DSpace at VNU: Pháp luật về hoạt động công bố thông tin của tổ chức phát hành chứng khoán ở Việt Nam

DSpace at VNU: Pháp luật về hoạt động công bố thông tin của tổ chức phát hành chứng khoán ở Việt Nam tài liệu, giáo án,...

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

PHAN THỊ THÙY TRANG

PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG BỐ THÔNG TIN CỦA TỔ CHỨC PHÁT HÀNH

CHỨNG KHOÁN Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội - Năm 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

PHAN THỊ THÙY TRANG

PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG BỐ THÔNG TIN CỦA TỔ CHỨC PHÁT HÀNH

CHỨNG KHOÁN Ở VIỆT NAM

Chuyên ngành : Luật kinh tế

Mã số : 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS Hoàng Thị Quỳnh Chi

Hà Nội - Năm 2015

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 3

4 Những đóng góp mới của đề tài 4

5 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 4

7 Kết cấu của đề tài 4

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG BỐ THÔNG TIN CỦA TỔ CHỨC PHÁT HÀNH TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 5

1.1 Khái niệm về TTCK và Tổ chức phát hành trên TTCK 5

1.1.1 Khái niệm về TTCK 5

1.1.2 Khái niệm về tổ chức phát hành trên TTCKError! Bookmark not defined

1.2 Khái niệm thông tin trên TTCK và hoạt động công bố thông tin của tổ

chức phát hành trên TTCK Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm thông tin trên TTCK Error! Bookmark not defined

1.2.2 Khái niệm về hoạt động công bố thông tin của Tổ chức phát hành trên

TTCK Error! Bookmark not defined

1.3 Phân loại hoạt động công bố thông tin của Tổ chức phát hành trên

TTCK Error! Bookmark not defined

1.4 Các nguyên tắc công bố thông tin của tổ chức phát hành trên TTCK

Error! Bookmark not defined

1.4.1 Thông tin được cung cấp phải đầy đủ, chính xácError! Bookmark not defined

1.4.2 Việc công bố thông tin phải kịp thời và liên tụcError! Bookmark not defined

1.4.3 Việc cung cấp thông tin phải đảm bảo sự công bằng trong việc tiếp cận

thông tin của các nhà đầu tư Error! Bookmark not defined

1.4.4 Thông tin cung cấp phải được kiểm chứngError! Bookmark not defined

1.4.5 Bảo đảm trách nhiệm của chủ thể công bố thông tinError! Bookmark not defined 1.5 Cách thức công bố thông tin của tổ chức phát hành Error! Bookmark

not defined

1.6 Vai trò và đặc điểm của pháp luật về công bố thông tin trên TTCK

Error! Bookmark not defined

1.7 Kinh nghiệm của một số nước về công bố thông tin của tổ chức phát

hành trên TTCK và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam Error! Bookmark

not defined

1.7.1 Kinh nghiệm về hệ thống thông tin TTCK của Nhật BảnError! Bookmark not defined 1.7.2 Kinh nghiệm về hệ thống thông tin TTCK của Thái LanError! Bookmark not defined

1.7.3 Quy tắc mẫu của OECD về hoạt động công bố thông tin trong quản trị

công ty Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ CÔNG BỐ THÔNG TIN

CỦA TỔ CHỨC PHÁT HÀNH TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH Error! Bookmark not defined

2.1 Quy định của pháp luật về công bố thông tin của tổ chức phát hành trên

TTCK Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.1.1 Nguồn pháp luật điều chỉnh hoạt động công bố thông tin trên TTCK nói

chung và của tổ chức phát hành nói riêng Error! Bookmark not defined

2.1.2 Quy định về yêu cầu và nguyên tắc công bố thông tinError! Bookmark not defined 2.1.3 Quy định về các trường hợp công bố thông tin [8]Error! Bookmark not defined

2.1.4 Quy định về nội dung thông tin được công bốError! Bookmark not defined

2.1.5 Quy định về cách thức, phương tiện công bố thông tin của tổ chức phát

hành trên TTCK Error! Bookmark not defined

2.1.6 Quy định về quản lý và xử lý vi phạm pháp luật về công bố thông tinError! Bookmark not defined

2.2 Thực tiễn thực hiện pháp luật về công bố thông tin của tổ chức phát hành

trên TTCK Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.2.1 Những kết quả đạt được trong hoạt động công bố thông tin của tổ chức

phát hành trên TTCK Việt Nam Error! Bookmark not defined

2.2.2 Những tồn tại trong hoạt động công bố thông tin của tổ chức phát hành

trên TTCK Việt Nam Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ

CÔNG BỐ THÔNG TIN CỦA TỔ CHỨC PHÁT HÀNH TRÊN THỊ

TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Error! Bookmark not defined

3.1 Nhu cầu hoàn thiện pháp luật về công bố thông tin trên TTCK Việt Nam

Error! Bookmark not defined

3.1.1 Hoàn thiện pháp luật để khắc phục những vướng mắc, bất cập của pháp

luật hiện hành Error! Bookmark not defined

3.1.2 Hoàn thiện pháp luật để đáp ứng yêu cầu thực tiễn hoạt động của TTCK

Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.1.3 Hoàn thiện pháp luật để đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tếError! Bookmark not defined

3.2 Phương hướng hoàn thiện pháp luật về công bố thông tin của tổ chức

phát hành trên TTCK Error! Bookmark not defined

3.3 Giải pháp, kiến nghị Error! Bookmark not defined

3.2.1 Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý điều chỉnh hoạt động công bố thông tin

của tổ chức phát hành trên TTCK Error! Bookmark not defined

3.2.2 Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật của các chủ thểError! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 6

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Hoạt động công bố thông tin trên TTCK nói chung và của TCPHCK nói riêng là phương thức để thực hiện 02 trong số 05 nguyên tắc cơ bản của hoạt động

chứng khoán và thị trường chứng khoán, đó là: (i) Công bằng, công khai, minh bạch; và (ii) Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư

Đối với các tổ chức phát hành chứng khoán là các công ty đại chúng với đặc thù về số lượng cổ đông rất lớn và đặc thù về sự tách biệt giữa quyền sở hữu của cổ đông với hoạt động quản trị công ty Do đó, hệ thống công bố thông tin tốt với tính minh bạch cao là yếu tố then chốt của việc giám sát công ty dựa vào thị trường, đóng vai trò chủ yếu giúp cổ đông có thể thực hiện quyền sở hữu của mình một cách hiệu quả

Sau hơn 17 năm chính thức đi vào hoạt động, TTCK Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần giải quyết nhu cầu về vốn của nền kinh tế, thúc đẩy quá trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước, thu hút đầu

tư nước ngoài và từng bước xã hội hóa hoạt động đầu tư của công chúng Tuy nhiên, là một thị trường mới hình thành, lại chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế toán cầu từ năm 2008 và những khó khăn của nền kinh tế trong nước, TTCK Việt Nam đã và đang bộ lộ nhiều khiếm khuyết Ngày 06/12/2012 Thủ tưởng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1826/2012/QĐ-TTG phê duyệt Đề án tái cấu trúc TTCK và doanh nghiệp bảo hiểm - một đề án được đánh giá là có tính hệ thống, toàn diện và đưa ra lộ trình tương đối hoàn chỉnh nhằm xử lý triệt để những tồn đọng của TTCK và góp phần giải quyết những khó khăn nội tại của kinh tế

Bên cạnh hoạt động tái cấu trúc nội tại, TTCK Việt Nam cũng đã có một bước tiến quan trọng trên chặng đường hội nhập quốc tế, đó là ngày 18/9/2013, Phó Chủ tịch Ủy ban chứng khoán Nhà nước Nguyễn Đoan Hùng đã thay mặt

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ký kết Phụ lục A: Cam kết hỗ trợ, trao đổi

2

thông tin phục vụ điều tra, giám sát tuân thủ và cưỡng chế thực thi, Biên bản

ghi nhớ đa phương (MMoU) của Tổ chức Quốc tế các Ủy ban chứng khoán (IOSCO) Đây là một bước tiến quan trọng, góp phần nâng cao vị thế của thị trường vốn Việt Nam, thu hút đầu tư Việt Nam, qua đó đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, nhưng mặt khác, cũng đặt ra cho TTCK Việt Nam nhiều thách thức về việc hoàn thiện những khiếm khuyết hiện tại nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế

Với vai trò quan trọng của công bố thông tin trên TTCK và trước yêu cầu của hoạt động tái cấu trúc nội tại song song với hội nhập quốc tế của TTCK Việt Nam hiện nay, việc nghiên cứu, phân tích thực trạng và đưa ra hướng hoàn thiện đối với các quy định của pháp luật về hoạt động công bố thông tin của tổ chức phát hành trên TTCK là cần thiết, cấp bách và phù hợp với nhu cầu thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Đề tài về hoạt động công bố thông tin trên TTCK Việt Nam và các nội dung liên quan đến thông tin trên TTCK cũng đã được rất nhiều người quan tâm Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu đó mới chỉ dừng lại ở việc đánh giá, bình luận của những người có chức trách trong các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, của các chuyên gia tài chính hoặc được đặt trong một góc nhìn rộng về bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư hoặc thông tin trên TTCK nói chung mà chưa có nhiều công trình nghiên cứu cụ thể về hoạt động này của chủ thể là TCPH, cụ thể một số công trình nghiên cứu như: GS.TSKH Nguyễn Duy Gia đề cập đến việc minh bạch và công khai đối với TTCK trong cuốn “Một số vấn đề cần biết về TTCK Việt Nam”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2003; Chương 8 “Hệ thống thông tin trên TTCK”, Giáo trình TTCK, trường Đại học Kinh tế quốc dân, Nxb Tài chính Hà Nội, 2002; Chương 8 “Hệ thống thông tin thị trường”, Giáo trình TTCK, Học viện Ngân hàng, Nxb Thống kê, Hà Nội 2002; TS Nguyễn Minh Phong (2007) “Nhận diện những rủi ro trong đầu tư chứng khoán”, Tạp chí Tài

3

chính số tháng 5, tr 43-45; PGS.TS Lê Hoàng Nga (2007) “Cách thức đầu tư và phòng chống rủi ro chứng khoán đối với nhà đầu tư cá nhân tham gia TTCK”, Tạp chí Chứng khoán Việt Nam, số 103, tháng 5/2007, tr 8-11, Viên Thế Giang (2007) “Thông tin trên TTCK những vấn đề cần lưu ý”, Tạp chí Công nghệ Ngân hang số 12/2007; Viên Thế Giang (2008) “Hoạt động công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam”, Tạp chí Khoa học và Đào tạo Ngân hàng số 1+2/2008; Viên Thế Giang (2008), “Vai trò của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc giám sát hoạt động công bố thông tin trên TTCK Việt Nam”, Tạp chí Ngân hàng số 13 tháng 7/2008; TS Hoàng Thị Quỳnh Chi (2008), “Pháp luật về bảo vệ quyền và lợi ích của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán tập trung ở Việt Nam”, Luận án tiến sỹ luật học, Đại học Quốc gia

Hà Nội 2008

Có thể thấy, chưa có nhiều nghiên cứu đi sâu và cụ thể về hoạt động công bố thông tin của TCPH, một chủ thể rất quan trọng trên TTCK Chính vì vậy, việc lựa chọn đề tài “Pháp luật về hoạt động công bố thông tin của TCPH trên TTCK Việt Nam” làm luận văn tốt nghiệp cao học luật là một đề tài có ý nghĩa lý luận

và thực tiễn sâu sắc

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của Luận văn:

- Nghiên cứu khái niệm, nguyên tắc, nội dung, phương tiện, hình thức công bố thông tin đối với tổ chức phát hành chứng khoán, bản chất pháp lý, ưu

và nhược điểm, sự khác biệt về cách thức phân loại hoạt động công bố thông tin;

- Kinh nghiệm xây dựng các quy định về công bố thông tin trên TTCK của 1 số nước nhằm rút ra cơ sở lý luận và bài học cho việc quy định vấn đề này tại Việt Nam;

- Đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng quy định công bố thông tin đối với tổ chức phát hành chứng khoán tại Việt Nam hiện nay và

4

những khó khăn gặp phải về mặt cơ chế và quy định khi tổ chức phát hành thực hiện công bố thông tin

- Đề xuất hướng hoàn thiện các quy định về pháp luật công bố thông tin của tổ chức phát hành, cũng như các giải pháp đồng bộ khác để thúc đẩy công

bố thông tin của tổ chức phát hành trong thời gian tới

4 Những đóng góp mới của đề tài

Đề tài không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu những vấn đề lý luận về công

bố thông tin và pháp luật về công bố thông tin của tổ chức phát hành trên TTCK mà còn cập nhật bối cảnh thực tế của TTCK Việt Nam hiện nay, từ đó, tập trung phân tích các vấn đề mang tính thực tiễn, so sánh với các quy định quốc tế nhằm tìm ra và để xuất các giải pháp có tính ứng dụng cao

5 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đề tài được giới hạn trong khuôn khổ nghiên cứu các quy định về công bố thông tin đối với tổ chức phát hành chứng khoán là các công ty đại chứng trên TTCK tập trung, kinh nghiệm quốc tế về hệ thống công bố thông tin của tổ chức phát hành chứng khoán ở Việt Nam hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp cụ thể như phân tích, so sánh, đánh giá, tổng hợp, thống kê để giải quyết các vấn đề mà đề tài luận văn đặt ra

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài lời mở đầu và kết luận, nội dung của đề tài bao gồm 3 chương:

- Chương 1: Những vấn đề chung về công bố thông tin của tổ chức phát hành trên TTCK

- Chương 2: Thực trạng pháp luật về về hoạt động công bố thông tin của

tổ chức phát hành chứng khoán ở Việt Nam và thực tiễn thi hành

- Chương 3: Giải pháp kiến nghị hoàn thiện pháp luật về hoạt động công

bố thông tin của tổ chức phát hành trên TTCK Việt Nam

5

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG BỐ THÔNG TIN CỦA TỔ CHỨC PHÁT HÀNH TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

1.1 Khái niệm về TTCK và Tổ chức phát hành trên TTCK

1.1.1 Khái niệm về TTCK

Xét dưới góc độ kinh tế học, thị trường là nơi gặp gỡ giữa người mua và người bán để trao đổi, mua bán các sản phẩm hàng hóa Có nhiều loại thị trường khác nhau với đối tượng mua bán là các loại hàng hóa không giống nhau

TTCK ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu về vốn của nền kinh tế thị trường, do

đó, còn được gọi là thị trường vốn Đây là thị trường cấp cao, có cơ cấu tổ chức chặt chẽ; đối tượng của giao dịch mua bán rất đặc biệt, đó là các loại chứng khoán [14, Tr 11]

Đã có nhiều định nghĩa khác nhau về TTCK Theo tiếng La tinh, TTCK là BURSA, tức là cái ví đựng tiền; tiếng Pháp gọi là Bourse, tức là mậu dịch trường hay còn gọi là sở giao dịch Theo từ điển tiếng Anh Longman Dictionary

of Business English 1995, TTCK được định nghĩa là “một thị trường có tổ chức

là nơi các chứng khoán được mua bán tuân theo những quy tắc đã được ấn định.” [35] Từ định nghĩa này, ta có thể thấy được 2 đặc điểm quan trọng của TTCK, thể hiện sự khác biệt với các thị trường hàng hóa thông thường, đó là có

tổ chức và hoạt động mua bán tuân theo những quy tắc đã được ấn định

Ở Việt Nam, Luật Chứng khoán năm 2006, sửa đổi bổ sung năm 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành không có định nghĩa về TTCK Tuy nhiên, hiểu một các chung nhất thì TTCK là nơi phát hành và mua bán các loại chứng khoán

- hàng hóa của thị trường Chứng khoán là bằng chứng xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với tài sản hoặc phần vốn của tổ chức phát

hành Chứng khoán được thể hiện dưới hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ

6

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ban pháp chế - UBCKNN (2005), “Kinh nghiệp xây dựng Luật Chứng

khoán tại một số quốc gia”, Tạp chí CK Việt Nam, 2005 số 4

2 Ban pháp chế - UBCKNN (2006), “Quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật

về CK và TTCK”, Tạp chí Việt Nam, 2006 số 1+2

3 Ban phát triển thị trường - UBCKNN (2006), “Nhiệm vụ phát triển TTCK

giai đoạn 2006 - 2053”, Tạp chí CK Việt Nam, 2006 số 1+2

4 Bộ Tài chính (2004), Thông tư số 57/2004/TT-BTC ngày 17/6/2004 hướng

dẫn việc công bố thông tin trên TTCK

5 Bộ Tài chính (2004), Thông tư số 58/2004/TT-BTC ngày 18/6/2004 hướng

dẫn về thành viên và giao dịch chứng khoán

6 Bộ Tài chính (2004), Quyết định số 55/2004/QĐ-BTC ngày 17/6/2004 ban

hành Quy chế tổ chức và hoạt động của TTCK

7 Bộ Tài chính (2007), Quyết định số 13/2007/QĐ-BTC ngày13/3/2007 ban

hành Quy chế quản trị công ty áp dụng cho các công ty niêm yết trên SGDCK, TTGDCK, Hà Nội

8 Bộ Tài chính (2012), Thông tư số 52/2013/NĐ-CP ngày 05/4/2012 hướng

dẫn việc công bố thông tin trên TTCK, Hà Nội

9 Bộ Tài chính (2013), Thông tư số 217/2013/TT-BTC hướng dẫn thực hiện xử

phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán, Hà Nội

10 Bùi Nguyên Hoàn (1998), Thị trường chứng khoán và công ty cổ phần, Nxb

Chính trị quốc gia Hà Nội

11 Chính phủ (2012), Nghị định số 58/2012/NĐ-CP ngày 20/7/2012 quy định

chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật chứng khoán và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật chứng khoán, Hà Nội