DSpace at VNU: PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG KHU VỰC DÃY TRƯỜNG SƠN – NHIỆM VỤ CẤP BÁCH TRONG THỜI KỲ ĐẨY MẠNH CNH, HDH ĐẤT NƯỚC TRƯỚC BỐI CẢNH BIẾN ĐỘNG KHÍ HẬU TOÀN CẦU Nguyen Ngoc Sinh

DSpace at VNU: PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG KHU VỰC DÃY TRƯỜNG SƠN – NHIỆM VỤ CẤP BÁCH TRONG THỜI KỲ ĐẨY MẠNH CNH, HDH ĐẤT NƯỚC T...

PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG KHU VỰC DÃY TRƯỜNG SƠN – NHIỆM

VỤ CẤP BÁCH TRONG THỜI KỲ ĐẨY MẠNH CNH, HDH ĐẤT NƯỚC

TRƯỚC BỐI CẢNH BIẾN ĐỘNG KHÍ HẬU TOÀN CẦU

Nguyễn Ngọc Sinh và các cộng sự,

Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Moi trường Việt Nam

MỞ ĐẦU

Trong các ngày từ 3 đến 6 tháng 12 năm 1990, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị quốc tế về Môi trường và phát triển bền vững mà một trong những kết quả quan trọng là góp ý cho dự thảo Kế hoạch hành động quốc gia của Việt Nam về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững giai đoạn 1991 – 2000 Kế hoạch này sau đó đã được Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nay là Thủ tướng Chính phủ thông qua tại Quyết định số 187/HDBT tháng 6 năm 1991.Phát triển bền vững ngày nay đã trở thành định hướng chiến lược phát triển của nước ta

Trong những năm qua, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam

đã tiến hành nhiều hoạt động theo định hướng chiến lược này, trong đó có loạt Hội thảo Bảo tồn đa dạng sinh học dãy Trường Sơn Nhằm đóng góp thiết thực cho Hội thảo của chúng ta , dưới đây xin trình bày một số suy nghĩ bước đầu về phát triển bền vững toàn khu vực dãy Trường Sơn trên cơ sở kết quả loạt Hội thảo nói trên của Hội chúng tôi

I TRƯỜNG SƠN VỚI VIỆT NAM VÀ HƠN THẾ

1.1 Một vài đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội dãy Trường Sơn

Dãy Trường Sơn có quy mô thuộc loại lớn trên thế giới, tạo thành “xương sống” của 3 nước trên bán đảo Đông Dương

Ở địa phận Việt Nam,theo quan niệm phổ biến hiện nay, dãy Trường Sơn kéo dài trên 1.100 km bắt đầu từ vùng nam Thanh – bắc Nghệ đến khi gặp ranh giới Đông Nam Bộ với đỉnh cao nhất là Ngọc Linh, cao 2.598 m Nếu coi Trường Sơn bao gồm 19 tỉnh và thành phố từ Thanh Hóa đến Lâm Đồng – Bình Thuận, thì khu vực dãy Trường Sơn có diện tích đất lớn nhất trong cả nước, chiếm tới gần 50% tổng diện tích lãnh thổ Số liệu thống kê năm 2010 cho thấy, với tỷ lệ trên 47%, độ che phủ rừng thuộc khu vực dãy Trường Sơn cũng là cao nhất trong cả nước

Về mặt lịch sử địa chất,Trường Sơn đã thiết lập chế độ lục địa từ đầu nguyên đại Cổ sinh (khoảng 550 triệu năm trước)vói sự hình thành trầm tích vụn

lục địa màu đỏ Chạy dọc kinh tuyến, Trường Sơn có chế độ chuyển mùa liên tục theo chiều dài dãy núi, đồng thời các khối núi lớn trong dãy tạo ra sự phân dị phi địa đới theo độ cao

Về mặt kinh tế - xã hội, Trường Sơn là vùng đang phát triển Mặc dù mật

độ dân số trên dãy Trường Sơn thuộc loại thưa nhất trong cả nước ( khoảng 145 người/ km2 ),nhưng nơi đây hội tụ đầy đủ nhất các dân tộc của Việt Nam với các nền văn hóa đặc sắc và kho tàng tri thức bản địa phong phú

Trường Sơn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc.Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trước bối cảnh của tình hình hiện nay, vai trò đặc biệt quan trọng này của dãy Trường Sơn chắc chắn sẽ còn to lớn hơn nữa

Hình 1.Hội thảo Trường Sơn 6 tại Đà Nẵng năm 2014

1.2 Dãy Trường Sơn – Trung tâm Đa dạng sinh học tầm cỡ quốc tế

Với nhiều cách so sánh khác nhau, ta đã quen với quan niệm gần đây cho rằng đa dạng sinh học dãy Trường Sơn rất phong phú, đặc sắc và là 1 trong 10 hoặc 15 Trung tâm tầm cỡ nhất thế giới Cuốn sách của Hội Bảo vệ Thiên nhiên

và Môi trường Việt Nam xuất bản năm 2011 đánh gía sự phong phú và đặc sắc của đa dạng sinh học dãy Trường Sơn theo các nội dung là hệ sinh thái, nguồn gen, các vườn quốc gia và khu bảo tồn như là những điểm nhấn bảo tồn loài, hệ

sinh thái và nguồn gen và vai trò cây thuốc gắn với tri thức bản địa và xóa đói giảm nghèo, nâng cao sinh kế cộng đồng

Cho đến nay, theo 4 vùng địa lý sinh học ( Bắc Trường Sơn, Nam Trường Sơn, Tây Nguyên, và một phần Đông Nam Bộ ), theo hàng loạt các hệ sinh thái rừng đặc trưng của dãy Trường Sơn, đã thống kê được 228 loài thú,500 loài chim, 200 loài bò sát lưỡng cư, 100 loài ếch nhái, 300 loài cá nước ngọt, hàng nghìn loài không xương sống và hàng chục nghìn loiaf thực vật ( số liệu làm tròn ) Nhưng ấn tượng hơn cả , đáng tự hào hơn cả là chỉ trong vòng 20 – 30 năm nay, chúng ta đã phát hiện tại dãy Trường Sơn hàng loạt loài động thực vật hoang dã mới, trong đó có loài thú lớn tưởng chừng trên thế giới không ở đâu còn có thể gặp.Dưới đây dẫn một số loài động vật hoang dã mới được phát hiện trên dãy Trường Sơn:

- Sao La, phát hiện tại Vũ Quang năm 1992

- Mang lớn - Vũ Quang, Pù Mát 1993

- Mang Phú Hoạt - Nghệ An 1997

- Mang Trường Sơn - Quảng Nam 1997

- Cầy Tây Nguyên - Tây Nguyên 1998

- Thỏ vằn - VQG Phong Nha 2000

- Bò sừng xoắn - Tây Nguyên 1994

- Hoẵng Rosoven - Thanh Hóa 2007

- Rắn lục - Trường Sơn 2004

- Cá lá giang - Quảng Bình 1994,…

Cùng với những loài vừa nêu, cũng trong thời gian mấy chục năm lại đây, còn phát hiện nhiều loài côn trùng có giá trị bảo tồn như Cua bay Kon Tum, xén tóc lớn Trường Sơn, bọ hung 5 sừng Trường Sơn Sự đa dạng về các giống cây trồng , giống vật nuôi bản địa và kể cả nhập nội, sự đa dạng của các nguồn gen động vật hoang dã cũng như đã được thuần chủng đang hiện hữu trên dãy Trường Sơn,…làm cho đa dạng sinh học nơi đây càng phong phú và đặc sắc, là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, có giá trị kinh tế cao, phục vụ tốt cho xã hội

1.3 Trường Sơn – địa bàn quan trọng ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu

Ngày 29 tháng 4 năm 2011, tại Vinh, trong Lễ trao bằng công nhận Khu dự trữ sinh quyển Thế giới cho khu vực Tây Nghệ An, đại diện UNESSCO đã ca ngợi Tây Nghệ An là “Hành lang xanh” lớn nhất Đông Nam Á Với diện tích

hơn 1,3 triệu hecta và kéo dài cả trăm km, đây là khu vực có da dạng sinh học phong phú bậc nhất nước ta Theo thống kê sơ bộ, nơi đây có cả triệu loài thực vật, 130 loài thú, 295 loài chim, 54 loài bò sát và lưỡng cư, 83 loài cá, 39 loài dơi.Đấy là vốn quý tự nhiên Đồng thời, UNESSCO đánh giá rất cao việc nơi đây là địa bàn sinh sống của 7 dân tộc với 884.000 người.Cộng đồng người Thái còn lưu giữ được nghề dệt thổ cẩm, điệu múa xòe, cồng chiêng Người Mông vẫn sử dụng khèn, đàn môi Tiếng đàn tăng bu và điệu hát tơm đang sống cùng người Khơ Mú Còn người Tày Poọng vẫn lưu giữ nghề trồng lúa nước của mình, trong khi người Đan Lai vẫn say sưa với tục ngủ ngồi đặc sắc

Tất cả những điều vừa trình bày làm nên sự khác biệt của Tây Nghệ An, nhưng cũng là điều khác biệt của cả Trường Sơn, bởi những vùng tương tự như thế này không phải là hiếm ở nơi đây Vì vậy, khi vị đại diện UNESSCO nói rằng “Hành lang xanh Tây Nghệ An” sẽ là một “phòng thí nghiệm” có hiệu quả ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu, sẽ là một đóng góp quý báu theo phong cách mới cho việc bảo vệ hệ sinh thái Trái đất, thì có thể coi đó cũng là đánh giá cho toàn khu vực dãy Trường Sơn.Và đây đều là những vấn dề liên quan đến phát triển bền vững

II PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DÃY TRƯỜNG SƠN – NHIỆM VỤ CẤP BÁCH

2.1.Ngăn chặn việc “băm nát” , bảo đảm an ninh môi trường khu vực

Các nhà khoa học của Hội BVTN&MT VN ,qua các kỳ hội thảo về Trường Sơn đã nhận xét rằng, đối với việc phát triển như hiện nay, khi những mục tiêu đơn lẻ, không được cân đối ở mức cần thiết đang là ưu tiên của các ngành và các địa phương, thì việc “băm nát” dãy Trường Sơn là thực tế không tránh được, mặc dù không ai mong muốn.Thực vậy, mâu thuẫn giữa các tỉnh cùng chia sẻ nguồn nước dãy Trường Sơn đang ngày càng mở rộng, chưa kể tới việc mâu thuẫn này không phải chỉ hiển hiện ở khu vực dãy Trường Sơn, mà còn liên quan đến đồng bằng sông Cửu Long và các nước Lào, Campuchia và cả Thái Lan Việc khai thác bauxite Tây Nguyên đang làm nóng lên vấn đề môi trường liên quan đến bùn đỏ, vấn đề bảo vệ tài nguyên đất, vấn đề giữ nguồn nước thượng nguồn và cả vấn đề an ninh khu vực.Mâu thuẫn giữa bảo tồn và phát triển du lịch, giữa đắp đập, xây dựng thủy điện ở thượng nguồn với nhiệm vụ bảo tồn và quyền lợi của các địa phương hạ lưu đang chia cắt quan điểm phát triển của khu vực Đặc biệt, mâu thuẫn trong cùng một ngành như trồng cây gì, cao xu, cà phê, hồ tiêu hay gần đây là mắc ca, cũng khó bề liên kết khu vực Sự tranh chấp chưa có hồi kết về bản quyền khai thác sâm Ngọc Linh giữa một vài địa phương trong khu vực cũng làm đậm thêm bức tranh “băm nát” Mức độ

phân hóa, mức độ mâu thuẫn càng rộng và càng sâu bao nhiêu thì an ninh môi trường, một dạng an ninh phi truyền thống mà ta thực sự chưa sẵn sàng ứng phó trong khu vực, càng trở nên mong manh bấy nhiêu Cùng với sự phức tạp của tác động của an ninh khí hậu, một nội hàm mới, đầy thách thức của an ninh môi trường, vấn đề cần sớm ngăn chặn tình trạng manh mún trong phát triển, việc sớm phải tìm ra các giải pháp hợp lý, khoa học và khả thi để bảo đảm an ninh môi trường cho khu vực dãy Trường Sơn rõ ràng là một nhiệm vụ hết sức cấp bách

Hình 2 Ranh giới dãy Trường Sơn

2.2.Phát huy tiềm năng, thế mạnh, sẵn sàng ứng phó biến đổi khí hậu

Nói một cách khái quát, không ai không thừa nhận rằng, thế mạnh về tài nguyên thiên nhiên, nhất là về đất, rừng, nước và khoáng sản, về kinh tế - xã hội, về truyền thống – lịch sử,… của dãy Trường Sơn còn chưa được khai thác đúng mức Hơn nữa, thế mạnh này, tiềm năng này còn chưa được biết hết, còn chứa đựng nhiều bất ngờ theo hướng tích cực Chẳng hạn, sự phong phú và đa dạng của thiên nhiên, của thế giới động thực vật, của kho tàng tri thức bản địa của Trường Sơn càng được khám phá, càng thấy rằng sự hiểu biết của chúng ta hiện nay còn rất phiến diện và rất không đầy đủ Chúng ta chưa hết ngạc nhiên

về việc phát hiện các loài mới , đặc biệt là các loài móng guốc ở Trường Sơn, thì lại sửng sốt trước khám phá về hệ thống hang động khu vực Phong Nha, đặc biệt là Sơn Đoòng với những thông số kỹ thuật mà không nơi nào trên Trái Đất này có được Trong khi cây sâm Ngọc Linh đang chờ sự đột phá mang tầm “toàn cầu” vì những đặc tính không hề thua kém những loài sâm nổi tiếng nhất hiện nay, thì biết bao loài cây thuốc, bao bài thuốc quý của Trường Sơn cũng đang chờ cơ hội cứu giúp loài người, kéo dài tuổi thọ con người, nâng cao sinh kế cộng đồng

Thế giới đang đứng trước những thảm họa cực kỳ nghiêm trọng của biến đổi khí hậu toàn cầu mà 95% là do con người gây ra và hiện chưa có cách nào cứu vãn Biến đổi khí hậu đã hiện hữu ở Trường Sơn, đấy là kết quả nghiên cứu của Nhà nước, cũng là nhận định khoa học của các nhà khoa học Hội BVTN&MT VN Chẳng hạn, theo các số liệu thống kê gần đây, ở khu vực Trường Sơn, nhiệt độ không khí trung bình thập niên 1999 – 2008 cao hơn hẳn nhiệt độ trung bình thập niên 1979 – 1988, nhất là vào các tháng mùa đông và ở

độ cao từ 100 đến 800 met Lưu ý rằng, với nhiệt độ 6 tháng đầu năm 2015 cao nhất trong lịch sử từ khi có số liệu quan trắc của loài người, nhận định trên sẽ càng rõ ràng hơn.Những hiểm họa như mưa lớn vào cuối mùa, lũ dữ, bão trái mùa, hạn hán diện rộng, ngập úng ở vùng thấp,…là hậu quả của biến đổi khí hậu

ở Trường Sơn Nhưng nơi đây cũng phải gánh chịu những hậu quả biến đổi khí hậu ở các vùng khác đưa tới, trong đó đặc biệt là việc tị nạn khí hậu của hàng chục triệu người từ các vùng đồng bằng trong cả nước trong hoàn cảnh nơi đây đang phỉa gồng mình gánh chịu nạn di cư cơ học thời gian qua Nhưng vì khu vực dãy Trường Sơn là khu vực thuận lợi nhất cho việc ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu của nước ta, không thể không thực sự chuẩn bị cho tình huống này ngay từ bây giờ, bất kể các tác động ra sao

2.3 Đáp ứng các yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh CNH, HDH đất nước

Không khó để lý giải rằng, việc phát triển bền vững khu vực dãy Trường Sơn theo các chủ trương, đường lối và chính sách hiện nay, cũng như đối với tất

cả các tỉnh, thành phố và các vùng trong cả nước , đã là yêu cầu bắt buộc, là

“mệnh lệnh” Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 3 tháng 6 năm 2013 của Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XI “Về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường” đã nêu rõ các thách thức cũng như các quan điểm, mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể và các nhiệm vụ mang tầm chiến lược đối với lĩnh vực quan trọng, rộng lớn và lâu dài này Như nhận định của nhiều người, Nghị quyết này đã nâng tầm Quyết định

số 153/2004/QD-TTg ngày 17 tháng 8 năm 2004 của Thủ tướng Chính phủ Về việc ban hành Định hướng chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam ( Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam)

Theo Định hướng vừa nêu, các vùng, các khu vực, trong đó có khu vực dãy Trường Sơn cần tìm cách phát huy lợi thế để phát triển, tạo nên thế mạnh của mình theo cơ cấu kinh tế mở, gấn với nhu cầu của thị trường trong và ngoài nước Trong khi Nhà nước tiếp tục thúc đẩy các vùng kinh tế trọng điểm phát huy vai trò đầu tầu phát triển nhanh, thì Nhà nước cũng đồng thời tạo điều kiện

và đầu tư thích đáng hơn cho các vùng còn nhiều khó khăn Quy hoạch phát triển trong cả nước, giữa các vùng, các tỉnh và thành phố cần phải được thống nhất, tạo sự liên kết trực tiếp về sản xuất, thương mại, đầu tư, giúp đỡ kỹ thuật và nguồn nhân lực.Đối với khu vực như dãy Trường Sơn, để phát triển bền vững, đương nhiên, việc nâng cao trình độ dân trí và đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng được những yêu cầu CNH, HDH là vô cùng quan trọng

Hình 3 Khảo sát rừng Khộp của VACNE năm 2013

III HƯỚNG TỚI PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DÃY TRƯỜNG SƠN – NHỮNG VIỆC NÊN LÀM NGÀY

3.1 Thống nhất quan điểm chiến lược về phát triển bền vững dãy Trường Sơn

Trong hệ thống phân vùng tự nhiên – kinh tế xã hội của nước ta, khu vực dãy Trường Sơn ( 19 tỉnh và thành phố ) bao gồm 3 vùng là Bắc Trung bộ, Nam Trung bộ và Tây Nguyên Cả 3 vùng này đều đã xây dựng các quy hoạch, kế hoạch phát triển theo quy định Về mặt quan điểm, lãnh thổ nào cũng phải định hướng phát triển bền vững, dù là 3 vùng vừa nói hay cả khu vực bao gồm 3 vùng

đó cũng vậy Nhưng về mặt lý thuyết, chiến lược phát triển của khu vực dãy Trường Sơn lại không thể là phép cộng của chiến lược vùng Bắc Trung bộ với chiến lược vùng Nam Trung bộ và chiến lược vùng Tây Nguyên Khu vực dãy Trường Sơn đã là một thực thể thống nhất về lịch sử, về tự nhiên, kinh tế, xã hội, thì, cùng với những lý giải vừa trình bày trên, chí ít cũng nên thử nghiên cứu đưa ra một chiến lược phát triển cho toàn khu vực dãy Trường Sơn

3.2 Điều tra , đánh giá tổng hợp toàn dãy Trường Sơn,xây dựng quy hoạch phát triển cho toàn khu vực

Tìm hiểu sâu về dãy Trường Sơn mới thấy rằng, thực tế chúng ta còn khá

mơ hồ về khu vực đặc biệt này Những vấn đề không quá phức tạp như: trên lãnh thổ Việt Nam, Trường Sơn bắt đầu và kết thúc ở đâu, có Trung Trường Sơn không, hay chỉ là một dải hẹp phân 2 phần Bắc và Nam Trường Sơn,…cũng chưa có kết luận chính thống Còn những vấn đề đòi hỏi nhiều công sức lẫn thời gian điều tra như việc đánh giá các đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội, văn hóa lịch sử,…của toàn khu vực cho đến naychưa tiến hành được bao nhiêu Các kết quả điều tra tổng hợp các vùng Tây Nguyên, vùng duyên hải Trung bộ được thực hiện trong một vài kế hoạch 5 năm trước đây cũng chỉ rút ra được những kết quả sơ bộ cho từng vùng trong khu vực

Tại cuộc Hội thảo “ Liên kết phát triển vùng Tây Nguyên” do Ban Chỉ đạo Tây Nguyên phối hợp với Ban Kinh tế Trung ương tổ chức ngày 24 tháng 7 năm

2015 mới đây ở Buôn Ma Thuột, thì chỉ riêng ở mấy tỉnh Tây Nguyên, vấn đề thiếu quy hoạch phát triển cho vùng đã nổi lên rất rõ Những cụm từ như “Lợi ích cục bộ đang lấn át”, “Sự tranh giành…”, “Nhát cắt đau đớn của việc liên kết”,…được lặp đi lặp lại bởi các diễn giả khác nhau.Việc thiếu quy hoạch thể hiện qua những dẫn chứng về việc trồng cao xu, trồng cà phê trước đây và nay đang là việc trồng cây hồ tiêu Tổng cục Du lịch thì cho rằng, mặc dù du lịch là thế mạnh của Tây Nguyên, nhưng sự liên kết giữa các tỉnh trong vùng Tây Nguyên để khai thác thế mạnh đặc thù này là rất yếu ớt, mang nặng hình thức

Rõ ràng là việc thiếu quy hoạch thống nhất đang ngăn cản sự phát triển của Tây Nguyên, và tình trạng cũng sẽ như vậy nếu nói tới toàn khu vực dãy Trường Sơn

3.3 Thành lập một cơ quan/tổ chức nghiên cứu/quản lý phù hợp

Ở Việt Nam hiện nay không có cơ quan quản lý hành chính cấp vùng, nhưng một số cơ quan nghiên cứu, chỉ đạo có tính chất vùng thì đang hoạt động.Ban chỉ đạo Tây Nguyên có bộ máy tổ chức ổn định đang có vai trò điều phối tốt cho vùng Tây Nguyên Thuộc hệ thống các cơ quan nghiên cứu của Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, từ lâu đã hình thành các viện nghiên cứu phát triển bền vững vùng.Nên chăng đối với toàn khu vực dãy Trường Sơn cũng khẩn trương thành lập Ban chỉ đạo và xây dựng một cơ sở nghiên cứu xứng tầm Được như vậy thì sự nghiệp phát triển bền vững dãy Trường Sơn sẽ

có cơ sở chắc chắn, biến những chỉ đạo của Đảng, những kế hoạch của Nhà nước, những mong đợi của cộng đồng trong và ngoài khu vực trở thành hiện thực

Cũng cần nói thêm rằng, với tầm vóc của dãy Trường Sơn, nhiều nước và

tổ chức quốc tế và khu vực luôn quan tâm và đã đầu tư nhiều chương trình, dự

án Vấn đề là tại sao không có sự liên kết, thống nhất và tập trung mang tính hệ thống cho cả khu vực này Đây cũng là vấn đề tổ chức, trong đó vai trò của ta không hề nhỏ

Đồng thời, rất mong rằng những hoạt động của cộng đồng hướng tới phát triển bền vững, trong đó có Hội thảo thường niên “Bảo tồn đa dạng sinh học dãy Trường Sơn “ của Hội BVTN&MT VN sẽ được các cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương quan tâm hơn

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Khu vực dãyTrường Sơn, một thực thể tự nhiên thống nhất rất cần được xem xét một cách hệ thống và toàn diện trong quá trình hoạch định chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của khu vực

2.Phát triển bền vững khu vực dãy Trường Sơn là nhiệm vụ cấp bách phải được thực hiện theo một quy hoạch tổng thể cho toàn khu vực trên cơ sở nắm chắc hiện trạng tài nguyên , môi trường và đa dạng sinh học, dự đoán được những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu toàn cầu

3.Nhằm phát triển bền vững khu vực dãy Trường Sơn, trước mắt cần thống nhất về quan điểm, tập trung điều tra nghiên cứu toàn diện và xem xét thành lập các tổ chức chỉ đạo, quản lý và nghiên cứu tương xứng, đồng thời tiếp tục hỗ trợ các hoạt động của cộng đồng hướng tới phát triển bền vững đất nước

TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH

1 Phạm Ngọc Đăng (2012) Về việc hoàn thiện hệ thống tiêu chí phát triển bền vững quốc gia Bài phát biểu tại Hội đồng quốc gia về phát triển bền vững (đăng lại trên Web vacne.org.vn của Hội)

2 Hội BVTN&MT VN (2004) Việt Nam – môi trường và Cuộc sống H., NXB Chính trị quốc gia

3 Hội BVTN&MT VN ( 2009) Bảo vệ môi trường và phát triển bền vững H., NXB Khoa học và Kỹ thuật

4 Hội BVTN&MT VN (2011, Nguyễn Ngọc Sinh chủ biên) Bảo tồn đa dạng sinh học dãy Trường Sơn H., NXB Tài nguyên, Môi trường và Bản đồ Việt Nam

5 Hội BVTN&MT VN và Cục Bảo tồn DDSH, Bộ TN&MT Kỷ yếu các Hội thảo khoa học Bảo tồn DDSH dãy Trường Sơn lần 1 (Huế, 2008), lần 2 (Hà Nội, 2010), lần 3 (Huế, 2011), lần 4 (Quảng Trị, 2012), lần 5 (Đắc Lắc, 2013) và lần 6 (Đà Nằng, 2014)

6 Nguyễn Đình Hòe và Nguyễn Ngọc Sinh (2006, tái bản 2008) An ninh môi trường H.,NXB Khoa học và Kỹ thuật

7 Nguyễn Ngọc Sinh ( 2015) Thay đổi cung cách ứng xử với thiên nhiên, xây dựng văn hóa môi trường tiên tiến hướng tới phát triển bền vững đất nước Tạp chí Môi trường, số 2 /2015

8 Nguyễn Danh Sơn (2015) Tham luận tại Hội thảo “Liên kết phát triển kinh

tế vùng Tây Nguyên”, Đắc Lắc, ngày 24 tháng 7 năm 2015

9 Thailand Environment Institute ( 2011).Environmental Governance in Asia: Independent Assessments of National Implementation of Rio Declaration’s Principle 10: Bangladesh, India, Indonesia, Nepal, Philippin, Sri Lanka, Thailand, Vietnam,Yunnan province of China