DSpace at VNU: Nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong thanh toán bằng phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng TMCP...
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
NGUYỄN QUỲNH GIANG
NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG THANH TOÁN
BẰNG PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI
NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
Hà Nội, 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
NGUYỄN QUỲNH GIANG
NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG THANH TOÁN
BẰNG PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI
NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã số: 60 34 20
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN THỊ THANH HƯƠNG
Trang 3i
CAM KẾT
Tôi xin cam kết luận văn này là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi
Đề tài tôi lựa chọn chưa được thực hiện, nghiên cứu bởi bất cứ tác giả nào trước đây Toàn bộ thông tin, dữ liệu và nội dung trình bày trong luận văn là trung thực và
có nguồn gốc rõ ràng
Bằng cam kết này, tôi xin chịu trách nhiệm với vi phạm của mình nếu có
Tác giả
Nguyễn Quỳnh Giang
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn TS Nguyễn Thị Thanh Hương đã tận hình hướng dẫn trong quá trình chuẩn bị đề cương, góp ý và chỉnh sửa chi tiết về bố cục và nội dung, giúp tôi hoàn thiện luận văn này
Xin cảm ơn các Thầy, Cô giảng viên đã tham gia đào tạo kiến thức, định hướng chương trình học tại lớp cao học QH – 2010 – E.CH/ TCNH1, cảm ơn các bạn học viên trong lớp đã giúp đỡ tôi trong quá trình học, cảm ơn phòng Đào tạo, Trường Đại học Kinh tế, ĐHQG Hà Nội đã tạo điều kiện giúp tôi kéo dài thời gian học tập và kịp tiến độ bảo vệ luận văn
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các Anh/Chị làm việc lại Sở giao dịch, Khối quản lý rủi ro, Phòng Chế độ tín dụng Đầu tư Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam đã cung cấp và giúp tôi thu thập số liệu phục vụ cho việc nghiên cứu luận văn, cảm ơn các Lãnh đạo và các bạn đồng nghiệp trong Bộ môn nghiệp vụ ngân hàng, Trường ĐT&PTNNL đã tạo điều kiện cho tôi về thời gian và tinh thần để tham gia học tập, nghiên cứu
Cuối cùng xin gửi lời cám ơn tới Gia đình và các bạn thân luôn ở bên động viên, hỗ trợ, tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành chương trình đào tạo Thạc sĩ
Trang 5iii
TÓM TẮT
Luận văn với đề tài: “Nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong thanh toán bằng phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam” bao gồm 04 chương với những nội dung chính sau:
Chương 1 của luận văn trình bày các vấn đề chung về cơ sở lý luận và tổng quan tình hình nghiên cứu, trong đó đã xây dựng khung lý thuyết về quản trị rủi ro đối với phương thức thanh toán TDCT Bên cạnh đó, luận văn đã khái quát quá trình nghiên cứu của các tác giả đi trước và tính kế thừa từ các luận văn này
Chương 2 của luận văn trình bày các phương pháp nghiên cứu, thu thập, xử lý
dữ liệu để giải quyết vấn đề đã đặt ra
Chương 3 của luận văn trình bày thực trạng hoạt động của Vietinbank trong thời gian vừa qua, phân tích đánh giá các kết quả trong quản trị rủi ro đối với phương thức thanh toán TDCT đồng thời phát hiện các hạn chế và nguyên nhân để làm căn cứ đưa ra giải pháp ở chương tiếp theo của đề tài
Chương 4 của luận văn đưa ra giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả trong quản trị rủi ro đối với phương thức thanh toán TDCT tại Vietinbank ở giai đoạn tiếp theo Các giải pháp đưa ra bám sát với định hướng Quản trị rủi ro nói chung tại Vietinbank đồng thời góp phần đem lại hiệu quả, tăng thị phần của Vietinbank trong cung cấp dịch vụ thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại nói riêng
Trang 6DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
2 LC Letter of Credit – Thư tín dụng
3 NHCĐ Ngân hàng được chỉ định
4 NHPH Ngân hàng phát hành
5 NHTB Ngân hàng thông báo
6 NHTM Ngân hàng thương mại
7 NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần
8 NHXN Ngân hàng xác nhận
9 QTRR Quản trị rủi ro
10 TDCT Tín dụng chứng từ
11 TMQT Thương mại quốc tế
12 TTQT Thanh toán quốc tế
13 TTTM Tài trợ thương mại
14 TTTM & TTQT Tài trợ thương mại và Thanh toán quốc tế
15 Vietinbank NHTM Cổ phần Công Thương Việt Nam
Trang 7v
Trang 8LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài:
Cùng với hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động ngoại thương của Việt Nam đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, để khẳng định vị thế của mình các ngân hàng thương mại (NHTM) đều xác định cần phải tập trung phát triển hoạt động Tài trợ thương mại và thanh toán quốc tế (TTTM&TTQT) Thúc đẩy và phát triển các hoạt động này không những đem lại một nguồn lợi nhận đáng kể, hỗ trợ đắc lực cho thương mại quốc tế (TMQT) của nước nhà mà còn nâng cao uy tín và hình ảnh của mỗi ngân hàng nói riêng cũng như của Việt Nam nói chung trên thị trường quốc tế Đặc biệt, với một NHTM hàng đầu của Việt Nam như NHTMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank), TTTM&TTQT rất được chú trọng phát triển
Cũng như mọi thực thể kinh tế khác, NHTM hoạt động nhằm mục tiêu tối đa hóa giá trị của mình Mục tiêu này đòi hỏi, bên cạnh việc không ngừng tìm kiếm các giải pháp tăng cường lợi nhuận như gia tăng thị phần, cải tiến phát triển sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng…, NHTM cũng phải tập trung nghiên cứu, ứng dụng các chính sách quản lý rủi ro để tạo ra hành lang bảo vệ cho sự tồn tại và phát triển của ngân hàng, tối ưu hóa các tổn thất tiềm tàng
Trước các thách thức về cạnh tranh ngày càng gay gắt kể từ khi Việt Nam gia nhập WTO và trong điều kiện kinh tế toàn cầu đang suy thoái, các ngân hàng đều đang tìm cách tổ chức sắp xếp lại hoạt động của mình sao cho thật hiệu quả Ba năm qua và nhất là trong năm 2012, ngành tài chính ngân hàng ở Việt Nam rơi vào tình trạng vô cùng khó khăn Hàng loạt các vấn đề liên quan đến rủi ro trong ngân hàng đã gây ảnh hưởng trầm trọng cũng như trở thành bài học đắt giá, buộc các ngân hàng phải nhìn lại chính mình Nhận thức rất rõ về vấn đề này, Ban lãnh đạo ngân hàng Vietinbank đã có những bước cải tiến về các mô hình trong kinh doanh
và tác nghiệp để đạt được hiệu quả kinh doanh cao nhất cũng như quản lý rủi ro hữu hiệu nhất Những thay đổi đó trong thời gian vừa qua cũng như sắp tới đã và đang
Trang 938
có ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động TTTM&TTQT của Vietinbank Mục tiêu đặt
ra là cần có những biện pháp cụ thể để vừa quản trị tốt rủi ro vừa thúc đẩy được hoạt động TTTM&TTQT trong điều kiện hiện tại
Nhắc đến TTTM&TTQT không thể quên đề cập tới một phương thức thanh toán luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của giới chuyên môn và những người trực tiếp sử dụng chúng là các nhà xuất nhập khẩu, đó là phương thức tín dụng chứng từ (TDCT) Đây cũng là phương thức luôn có sự đảm bảo thanh toán của ít nhất một ngân hàng, có tính phức tạp nhất, liên quan tới nhiều nghiệp vụ của TTTM và cũng
vì thế tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất cho các NHTM so với các phương thức TTQT khác như tài khoản mở, nhờ thu, chuyển tiền ứng trước…
Trong phạm vi giới hạn của đề tài nghiên cứu, tác giả xin được đóng góp một phần nhỏ nhằm góp phần giải quyết vấn đề cấp bách được nêu trên tại Vietinbank
thông qua đề tài: "Nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong thanh toán bằng tín
dụng chứng từ tại NHTM cổ phần Công thương Việt Nam"
2 Tình hình nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu để chuẩn bị cho đề tài này, tôi tìm đọc một số giáo trình và sách tham khảo của các nhà giáo, nhà nghiên cứu của Việt Nam về TTQT và tài trợ ngoại thương Tôi cũng tham khảo một số luận văn của các sinh viên và thạc sỹ kinh tế với các đề tài tương tự như: Giải pháp phòng ngừa rủi ro trong thanh toán xuất khẩu bằng phương thức TDCT; Giải pháp hạn chế rủi ro trong phương thức TDCT; Phòng ngừa rủi ro trong TTQT theo phương thức TDCT… tại một số NHTM của Việt Nam Ngoài ra tôi cũng tìm tài liệu về các bài nghiên cứu, bài báo, tài liệu tổng hợp qua internet và thư viện để lựa chọn ra các tài liệu chứa đựng các thông tin phù hợp nhất cho việc hoàn thiện đề tài Ngoài ra, tôi còn sưu tầm thêm các tình huống thực tế thông qua văn bản, hồ sơ, tài liệu và trao đổi với những cán bộ phụ trách nghiệp vụ tại Sở giao dịch Vietinbank, lấy dữ liệu từ các
báo cáo của các ngân hàng để có các dẫn cứ chân thực và sát với đề tài
Trang 10Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài: TDCT xuất phát từ TDCT vì vậy đã
được nghiên cứu nhiều và vấn đề rủi ro trong thanh toán bằng thư tín dụng (Letter
of Credit – LC) cũng không nằm ngoài phạm vi đó Đề tài đề cập tới thực tiễn tại
một NHTM ở Việt Nam và đặt trong hoàn cảnh của Việt Nam, điều kiện mang tính
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt
1 Trần Thị Thái Hằng (2014), Quản lý rủi ro các phương thức thanh toán quốc tế tại ngân hàng ngoại thương, Bài báo trao đổi của Đại học Đông Á
2 Lê Thị Như Hoa (2010), Rủi ro trong thanh toán bằng phương thức tín dụng chứng từ tại ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) và các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Trường ĐH Kinh
tế TPHCM, Thành phố Hồ Chí Minh
3 Nguyễn Ngọc Hồng, Rủi ro trong hoạt động thanh toán LC tại Sở giao dịch ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thông Việt Nam,
NHNN&PTNT Việt Nam, Hà Nội
4 Bế Quang Minh (2008), Rủi ro trong tín dụng chứng từ tại VPBank và các biện pháp phòng ngừa, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Trường ĐH Kinh tế TPHCM,
Thành phố Hồ Chí Minh
5 Nguyễn Thị Thanh Nga (2007), Quản lý rủi ro trong các phương thức thanh toán quốc tế tại SGD II – Ngân hàng Công Thương Việt Nam, Luận văn thạc
sỹ kinh tế, Trường ĐH Kinh tế TPHCM, Thành phố Hồ Chí Minh
6 Nguyễn Văn Tiến (2011), Giáo trình thanh toán quốc tế và Tài trợ ngoại thương, Nhà xuất bản Thống kê
7 Nguyễn Văn Thắng (2015), Tái cơ câu ngân hàng thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam giai đoạn 2015 – 2020, Đề án tốt nghiệp Lớp bồi
dưỡng dự nguồn cán bộ cao cấp khóa V, Học viện Chính trị Quốc Gia Hồ Chí
Trang 1140
8 Võ Thị Tuyết Trinh (2008), Giải pháp phòng ngừa rủi ro trong thanh toán xuất khẩu bằng phương thức tín dụng chứng từ tại SGD II - Ngân hàng Công Thương Việt Nam, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Trường ĐH Kinh tế TPHCM, Thành
phố Hồ Chí Minh
9 Vietinbank (2010 – 2014), Báo cáo thường niên
10 Vietinbank, Bộ salekit hỗ trợ bán hàng của NHTMCP Công Thương Việt Nam
11 Vietinbank (2013-2015), Cập nhật và nâng cao nghiệp vụ TTQT&TTTM, Trường Đào tạo và Phát triển nguồn nhân lực, Hà Nội
12 Vietinbank (2014), Đổi mới hoạt động TTQT & TTTM, bài báo đăng
tạp chí Thông tin Vietinbank, số 1+2/2014, tr 26-27, Hà Nội
13 Vietinbank (2014), Đào tạo QLRRHĐ cho cán bộ, giám đốc chi nhanh, Trường Đào tạo và Phát triển nguồn nhân lực, Hà Nội
14 Vietinbank (2010 – 2014), văn bản Kết luận của TGĐ, cảnh báo rủi
ro TTTM, Hà Nội
Tiếng Anh
15 UNCTAD, Documentary risk in commodity trade, UNCTAD/ITCD/COM/Misc.31
16 Yan Hao, Ling Xiao (2013), Risk Analysis of Letter of Credit – Based
on Principles of ‘Independence’ and ‘Strict Compliance’, International Journal of Busines and Social Science, Vol.4 No.9
Website:
Kinh tế - xã hội quốc gia
Trang 1220 http://www.vietinbank.vn/ NHTMCP Công Thương Việt Nam