DSpace at VNU: Nghiên cứu đánh giá điều kiện địa lý cho mục đích sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam

CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CÁC HỆ THỐNG SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI KHU VỰC HỮU NGẠN SÔNG ĐÁY HUYỆN KIM BẢNG ..... Đặc điểm và vai trò của các điều kiện tự nhiên đối với sự hình thành hệ thống sử dụng đất đ

Trang 1

i

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

Vũ Thị Ngọc Diễm

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ CHO MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG HỢP LÝ TÀI NGUYÊN VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG HUYỆN

KIM BẢNG, TỈNH HÀ NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội – 2015

Trang 2

ii

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

-

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ CHO MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG HỢP LÝ TÀI NGUYÊN VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG HUYỆN

KIM BẢNG, TỈNH HÀ NAM

Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường

Mã số: 60850101

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG: NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

GS.TS Trương Quang Hải GS.TS Nguyễn Cao Huần

Hà Nội - 2015

Trang 3

iii

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tác iả xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới quý thầy cô trường Đại học Khoa học tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện và hoàn thiện luận văn

Trước hết, tác giả xin chân thành cảm ơn đến quý thầy cô khoa Địa lý, trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội, đặc biệt là những thầy cô đã tận tình dạy bảo cho tôi suốt thời gian học tập và làm luận văn tại trường

Tác giả xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến Giáo sư – Tiến sĩ Nguyễn Cao Huần người đã dành rất nhiều thời gian, nhiệt tình hướng dẫn nghiên cứu và giúp tôi hoàn thành luận văn thạc sỹ

Nhân đây, tác giả xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo, tập thể cán bộ Ủy ban nhân dân huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam; Viện Quy hoạch và thiết kế Nông Nghiệp đã tạo rất nhiều điều kiện để tôi có đầy đủ dữ liệu, số liệu nghiên cứu và hoàn thành tốt luận văn thạc sỹ

Mặc dù tôi đã có nhiều cố gắng hoàn thiện luận văn bằng tất cả sự nhiệt tình

và năng lực của mình, tuy nhiên do trình độ còn nhiều hạn chế nên luận văn chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được những đóng góp quý báu của quý thầy cô và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn Xin chân thành cảm ơn!

Học viên

VŨ THỊ NGỌC DIỄM

Trang 4

iv

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng toàn bộ những nội dụng và số liệu trong luận văn này

do tôi tự nghiên cứu, khảo sát và thực hiện không trùng với bất kỳ luận văn, đề tài nào đã công bố Nếu có gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Học viên thực hiện luận văn

Trang 5

v

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 10

1 Tính cấp thiết 10

2 Mục tiêu, nội dung nghiên cứu Error! Bookmark not defined

3 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

4 Cơ sở tài liệu thực hiện luận văn Error! Bookmark not defined

5 Kết quả và ý nghĩa Error! Bookmark not defined

6 Cấu trúc luận văn Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error!

Bookmark not defined

1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu đánh giá tổng hợp các điều kiện địa lý

Error! Bookmark not defined 1.1.1 Các công trình theo hướng nghiên cứu, đánh giá cảnh quan Error!

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về đánh giá đất đaiError! Bookmark not

defined

1.1.3 Các công trình nghiên cứu liên quan ở tỉnh Hà Nam và huyện Kim Bảng

Error! Bookmark not defined

1.2 Nghiên cứu tổng hợp các điều kiện địa lý theo tiếp cận hệ thống sử dụng đất

đai Error! Bookmark not defined 1.2.1 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến hệ thống sử dụng đất đai Error!

1.2.2 Hệ thống sử dụng đất – phức hợp của đơn vị đất đai và loại hình sử

dụng đất Error! Bookmark not defined 1.2.3 Hệ thống sử dụng đất đai và cảnh quan nhân sinhError! Bookmark not

defined

1.2.4 Nghiên cứu đánh giá hệ thống sử dụng đất đai cho phát triển nông

nghiệp bền vững Error! Bookmark not defined 1.3 Quan điểm và phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.3.1 Quan điểm nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.3.2 Phương pháp và quy trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CÁC HỆ THỐNG SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI KHU VỰC

HỮU NGẠN SÔNG ĐÁY HUYỆN KIM BẢNG Error! Bookmark not defined 2.1 Vị trí địa lý khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim BảngError! Bookmark

not defined

2.2 Đặc điểm và vai trò của các điều kiện tự nhiên đối với sự hình thành hệ

thống sử dụng đất đai khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.2.1 Các điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined

Trang 6

vi

2.2.2 Vai trò của các điều kiện tự nhiên trong thành tạo hệ thống sử dụng đất

khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.3 Dân cư và các hoạt động sử dụng đất đối với sự hình thành hệ thống sử dụng

đất đai khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.3.1 Dân cư và nguồn lao động Error! Bookmark not defined 2.3.2 Đặc điểm các hoạt động sử dụng đất đai Error! Bookmark not defined

2.3.3 Vai trò của các hoạt động nhân sinh đối với sự hình thành hệ thống sử

dụng đất khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.4 Đặc điểm các hệ thống sử dụng đất khu vực nghiên cứuError! Bookmark not defined

2.4.1 Đặc điểm đơn vị đất đai Error! Bookmark not defined 2.4.2 Đặc điểm các loại hình sử dụng đất Error! Bookmark not defined 2.4.3 Đặc điểm các hệ thống sử dụng đất khu vực nghiên cứu Error!

2.5 Phân vùng lãnh thổ khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ CÁC HỆ THỐNG SỬ DỤNG ĐẤT CHO PHÁT TRIỂN NÔNG – LÂM NGHIỆP KHU VỰC HỮU NGẠN SÔNG ĐÁY HUYỆN KIM

BẢNG Error! Bookmark not defined 3.1 Cơ sở lý luận và phương pháp đánh giá Error! Bookmark not defined

3.2 Đánh giá thích nghi sinh thái các hệ thống sử dụng đất cho phát triển nông,

lâm nghiệp khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined

3.2.1 Nhu cầu sinh thái của một số loại cây trồng trong các loại hình sử dụng

đất Error! Bookmark not defined 3.2.2 Lựa chọn và phân cấp các yếu tố đánh giáError! Bookmark not defined

3.2.3 Kết quả phân tích, đánh giá mức độ thích nghi các hệ thống sử dụng đất

phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp khu vực nghiên cứu.Error! Bookmark not defined

3.3 Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường các hệ thống sử dụng đất

Error! Bookmark not defined 3.3.1 Đánh giá hiệu quả môi trường Error! Bookmark not defined 3.3.2 Đánh giá hiệu quả kinh tế Error! Bookmark not defined 3.3.3 Đánh giá hiệu quả xã hội Error! Bookmark not defined

3.4 Định hướng không gian sử dụng hợp lý tài nguyên theo các hệ thống sử dụng đất và bảo vệ môi trường phục vụ phát triển nông lâm nghiệp khu vực nghiên cứu

3.4.1 Cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc đề xuất các hệ thống sử dụng đất

Trang 7

vii

3.4.2 Định hướng không gian các hệ thống sử dụng đất cho phát triển nông,

lâm nghiệp và bảo vệ môi trường khu vực nghiên cứu.Error! Bookmark not

defined

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

Trang 8

viii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BVTV Bảo vệ thực vật

ĐVĐĐ Đơn vị đất đai FAO Tổ chức nông lương thế giới LHSDĐ Loại hình sử dụng đất

HTSDĐ Hệ thống sử dụng đất

N – LN Nông – lâm nghiệp

KT – XH Kinh tế - xã hội

Trang 9

ix

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Tình hình khí hậu của huyện Kim Bảng Error! Bookmark not defined Bảng 2.2: Các loại đất chính khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined

Bảng 2.3: Bản đồ đất khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam

Error! Bookmark not defined Bảng 2.4: Phân cấp các chỉ tiêu xây dựng bản đồ đơn vị đất đaiError! Bookmark not defined

Bảng 2.5: Chú giải bản đồ đơn vị đất đai khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim

Bảng Error! Bookmark not defined

Bảng 2.6: Thống kê đặc điểm và tính chất đất đai của các đơn vị đất đai khu vực

nghiên cứu Error! Bookmark not defined

Bảng 2.7: Diện tích, năng suất sản lượng một số cây trồng chính khu vực nghiên

cứu giai đoạn 2011 – 2013 Error! Bookmark not defined Bảng 2.8: Các hệ thống sử dụng đất khu vực nghiên cứuError! Bookmark not defined

Bảng 2.9: Chú giải bản đồ hệ thống sử dụng đất đai khu vực hữu ngạn sông Đáy

huyện Kim Bảng Error! Bookmark not defined

Bảng 3.1: Phân cấp chỉ tiêu của các hệ thống sử dụng đất khu vực hữu ngạn sông

Đáy Error! Bookmark not defined

Bảng 3.2: Kết quả đánh giá mức độ thích nghi của hệ thống sử dụng đất chuyên lúa

Bảng 3.3: Kết quả đánh giá mức độ thích nghi của hệ thống sử dụng đất chuyên cây

hàng năm khác Error! Bookmark not defined

Bảng 3.4: Kết quả đánh giá mức độ thích nghi của hệ thống sử dụng đất cây ăn quả

Bảng 3.5: Kết quả đánh giá mức độ thích nghi hệ thống sử dụng đất rừng sản xuất

Bảng 3.6: Tổng hợp đánh giá thích nghi sinh thái các hệ thống sử dụng đất trên từng

đơn vị đất đai Error! Bookmark not defined

Bảng 3.7: Mức sử dụng phân bón của một số hệ thống sử dụng đất trong khu vực

nghiên cứu Error! Bookmark not defined Bảng 3.8: Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại khu vực nghiên cứu Error!

Bảng 3.9: Hiệu quả kinh tế hệ thống sử dụng đất chuyên lúa (cây lúa nước) Error!

Bảng 3.10 : Hiệu quả kinh tế hệ thống sử dụng đất cây hàng năm khác (cây ngô)

Bảng 3.11: Hiệu quả kinh tế của hệ thống sử dụng đất rừng sản xuất (cây keo)

Trang 10

x

Bảng 3.12: Hiệu quả kinh tế hệ thống sử dụng đất cây ăn quả (cây na) Error!

Bảng 3.13: Hiệu quả xã hội của các hệ thống sử dụng đất khu vực nghiên cứu

Error! Bookmark not defined Bảng 3.14 : Tổng hợp kết quả đánh giá các hệ thống sử dụng đấtError! Bookmark

not defined

Bảng 3.15: Bảng đề xuất định hướng các hệ thống sử dụng đất khu vực nghiên cứu

Bảng 3.16: Thống kê định hướng các hệ thống sử dụng đất cho phát triển nông lâm

nghiệp khu vực nghiên cứu Error! Bookmark not defined

Trang 11

xi

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1: Mô hình cấu trúc hệ thống sử dụng đất Error! Bookmark not defined Hình 1.2: Quy trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined

Hình 2.1: Bản đồ vị trí nghiên cứu khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng,

tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

Hình 2.2: Bản đồ đất khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng, tỉnh Hà

Hình 2.3: Biểu đồ dân số khu vực nghiên cứu giai đoạn 2011 – 2013 (người) Error!

Hình 2.4: Biểu đồ mật độ dân số khu nghiên cữu năm 2013 (người/km2) Error!

Hình 2.5: Cơ cấu lực lượng lao động theo các nhóm ngành kinh tế khu vực nghiên

cứu Error! Bookmark not defined

Hình 2.6: Bản đồ đơn vị đất đai khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng, tỉnh

Hà Nam Error! Bookmark not defined

Hình 2.7: Bản đồ loại hình sử dụng đất khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim

Bảng, tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

Hình 2.8: Bản đồ hệ thống sử dụng đất khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim

Bảng, tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

Hình 2.9: Bản đồ các tiểu vùng khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng, tỉnh

Hà Nam……… ……… …60 Hình 3.1: Quy trình đánh giá thích nghi sinh thái các hệ thống sử dung đất đai

Hình 3.2: Bản đồ đánh giá thích nghi sinh thái các hệ thống sử dụng đất cho phát triển loại hình chuyên lúa khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng, tỉnh Hà

Nam Error! Bookmark not defined

Hình 3.3: Bản đồ đánh giá thích nghi các hệ thống sử dụng đất cho phát triển cây

hàng năm khác khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam Error!

Hình 3.4: Bản đồ đánh giá thích nghi sinh thái các hệ thống sử dụng đất cho phát

triển cây ăn quả khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam Error!

Hình 3.5: Bản đồ đánh giá thích nghi sinh thái các hệ thống sử dụng đất cho phát triển rừng sản xuất khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam

Error! Bookmark not defined Hình 3.6: Biểu đồ giá trị hiện ròng tích dồn của cây keoError! Bookmark not defined

Hình 3.7: Biểu đồ giá hiện ròng tích dồn của cây na (chiết khấu r = 6%) Error!

Trang 12

xii

Hình 3.8: Bản đồ quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 khu vực hữu ngạn sông Đáy

huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam Error! Bookmark not defined

Hình 3.9: Bản đồ đề xuất định hướng sử dụng các hệ thống sử dụng đất phục vụ

phát triển nông, lâm nghiệp khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng Error!

Trang 13

13

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT

Sự phát triển ngày một mạnh mẽ của nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã làm nảy sinh những mâu thuẫn ngày càng rõ nét giữa phát triển kinh tế và vấn đề bảo vệ môi trường Đối với các nước đang phát triển như Việt Nam thì nguồn tài nguyên thiên nhiên có vai trò hết sức to lớn đối với sự phát triển kinh tế xã hội Chính vì vậy, vấn đề khai thác hợp lý các điều kiện tự nhiên và các nguồn tài nguyên thiên nhiên nhằm phát triển toàn diện, hợp lý nền kinh tế luôn có vai trò chiến lược

Xã hội ngày càng phát triển thì chức năng ứng dụng của địa lý cũng ngày càng được mở rộng và dần trở thành cơ sở, nền tảng cho việc khai thác

và sử dụng các điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững

Vì vậy, việc nghiên cứu đánh giá tổng hợp điều kiện địa lý có ý nghĩa

to lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và dần trở thành luận cứ khoa học đáng tin cậy cho việc tổ chức không gian phát triển sản xuất gắn với sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường Đây là một hướng nghiên cứu khoa học, hiệu quả nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn của lãnh thổ

Kim Bảng là huyện bán sơn địa nằm ở phía tây bắc của tỉnh Hà Nam Với sự đa dạng, thuận lợi về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên Kim Bảng có tiềm năng phát triển toàn diện: thuận lợi phát triển nông nghiệp nói riêng và phát triển kinh tế - xã hội nói chung

Khu vực hữu ngạn sông Đáy huyện Kim Bảng là khu vực tập trung các

xã miền núi trong huyện với diện tích tự nhiên là 9661,5 ha Trong đó, diện tích đất sản xuất nông nghiệp chiếm 13,74%, đất lâm nghiệp chiếm 46,59 % tổng diện tích tự nhiên trong khu vực Với gần ½ diện tích tự nhiên là đồi núi nên nền kinh tế trong khu vực vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt trong sản xuất nông – lâm nghiệp Bên cạnh đó, quá trình khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên hiện tại đã tác động ngày càng lớn đến môi trường tự nhiên

và tài nguyên thiên nhiên trong khu

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	425,3 KB