DSpace at VNU: Phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi...
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
LÃNH THỊ THI
PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT
TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH CAO BẰNG
CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
MÃ SỐ: 60 34 02 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN VĂN ĐỊNH
Hà Nội - 2016
Trang 2MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT i
DANH MỤC CÁC BẢNG ii
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ iii
PHẦN MỞ ĐẦU 4
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 7
1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu 7
1.1.2 Các nghiên cứu về thanh toán không dùng tiền mặt tại các Ngân hàng thương mại 9
1.1.3 Khoảng trống nghiên cứu 10
1.2 Một số vấn đề lý luận cơ bản về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt 11
1.2.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt 11 1.2.3 Các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined. 1.3 Phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt………25
1.3.1 Khái niệm phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined.
1.3.2 Các tiêu chí đánh giá phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
Error! Bookmark not defined.
1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.1 Phương pháp luận chung Error! Bookmark not defined 2.2 Quy trình nghiên cứu Error! Bookmark not defined 2.3 Phương pháp thu thập số liệu, thông tin Error! Bookmark not defined 2.4 Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu Error! Bookmark not defined 2.4.1 Phương pháp tổng hợp số liệu Error! Bookmark not defined 2.4.2 Phương pháp phân tích dữ liệu Error! Bookmark not defined.
Trang 3CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH
CAO BẰNG Error! Bookmark not defined 3.1 Khái quát chung về BIDV Cao Bằng Error! Bookmark not defined 3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Error! Bookmark not defined 3.1.2 Đặc điểm, tình hình hoạt động của BIDV Cao BằngError! Bookmark not defined.
3.1.3 Tình hình hoạt động kinh doanh của BIDV Cao Bằng giai đoạn 2013-2015
Error! Bookmark not defined.
3.2 Thực trạng phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Cao
Bằng Error! Bookmark not defined 3.2.1 Thanh toán bằng séc Error! Bookmark not defined 3.2.2 Thanh toán bằng Ủy nhiệm chi Error! Bookmark not defined 3.2.3 Thanh toán bằng Ủy nhiệm thu Error! Bookmark not defined 3.2.4.Thanh toán bằng thẻ ngân hàng Error! Bookmark not defined 3.2.5 Dịch vụ ngân hàng điện tử Error! Bookmark not defined.
3.3 Kết quả hoạt động cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV
Cao Bằng Error! Bookmark not defined 3.3.1 Quy mô phát triển dịch vụ Error! Bookmark not defined 3.3.2 Chất lượng dịch vụ Error! Bookmark not defined 3.3.3.Thu nhập từ dịch vụ thanh toán Error! Bookmark not defined.
3.4 Đánh giá về thực trạng phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại
BIDV Cao Bằng giai đoạn 2013 - 2015 Error! Bookmark not defined 3.4.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 3.4.2 Những hạn chế Error! Bookmark not defined 3.4.3 Nguyên nhân Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 4 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
CHI NHÁNH CAO BẰNG Error! Bookmark not defined.
Trang 44.1 Định hướng phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Error! Bookmark not defined.
4.1.1 Định hướng của Chính phủ về phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
Error! Bookmark not defined 4.1.2 Định hướng phát triển của BIDV Error! Bookmark not defined 4.1.3 Định hướng phát triển của của BIDV Cao BằngError! Bookmark not defined.
4.2 Một số giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV
Cao Bằng Error! Bookmark not defined.
4.2.1 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền quảng cáo và các hoạt động marketing sâu
rộng đến người dân và các đơn vị trên địa bàn Error! Bookmark not defined.
4.2.2 Mở rộng danh mục sản phẩm dịch vụ theo hướng đa năng, đa dạng đáp ứng
nhu cầu của khách hàng Error! Bookmark not defined.
4.2.3 Phát triển các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt phù hợp với điều kiện
nông thôn, miền núi Error! Bookmark not defined 4.2.4 Nâng cao chất lượng đội ngũ nhân viên Error! Bookmark not defined 4.3 Kiến nghị Error! Bookmark not defined 4.3.1 Kiến nghị với Chính phủ Error! Bookmark not defined 4.3.2 Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Việt NamError! Bookmark not defined.
4.3.3 Kiến nghị với BIDV Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined.
Trang 5DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
1 CBNV Cán bộ nhân viên
4 KDTM Không dùng tiền mặt
5 NHNN Ngân hàng nhà nứớc
6 NHTM Ngân hàng thương mại
8 TCTD Tổ chức tín dụng
9 TKTG Tài khoản tiền gửi
10 TMCP Thương mại cổ phần
11 TTKDTM Thanh toán không dùng tiền mặt
Trang 6DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1: Một số chỉ tiêu hoạt động ngân hàng chủ yếu tại BIDV Cao Bằng giai
đoạn 2013 – 2015 Error! Bookmark not defined Bảng 3.2 Cơ cấu huy động vốn giai đoạn 2013 -2015Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.3: Giá trị giao dịch các dịch vụ TTKDTM tại BIDV Cao Bằng giai đoạn
2013-2015 Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.4 Số liệu hoạt động dịch vụ thanh toán bằng Uỷ nhiệm chi tại BIDV Cao
Bằng giai đoạn 2013 -2015 Error! Bookmark not defined Bảng 3.5 Tình hình phát triển thẻ ngân hàng giai đoạn 2013 – 2015 Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.6: Số lƣợng và doanh số thanh toán qua dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV
Cao Bằng giai đoạn 2013 - 2015 Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.7 Doanh số thanh toán bằng tiền mặt và sử dụng các dịch vụ TTKDTM tại
BIDV Cao Bằng giai đoạn 2013 - 2015 Error! Bookmark not defined Bảng 3.8: Cơ cấu thanh toán tại BIDV giai đoạn 2013 - 2015Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.9: Doanh số TTKDTM phân theo đối tƣợng khách hàngError! Bookmark not defined.
Bảng 3.10: Số lƣợng khách hàng sử dụng các dịch vụ TTKDTM tại các NHTM trên địa bàn tỉnh Cao Bằng năm 2015 64
Bảng 3.11: Cơ sở vật chất hoạt động thanh toán của các NHTM trên địa bàn tỉnh Cao Bằng năm 2015 66
Bảng 3.12: Thu nhập từ hoạt động dịch vụ và dịch vụ thanh toánError! Bookmark not defined.
Trang 7DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.1 Dịch vụ thanh toán bằng Séc của ngân hàng Error! Bookmark not defined.
Sơ đồ 1.2: Quy trình thanh toán UNC cùng ngân hàng Error! Bookmark not defined.
Sơ đồ 1.3: Quy trình thanh toán UNC khác ngân hàng Error! Bookmark not defined.
Sơ đồ 1.4 Quy trình cung cấp dịch vụ thanh toán nhờ thu, ủy nhiệm thu trường hợp
NH đóng vai trò là NH phục vụ người mua (NH thanh toán) Error! Bookmark not defined.
Sơ đồ 1.5 Quy trình thanh toán thẻ Error! Bookmark not defined.
Sơ đồ 3.1 : Sơ đồ mô hình tổ chức BIDV Cao Bằng Error! Bookmark not defined.
Hình 3.2 Tỷ trọng thẻ tín dụng do các NHTM tại Cao Bằng phát hành năm 2015
Error! Bookmark not defined.
Hình 3.3: Tình hình phát hành thẻ cho các đối tượng hưởng lương từ NSNN tại tỉnh
Cao Bằng giai đoạn 2013-2015 Error! Bookmark not defined Hình 3.4 Cơ cấu TTKDTM theo đối tượng Error! Bookmark not defined.
Hình 3.5: Cơ cấu dịch vụ TTKDTM tại BIDV Cao Bằng giai đoạn 2013 -2015
Error! Bookmark not defined.
Trang 8PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội, sự ra đời và phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt là một tất yếu khách quan Thanh toán không dùng tiền mặt có một vai trò hết sức quan trọng đối với từng người dân, từng doanh nghiệp và đối với toàn bộ nền kinh tế, đáp ứng được đòi hỏi của sản xuất và lưu thông hàng hóa trong nền kinh tế thị trường, làm cho Ngân hàng trở thành trung tâm thanh toán của nền kinh tế
Hiện nay, khi mà nền kinh tế đã phát triển sang một giai đoạn mới, xã hội hiện đại với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, giao dịch thương mại kéo theo sự gia tăng của dịch vụ thanh toán trực tuyến trên các thiết bị điện tử đòi hỏi hình thức thanh toán không dùng tiền mặt không ngừng hoàn thiện và ngày càng phát triển Nắm bắt nhu cầu này, các ngân hàng thương mại, các tổ chức trung gian thanh toán rất tích cực triển khai các loại hình dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt Bên cạnh việc phát triển và mở rộng các phương thức truyền thống như ủy nhiệm chi (lệnh chi), ủy nhiệm thu (nhờ thu), nhiều dịch vụ, phương thức mới, hiện đại, tiện lợi và tiện ích dựa trên nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin đã xuất hiện và đang đi dần vào cuộc sống, phù hợp với xu thế thanh toán của các nước trong khu vực và trên thế giới như thẻ ngân hàng, Mobile Banking, Internet Banking, SMS Banking, ví điện tử
Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn tỉnh, hệ thống các ngân hàng thương mại toàn tỉnh nói chung và Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển chi nhánh tỉnh Cao Bằng nói riêng đã không ngừng phát triển các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt và đạt được nhiều kết quả tích cực Đảm bảo an toàn, tiện lợi, thích hợp và chính xác trong giao dịch thanh toán của khách hàng vừa tăng tốc độ chu chuyển vốn trong nền kinh tế và đẩy nhanh tốc độ lưu thông hàng hóa đồng thời tạo thêm nguồn thu cho ngân hàng Tuy nhiên, thực tế triển khai các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng còn có những hạn chế bởi tính đa dạng và ổn định của dịch
vụ chưa cao, chưa thu hút được nhiều khách hàng sử dụng dịch vụ Xuất phát từ thực trạng đó, trên cơ sở những lý luận đã học cùng với quá trình tìm hiểu, nghiên cứu về tình
Trang 9hình hoạt động thanh toán tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, tôi lựa chọn đề tài: “ Phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – chi nhánh Cao Bằng” làm luận văn thạc sỹ
2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở đánh giá thực tiễn triển khai các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Cao Bằng từ năm 2013 đến 2015, để từ đó có biện pháp phát triển, đẩy mạnh triển khai, ứng dụng các phương tiện thanh toán hiện đại phù hợp với đặc điểm của tỉnh Cao Bằng
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Hệ thống hóa lý luận cơ bản về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân
hàng thương mại, và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển dịch vụ các dịch vụ này
Phân tích thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Cao Bằng trong giai đoạn từ 2013-2015
Đưa ra đánh giá và phân tích nguyên nhân các hạn chế của các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Cao Bằng
Đề xuất một số giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Cao Bằng với định hướng mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng dịch vụ cung
ứng
3 Câu hỏi nghiên cứu
- Thanh toán không dùng tiền mặt là gì?
- Thực trạng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt BIDV Cao Bằng cung cấp cho khách hàng như thế nào? Còn có những hạn chế gì khi sử dụng các dịch vụ này?
- Những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt hiện nay ở Cao Bằng, tại BIDV Cao Bằng?
- Để phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Cao Bằng cần những giải pháp nào ?
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu:
Trang 10Đề tài nghiên cứu các vấn đề chủ yếu về công tác thanh toán không dùng tiền mặt của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Cao Bằng
4.2 Phạm vi nghiên cứu:
Nội dung: Thực trạng và giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt cho khách hàng tại BIDV Cao Bằng;
Không gian: Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Cao Bằng
Thời gian: Đề tài sẽ xem xét thực trạng phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt trong khoảng thời gian từ 2013 đến 2015 và đề xuất giải pháp phát triển dịch vụ
thanh toán không dùng tiền mặt tại chi nhánh thời gian tiếp theo
5 Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề lý luận chung về dịch
vụ thanh toán không dùng tiền mặt của NHTM
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – CN Cao Bằng
Chương 4: Định hướng phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – CN Cao Bằng
Trang 11CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ
CƠ BẢN VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN
HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu
Trong xu hướng toàn cầu hóa và tự do hóa tài chính, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ cùng các chính sách phát triển bền vững của Chính phủ đã tạo nền tảng vững chắc cho hiện đại hóa hệ thống thanh toán, thúc đẩy các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) phát triển, từng bước giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận, sử dụng dịch vụ thanh toán qua ngân hàng một cách dễ dàng, thuận tiện TTKDTM
đã và đang trở thành phương tiện thanh toán phổ biến và được nhiều quốc gia khuyến khích sử dụng, nhất là các phương tiện thanh toán điện tử Tại Việt Nam, từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 291/2006/QĐ-TTg ngày 29/12/2006 phê duyệt
“Đề án thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2006-2010 và định hướng đến năm 2020” thì vấn đề TTKDTM và phát triển TTKDTM càng được quan tâm và chú trọng tìm
hiểu, nghiên cứu Có thể kể đến một số nghiên cứu gần đây về vấn đề này như sau: 1.1.1 Nghiên cứu chung về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt
Luận án tiến sỹ “Phát triển Dịch vụ TTKDTM cho khu vực dân cư tại Việt Nam”,
của Đặng Công Hoàn (2015), trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN Đề tài đã đánh giá được thực trạng phát triển của dịch vụ TTKDTM cho khu vực dân cư tại nước ta hiện nay, làm
rõ vai trò của các chính sách của Nhà nước trong việc thúc đẩy và phát triển dịch vụ TTKDTM cho khu vực dân cư Đặc biệt đề tài đã đánh giá của TTKDTM đối với với nền kinh tế và cộng đồng theo mô hình hồi quy theo chuỗi thời gian với các biến: Tỷ lệ TTKDTM/TPTTT; GDP Bình quân đầu người và Tổng thu ngân sách nhà nước hàng năm,
để thực hiện phân tích tương quan Tuy nhiên đề tài chỉ tập trung vào nghiên cứu thực trạng và đề ra giải pháp phát triển các dịch vụ TTKDTM thông qua các phương thức hiện đại, có mức độ ứng dụng công nghệ thông tin cao như: Thẻ thanh toán (thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, thẻ trả trước), dịch vụ thanh toán điện tử (Internet banking, Mobile Banking, ví