DSpace at VNU: Tổ chức & hoạt động kho mở phục vụ đào tạo theo tín chỉ tại Thư viện trường Đại học Xây dựng Hà Nội

DSpace at VNU: Tổ chức & hoạt động kho mở phục vụ đào tạo theo tín chỉ tại Thư viện trường Đại học Xây dựng Hà Nội tài l...

dựng Hà Nội Trần Thị Hải

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS ngành: Khoa học Thư viện; Mã số: 60 32 20

Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Thị Quý

Năm bảo vệ: 2011

Abstract Nghiên cứu cơ sở lý luận về kho mở; nghiên cứu chức năng, nhiệm vụ của

tổ chức, đội ngũ cán bộ, cơ sở vật chất, đặc điểm của người dùng tin, nhu cầu tin và vốn tài liệu của Thư viện Trường Đại học Xây dựng Hà Nội Khảo sát và phân tích thực trạng tổ chức và hoạt động của kho mở trong Thư viện Trường Đại học Xây dựng Hà Nội Đề xuất những phương hướng và các giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt

động của kho mở tại Thư viện Trường Đại học Xây dựng Hà Nội

Keywords Thư viện học; Công tác phục vụ bạn đọc; Kho mở; Thư viện; Đại học Xây dựng Hà Nội

Content

MỤC LỤC

TRANG

MỞ ĐẦU 8

CHƯƠNG 1: KHO MỞ VỚI CÔNG TÁC PHỤC VỤ ĐÀO TẠO THEO TÍN CHỈ TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI 13 1.1 Những vấn đề chung của kho mở trong hoạt động thông tin

thư viện 13

1.1.1 Khái niệm “kho mở” 13

1.1.2 Đặc điểm của kho mở 14

1.1.3 Ý nghĩa của kho mở trong hoạt động thông tin –thư viện 16

1.2 Trường Đại học Xây dựng Hà Nội trước yêu cầu đào tạo theo

tín chỉ 17

1.2.1 Những vấn đề chung về tín chỉ và đào tạo theo tín chỉ 17

1.2.2 Khái quát quá trình hình thành và phát triển của Trường 19

1.2.3 Chức năng và nhiệm vụ của Trường Đại học Xây dựng Hà Nội 20

1.2.4 Yêu cầu của Nhà trường trong việc đào tạo theo tín chỉ 21

1.2.5 Đội ngũ cán bộ và cơ cấu tổ chức của Nhà trường 23

1.3 Thư viện trước yêu cầu đào tạo theo tín chỉ tại Trường 22

1.3.1 Quá trình hình thành và phát triển của Thư viện 24

1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của Thư viện 25

1.3.3 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ của Thư viện 26

1.3.4 Cơ sở vật chất tại Thư viện 29

1.3.5 Đặc điểm vốn tài liệu của Thư viện 30

1.4 Đặc điểm nhu cầu tin của người dùng tin tại Thư viện Trường 31

1.5 Vai trò của kho mở đối với hoạt động của Thư viện Trường 40

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC & HOẠT ĐỘNG CỦA KHO MỞ TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG

HÀ NỘI 42

2.1 Công tác tổ chức kho mở tại Thư viện Trường Đại Học Xây Dựng Hà Nội 42

2.1.1 Đặc điểm vốn tài liệu 43

2.1.2 Điều kiện cơ sở vật chất 48

2.1.3 Phương pháp định ký hiệu xếp giá 52

2.1.4 Phương pháp sắp xếp tài liệu 58

2.1.5 Đội ngũ cán bộ 61

2.2 Hoạt động của kho mở tại Thư viện Trường 62

2.2.1 Công tác phục vụ 62

2.2.2 Công tác bảo quản tài liệu 64

2.2.3 Hoạt động hướng dẫn người dùng tin 66

2.3 Nhận xét - đánh giá về công tác tổ chức và hiệu quả hoạt động của kho mở 67

2.3.1 Ưu điểm: 67

2.3.2 Hạn chế: 70

2.3.3 Nguyên nhân: 74

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC TỔ CHỨC & NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA KHO MỞ TẠI THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI 76

3.1 Các giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức tại kho mở 76

3.1.1 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất 76

3.1.2 Thống nhất phương pháp xếp giá 77

3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của kho mở 79

3.2.1 Ưu tiên đầu tư kinh phí thích hợp cho tổ chức và hoạt động

kho mở 79

3.2.2 Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của kho mở 82

3.2.3 Tăng cường hướng dẫn và đào tạo người dùng tin 83

3.2.4 Đổi mới công tác phục vụ và tổ chức đào tạo người dùng tin 85

3.3 Nâng cao trình độ cán bộ 86

3.3.1 Nâng cao trình độ cán bộ Thư viện nói chung 86

3.3.2 Nâng cao trình độ cán bộ tại "kho mở" 88

3.4 Nhóm các giải pháp khác 90

3.4.1 Tăng cường hoạt động tuyên truyền và phổ biến thông tin 90

3.4.2 Tăng cường marketing nguồn lực thông tin trong kho mở 91

KẾT LUẬN 93

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trường Đại học Xây dựng Hà Nội (ĐHXD HN) là nơi đào tạo nguồn nhân lực của ngành xây dựng và những ngành liên quan Trường có vai trò trong việc đào tạo và bồi dưỡng chuyên viên, kỹ sư xây dựng có trình độ và chất lượng cao đủ khả năng đáp ứng được sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nước và phấn đấu đạt mục tiêu trong thập kỷ tới chính là: “Xây dựng và phát triển trường Đại học Xây dựng Hà Nội thành Trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học đầu ngành có chất lượng cao trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, từng bước hội nhập vào hệ thống các trường Đại học của khu vực và thế giới về trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ được đào tạo ” Để trường ĐHXD HN đạt được mục tiêu trong đào tạo và có thể tạo

ra được những sản phẩm có chất lượng, đào tạo đội ngũ chuyên viên, kỹ sư có trình

độ cao, đáp ứng được những đòi hỏi phát triển của ngành xây dựng trong thời kỳ đổi mới thì điều quan trọng nhất đối với cán bộ, giáo viên và sinh viên trong toàn trường là phải nắm bắt được thông tin, tài liệu phục vụ cho nhu cầu nghiên cứu, giảng dạy và học tập một cách nhanh chóng, kịp thời, đầy đủ và chính xác

Trong những năm gần đây, việc áp dụng công nghệ thông tin (CNTT) và viễn thông đã mở ra một không gian thông tin mới với những thành tựu to lớn về kinh tế, khoa học kỹ thuật và văn hoá trong đó có cả TT-TV, nhờ vậy đã tạo cho ngành TT- TV ngày càng đa dạng về các loại hình sản phẩm và dịch vụ thông tin kể

cả về hình thức lẫn nội dung trong đó có hình thức phục vụ tự chọn (còn gọi là kho mở) Phương thức tổ chức phục vụ bạn đọc bằng kho mở mang lại rất nhiều tiện ích cho bạn đọc cũng như cho các cơ quan TT-TV Để đáp ứng được nhiệm vụ đào tạo theo tín chỉ, trong thời gian qua lãnh đạo cũng như toàn thể cán bộ TV trường ĐHXD HN đã luôn trăn trở, từng bước nghiên cứu đổi mới việc tổ chức phục vụ cho bạn đọc ngày càng tốt hơn với hình thức tổ chức kho tự chọn (kho mở) đã tạo ra không gian mới với tính tự chủ cao, đáp ứng nhanh, mạnh cho NCT của bạn đọc

Qua thực tế hoạt động của các thư viện đã cho thấy phương thức phục vụ bằng kho

mở tại TV đã đem lại nhiều hiệu quả đáng kể như: số lượng bạn đọc đến thư viện đông hơn, vòng quay của sách cũng được tăng lên, khả năng đáp ứng thông tin của người dùng tin ngày càng nhanh chóng, chính xác và kịp thời hơn Tuy vậy để có một kho mở thật tốt và hoạt động có hiệu quả, các TV Việt Nam nói chung cũng như TV trường ĐHXD HN nói riêng đã gặp phải không ít khó khăn về: kỹ thuật nghiệp vụ, điều kiện hay trang thiết bị, kỹ thuật tổ chức không thống nhất, vốn tài liệu chưa đầy đủ, nguồn nhân lực chưa được đào tạo chuyên sâu về hình thức phục

vụ kho mở Tuy cùng ở trên cùng một địa bàn với các thư viện hiện đại, nhưng ngay

từ những ngày đầu TV trường ĐHXD HN đã xác định cho mình hướng đi riêng, mang đậm nét đặc thù của một TV chuyên ngành cũng như luôn tìm tòi, đổi mới mình bằng những hình thức phục phụ mới, phù hợp với điều kiện của mình

Nhờ hình thức phục vụ mới bằng kho mở, TV trường ĐHXD HN đã thu hút được lượng bạn đọc tìm đến với TV ngày càng đông và đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả phục vụ…Tuy nhiên, trước yêu cầu đòi hỏi mới, hình thức phục vụ bằng kho mở tại TV trường ĐHXD HN đang còn bộc lộ những mặt hạn chế về tổ chức hoạt động, đã làm ảnh hưởng không nhỏ tới việc đáp ứng nhu cầu thông tin và quá trình tìm tin của NDT Mặt khác những hạn chế đó sẽ làm ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình phục vụ NCT cho NDT đặc biệt với hình thức đào tạo theo tín chỉ của Trường hiện nay Là một cán bộ đã từng làm việc tại phòng phục vụ của TV, xuất phát từ tâm huyết nghề nghiệp và nhận thức được tầm quan trọng, tính cấp thiết của việc hoàn thiện tổ chức hoạt động kho mở là một trong những mục tiêu đổi mới và hiện đại hoá công tác phục vụ, đem lại diện mạo, phong thái mới cho TV cũng như phù hợp với hình thức đào tạo theo tín chỉ của trường

ĐHXD HN, chính vì những lý do trên, tôi đã quyết định lựa chọn đề tài: “Tổ chức

& hoạt động kho mở phục vụ theo tín chỉ tại Thư viện Trường Đại học Xây dựng

Hà Nội” làm đề tài luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Khoa học Thư viện của mình

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Những năm gần đây, có nhiều cơ quan TT-TV đã tổ chức các buổi hội nghị, hội thảo bàn về vấn đề tổ chức và phục vụ kho mở Đã có một số chuyên gia cũng như cán bộ TV đề cập tới vấn đề tổ chức kho mở như: vấn đề ký hiệu xếp giá, vấn

đề áp dụng khung phân loại đăng trên các bài ở tạp chí của ngành như: Nguyễn Thị Hoà, “Vấn đề ký hiệu xếp giá cho kho sách trong kho mở”/Hội thảo khoa học

và thực tiễn hoạt động thông tin- thư viện.- H, 2002; Trương Thị Kim Thanh, “Kho tài liệu tự chọn”: Phương pháp xây dựng và tổ chức phục vụ- một vài kinh nghiệm

ở Trung tâm Thông tin- Thư viện ĐHQG”/Hội thảo khoa học và thực tiễn hoạt động thông tin- thư viện.- H, 2002; Lê Việt Phương,“ Một vài suy nghĩ trong việc xây dựng kho tài liệu tự chọn và triển vọng của kho tài liệu tự chọn”/Hội thảo khoa học

và thực tiễn hoạt động thông tin- thư viện.- H, 2002; Nguyễn Thị Đào, “ Vấn đề tổ chức kho mở trong các thư viện hiện nay, Thông tin & Tư liệu, (Số 3), 2008.- tr

23-tr 27; Cũng có một số luận văn đã nghiên cứu về đề tài kho mở nhưng các công trình nghiên cứu nói đó chủ yếu nghiên cứu tổ chức và hoạt động kho mở trên ở địa điểm như: Cung Thị Bích Hà, “Tăng cường công tác tổ chức và hoạt động kho mở của thư viện Tạ Quang Bửu trường Đại học Bách Khoa Hà Nội”, 2009.- tr 29 Thư viện trường ĐHXD HN là một trong những thư viện lớn trong hệ thống TV chuyên ngành, cũng có một số khoá luận, luận văn nghiên cứu về các lĩnh vực như: Nguyễn Thị Nga, “Xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin của thư viện trường Đại học Xây dựng Hà Nội”, 2003.- tr 62; Nguyễn Ngọc Anh, “Nghiên cứu nâng cao hiệu quả ứng dụng phần mềm Libol 5.0 tại tại thư viện trường Đại học Xây dựng”, 2008.- tr 81

Hầu hết các đề tài trên đề cập đến vấn đề về nguồn lực và ứng dụng phần

mềm tại TV nhưng cho đến nay chưa có một nghiên cứu nào đề cập tới: “Tổ chức &

hoạt động kho mở phục vụ theo tín chỉ tại Thư viện trường Đại học Xây dựng Hà

Nội” Đây là đề tài hoàn toàn mới, không trùng lặp với đề tài nào trước đây

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở khảo sát thực trạng tổ chức và hoạt động của kho mở tại TV

Trường ĐHXD HN, đánh giá thành công cũng như những vấn đề đang tồn tại, đề

xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả phục vụ NDT của TV Trường ĐHXD HN

3.2 Nhiệm vụ

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về kho mở; nghiên cứu chức năng, nhiệm vụ của tổ chức, đội ngũ cán bộ, cơ sở vật chất, đặc điểm của người dùng tin, nhu cầu tin và

vốn tài liệu của Thư viện Trường ĐHXD HN

- Khảo sát và phân tích thực trạng tổ chức & hoạt động của kho mở trong Thư viện Trường ĐHXD HN

- Đề xuất những phương hướng và các giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức và

nâng cao hiệu quả hoạt động của kho mở tại Thư viện Trường ĐHXD HN

4 Giả thuyết nghiên cứu

Công tác tổ chức kho mở hiện nay đang có nhiều bất cập như: công tác lựa chọn tài liệu, định ký hiệu xếp giá và vấn đề tổ chức kho…Nếu được chú trọng hoàn thiện về tổ chức sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ NDT

Nếu TV Trường ĐHXD HN chú trọng hơn nữa đến đổi mới công tác phục

vụ, đồng thời tăng cường đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin đồng bộ, có tiêu chuẩn trong hoạt động chia sẻ, phát triển nguồn lực thông tin vào hoạt động kho mở thì sẽ nâng cao vai trò - vị thế của TV mình hơn

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

5.1 Đối tượng nghiên cứu:

Tổ chức và hoạt động của kho mở tại Thư Viện Trường ĐHXD HN

5.2 Phạm vi nghiên cứu:

Thời gian: từ năm 2005 đến nay

Trong quá trình nghiên cứu, giải quyết các vấn đề của luận văn, tác giả đã dựa trên phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về

công tác sách, báo và thông tin thư viện

6.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

 Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế và bảng hỏi

 Phương pháp phỏng vấn trực tiếp

 Phương pháp so sánh

 Phương pháp thống kê

7 Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài

7.1 Về mặt lý luận:

Luận văn góp phần hoàn thiện và phát triển lý luận về công tác tổ chức kho tài liệu trong hoạt động TT-TV

7.2 Về mặt thực tiễn:

Trên cơ sở nghiên cứu về thực trạng công tác tổ chức và hoạt động của kho

mở, đưa ra những giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động của kho mở tại TV ĐHXDHN

8 Dự kiến kết quả nghiên cứu

Dự kiến kết quả nghiên cứu và bố cục của luận văn có độ dày khoảng 90 trang trên khổ giấy A4 với kết cấu, ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Kho mở với công tác phục vụ đào tạo theo tín chỉ tại Thư viện Trường

Đại học Xây dựng Hà Nội

Chương 2: Thực trạng công tác tổ chức & hoạt động của kho mở tại Thư viện

Trường Đại học Xây dựng Hà Nội

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động của kho mở tại Thư viện Trường Đại học Xây dựng Hà Nội

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Các tài liệu chỉ đạo

1 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2003), Thông tư số: 56/2003TT-BVHTT,

Ngày 16/9/2003

2 Đảng cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Chính trị Quốc gia, Hà Nội

3 Quốc hội cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2001), Pháp lệnh Thư viện, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Các tài liệu tiếng Việt

4 Nguyễn Ngọc Anh (2008), Nghiên cứu nâng cao hiệu quả ứng dụng phần mềm

Libol 5.0 tại tại thư viện trường Đại học Xây dựng, Luận văn tốt nghiệp khoa học Thư viện, Đại học văn Hóa Hà Nội, tr 81

5 Ngô Vân Anh (2011), Nghiên cứu nhu cầu tin và mức độ đáp ứng tại Trung tâm

Thông tin - Tư liệu Trường Đại học Hàng hải, Luận văn tốt nghiệp khoa học Thư viện, Đại học văn Hóa Hà Nội, tr 3

6 Nguyễn Huy Chương (2004), Một số vấn đề về tổ chức quản lý thư viện đại

học, Kỉ yếu hội thảo Thông tin- Thư viện lần thứ 2, Nxb ĐHQGHN

7 Hoàng văn Dưỡng (2007), một vài kinh nghiệm về việc đảm bảo cơ sở vật chất, trang thiết bị cho tổ chức kho mở tại Trung tâm Thông tin- Thư viện Đại học

Quốc gia Hà Nội// Kỷ yếu hội thảo Khoa học và thực tiễn hoạt động thông tin - thư viện (kỉ niệm 10 năm thành lập Trung tâm: 1997-2007), Nxb ĐHQGHN,

tr 223-227

8 Đại học Xây dựng Hà Nội (2006), Số đặc biệt kỷ niệm 50 năm đào tạo 40 năm

thành lập trường, Bản tin Đại học Xây dựng (số 33)

9 Đại học Xây dựng (2010), Báo cáo tổng kết công tác năm học 2009- 2010 của Chi bộ thư viện

10 Nguyễn Thị Đào (2008), Vấn đề tổ chức kho mở trong các thư viện hiện nay,

11 Cung Thị Bích Hà (2009), Tăng cường công tác tổ chức và hoạt động kho mở

của thư viện Tạ Quang Bửu trường Đại học Bách Khoa Hà Nội, Luận văn tốt nghiệp khoa học Thư viện, Đại học văn Hóa Hà Nội, tr.129

12 Đặng Quang Hiệp (2006), Tăng cường hoạt động thông tin thư viện Trường

Đại học Hàng hải trong giai đoạn hiện nay, Luận văn thạc sĩ Khoa học Thư viện, Đại học Văn hoá Hà Nội, tr 26

13 Nguyễn Thị Hoà (2002), Vấn đề ký hiệu xếp giá cho kho sách trong kho mở,

Hội thảo khoa học và thực tiễn hoạt động thông tin- thư viện, Nxb ĐHQGHN

14 Đồng Đức Hùng (2008), Tìm hiểu công tác tổ chức kho mở tại Trung tâm

Thông tin- Thư viện Đại học Quốc Gia Hà Nội, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội, tr 45; 61

15 Phạm Thị Lệ Hương (1996), ALA- Từ điển giải nghĩa thư viện học và tin học Anh - Việt = The ALA Glossary of Library and Information Science, Galen

Pr, Tuc Son, Arizona, tr.144

16 Phạm Thi Quỳnh Lan (2007), Nghiên cứu công tác tổ chức và hoạt động kho

mở tại các thư viện tỉnh, thành phố trực thuôc Trung ưong, Luận văn thạc sĩ Khoa học Thư viện, Đại học Văn hoá Hà Nội, tr 91

17 Trần Thị Minh Nguyệt (2010), Xây dụng thư viện điện tư tại Trung tâm Thông tin- Thư viện, Đại học Quốc gia Hà Nội: Thực trạng và giải pháp hoàn thiện,

Luận văn thạc sỹ Thông tin- Thư viện Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,

Hà Nội, Hà Nội, tr 63-67

18 Lê Việt Phương (2002), Một vài suy nghĩ trong việc xây dựng kho tài liệu tự

chọn và triển vọng của kho tài liệu tự chọn, Hội thảo khoa học và thực tiễn hoạt động thông tin- thư viện, Nxb ĐHQGHN

19 Phan Huy Quế (1998), Đào tạo huấn luyện người dùng tin trong bối cảnh hoạt động thông tin thư viện hiện nay, tạp chí thông tin -Tư liệu, số 3, tr.10-12

20 Trần Thị Quý (2006), “Liên thông chia sẻ nguồn lực thông tin - yếu tố quan trọng để các trung tâm thông tin – thư viện đại học Việt Nam phát triển bền

vững”, Thông báo khoa học (8), tr.44-52