BÀI THU HOẠCH MÔN CƠ SỞ VĂN HÓA CHUYẾN ĐI BẢO TÀNG DÂN TỘC HỌC VIỆT NAM

BÀI THU HOẠCH MÔN CƠ SỞ VĂN HÓA CHUYẾN ĐI BẢO TÀNG DÂN TỘC HỌC VIỆT NAM .I.Lí do chọn đề tàiII.Về chuyến đi thực tếIII.Sơ qua về lịch sử, kiến trúc bảo tàng1.Tòa nhà trống đồng2.Tòa nhà cánh diều3.Vườn kiến trúc IV.Tổng quan về các đối tượng nghiên cứu1.Tổng quan về nhà dài Êđê2.Tổng quan về nhà của người Dao3.Tổng quan về nhà của người TàyNỘI DUNG CHÍNH I.Nhà dài Êđê1.Giới thiệu chung 2.Đặc điểm2.1.Vật liệu2.2.Địa hìnha.Hướng nhà và thời tiếtb.Các số đoc.Cầu thang 2.3.Ngoại cảnh2.4.Mẫu hệ 3.Hiện trạng 4.Tiềm năng du lịchII.Nhà nửa sàn nửa trệt của người Dao 1.Vài nét khái quát về dân tộc Dao2.Loại hình nhà nửa sàn nửa đất của người Dao 2.1.Giới thiệu chung 2.2.Nhà của người Dao đỏ trong Bảo tàng dân tộc học Việt Nam:2.3.Phân bố2.4.Kiến trúc2.5.Mặt bằng sinh hoạt 3.Ý nghĩaIII.Nhà của người Tày 1.Giới thiệu chung về dân tộc Tày .2.Lịch sử hình thành .3.Đặc điểm, cấu trúc.4.Tập quán sinh hoạt .5.Quá trình bảo tồn .CẢM NGHĨ1.Tự hào bản sắc văn hóa Việt Nam .2.Trách nhiệm của bản thân trong việc lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc.3.Tầm quan trọng của việc xây dựng, phát triển Bảo tàng dân tộc học nói chung và các loại hình nhà sàn nói riêng.LỜI MỞ ĐẦUI.Lí do chọn đề tàiHà Nội là cái nôi của văn hóa, của tinh hoa dân tộc Việt Nam, thể hiện qua sự nở rộ của các bảo tàng gắn liền với vô vàn sự kiện lịch sử, mà mỗi sự kiện lịch sử lại ghi ấn những nét đẹp truyền thống của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam. Vậy tại sao trong vô cùng những bảo tàng nổi tiếng cả đối với dân địa phương và du khách nước ngoài, nhóm chúng tôi lại chọn Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam là địa điểm để thực hiện chuyến đi thực tế cho môn học Cơ sở văn hóa?Về chức năng, Bảo tàng là nơi nghiên cứu khoa học về các dân tộc Việt Nam, sưu tầm, phân loại, đánh giá, bảo quản, phục chế, trưng bày, giới thiệu và khai thác những giá trị lịch sử văn hóa của các dân tộc, đồng thời cung cấp tư liệu dân tộc học và đào tạo cán bộ. Bảo tàng bao gồm một nhà triển lãm lớn là một tòa nhà 2 tầng có dáng mô phỏng hình trống đồng biểu tượng của nền văn minh Việt Nam. Bảo tàng lưu giữ và trưng bày nhiều hiện vật quí giá về văn hóa của cả 54 dân tộc Việt Nam gồm 15.000 hiện vật, 42.000 phim. Các hiện vật này được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau như: dân tộc, công dụng, y phục, đồ trang sức, nông cụ, ngư cụ, vũ khí, đồ gia dụng, nhạc cụ, tôn giáotín ngưỡng, cưới xin, ma chay và nhiều hoạt động tinh thần, xã hội khác... Ở ngay trong lòng thủ đô Hà Nội, với một chuyến tham quan khoảng 2 giờ đồng hồ tại bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, bạn không chỉ được ngắm tranh, ảnh, xem phim tư liệu mà còn được tận mắt chứng kiến những hiện vật sống động và những nét đặc sắc nhất trong văn hóa các dân tộc Việt. Ngoài những cổ vật đắt tiền, ở đây trưng bày nhiều hiện vật rất bình thường trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của người dân như: con dao, cái gùi, chiếc khố, ống sáo, cái tẩu, tấm chiếu...phản ánh mọi khía cạnh văn hóa vật thể, phi vật thể, những nét tiêu biểu trong đời sống và sáng tạo văn hóa của mỗi cộng đồng dân cư. Ngoài ra còn có tập hợp riêng về các hiện vật tôn giáo tín ngưỡng, cưới xin, ma chay hay nhiều hoạt động tinh thần, xã hội khác… Mỗi hiện vật đều có chú thích ghi rõ tên gọi hiện vật, đồng thời cho biết dân tộc và xứ sở sản sinh ra nó. Những nét văn hóa truyền thống từ ăn, ở, đi lại, sinh hoạt của các dân tộc đều được giới thiệu thông qua những chi tiết tiêu biểu nhất, giúp người xem nhận ra nét đặc trưng của mỗi dân tộc. Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam còn là điểm dã ngoại ngoài trời thú vị đối với những gia đình trong những ngày cuối tuần. Khu trưng bày ngoài trời với những mẫu nhà đặc trưng của mỗi dân tộc thực sự là nét sinh động cho việc học tập, nghiên cứu của các em học sinh cũng như những người nghiên cứu, tìm hiểu về phong tục, tập quán của các dân tộc. Để phục vụ đầy đủ khách tham quan, các bài viết cũng như các chú thích được viết bằng cả tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nhật… Bên ngoài là một khuôn viên khá rộng và đẹp được dùng làm không gian trưng bày ngoài trời, giới thiệu những phong cách kiến trúc đặc trưng nhất của các dân tộc ở Việt Nam. Có 9 công trình kiến trúc dân gian như: nhà rông của người Ba Na, nhà sàn dài của người Ê Đê, nhà sàn của người Tày, nhà Rông… Với cảnh quan đẹp, không gian thoáng mát, lại có nhiều góc rất ấn tượng. Bên cạnh đó, bảo tàng cũng thường xuyên tổ chức biểu diễn múa rối nước, góp phần vào việc bảo lưu vốn văn hóa dân tộc. Với những hoạt động đã đang và sẽ được thực hiện trong tương lai, có thể nói Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đang có những đóng góp không nhỏ vào công cuộc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa của các dân tộc Việt Nam. Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam vừa là một cơ sở khoa học vừa là một trung tâm văn hóa có tính khoa học cao và tính xã hội rộng lớn . Đây là nơi hội tụ tất cả những giá trị văn hóa vật chất lẫn tinh thần của hơn 54 dân tộc trên đất nước Việt Nam. Nơi đây là sự hòa quyện của những giá trị vừa cổ điển, vừa hiện đại, thể hiện nét điển hình của dân tộc Việt,.Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đóng vai trò như một cỗ máy thời gian đưa ta trở về quá khứ để hiểu và trân trọng những giá trị tinh thần lẫn vật chất của các dân tộc anh em cùng tồn tại và chung sống trên đất nước Việt Nam.II.Về chuyến đi thực tếVới mục đích là tìm hiểu về phong tục truyền thống của các dân tộc Việt Nam, áp dụng những lý thuyết và hiểu biết đã tích lũy được qua các tiết học Cơ sở văn hóa Việt Nam, vào lúc 3 giờ chiều ngày 23102017, chúng tôi đã có mặt đông đủ ở trước cổng bảo tàng, mang theo giấy bút để ghi chép cùng máy ảnh để chụp lại những tư liệu cần thiết cho bài thu hoạch. Ngay từ khi bước chân qua cổng bảo tàng, chúng tôi đã bị choáng ngợp bởi sự rộng lớn của tòa nhà trưng bày hiện vật hiện ra trước mắt cùng với khoảng sân mênh mông phía trước tòa nhà. Tất cả chúng tôi đều đã tìm hiểu kĩ về bảo tàng trước khi đến đây nên chúng tôi không bị bỡ ngỡ và việc đi thăm bảo tàng diễn ra suôn sẻ và tốt đẹp.III.Sơ qua về lịch sử, kiến trúc của bảo tàngBảo tàng Dân Tộc Học Việt Nam nằm trên đường Nguyễn Văn Huyên, phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, Hà Nội, là một trung tâm trưng bày và lưu giữ quý giá về văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam. Đây không chỉ là một địa điểm tham quan hấp dẫn đối với du khách nước ngoài muốn tìm hiểu về văn hóa Việt Nam mà còn là một điểm đến hết sức lý thú đối với chính những người Việt Nam.Ý định thành lập bảo tàng đã có từ năm 1987 nhưng mãi đến năm 1995, Thủ tướng Chính phủ mới ra quyết định chính thức về việc xây dựng bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Ngày 12 tháng 11 năm 1997, bảo tàng chính thức được khánh thành. Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam tọa lạc trên một khu đất rộng, cách trung tâm thủ đô chừng 8km.Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam gồm ba không gian chính:1.Tòa nhà trống đồngToà nhà trống đồng là một trong hai toà trưng bày của Bảo tàng DTHVN. Toà nhà được kiến trúc sư Hà Đức Lịnh, người Tày, thiết kế mô phỏng theo hình chiếc trống đồng của văn minh Đông Sơn nổi tiếng. Toà “Trống đồng” gồm 2 tầng với tổng diện tích trưng bày 2.000m2, do Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình và Tổng thống Cộng hòa Pháp Jacques Chirac khai trương tháng 111997 nhân dịp Hội nghị thượng đỉnh các nước nói tiếng Pháp tại Hà Nội. Phần lớn diện tích của toàn Trống đồng được giành cho trưng bày thường xuyên về 54 dân tộc Việt Nam, được thực hiện với sự hợp tác với Chính phủ Pháp, sự cộng tác của nhà dân tộc học Christine Hemmet, chuyên gia bảo tàng học tại Bảo tàng Con Người (Paris) và kiến trúc sư Véronique Dollfus, nhà thiết kế trưng bày (Pháp). Trưng bày 54 dân tộc Việt Nam, được thể hiện bằng hàng loạt hiện vật, phim, ảnh dân tộc học cùng các khu vực tái tạo sống động và hàng loạt các bài viết do các nhà nghiên cứu của Bảo tàng thực hiện. Tất cả nội dung trưng bày đều được thực hiện bằng 3 thứ tiếng (Việt, Pháp, Anh). Lộ trình Tham quan gồm 9 phần chính, được bố cục mang tính hệ thống, nhất quán, khoa học và hấp dẫn. Ngoài ra, trong toà Trống đồng còn có 2 không gian trưng bày nhất thời là nơi tổ chức các trưng bày nhất thời và một số không gian giành cho các hoạt động khám phá như Phòng khám phá trẻ em và Phòng khám phá âm thanh hình ảnh.2.Tòa nhà cánh diềuNăm 2006, tòa nhà mới “Đông Nam Á” được khởi công xây dựng trong khuôn viên Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Tòa nhà 4 tầng được các kiến trúc sư của Đại học Xây dựng Hà Nội thiết kế mô phỏng theo hình Cánh diều một nét văn hóa truyền thống không chỉ của Việt Nam mà của cả khu vực. Tầng 4 được dành cho bảo quản hiện vật; ở 3 tầng còn lại, ngoài một số phòng làm việc, thiết kế và chuẩn bị trưng bày, chủ yếu là các không gian dành cho công chúng. Ở đây có 4 trưng bày thường xuyên về các văn hóa ngoài Việt Nam (Văn hóa Đông Nam Á, Tranh kính Indonesia, Một thoáng châu Á và Vòng quanh thế giới), không gian dành cho các trưng bày nhất thời, các họat động giáo dục; ngoài ra còn có hội trường, phòng chiếu phim, phòng đa phương tiện (Multimedia).Trưng bày Văn hoá Đông Nam Á là kết quả sống động của quan hệ hợp tác lâu dài giữa Bảo tàng DTHVN với nhiều bảo tàng và cơ quan văn hoá các nước Đông Nam Á và là kết quả của nhiều năm miệt mài lao động và sáng tạo của tập thể cán bộ, nhân viên Bảo tàng cùng sự hỗ trợ nhiệt thành của nhiều đồng nghiệp và chuyên gia.Có thể nói, việc xây dựng tòa “Đông Nam Á” đánh dấu bước phát triển mới, mang lại diện mạo mới và tầm thế mới đối với Bảo tàng DTHVN. Với các trưng bày trong không gian hiện đại này, Bảo tàng DTHVN không chỉ góp phần lưu giữ, giới thiệu di sản văn hóa của nhiều khu vực, đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu của du khách, mà còn là cầu nối và là điểm đến của bè bạn, đồng nghiệp ở Đông Nam Á cũng như nhiều nơi khác trên thế giới.Tuy nhiên, trong bài thu hoạch này, chúng tôi đi sâu vào tìm hiểu Nhà Rông được trưng bày ở Vườn kiến trúc, một trong ba khu vực chính của bảo tàng Dân tộc học Việt Nam.3.Vườn kiến trúcKhu trưng bày ngoài trời ngút ngát màu xanh của nhiều loại cây cối, có dòng suối nhân tạo chảy về hồ thuỷ đình là nơi biểu diễn rối nước; có những lối nhỏ dẫn du khách tới 10 công trình kiến trúc dân gian Việt Nam: khuôn viên nhà người Chăm, nhà người Việt, nhà rông Bana, nhà dài Êđê, nhà mồ Giarai, nhà mồ Cơtu, nhà sàn Tày, nhà nửa sàn nửa trệt người Dao, nhà trệt Hmông, nhà trình tường của người Hà Nhì; bên cạnh đó còn có những trưng bày khác nữa. Mỗi ngôi nhà đều có lai lịch và đời sống của nó. Cùng với khu trưng bày thường xuyên trong toà Trống đồng, vườn kiến trúc giới thiệu sự đa dạng văn hoá của các dân tộc ở Việt Nam.Tuy nhiên, trong bài thu hoạch này, chúng tôi đã đi sâu vào tìm hiểu các Nhà Rông được trưng bày trong Vườn kiến trúc dựa trên lịch sử, cấu trúc, sinh hoạt trong nhà và quá trình bảo tồn. Tổng thể có 10 nhà rông đại diện cho 10 dân tộc Việt Nam, đó là nhà người Chăm, người Việt, người Bana, người Giarai, người Êđê, người Cotu, người Dao, người Tày, người Hmong và Hà Nhì. Chúng tôi đặc biệt nghiên cứu và so sánh 4 đặc điểm của các nhà rông đại diện cho ba dân tộc: nhà người Êđê, nhà người Dao và nhà người Tày.IV.Tổng quan về các đối tượng nghiên cứu1.Tổng quát về Nhà dài Ê đêNgôi nhà dài 42,5m, sàn cao 1,1m và rộng 6m, được dựng lại tại Bảo tàng năm 2000 trên cơ sở nhà của gia đình bà H’Đách Êban (người Êđê Kpạ) làm năm 1967 ở buôn Ky, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắc Lắc.Tại Bảo tàng, ngôi nhà vẫn giữ được hướng bắc–nam theo tập quán cổ truyền Êđê. Đầu nhà quay về phía bắc, có cửa chính và là cửa đón khách, thông ra sàn rộng, còn đầu hồi phía nam, cuối nhà, giành cho sinh hoạt gia đình. Đây là nhà của gia đình giàu sang và thế lực, nên có các cột và xà cỡ lớn, với nhiều môtíp điêu khắc trang trí cầu kỳ; cầu thang ở đầu nhà trước đây to và đẹp, người nhà mô tả rộng tới hơn 1m, được tạc trong một khối độc mộc.Trong xã hội Êđê truyền thống, ngôi nhà dài là nơi cư trú của một đại gia đình mẫu hệ; gia đình càng đông thì nhà càng dài, xưa kia đã từng có những nhà dài trên dưới 200m. Đến những năm 70 của thế kỷ 20 vẫn thấy nhiều ngôi nhà dài 50 60m. Từ những năm 80, quá trình giải thể nhà dài và lối sống đại gia đình đã diễn ra mạnh mẽ hơn trước.2.Tổng quát về nhà người DaoĐây là kiểu nhà có nền nửa sàn nửa đất, một hình thức cư trú thích ứng với điều kiện sinh sống tại các sườn núi dốc. Năm 1999, ông Bàn Văn Sấm cùng 7 người Dao Họ khác ở thôn Khe Mụ, xã Sơn Hà, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, đã dựng ngôi nhà này tại Bảo tàng trong 23 ngày, theo mẫu nhà của ông Sấm. 12 cột chính làm bằng lõi gỗ thọ, một loại gỗ rừng không bị mối mọt. Các cột này, đã qua 6070 năm sử dụng, là tài sản lưu chuyển trong gia đình khi làm nhà mới. 4 gia đình đã nhượng lại cột quý cho Bảo tàng.Việc làm nhà tuân theo truyền thống và có những kiêng kỵ. Người ta nhưng kiêng lấy

CHUYẾN ĐI BẢO TÀNG DÂN TỘC HỌC VIỆT NAM

Trường Đại học Ngoại ngữ - ĐHQGHN

Bài tập thu hoạch môn Cơ sở văn hóa Việt Nam

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài

II Về chuyến đi thực tế

III Sơ qua về lịch sử, kiến trúc bảo tàng

1 Tòa nhà trống đồng

2 Tòa nhà cánh diều

3 Vườn kiến trúc

IV Tổng quan về các đối tượng nghiên cứu

1 Tổng quan về nhà dài Ê-đê

2 Tổng quan về nhà của người Dao

3 Tổng quan về nhà của người Tày

2.4 Mẫu hệ

3 Hiện trạng

4 Tiềm năng du lịch

II Nhà nửa sàn nửa trệt của người Dao

1 Vài nét khái quát về dân tộc Dao

2 Loại hình nhà nửa sàn nửa đất của người Dao

2.1 Giới thiệu chung

2.2 Nhà của người Dao đỏ trong Bảo tàng dân tộc học Việt Nam: 2.3 Phân bố

2.4 Kiến trúc

2.5 Mặt bằng sinh hoạt

3 Ý nghĩa

III Nhà của người Tày

1 Giới thiệu chung về dân tộc Tày

1 Tự hào bản sắc văn hóa Việt Nam

2 Trách nhiệm của bản thân trong việc lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

3 Tầm quan trọng của việc xây dựng, phát triển Bảo tàng dân tộc học nói chung và các loại hình nhà sàn nói riêng.

LỜI MỞ ĐẦU

Hà Nội là cái nôi của văn hóa, của tinh hoa dân tộc Việt Nam, thể hiện qua sự nở rộ củacác bảo tàng gắn liền với vô vàn sự kiện lịch sử, mà mỗi sự kiện lịch sử lại ghi ấn nhữngnét đẹp truyền thống của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam Vậy tại sao trong vôcùng những bảo tàng nổi tiếng cả đối với dân địa phương và du khách nước ngoài, nhómchúng tôi lại chọn Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam là địa điểm để thực hiện chuyến đithực tế cho môn học Cơ sở văn hóa?

Về chức năng, Bảo tàng là nơi nghiên cứu khoa học về các dân tộc Việt Nam, sưu tầm,phân loại, đánh giá, bảo quản, phục chế, trưng bày, giới thiệu và khai thác những giá trịlịch sử - văn hóa của các dân tộc, đồng thời cung cấp tư liệu dân tộc học và đào tạo cán

bộ Bảo tàng bao gồm một nhà triển lãm lớn là một tòa nhà 2 tầng có dáng mô phỏnghình trống đồng - biểu tượng của nền văn minh Việt Nam Bảo tàng lưu giữ và trưng bàynhiều hiện vật quí giá về văn hóa của cả 54 dân tộc Việt Nam gồm 15.000 hiện vật,42.000 phim Các hiện vật này được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau như: dân tộc,công dụng, y phục, đồ trang sức, nông cụ, ngư cụ, vũ khí, đồ gia dụng, nhạc cụ, tôn giáo-tín ngưỡng, cưới xin, ma chay và nhiều hoạt động tinh thần, xã hội khác Ở ngay tronglòng thủ đô Hà Nội, với một chuyến tham quan khoảng 2 giờ đồng hồ tại bảo tàng Dântộc học Việt Nam, bạn không chỉ được ngắm tranh, ảnh, xem phim tư liệu mà còn đượctận mắt chứng kiến những hiện vật sống động và những nét đặc sắc nhất trong văn hóacác dân tộc Việt Ngoài những cổ vật đắt tiền, ở đây trưng bày nhiều hiện vật rất bìnhthường trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của người dân như: con dao, cái gùi, chiếckhố, ống sáo, cái tẩu, tấm chiếu phản ánh mọi khía cạnh văn hóa vật thể, phi vật thể,những nét tiêu biểu trong đời sống và sáng tạo văn hóa của mỗi cộng đồng dân cư Ngoài

ra còn có tập hợp riêng về các hiện vật tôn giáo - tín ngưỡng, cưới xin, ma chay hay nhiềuhoạt động tinh thần, xã hội khác… Mỗi hiện vật đều có chú thích ghi rõ tên gọi hiện vật,đồng thời cho biết dân tộc và xứ sở sản sinh ra nó Những nét văn hóa truyền thống từ ăn,

ở, đi lại, sinh hoạt của các dân tộc đều được giới thiệu thông qua những chi tiết tiêu biểunhất, giúp người xem nhận ra nét đặc trưng của mỗi dân tộc Bảo tàng Dân tộc học ViệtNam còn là điểm dã ngoại ngoài trời thú vị đối với những gia đình trong những ngày cuốituần Khu trưng bày ngoài trời với những mẫu nhà đặc trưng của mỗi dân tộc thực sự lànét sinh động cho việc học tập, nghiên cứu của các em học sinh cũng như những ngườinghiên cứu, tìm hiểu về phong tục, tập quán của các dân tộc Để phục vụ đầy đủ kháchtham quan, các bài viết cũng như các chú thích được viết bằng cả tiếng Việt, tiếng Anh,tiếng Pháp, tiếng Nhật… Bên ngoài là một khuôn viên khá rộng và đẹp được dùng làm

không gian trưng bày ngoài trời, giới thiệu những phong cách kiến trúc đặc trưng nhấtcủa các dân tộc ở Việt Nam Có 9 công trình kiến trúc dân gian như: nhà rông của người

Ba Na, nhà sàn dài của người Ê Đê, nhà sàn của người Tày, nhà Rông… Với cảnh quanđẹp, không gian thoáng mát, lại có nhiều góc rất ấn tượng Bên cạnh đó, bảo tàng cũngthường xuyên tổ chức biểu diễn múa rối nước, góp phần vào việc bảo lưu vốn văn hóadân tộc Với những hoạt động đã đang và sẽ được thực hiện trong tương lai, có thể nóiBảo tàng Dân tộc học Việt Nam đang có những đóng góp không nhỏ vào công cuộc bảotồn và phát huy những giá trị văn hóa của các dân tộc Việt Nam Bảo tàng Dân tộc họcViệt Nam vừa là một cơ sở khoa học vừa là một trung tâm văn hóa có tính khoa học cao

và tính xã hội rộng lớn Đây là nơi hội tụ tất cả những giá trị văn hóa vật chất lẫn tinhthần của hơn 54 dân tộc trên đất nước Việt Nam Nơi đây là sự hòa quyện của những giátrị vừa cổ điển, vừa hiện đại, thể hiện nét điển hình của dân tộc Việt,

Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đóng vai trò như một cỗ máy thời gian đưa ta trở về quákhứ để hiểu và trân trọng những giá trị tinh thần lẫn vật chất của các dân tộc anh em cùngtồn tại và chung sống trên đất nước Việt Nam

Với mục đích là tìm hiểu về phong tục truyền thống của các dân tộc Việt Nam, áp dụngnhững lý thuyết và hiểu biết đã tích lũy được qua các tiết học Cơ sở văn hóa Việt Nam,vào lúc 3 giờ chiều ngày 23/10/2017, chúng tôi đã có mặt đông đủ ở trước cổng bảo tàng,mang theo giấy bút để ghi chép cùng máy ảnh để chụp lại những tư liệu cần thiết cho bàithu hoạch Ngay từ khi bước chân qua cổng bảo tàng, chúng tôi đã bị choáng ngợp bởi sựrộng lớn của tòa nhà trưng bày hiện vật hiện ra trước mắt cùng với khoảng sân mênhmông phía trước tòa nhà Tất cả chúng tôi đều đã tìm hiểu kĩ về bảo tàng trước khi đếnđây nên chúng tôi không bị bỡ ngỡ và việc đi thăm bảo tàng diễn ra suôn sẻ và tốt đẹp

Bảo tàng Dân Tộc Học Việt Nam nằm trên đường Nguyễn Văn Huyên, phường DịchVọng, quận Cầu Giấy, Hà Nội, là một trung tâm trưng bày và lưu giữ quý giá về văn hóacủa 54 dân tộc Việt Nam Đây không chỉ là một địa điểm tham quan hấp dẫn đối với dukhách nước ngoài muốn tìm hiểu về văn hóa Việt Nam mà còn là một điểm đến hết sức lýthú đối với chính những người Việt Nam

Ý định thành lập bảo tàng đã có từ năm 1987 nhưng mãi đến năm 1995, Thủ tướng Chínhphủ mới ra quyết định chính thức về việc xây dựng bảo tàng Dân tộc học Việt Nam.Ngày 12 tháng 11 năm 1997, bảo tàng chính thức được khánh thành Bảo tàng Dân tộchọc Việt Nam tọa lạc trên một khu đất rộng, cách trung tâm thủ đô chừng 8km.

Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam gồm ba không gian chính:

1 Tòa nhà trống đồng

Toà nhà trống đồng là một trong hai toà trưng bày của Bảo tàng DTHVN Toà nhà đượckiến trúc sư Hà Đức Lịnh, người Tày, thiết kế mô phỏng theo hình chiếc trống đồng củavăn minh Đông Sơn nổi tiếng Toà “Trống đồng” gồm 2 tầng với tổng diện tích trưng bày2.000m2, do Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình và Tổng thống Cộng hòa Pháp JacquesChirac khai trương tháng 11-1997 nhân dịp Hội nghị thượng đỉnh các nước nói tiếngPháp tại Hà Nội Phần lớn diện tích của toàn Trống đồng được giành cho trưng bàythường xuyên về 54 dân tộc Việt Nam, được thực hiện với sự hợp tác với Chính phủPháp, sự cộng tác của nhà dân tộc học Christine Hemmet, chuyên gia bảo tàng học tạiBảo tàng Con Người (Paris) và kiến trúc sư Véronique Dollfus, nhà thiết kế trưng bày(Pháp) Trưng bày 54 dân tộc Việt Nam, được thể hiện bằng hàng loạt hiện vật, phim, ảnhdân tộc học cùng các khu vực tái tạo sống động và hàng loạt các bài viết do các nhànghiên cứu của Bảo tàng thực hiện Tất cả nội dung trưng bày đều được thực hiện bằng 3thứ tiếng (Việt, Pháp, Anh) Lộ trình Tham quan gồm 9 phần chính, được bố cục mangtính hệ thống, nhất quán, khoa học và hấp dẫn Ngoài ra, trong toà Trống đồng còn có 2không gian trưng bày nhất thời là nơi tổ chức các trưng bày nhất thời và một số khônggian giành cho các hoạt động khám phá như Phòng khám phá trẻ em và Phòng khám phá

Trưng bày Văn hoá Đông Nam Á là kết quả sống động của quan hệ hợp tác lâu dài giữaBảo tàng DTHVN với nhiều bảo tàng và cơ quan văn hoá các nước Đông Nam Á và làkết quả của nhiều năm miệt mài lao động và sáng tạo của tập thể cán bộ, nhân viên Bảotàng cùng sự hỗ trợ nhiệt thành của nhiều đồng nghiệp và chuyên gia.

Có thể nói, việc xây dựng tòa “Đông Nam Á” đánh dấu bước phát triển mới, mang lạidiện mạo mới và tầm thế mới đối với Bảo tàng DTHVN Với các trưng bày trong khônggian hiện đại này, Bảo tàng DTHVN không chỉ góp phần lưu giữ, giới thiệu di sản vănhóa của nhiều khu vực, đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu của du khách, mà còn là cầunối và là điểm đến của bè bạn, đồng nghiệp ở Đông Nam Á cũng như nhiều nơi khác trênthế giới

Tuy nhiên, trong bài thu hoạch này, chúng tôi đi sâu vào tìm hiểu Nhà Rông được trưngbày ở Vườn kiến trúc, một trong ba khu vực chính của bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

3 Vườn kiến trúc

Khu trưng bày ngoài trời ngút ngát màu xanh của nhiều loại cây cối, có dòng suối nhântạo chảy về hồ thuỷ đình là nơi biểu diễn rối nước; có những lối nhỏ dẫn du khách tới 10công trình kiến trúc dân gian Việt Nam: khuôn viên nhà người Chăm, nhà người Việt,nhà rông Bana, nhà dài Êđê, nhà mồ Giarai, nhà mồ Cơtu, nhà sàn Tày, nhà nửa sàn nửatrệt người Dao, nhà trệt Hmông, nhà trình tường của người Hà Nhì; bên cạnh đó còn cónhững trưng bày khác nữa Mỗi ngôi nhà đều có lai lịch và đời sống của nó Cùng vớikhu trưng bày thường xuyên trong toà Trống đồng, vườn kiến trúc giới thiệu sự đa dạngvăn hoá của các dân tộc ở Việt Nam

Tuy nhiên, trong bài thu hoạch này, chúng tôi đã đi sâu vào tìm hiểu các Nhà Rông đượctrưng bày trong Vườn kiến trúc dựa trên lịch sử, cấu trúc, sinh hoạt trong nhà và quá trìnhbảo tồn Tổng thể có 10 nhà rông đại diện cho 10 dân tộc Việt Nam, đó là nhà ngườiChăm, người Việt, người Bana, người Giarai, người Ê-đê, người Cotu, người Dao, ngườiTày, người Hmong và Hà Nhì Chúng tôi đặc biệt nghiên cứu và so sánh 4 đặc điểm củacác nhà rông đại diện cho ba dân tộc: nhà người Ê-đê, nhà người Dao và nhà người Tày

1 Tổng quát về Nhà dài Ê đê

Ngôi nhà dài 42,5m, sàn cao 1,1m và rộng 6m, được dựng lại tại Bảo tàng năm 2000 trên

cơ sở nhà của gia đình bà H’Đách Êban (người Êđê Kpạ) làm năm 1967 ở buôn Ky,thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắc Lắc

Tại Bảo tàng, ngôi nhà vẫn giữ được hướng bắc–nam theo tập quán cổ truyền Êđê Đầunhà quay về phía bắc, có cửa chính và là cửa đón khách, thông ra sàn rộng, còn đầu hồiphía nam, cuối nhà, giành cho sinh hoạt gia đình Đây là nhà của gia đình giàu sang vàthế lực, nên có các cột và xà cỡ lớn, với nhiều môtíp điêu khắc trang trí cầu kỳ; cầu thang

ở đầu nhà trước đây to và đẹp, người nhà mô tả rộng tới hơn 1m, được tạc trong một khốiđộc mộc

Trong xã hội Êđê truyền thống, ngôi nhà dài là nơi cư trú của một đại gia đình mẫu hệ;gia đình càng đông thì nhà càng dài, xưa kia đã từng có những nhà dài trên dưới 200m.Đến những năm 70 của thế kỷ 20 vẫn thấy nhiều ngôi nhà dài 50 - 60m Từ những năm

80, quá trình giải thể nhà dài và lối sống đại gia đình đã diễn ra mạnh mẽ hơn trước

2 Tổng quát về nhà người Dao

Đây là kiểu nhà có nền nửa sàn nửa đất, một hình thức cư trú thích ứng với điều kiện sinhsống tại các sườn núi dốc Năm 1999, ông Bàn Văn Sấm cùng 7 người Dao Họ khác ởthôn Khe Mụ, xã Sơn Hà, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai, đã dựng ngôi nhà này tại Bảotàng trong 23 ngày, theo mẫu nhà của ông Sấm 12 cột chính làm bằng lõi gỗ thọ, mộtloại gỗ rừng không bị mối mọt Các cột này, đã qua 60-70 năm sử dụng, là tài sản lưuchuyển trong gia đình khi làm nhà mới 4 gia đình đã nhượng lại cột quý cho Bảo tàng.Việc làm nhà tuân theo truyền thống và có những kiêng kỵ Người ta nhưng kiêng lấynhững cây đổ, bị dây leo quấn thân hoặc cụt ngọn Khi lợp, chỉ chủ nhà mới được phủnóc; ông ta làm phép bằng cách vỗ 3 cái xuống mái nhà và hỏi những người đứng dướiđất: “đã tối chưa?”, mọi người trả lời: “tối rồi” Mái nhà thường phải lợp lại sau 5-6 năm.Sàn nhỏ dựng lộ thiên và liên thông với sàn nhà là chỗ tắm, giặt và phơi quần áo, cũng làchỗ phụ nữ ngâm chàm làm phẩm nhuộm và chỗ họ nhuộm vải Kho nhỏ cạnh nhà là nơigiữ trữ lúa, ngô, đậu

3 Tổng quát về nhà người Tày

Ngôi nhà được làm năm 1967, của gia đình ông Đào Thế Diện ở bản Thẩm Rộc, xã BìnhYên, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên Năm 1999, 12 người Tày từ chính vùng quênày đã tu sửa ngôi nhà và đến dựng lại tại Bảo tàng trong hai tuần

Để làm nhà, nguyên vật liệu được xử lý trước theo kỹ thuật truyền thống Họ ngâm gỗ,tre, nứa tươi dưới nước và bùn từ 3-6 tháng trở lên để tránh bị mọt Ngôi nhà này có sàn

cao 1,8m và rộng hơn 100m2, mái lợp hết khoảng 6.000 tàu lá cọ Vách mặt tiền và cửa

sổ được tạo hoa văn bằng cách đan cải các nan tự nhiên với các nan nhuộm màu đen.Màu nhuộm tạo từ nhọ nồi trộn với củ nâu giã nát Những họa tiết hình hoa và hình thoinày là những motíp trang trí phổ biến trên đồ vải và đồ đan của người Tày

Dưới gầm sàn dành cho vật nuôi (trâu, bò, lợn, gà) Không gian gầm sàn cũng được dùnglàm chỗ để củi, nông cụ, chỗ xay thóc, giã gạo, giã bột làm bánh và giã cốm; thêm nữa,

đó còn là chỗ trẻ nhỏ vui chơi, người lớn nghỉ ngơi trong những buổi trưa hè nắng nóng.Bên trong cổng có cái chòi nhỏ bé và đơn sơ, đó là miếu thờ thổ công của gia đình

NỘI DUNG CHÍNH

1 Giới thiệu chung

Nhà dài một công trình độc đáo, là sản phẩn tiêu biểu của tổ chức công xã thị tộcnhằm thích ứng với môi trường thiên nhiên, tránh thiên tai thú dữ và bảo vệ sự sốngcủa mọi thành viên trong gia đình Đó còn là nơi sinh hoạt văn hoá cồng chiêng củangười Ê Đê

Nhà dài của đồng bào Ê-đê là một công trình văn hóa độc đáo Nó là sản phẩm tiêubiểu của tổ chức công xã thị tộc nhằm thích ứng với môi trường thiên nhiên, tránhthiên tai, thú dữ và bảo vệ sự sống của các thành viên trong cộng đồng, đồng thờicũng là nơi sinh hoạt văn hóa của đồng bào Trên tất cả, nhà dài là nét đẹp văn hóa rấttiêu biểu của các dân tộc ít người tại Việt Nam Nó đã góp phần quan trọng làm đadạng hơn cho truyền thống, tạo nên bản sắc văn hóa người Việt

2 Đặc điểm

2.1 Vật liệu

Những ngôi nhà sàn được làm bằng vật liệu thô sơ như: gỗ, tre, nứa, tranh… tồn tạivững chắc cùng với thời gian bên cạnh những căn nhà bê tông kiên cố Đó là điều rất

dễ nhận biết khi các bạn đến với các làng, bản của dân tộc Ê Đê

Nhà người Ê-Đê là nhà sàn, làm bằng tre và bằng gỗ, mặt sàn và vách tường baoquanh nhà làm bằng thân cây bương hay thân tre già đập dập, mái lợp cỏ tranh Máinhà được lợp bằng cỏ tranh rất dày (nay có thể lợp bằng ngói) và sàn nhà ghép bằngphên thân cây nứa bổ đôi đập giập

2.2 Địa hình

a Hướng nhà và thời tiết

Người Ê Đê có truyền thống dựng nhà theo hướng Bắc - Nam và buôn làng Ê Đêtruyền thống được bố trí theo hướng Đông - Tây

- Nhà truyền thống của người Ê-Đê nằm theo hướng bắc nam Hướng nhà đó chechở được hai hướng gió đông bắc về mùa khô và tây nam vào mùa mưa không bịnắng xối qua trục bắc nam mà các buồng được tiếp nhận ánh sáng một cách điều hoà

- Về mùa mưa, nó cũng tận hưởng được sức nóng của mặt trời khi nắng để hơ sấy,hạn chế sự ẩm ướt Để phân biệt giữa ngôi nhà của người sống và cái nhà của ngườichết trong hai thế giới đối lập, đồng bào thường kiến trúc nhà mồ theo hướng Đông -Tây

b Các số đo (chiều dài, chiều cao )

- Từ mặt đất đến sàn khoảng 1,5 đến 2 mét, đỉnh mái cách sàn 4 - 5 mét, lòng nhàrộng khoảng 4,5 đến 5,5 mét, xà ngang dài từ 3,2 đến 3,4 mét Cột cao 3,6 đến 4 mét.Khi nói đến chiều dài thì phải nói đến số lượng dầm ngang tương ứng với một đôi cột.Dựa vào số lần nối đòn tay, người ta có thể biết ngôi nhà đó đã được nối dài bao nhiêulần Và thông thường, mỗi lần người Ê Đê nối dài thêm nhà là khi trong nhà có mộtthành viên nữ xây dựng gia thất

- Xưa kia, mỗi nhà có chiều dài trên 100 mét, đồng bào thường ví “dài như tiếngchiêng ngân”, nhưng ngày nay chiều dài chỉ phổ biến từ 25 - 30 mét

c Cầu thang

Cầu thang “Cái” của nhà dài Ê-đê

Đặc biệt ở nhà dài Ê-đê có hai cầu thang: Đực và Cái Cầu thang Cái đặt ở trước nhàdùng cho khách và đàn ông, con trai Cầu thang Đực nằm khuất phía sau nhà dùngcho đàn bà, con gái Về hình thức, cầu thang cũng có 2 loại: Cầu thang ván và cầuthang thân cây chặt khúc làm bậc lên xuống Cầu thang ván là một thanh cây lớn, dàyđến ba, bốn phân tây, rộng từ 5 - 6 phân tây, dài từ 1m50 đến 2m50, có hình chiếcthuyền lướt sóng, phía đầu cong lên và được chạm khắc hình vành trăng non và đôibầu vú Vành trăng non tượng trưng cho sự chung thủy, đôi bầu vú tượng trưng chochế độ mẫu hệ Cầu thang ván chỉ dùng riêng làm cầu thang Cái trong khi cầu thangĐực thì dùng ván hay cây gỗ đều được cả Điều lưu ý, là các bậc thang luôn lấy số lẻ,

từ năm đến bảy bậc Người Ê-đê tin rằng, số chẵn là số của ma quỷ, còn số lẻ mới là

số của người Nếu có trường hợp nhà dài nào đó, cầu thang Cái bị lật ngược lại thìphải hiểu rằng, gia đình đó có chuyện buồn phiền và không muốn tiếp khách.

2.3 Ngoại cảnh: 3 phần sân trước, ngăn khách và ngăn ở

• Sân trước: phía trước cửa chính của nhà dài bao giờ cũng có một sân sàn rộng gọi

là sân khách, muốn vào nhà phải qua sân này Nhà càng khá giả thì sân khách càngrộng, càng đẹp Sân sàn trước thường rộng rãi là nơi giã gạo mỗi sáng và hóng mátbuổi chiều sa Sân trước thường bố trí hai cầu thang một cho chủ, một cho khách

• Không gian nhà theo chiều dọc gồm hai phần rõ rệt: từ cửa chính đi vào là mộtphần rộng, chiếm 1/3 hay 2/3 gọi là Gah, phần còn lại gọi là Ôk Gah và Ôk đượcngăn bởi vi cột Kmeh Kpăng có khắc hình, trong đó cột phía đông là cột chủ, bêncạnh kê một bộ phản để người đứng đầu gia đình ngồi khi hội họp, trong khi đó cộtphía Tây là cột trống nơi có đặt chiếc trống cái trên ghế Kpan cao 0,50m, dài từ 10 -20m để nhạc công ngồi đánh chiêng, trống, cồng Gầm ghế thường là nơi để cồngchiêng Sát vách phía sau hàng cột phía đông là nơi để hàng ché Bên cạnh bếp kháchcòn có bếp nấu ăn khi có lễ nghi

Hình ảnh bên trong nhà dài

- Nửa phía trước gọi là “Gah” chứa các vật dụng như ghế chủ, ghế khách, bếp chủ,ghế dài Kpan, cồng chiêng Gah là nơi tiếp khách, có bếp cho khách và là nơi sinhhoạt chung của gia đình, là nơi cúng thần, là chỗ ngủ của con trai chưa vợ, là nơi đặtnhiều đồ vật quý Ngày xưa, ở gian Gah còn có bếp để cho trai gái chuyện trò

Cận cảnh ghế dài Kpan

- Nửa phía sau là “Ôk” là chỗ ở của các đôi vợ chồng, đặt bếp nấu ăn chung Diệntích phần Ôk, theo chiều dọc phía đông là những buồng ngủ cho từng cặp vợ chồng,

có phên ngăn theo thứ tự từ con cả cho đến con út Khi ngủ, người Ê-đê thường quayđầu về hướng đông

• Phần Adú: Là chỗ sinh hoạt (ngủ) của vợ chồng chủ nhà cùng các thành viên tronggia đình Không gian và nội thất trong gia đình cũng được phân chia theo hướng Đông

và Tây

- Phía Đông: chỗ ngủ, được ngăn đơn giản bằng những thành tre làm nhiều ngăn.Ngăn đầu tiên là ngăn của vợ chồng chủ nhà, tiếp theo là ngăn người con gái chưa lấychồng, sau đó đến các ngăn của vợ chồng con gái đã lấy chồng, cuối cùng là ngăndành cho khách

- Phía Tây: là bếp lửa sinh hoạt cho cả gia đình (trước phòng chủ nhà), bếp riêngcủa các cặp vợ chồng (đặt trước mỗi cửa phòng) và các vật dụng sinh hoạt trong giađình Nguyên bản trước đây bếp lửa của người Ê Đê thường được đặt trực tiếp trênsàn, họ đóng một khung vuông bằng gỗ cao khoảng 10 cm, đổ đất nện, sau đó đốt lửatrên đó cả ngày với mục đích giữ lửa và để chống muỗi và các loại côn trùng khác

- Kho lúa của gia đình để ở sau cùng, được tách rời khỏi không gian nhà trướcnhưng nhỏ hơn và có hình dáng như hình vuông

2.4 Mẫu hệ

Theo truyền thống từ xa xưa, người có quyền lực cao nhất trong gia đình người Êđê làphụ nữ Xã hội mẫu hệ của người Êđê là xã hội do người phụ nữ làm chủ Con cáisinh ra mang họ mẹ chứ không mang họ bố Người phụ nữ làm chủ trong hôn nhân,

họ thích ai, yêu ai thì sẽ báo cáo với mẹ, gia đình để cưới người họ yêu Người đượccưới ấy cư trú bên nhà vợ Khi sinh con đẻ cái thì mang họ vợ Chẳng may, cô vợ anh

ta bị mất thì nhà vợ hoặc dòng họ nhà vợ thì tìm 1 người phụ nữ khác để kết hôn vớianh ta Người Kinh gọi là tục nối dây Người Êđê gọi là tục chuê nuê

Nhà dài truyền thống của người Ê-đê là một phức hợp không gian kiến trúc độc đáo,phản ánh nét đặc trưng trong đời sống sinh hoạt, tín ngưỡng - tâm linh, một công trìnhsáng tạo văn hóa vật chất ấn tượng của tộc người này Xã hội cổ truyền người Ê-đê,nhà dài là nơi chung sống của đại gia đình theo chế độ mẫu hệ Người con trai lấy vợ

sẽ đến ở nhà vợ và không có quyền hành gì Thông thường ngôi nhà dài của đồng bàodân tộc Ê-đê có từ 7 - 9 cặp vợ chồng chung sống

Xã hội mẫu hệ Êđê còn in đậm dấu ấn trên ngôi nhà dài đặc trưng qua kiểu nhà sàn,làm bằng gỗ hoặc tre nứa, đủ chỗ cho cả đại gia đình lên tới hàng chục người Nhà dàiđược chia làm 2 phần Phần Gah, người ta gọi là phòng khách Ở đó có phần gọi làTul Gah, tức là phòng dành cho thanh nam, tức là chưa lấy vợ Phần Ok là riêng chocác cặp vợ chồng, dành 1 phần Tul Ok là cho những người chưa lấy chồng, hoặc cókhách là nữ thì sẽ trải chiếu ngủ ở đó Còn nam thì ở phần Gah rồi Gah là phần gầncầu thang đi vào

Chế độ mẫu hệ của người Êđê in đậm trong kiến trúc và trang trí nghệ thuật trongngôi nhà dài Khi đặt chân lên chiếc cầu thang ván vào nhà, ta thấy ngay đôi bầu sữa

và hình vành trăng khuyết, những biểu tượng sống động của tính nữ Nhà dài ngườiÊđê có 2 cầu thang, đó là cầu thang đực và cầu thang cái Cầu thang cái đặt ở phíatrước nhà, dành cho khách và đàn ông, con trai Cầu thang đực nằm khuất sau nhà,dành cho đàn bà, con gái trong nhà Người phụ nữ Êđê không chỉ là chủ gia đình, màcòn là chủ làng, người Êđê gọi là “pô lăn” Pô lăn là người đại diện cho việc quản lýđất đai của dòng họ, buôn làng, là người đứng ra giải quyết các mâu thuẫn trong nội

bộ buôn làng và với các buôn làng khác Chủ làng thường là người “thông thạo việcthần”, “thành thạo việc buôn”, được dân làng tín nhiệm, tôn sùng: Vai trò của chủlàng thuộc về phụ nữ, người ấy là chủ đất Hàng năm họ dẫn tùy tùng đi để thu tô vàkiểm tra cộng đồng ứng xử với đất đai thế nào, để về làm nghi lễ cúng bái Còn trong

cơ chế xã hội mới, các thôn ấp, về cơ chế hành chính do dân bầu, có thể là đàn ông, cóthể là phụ nữ Nhưng thủ lĩnh về truyền thống, có tính chất trong cuộc sống tự quản,trong tập tục của dòng họ thì người phụ nữ vẫn làm chủ

Các đà ngang, đòn dông luôn luôn bám nguyên tắc được đẽo hoàn toàn bằng tay, từnhững cây gỗ nguyên vẹn dài có thể tới trên chục mét Đặc biệt, đếm chúng, ta có thểbiết nhà đã có thêm bao nhiêu lần được nối dài Những lần nối dài thường là khi trongnhà có một thành viên nữ xây dựng gia thất vì người Ê Đê theo chế độ mẫu hệ, ngườicon trai khi lấy vợ sẽ đến ở nhà vợ và không có quyền hành gì.

3 Hiện trạng

Trong bối cảnh văn minh đô thị phát triển mạnh mẽ, người đồng bào nhận thấy rằngngôi nhà dài lỗi thời nên phá đi xây dựng nhà kiên cố như nhà người Kinh để đảm bảongôi nhà ấm về mùa đông, mát về mùa hè, phục vụ nhu cầu cuộc sống hiện đại Mặtkhác, nguyên liệu để làm nhà dài bây giờ rất tốn kém, lại khó mua được gỗ tốt nênngười đồng bào khi làm nhà ít làm nhà dài Ngay cả nhà văn hóa cộng đồng thôn buôncũng xây dựng bằng bê tông cốt thép nhưng mô phỏng theo lối kiến trúc nhà dài đểthuận lợi việc hội họp, tổ chức các lễ hội truyền thống Bên cạnh đó, thời gian quanhiều vùng, người đồng bào Ê-đê đầu tư mở rộng sản xuất cà phê, cao su, hồ tiêu, thunhập ngày càng cao, đời sống nâng lên, những ngôi nhà cao tầng, kiên cố thay dầnnhững ngôi nhà dài”

Không chỉ đồng bào dân tộc Ê-đê ở TP Buôn Ma Thuột, ngay cả những buôn làngvùng sâu, vùng xa ở các huyện Krông Ana, Ma Đ’Rắk, Krông Búk hay Cư M’Gar…những căn nhà dài truyền thống cũng dần bị thay thế bằng những ngôi nhà xây bề thế Đưa nhà dài vào phát triển du lịch là một trong những phương án hữu hiệu nhằm gìngiữ ngôi nhà này Trước nguy cơ nhà dài truyền thống người Ê-đê đang xói mònnghiêm trọng, nhiều người băn khoăn rằng không riêng gì ở tỉnh Đắk Lắk, các tỉnhTây Nguyên ngôi nhà dài truyền thống của người Ê-đê cũng đang thu hẹp đáng kể.Đáng nói, không gian đánh chiêng của người Ê-đê là trong ngôi nhà dài, nếu mất nhàdài thì cồng chiêng, các lễ hội truyền thống cũng khó lòng lưu giữ

4 Tiềm năng du lịch