DSpace at VNU: Sử dụng công cụ thuế để kích thích đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hả...
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ
-*** -
NGUYỄN VĂN ĐOÀN
SỬ DỤNG CÔNG CỤ THUẾ ĐỂ KÍCH THÍCH ĐỔI MỚI CÔNG
NGHỆ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG TRONG HỘI NHẬP
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ 60.34.72 Khóa 2005 – 2008
Trang 2Hà Nội, 2008
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ
-*** -
SỬ DỤNG CÔNG CỤ THUẾ ĐỂ KÍCH THÍCH ĐỔI MỚI CÔNG
NGHỆ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG TRONG HỘI NHẬP
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ 60.34.72 Khóa 2005 – 2008
Người thực hiện: Nguyễn Văn Đoàn
Người hướng dẫn khoa học: TS Trần Ngọc Ca
Trang 3Hà Nội, 2008 MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT……… 5
PHẦN MỞ ĐẦU……… 6
1 Lý do chọn đề tài……… 6
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu……… 8
3 Mục tiêu nghiên cứu……….9
4 Phạm vi nghiên cứu……… 9
5 Mẫu khảo sát……… 10
6 Câu hỏi nghiên cứu……… 10
7 Giả thuyết nghiên cứu……….10
8 Phương pháp chứng minh giả thuyết……… 11
9 Kết cấu của Luận văn……… 11
CHƯƠNG 1……….Error! Bookmark not defined
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI……… Error! Bookmark not defined
1.1 Công nghệ và đổi mới công nghệ………Error! Bookmark not defined
1.1.1 Công nghệ……….Error! Bookmark not defined
1.1.2 Đổi mới công nghệ……… Error! Bookmark not defined
1.2 Doanh nghiệp nhỏ và vừa………Error! Bookmark not defined
1.2.1 Lý luận chung về doanh nghiệp………Error! Bookmark not defined
1.2.2 Tiêu chí doanh nghiệp nhỏ và vừa………Error! Bookmark not defined
Trang 41.2.3 Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa……… ….Error! Bookmark not defined
1.3 Công cụ Thuế ………Error! Bookmark not defined
1.3.1 Khái niệm về Thuế.……… Error! Bookmark not defined
1.3.2 Phân loại Thuế ……… Error! Bookmark not defined
1.3.3 Vai trò của công cụ Thuế ……… Error! Bookmark not defined
1.3.4 Thuế giá trị gia tăng……… Error! Bookmark not defined
1.3.5 Thuế thu nhập doanh nghiệp……….Error!
Bookmark not defined
CHƯƠNG 2……….Error! Bookmark not defined
THỰC TRẠNG SỬ DỤNG CÔNG CỤ THUẾ ĐỂ ĐMCN
TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở HẢI DƯƠNG……….Error! Bookmark not defined
2.1 Tổng quan tình hình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hải Dương Error! Bookmark not defined
2.1.1 Tăng trưởng kinh tế……….Error! Bookmark not defined
2.1.2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế qua các năm……… Error! Bookmark not defined
2.1.3 Tình hình thu, chi ngân sách và đầu tư phát triển kinh tế……….Error! Bookmark not defined
2.1.4 Tình hình phát triển và hoạt động của DNVVN tỉnh Hải Dương.Error! Bookmark not defined
2.2 Hiện trạng công nghệ và hoạt động đổi mới công nghệ của các doanh
nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hải Dương……….Error! Bookmark not defined
Trang 52.2.1 Về trình độ sản phẩm………Error! Bookmark not defined
2.2.2 Về trình độ thiết bị công nghệ trong sản xuất……… Error! Bookmark not defined
2.2.3 Về năng lực công nghệ……….Error! Bookmark not defined
2.2.4 Về cơ sở hạ tầng công nghệ của các doanh nghiệp……….Error! Bookmark not defined
2.2.5 Về các hoạt động khoa học và công nghệ tại doanh nghiệp…….Error! Bookmark not defined
2.2.6 Về các hoạt động ĐMCN của các doanh nghiệp……… Error!
Bookmark not defined
2.3 Thực trạng sử dụng công cụ thuế để đổi mới công nghệ trong các doanh
nghiệp nhỏ và vừa ở Hải Dương……… Error! Bookmark not defined
2.4 Thủ tục hành chính thuế……… Error! Bookmark not defined
2.5 Thuế giá trị gia tăng và đổi mới công nghệ……….Error! Bookmark not defined
2.6 Thuế thu nhập doanh nghiệp và đổi mới công nghệ………Error! Bookmark not defined
2.7 Đánh giá chung tình hình sử dụng công cụ thuế để đổi mới công nghệ trong
các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Hải Dương……… Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3……….Error! Bookmark not defined
CÁC GIẢI PHÁP SỬ DỤNG CÔNG CỤ THUẾ ĐỂ KÍCH THÍCH
ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG TRONG HỘI NHẬP………Error!
Bookmark not defined
3.1 Định hướng công cụ thuế để kích thích đổi mới công nghệ của các doanh
nghiệp nhỏ và vừa……….Error! Bookmark not defined
Trang 63.1.1 Mục tiêu.……… Error! Bookmark not defined
3.1.2 Định hướng chính sách Thuế……… Error! Bookmark not defined
3.2 Các giải pháp sử dụng công cụ thuế để kích thích đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong hội
nhập……….Error! Bookmark not defined
3.2.1 Thuế giá trị gia tăng……… Error! Bookmark not defined
3.2.2 Thuế thu nhập doanh nghiệp……….Error!
Bookmark not defined
3.3 Cải cách hành chính thuế……….Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN……….Error! Bookmark not defined
KHUYẾN NGHỊ……….Error! Bookmark not defined
1 Đối với Nhà nước.……… Error! Bookmark not defined
2 Đối với tỉnh Hải Dương……… Error! Bookmark not defined
3- Đối với ngành Thuế………Error! Bookmark not defined
4- Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Hải Dương……… Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO……… Error! Bookmark not defined
PHỤ LỤC………Error! Bookmark not defined
Trang 7DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa ĐMCN Đổi mới công nghệ
GTGT Giá trị gia tăng KH&CN Khoa học và công nghệ NHTM Ngân hàng thương mại
TNDN Thu nhập doanh nghiệp
Trang 8PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Công nghệ và đổi mới công nghệ đang ngày càng trở thành yếu tố quan trọng tác động đến năng suất, sức cạnh tranh và hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra cho đất nước ta nhiều khó khăn cần phải vượt qua Đứng trước những thách thức của quá trình hội nhập khu vực và quốc tế đang diễn ra đòi hỏi các doanh nghiệp phải đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất, không ngừng tăng năng suất lao động,
hạ giá thành sản phẩm để có sức cạnh tranh trên thị trường Đây là con đường tất yếu và cấp bách đối với các doanh nghiệp hiện nay
Trong thời gian qua cùng với việc ban hành Luật Doanh nghiệp nhằm đẩy mạnh hơn nữa công cuộc đổi mới kinh tế; bảo đảm quyền tự do bình đẳng trước pháp luật trong kinh doanh của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế; bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư; tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước đối với các hoạt động sản xuất kinh doanh, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản thể hiện sự hỗ trợ mạnh mẽ doanh nghiệp trong hoạt động đổi mới công nghệ (ĐMCN) của mình, trong đó đặc biệt phải kể đến các văn bản luật như: Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế xuất khẩu, Thuế nhập khẩu, Luật Khoa học Công nghệ, Luật chuyển giao công nghệ…
Tháng 11 năm 2006 Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới WTO, các DNNVV Việt Nam đứng trước nhiều
Trang 9cơ hội và thách thức rất lớn, khi nước ta thực hiện các hiệp định thương mại với các nước trên thế giới, hàng rào thuế quan – sự bảo hộ truyền thống của Nhà nước đối với doanh nghiệp trong cạnh tranh sẽ bị xóa bỏ Khi đó hàng hóa và dịch vụ sản xuất trong nước phải đối mặt với sức cạnh tranh của hàng hóa, và dịch vụ đến
từ các nước có công nghệ sản xuất tiên tiến và hiện đại Vai trò của công nghệ sẽ được thể hiện như là vũ khí cạnh tranh của các nền kinh tế trong xu thế toàn cầu hóa
Nhà nước với vai trò là người “điều chỉnh những khiếm khuyết của thị trường” có “trách nhiệm” giúp đỡ các doanh nghiệp đầu tư cho hoạt động
KH&CN nhằm nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm và của doanh nghiệp, nền tảng của cạnh tranh quốc gia
Để hỗ trợ các doanh nghiệp tiến hành hoạt động đổi mới công nghệ, Nhà nước có thể sử dụng nhiều công cụ trong đó có công cụ thuế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động KH&CN được biết đến là công cụ hữu hiệu thúc đẩy hoạt đông đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp Bởi vậy, việc sử dụng công cụ thuế kích thích doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới công nghệ để nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm, tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam là hết sức cần thiết
Nhằm kích thích các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hải Dương thực hiện đổi mới công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững trong
thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay đề tài: “Sử dụng công cụ thuế để kích thích đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong hội nhập” được chọn làm Luận văn Thạc sĩ của tác giả
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng công cụ thuế để khuyến khích đầu tư phát triển kinh tế
xã hội đã được nhiều học giả trong nước và ngoài nước rất quan tâm, thể hiện bằng nhiều công trình nghiên cứu, sách, báo, ấn phẩm Nhưng các công trình nghiên cứu
Trang 10về sử dụng công cụ thuế để kích thích đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam còn quá ít, ở Hải Dương hầu như chưa có Trên bình diện quốc gia, trong vài năm gần đây có thể kể một số công trình sau:
- Trần Ngọc Ca: Nghiên cứu cơ sở khoa học cho việc xây dựng một số chính sách và biện pháp thúc đẩy hoạt động ĐMCN và nghiên cứu triển khai trong các cơ
sở sản xuất ở Việt Nam, tháng 6/2000
- Đàm Văn Nhuệ và Nguyễn Đình Quang: Lựa chọn công nghệ thích hợp cho các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam, 1998
- Đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp Nhà nước ở Việt Nam - thực trạng, vấn đề và giải pháp Nguyễn Danh Sơn, tạp chí Nghiên cứu kinh tế số 264, tháng 5/2000
- Nguyễn Minh Hạnh: Nâng cao hiệu quả một số chính sách thuế và tín dụng khuyến khích các doanh nghiệp đổi mới công nghệ, Viện nghiên cứu chiến lược và chính sách KH&CN, tháng 3/2001
- Đề án: Cơ chế chính sách và giải pháp đồng bộ thúc đẩy đổi mới công nghệ
và ứng dụng công nghệ cao, Bộ KHĐT, tháng 8/2003
- Công nghệ và phát triển thị trường công nghệ ở Việt Nam, Viện Nghiên cứu chiến lược và chính sách KH&CN, Nhà xuất bản KH&KT Hà Nội, 2003
Tại Hải Dương, trong hai năm 2003 và 2004, Viện Nghiên cứu chiến lược và chính sách KH&CN đã phối hợp với Sở KH&CN cùng một số sở, ngành đã tiến hành nghiên cứu đánh giá trình độ và năng lực công nghệ của các doanh nghiệp lĩnh vực sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương
Các công trình đó đã giải quyết nhiều vấn đề phức tạp của huy động vốn cho đầu tư phát triển kinh tế nói chung, phát triển công nghiệp nói riêng Tuy nhiên, vấn đề sử dụng công cụ thuế để kích thích đầu tư đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp nhỏ và vừa, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp của một địa phương lại chưa được nghiên cứu toàn diện, đầy đủ và chưa phù hợp để vận dụng trong
Trang 11điều kiện ngành công nghiệp ở Hải Dương hiện nay Luận văn kế thừa có chọn lọc những tư tưởng, quan điểm và kết quả nghiên cứu đã được công bố, từ đó vận dụng phân tích thực trạng, đề xuất những giải pháp cụ thể, điển hình nhằm tạo môi trường và điều kiện để sử dụng tối ưu công cụ thuế kích thích doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới công nghệ, phát triển công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
3 Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận về công nghệ, đổi mới công nghệ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, thuế và vai trò của công cụ thuế đồng thời với kết quả phân tích thực trạng tình hình chính sách thuế kích thích đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp nhỏ
và vừa trên địa bàn tỉnh Hải Dương thời gian qua Luận văn đề xuất các giải pháp
sử dụng công cụ thuế kích thích, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Hải Dương đổi mới công nghệ nâng cao năng lực canh tranh, phát triển bền vững trong thời gian tới
4 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung:
+ Điều tra, khảo sát đánh giá khái quát hiện trạng công nghệ sản xuất, trang bị máy móc thiết bị của các DNNVV trên địa bàn tỉnh Hải Dương Khảo sát được tiến hành ở 50 DNNVV, đại diện cho các thành phần kinh tế, ở 12 huyện, thành phố, tỉnh Hải Dương
+ Phân tích những nguyên nhân cơ bản, những khó khăn cản trở quá trình ĐMCN của các DNNVV, nhất là chính sách thuế của Nhà nước
+ Đề xuất một số giải pháp mang tính chính sách của Nhà nước trong việc sử dụng linh hoạt công cụ thuế để kích thích đổi mới công nghệ của các DNNVV
- Về không gian: địa bàn tỉnh Hải Dương
- Về thời gian: quá trình phát triển từ năm 2003 – 2007
Trang 125 Mẫu khảo sát
Khảo sát được thực hiện ở 50 Doanh nghiệp nhỏ và vừa, thuộc tất cả các thành phần kinh tế trong các lĩnh vực sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương
6 Câu hỏi nghiên cứu
Toàn bộ nội dung công trình nghiên cứu của luận văn tập trung giải quyết một vấn đề bao trùm, một câu hỏi lớn then chốt là: Nhà nước sử dụng công cụ thuế như thế nào (giải pháp gì) để kích thích DNNVV ở Hải Dương đổi mới công nghệ trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế?
7 Giả thuyết nghiên cứu
Từ những vấn đề lý thuyết đã tiếp thu được với thực tế điều tra, khảo sát luận điểm của tác giả luận văn là: tỉnh Hải Dương cần sử dụng linh hoạt công cụ thuế: thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, cùng với cải cách thủ tục hành chính thuế để kích thích các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Hải Dương đổi mới công nghệ
8 Phương pháp chứng minh giả thuyết
- Nghiên cứu tài liệu
- Lập phiếu điều tra, khảo sát thực tế 50 DNNVV
- Phỏng vấn các sở, ban, ngành quản lý Nhà nước, các tổ chức hiệp, hội có liên quan
- Luận văn sử dụng các phương pháp tập hợp, xử lý các tài liệu thống kê, so sánh và phân tích, tổng hợp để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn
9 Kết cấu của Luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục và các biểu số liệu, nội dung của Luận văn gồm có 3 chương:
Chương 1
Cơ sở lý luận của đề tài
Trang 131 Công nghệ và đổi mới công nghệ
2 Doanh nghiệp nhỏ và vừa
3 Công cụ thuế
Chương 2
Thực trạng sử dụng công cụ thuế để đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Hải Dương
1 Tổng quan tình hình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hải Dương
2 Tình hình hoạt động đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp ở Hải Dương
3 Thực trạng sử dụng công cụ thuế để đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Hải Dương
Trang 14TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Trần Ngọc Ca, báo cáo đề tài: Nghiên cứu cơ sở khoa học cho việc xây dựng một
số chính sách và biện pháp thúc đẩy hoạt động ĐMCN và nghiên cứu triển khai trong các cơ sở sản xuất ở Việt Nam, Hà Nội, tháng 6/2000
2 Trần Ngọc Ca: Nghiên cứu khả năng nâng cao năng lực công nghệ của Doanh nghiệp Việt Nam thông qua quan hệ với công ty nước ngoài đang hoạt động ở Việt Nam, Viện nghiên cứu Chiến lược và Chính sách KH&CN, Hà Nội, 2001
3 Trần Ngọc Ca: Lý thuyết Công nghệ và Quản lý công nghệ, Hà Nội, 2004
4 Trần Ngọc Ca, báo cáo tổng kết đề tài: Đánh giá trình độ và năng lực công nghệ của các lĩnh vực sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh Hải Dương, Viện nghiên
cứu Chiến lược và Chính sách KH&CN, tháng 2/2005
5 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Nghị định số
119/1999/NĐ – CP (ngày 18/9/1999) về một số chính sách và cơ chế tài chính
khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động khoa học và công nghệ
6 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Nghị định số 81/2002/NĐ – CP (ngày 17/10/2002) quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật KH&CN
7 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Nghị định số 115/2005/NĐ – CP (ngày05/9/2005) quy định cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học và công nghệ công lập
8 Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Nghị định số 80/2007/NĐ – CP (ngày19/5/2007) về doanh nghiệp khoa học và công nghệ
9 Lê Đăng Doanh: Tác động của WTO với công nghiệp Việt Nam, nguyên Viện
trưởng Viện nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, tháng 10/2006
10 Vũ Cao Đàm: Lý thuyết hệ thống, Hà Nội, 2003
11 Vũ Cao Đàm: Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Nhà xuất bản Khoa học
kỹ thuật, Hà Nội, 2005