện nay ở nước ta có 6,5 triệu người có công với cách mạng thuộc diện hưởng trợ cấp ưu đãi của Nhà nước

ở các mức độ khác nhau [19; trang 25] Số lượng người có công với cách mạng trong thời gian tới sẽ tiếp tục tăng lên do công tác thống kê, xác nhận và giải quyết chế độ ưu đãi đang được đẩy mạnh ở tất cả các địa phương Do vậy, lĩnh vực ưu đãi người có công với cách mạng có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống chính trị- xã hội và kinh tế của đất nước Ưu đãi đối với người có công là một chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước ta, mang ý nghĩa chính trị, đạo lý truyền thống cao đẹp của nhân dân ta

Pháp luật ưu đãi người có công cũng đã trải qua chặng đường hơn nửa thế

kỷ Kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 20/SL ngày 26 tháng 2 năm

1947, tới nay Nhà nước ta đã ban hành hàng trăm văn bản pháp luật, bao gồm 2

Pháp lệnh, 350 Chỉ thị, Sắc lệnh và Nghị định quy định tiêu chuẩn, hướng dẫn thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng

Pháp luật ưu đãi người có công đã đáp ứng đòi hỏi cấp bách của thực tế cuộc sống, đòi hỏi của đạo lý truyền thống dân tộc đối với người có công, góp phần quan trọng giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tạo cơ sở để phát triển kinh tế đất nước trong những năm qua, nhất là từ khi công cuộc đổi mới đất nước được khởi xướng

Pháp luật ưu đãi người có công cũng là lĩnh vực tương đối mới mẻ, có vị trí quan trọng và giá trị xã hội sâu sắc trong hệ thống pháp luật Hệ thống văn bản pháp luật thuộc lĩnh vực này đã hình thành tương đối đồng bộ, có giá trị pháp lý tương đối cao, nhưng chủ yếu vẫn là các văn bản dưới luật

Nội dung các chế định cơ bản của pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng cũng như hình thức pháp lý của văn bản, vị trí, vai trò của pháp luật ưu đãi người có công trong pháp luật về bảo đảm xã hội, trong hệ thống pháp luật Việt Nam là những lĩnh vực nghiên cứu cần có sự quan tâm ngày càng nhiều hơn nữa của khoa học pháp lý để góp phần luận cứ khoa học cho việc bổ sung, đổi mới, thực hiện tốt nhất chính sách của Đảng, Nhà nước đối với người có công với cách mạng trong giai đoạn cách mạng mới

Trong pháp luật ưu đãi người có công, các quy định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ hợp thành một chế định quan trọng, chế định này mang tính đặc thù rất rõ nét, thể hiện một cách đầy đủ ý nghĩa chính trị, đạo lý truyền thống của pháp luật Việt Nam

Tuy nhiên cho đến nay, các quy định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ còn rất tản mạn, thiếu thống nhất Trong khi đó, cùng với sự phát triển kinh tế - xã

hội của đất nước trong những năm qua, nhu cầu thực tế của nhân dân về xây dựng,

tu bổ và thăm viếng công trình ghi công ngày càng cao

Công tác quản lý Nhà nước đối với các công trình ghi công liệt sỹ đứng trước những đòi hỏi mới rất bức xúc Vì vậy việc nghiên cứu, đánh giá chế định này trong pháp luật ưu đãi người có công, để từ đó có những khuyến nghị về bổ sung, hoàn thiện các quy phạm pháp luật, góp phần hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng ở nước ta là vấn đề cần thiết Do khả năng nghiên cứu, sưu tầm tài liệu tham khảo còn có nhiều hạn chế, chúng tôi chọn đề tài :"Quy định của pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ - Thực trạng và phương hướng hoàn thiện" cho luận văn thạc sỹ của mình

2-Tình hình nghiên cứu đề tài

Về lĩnh vực pháp luật ưu đãi người có công nói chung và pháp luật về các công trình ghi công liệt sỹ nói riêng, tài liệu tham khảo của các nước trong lĩnh vực này hầu như chưa có Ở trong nước, đến nay các công trình nghiên cứu về vấn đến này của các nhà luật học còn tương đối ít, chủ yếu được thực hiện bởi các nhà khoa học đang công tác trong ngành Lao động- Thương binh và Xã hội Có thể thống kê một số công trình khoa học pháp lý tiêu biểu trong lĩnh vực này như:

1- Nguyễn Đình Liêu: Hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công ở Việt Nam - Lý luận và thực tiễn, Luận án PTS Luật học, Thư viện Quốc gia, Hà Nội -

1997

2- Tạ Vân Thiều: Cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực ưu đãi người có công

ở ngành Lao động- Thương binh và Xã hội, Luận án cao học Luật, Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp Luật -1997

3- Đề tài khoa học cấp Bộ năm 2000: Xác định những nội dung cụ thể để sửa đổi bổ sung pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Mã số CB-99-02

4- Đề tài khoa học cấp Bộ năm 1998: Tiêu chuẩn mộ trong nghĩa trang liệt

sỹ Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội 1998 Mã số C6-98-01-06

Các công trình nghiên cứu trên đây đã góp phần cơ bản xây dựng cơ sở lý luận pháp luật tổng quát về quá trình hình thành và thực tế phát triển; về ví trí, vai trò của pháp luật ưu đãi người có công ở Việt Nam Đặt cơ sở nền móng rất quan trọng cho việc xây dựng, bổ sung và hoàn chỉnh pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng nói chung và chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ nói riêng trong tình hình mới

Tuy nhiên, nghiên cứu về thực trạng, vị trí, vai trò của chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ trong pháp luật ưu đãi người có công là vấn đề vẫn đang

để ngỏ và đòi hỏi cách tiếp cận và kiến giải mới

3- Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

a Mục đích của luận văn:

Qua việc nghiên cứu vai trò, vị trí và thực trạng chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ, luận văn góp phần chỉ rõ tầm quan trọng của quy định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ trong pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng và pháp luật bảo đảm xã hội Việt Nam nói chung Từ đó, đóng góp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ sở lý luận cũng như các quy phạm cơ bản của pháp luật

ưu đãi người có công hiện hành ở nước ta

b-Nhiệm vụ:

- Nghiên cứu đánh giá chung về chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ; vị trí, vai trò, tầm quan trọng của nó trong pháp luật ưu đãi người có công

- Đánh giá thực trạng chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ trong các giai đoạn lịch sử trước và sau khi Pháp lệnh ưu đãi người hoạt động cách mạng, liệt sỹ và gia đình liệt sỹ, thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến, người có công giúp đỡ cách mạng có hiệu lực năm 1995 (gọi tắt là Pháp lệnh ưu đãi người có công); chỉ ra những tồn tại chủ yếu để từ đó đưa ra một số khuyến nghị về hướng hoàn thiện

- Luận văn dành sự quan tâm đối với các quy định pháp luật hiện hành về quản lý tài chính, cấp phát kinh phí xây dựng các công trình ghi công liệt sỹ, kinh phí tu sửa, nâng cấp các hạng mục trong công trình ghi công liệt sỹ Nguồn kinh phí, cấp phát kinh phí, thanh quyết toán kinh phí ngân sách Nhà nước bằng các nguồn vốn, trong đó chủ yếu là nguồn vốn Trung ương uỷ quyền hỗ trợ công tác

mộ, nghĩa trang liệt sỹ

4- Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

a Cơ sở lý luận:

Luận văn được thực hiện trên cơ sở quan điểm Đảng Cộng sản Việt Nam về chính sách ưu đãi, đền ơn đáp nghĩa đối với người có công; các luận điểm, kết luận

khoa học đã có của các nhà khoa học pháp lý về vấn đề này

b Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng các phương pháp: Duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; phân tích và tổng hợp; lô gíc và lịch sử; hệ thống hoá

5- Điểm mới của luận văn

Luận văn đưa ra sự đánh giá tổng quan, chỉ ra vị trí, vai trò của chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ trong pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng ở Việt Nam

Luận văn bước đầu đưa ra những đánh giá về hạn chế của chế định pháp luật

về công trình ghi công liệt sỹ hiện hành (trong đó có tập trung vào các quy định về

cơ chế tài chính đối với các công trình ghi công liệt sỹ như nguồn đóng góp, cơ chế thanh quyết toán kinh phí hỗ trợ, chế độ hỗ trợ kinh phí đối với thân nhân liệt sỹ khi đi thăm viếng mộ ) Trên cơ sở đó, trong luận văn tác giả mạnh dạn đề xuất một số khuyến nghị để sửa đổi bổ sung, hoàn thiện về hình thức pháp lý, về nội

dung một số quy phạm pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ

6- Phạm vi nghiên cứu của luận văn

Luận văn tập trung nghiên cứu về chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ trong pháp luật ưu đãi người có công kể từ sau khi giải phóng miền Bắc Thời điểm đánh dấu từ khi ban hành Thông tư số 24/TB-TT ngày 12 tháng 10 năm 1955 của

Bộ Thương binh, trở lại đây

7- Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng tham khảo để xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ cho phù hợp với tình hình, điều kiện mới của đất nước

Cũng có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để tham khảo trong quá trình giảng dạy pháp luật ưu đãi xã hội, pháp luật bảo đảm xã hội và dành cho những người quan tâm đến vấn đề này

8- Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo; Luận văn gồm 3 chương Dưới đây là nội dung của luận văn

Chương 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁP LUẬT ƯU ĐÃI NGƯỜI CÓ CÔNG

VỚI CÁCH MẠNG

1.1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG

1.1.1 Khái niệm người có công với cách mạng

Chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng đã được thực hiện ở nước ta từ rất sớm, nhưng cho đến nay, qua nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật về ưu đãi người có công, chúng ta vẫn chưa thấy có khái niệm rõ ràng về người có công Tuy nhiên, căn cứ vào các tiêu chuẩn hiện hành đối với các đối tượng hưởng ưu đãi của Nhà nước đã quy định, các nhà khoa học đã đưa ra quan điểm xác định khái niệm người có công với cách mạng

Theo nghĩa rộng, có tác giả cho rằng: "Người có công là những người lao động bình thường, làm việc đại nghĩa, có công lao to lớn đối với đất nước, tự coi

đó là nghĩa vụ đối với cộng đồng không bao giờ kể công và đòi hỏi cộng đồng báo

nghĩa" [16; trang 6 ]

Tác giả khác luận giải cụ thể hơn: Người có công là những người không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam nữ, tuổi tác; đã tự nguyện cống hiến sức lực, tài năng, trí tuệ, có người hy sinh cả cuộc đời mình cho sự nghiệp của dân tộc Sự cống hiến của họ vì lợi ích của đất nước được nhân dân tôn vinh và được Nhà nước thông qua cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ghi nhận theo quy định của pháp luật, đồng thời cung cấp cho họ các chế độ ưu đãi về kinh tế, về chính trị, xã hội Ở đây có thể thấy rõ những tiêu chí cơ bản xác định nội hàm khái niệm người

có công Đó phải là những người có thành tích đóng góp hoặc có cống hiến lớn lao,

xuất sắc vì lợi ích chung của đất nước Những đóng góp cống hiến đó có thể được thực hiện trong các cuộc kháng chiến vì độc lập tự do của Tổ quốc hoặc cũng có thể diễn ra trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước

Trong phạm vi hẹp, khái niệm người có công được xác định là những người

có cống hiến trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Các chế độ đối với người có công theo quy định hiện hành của pháp luật nước ta chủ yếu áp dụng đối với các đối tượng này

Đó là "Những người không phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam, nữ , có những đóng góp, cống hiến xuất sắc trong thời kỳ trước cách mạng tháng Tám năm 1945, trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, được các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền công nhận theo quy định của pháp luật" [11; trang 26] Dưới góc độ này, người có công với cách mạng bao gồm những người tham gia hoặc giúp đỡ cách mạng, họ đã hy sinh cả cuộc đời hoặc một phần thân thể hoặc có thành tích đóng góp lớn cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

1.1.2 Phân loại người có công

Người có công với cách mạng ở nước ta, theo quy định của pháp luật ưu đãi người có công với cách mạng ở nước ta, bao gồm các đối tượng sau:

Thứ nhất, Người hoạt động cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám năm

1945

Người hoạt động cách mạng trước cách mạng Tháng Tám năm 1945 là người tham gia các tổ chức cách mạng từ ngày 31 tháng 12 năm 1944 trở về trước

và người đứng đầu các tổ chức quần chúng cách mạng cấp xã hoặc thoát ly hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến trước ngày Tổng khởi nghĩa

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- - -

1 Lê Quang Bảy - Một số vấn đề về công tác tìm kiếm hài cốt liệt sỹ, báo tin mộ liệt sỹ hy sinh trong các thời kỳ kháng chiến - Tạp chí Thông tin khoa học Lao động- Xã hội - Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội số 2/ 2002

2 Báo cáo Tổng kết công tác tìm kiếm, cất bốc, di chuyển hài cốt liệt sỹ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh trong các thời kỳ chiến tranh trên đất Lào về nước (từ

1995 đến 2001)-Ban Công tác đặc biệt của Chính phủ 20/7/2001

3 Các văn bản quy định về công tác mộ nghĩa trang liệt sỹ- Tài liệu Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội Hà Nội1994

4 Chính sách ưu đãi Thương binh liệt sỹ và người có công - Tài liệu Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội- tập 1 Hà Nội 1997

5 Chính sách ưu đãi Thương binh liệt sỹ và người có công - Tài liệu Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội tập 2- Hà Nội 1997

6 Chính sách ưu đãi Thương binh liệt sỹ và người có công - Tài liệu Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội tập 3, quyển 1- Hà Nội 1997

7 Chính sách ưu đãi Thương binh liệt sỹ và người có công- Tài liệu Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội tập 3, quyển 2- Hà Nội 1997

8 Hiến pháp nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1992

9 Trần Trọng Hựu- Vấn đề hoàn thiện Pháp luật, Tạp chí Nhà nước- Pháp luật số 1/1993

10 Nguyễn Đình Liêu - Hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công ở Việt Nam-Lý luận và thực tiễn, Luận án PTS Luật học-Thư viện Quốc gia Hà Nội 1997

11 Nguyễn Đình Liêu- Một số suy nghĩ về hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công- Sách tham khảo- Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà nội 2000

12 Nguyễn Đình Liêu - 5 năm thực hiện Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng Tạp chí Lao động- Xã hội tháng 7/ 2000

13 Luật ban hành Văn bản quy phạm pháp luật - Nhà xuất bản Chính trị quốc gia

Hà Nội 1996

14 Nghị định số 28/CP ngày 29/4/1995 của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh ưu đãi người hoạt động cách mạng, liệt sỹ và gia đình liệt

sỹ, thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến, người có công giúp

đỡ cách mạng 1995 (Tài liệu Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội)

15 Pháp lệnh ưu đãi người hoạt động cách mạng, liệt sỹ và gia đình liệt sỹ, Thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến, người có công giúp đỡ cách mạng 1995 - Tài liệu Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội

16 Nguyễn Văn Thành - Đổi mới chính sách kinh tế xã hội đối với người có công

ở Việt Nam - Luận án PTS khoa học Kinh tế- Thư viện Quốc gia Hà nội 1994

17 Tạ Vân Thiều - Chính sách của Nhà nước đối với người có công thời kỳ đổi mới- Tạp chí quản lý Nhà nước tháng 8/2002

18 Tạ Vân Thiều - Xây dựng Luật ưu đãi người có công với cách mạng- Bao Nhân Dân số 15354 ngày 10/7/1997

19 Tạ Vân Thiều - Cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực người có công ở ngành Lao động- Thương binh và Xã hội - Luận án Cao học Luật- Viện nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật 1997

20 Thông tư liên tịch số 49/2002/TTLT-BTC-BLĐTBXH ngày 28/5/2002 của Bộ Tài chính và Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội hướng dẫn thực hiện kinh phí công tác mộ nghĩa trang liệt sỹ

21 Sổ tay công tác Thương binh liệt sỹ- Tài liệu Ban Tư tưởng Văn hoá Trung ương- Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội Hà Nội 2002