DSpace at VNU: Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tăng cường công tác quản lý chất thải nguy hại tại các Khu công nghiệp tỉnh Hưng Yên

DSpace at VNU: Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tăng cường công tác quản lý chất thải nguy hại tại các Khu công nghiệp...

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

NGUYỄN ĐỨC HIẾU

NGHIÊN CỨU, ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI TẠI CÁC

KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH HƯNG YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

Hà Nội - Năm 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

NGUYỄN ĐỨC HIẾU

NGHIÊN CỨU, ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI TẠI CÁC

KHU CÔNG NGHIỆP TỈNH HƯNG YÊN

Chuyên ngành: Môi trường và Phát triển bền vững

(Chương trình đào tạo thí điểm)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS ĐẶNG VĂN LỢI

Hà Nội - Năm 2016

i

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian nghiên cứu, tác giả đã hoàn thành luận văn thạc sỹ “Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tăng cường công tác quản lý chất thải nguy hại tại các Khu công nghiệp tỉnh Hưng Yên” Đây là một đề tài phức tạp và khó khăn trong cả việc thu thập, phân tích thông tin số liệu và cả những vấn đề liên quan đến đề xuất các giải pháp

cụ thể Tuy vậy,trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đã nhận được rất sự giúp đỡ tận tình của thầy cô, bạn bè và gia đình

Trước hết tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và trân trọng tới TS Đặng Văn Lợi, người Thầy đã chỉ bảo, hướng dẫn và giúp đỡ tác giả rất tận tình trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành luận văn

Tác giả xin gửi lời cảm ơn đến các trung tâm nghiên cứu tài nguyên môi trường, trường Đại học Quốc gia Hà Nội và toàn thể các thầy cô đã giảng dạy, giúp

đỡ tác giả trong thời gian học tập cũng như thực hiện luận văn

Nhân dịp này, tác giả xin chân thành cảm ơn Ths Nguyễn Thượng Hiền, Cục trường cục Quản lý chất thải và Cải thiện môi trường; Ths Phan Thanh Giang, Phó trưởng phòng chất thải nguy hại, Cục Quản lý chất thải và Cải thiện môi trường; ThS Vũ Ngọc Ánh, Phó trưởng phòng kiểm tra, thanh tra môi trường, Cục Kiểm soát hoạt động bảo vệ môi trường, Tổng cục môi trường và những đồng nghiệp đã giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện luận văn

Do thời gian nghiên cứu không dài, trình độ và kinh nghiệm thực tiễn chưa nhiều nên luận văn chắc chắn không thể tránh được những hạn chế và thiếu sót Tác giả kính mong các thầy, cô giáo, đồng nghiệp đóng góp ý kiến để kết quả nghiên cứu được hoàn thiện hơn

Tác giả xin chân thành cảm ơn

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Học viên

Nguyễn Đức Hiếu

ii

CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài luận văn thạc sĩ “Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tăng cường công tác quản lý chất thải nguy hại tại các Khu công nghiệp tỉnh Hưng Yên” là do tôi thực hiện với sự hướng dẫn của TS Đặng Văn Lợi Đây không phải là bản sao chép của bất kỳ một cá nhân, tổ chức nào Các kết quả nghiên cứu trong luận văn đều do tôi thực hiện và đánh giá

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những nội dung mà tôi trình bày trong luận văn này

Hà Nội, ngày tháng năm 2016

Người viết cam đoan

Nguyễn Đức Hiếu

iii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT v

DANH MỤC BẢNG vi

DANH MỤC HÌNH vii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI 3

1.1 Tổng quan về CTNH 3

1.1.1 Định nghĩa 3

1.1.2 Nguồn và phân loại CTNH 4

1.1.3 Ảnh hưởng của CTNH đến môi trường 6

1.2 Kinh nghiệm quốc tế trong quản lý CTNH 8

1.3 Tổng quan về quản lý CTNH trên cả nước 9

1.4 Một số công nghệ xử lý CTNH phổ biến đang áp dụng tại Việt Nam 14

1.5 Tổng quan về tình hình quản lý CTNH tại các KCN trên địa bàn tỉnh Hưng Yên15 1.5.1 Tổng quan về các KCN và thành phần CTNH phát sinh tại Hưng Yên 16

1.5.2 Tổng quan về công tác quản lý môi trường trên địa bàn tỉnh Hưng Yên 19

CHƯƠNG 2 ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 30

2.1 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 30

2.2 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 31

2.3 Phương pháp nghiên cứu 32

2.3.2 Phương pháp điều tra - khảo sát: 32

2.3.3 Phương pháp thống kê: 32

2.3.4 Phương pháp kế thừa: 32

2.3.5 Phương pháp chuyên gia: 32

iv

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 33

3.1 Tình hình về phát sinh CTNH 33

3.2 Tình hình thu gom, xử lý CTNH 35

3.2.1 Tình hình thu gom, xử lý CTNH 35

3.2.2 Về năng lực thu gom, xử lý CTNH của các Đơn vị hành nghề quản lý CTNH trên địa bàn tỉnh Hưng Yên 38

3.3 Về hoạt động quản lý nhà nước về CTNH trên địa bàn tỉnh 77

3.4 Các thuận lợi, khó khăn trong công tác quản lý CTNH 79

3.5 Đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý 81

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 84

TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

PHỤ LỤC 88

v

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Bộ TN&MT : Bộ Tài nguyên và Môi trường

CHN : Chủ hành nghề quản lý chất thải nguy hại

QCVN : Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường BVTV : Bảo vệ thực vật

Sở TN&MT : Sở Tài nguyên và Môi trường

vi

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1 1 Tình hình phát sinh và thu gom CTNH năm 2011 10

Bảng 1 2 Các công nghệ xử lý CTNH đã được TCMT cấp phép hoạt động 15 Bảng 1 3 Thành phần CTNH các nhóm ngành 17

Bảng 1 4 Các chỉ tiêu về thu gom, xử lý chất thải rắn 23

Bảng 1 5 Lộ trình phân loại CTNH 26

Bảng 1 6 Danh sách các đơn vị do tỉnh Hưng Yên cấp phép 28

Bảng 3 1 Số lượng CTNH phát sinh trên địa bàn tỉnh 33

Bảng 3 2 Danh sách các chủ vận chuyển do địa phương cấp phép 36

Bảng 3 3 Danh mục các phương tiện, thiết bị xử lý 39

Bảng 3 4 Danh mục các mã CTNH được phép xử lý 40

Bảng 3 5 Danh mục các phương tiện, thiết bị xử lý 61

Bảng 3 6 Danh mục các phương tiện, thiết bị xử lý 62

Bảng 3 7 Danh mục các mã CTNH được phép xử lý 63

vii

DANH MỤC HÌNH

Hình 2 1 Bản đồ tỉnh Hưng Yên 31

Hình 3 1 Lò đốt 60

Hình 3 2 Hệ thống súc rửa thùng phuy 60

Hình 3 3 Tẩy rửa kim loại 61

Hình 3 4 Xử lý bóng đèn 61

Hình 3 5 Hệ thống tái chế dầu thải 76

Hình 3 6 Hệ thống xử lý bóng đèn thải 77

Hình 3 7 Hệ thống tái chế dung môi 77

1

MỞ ĐẦU

Sau khi Luật Bảo vệ môi trường 2014 có hiệu lực là một loạt các văn bản triển khai Luật, trong lĩnh vực quản lý chất thải nguy hại là Nghị định số 38/2015/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 2015 của Chính Phủ về quản lý chất thải và phế liệu và mới đây

là Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường về quản lý CTNH (thay thế Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT) Quy định tại các văn bản này sẽ là định hướng quan trọng cho sự phát triển của lĩnh vực quản lý CTNH trong thời gian tới

Cùng với sự ra đời của các văn bản nêu trên là hệ thống các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan đang được áp dụng hiện nay như QCVN 02:2012/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về lò đốt chất thải rắn y tế; QCVN 07:2009/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ngưỡng CTNH; QCVN 30:2012/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về lò đốt chất thải công nghiệp, QCVN 41:2011/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đồng xử lý chất thải nguy hại trong lò nung xi măng; QCVN 56: 2013/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tái chế dầu thải, QCVN 55: 2013/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thiết bị hấp chất thải y tế lây nhiễm

Chính từ sự phát triển của các văn bản quy phạm pháp luật về CTNH cũng như các hướng dẫn và sự nỗ lực triển khai trong toàn ngành tài nguyên nên công tác quản

lý CTNH đã đạt được kết quả rất đáng ghi nhận Tỷ lệ CTNH được thu gom, xử lý theo đúng quy định tăng theo hàng năm, góp phần giảm thiểu các tác động xấu tới môi trường

Tuy nhiên, trong thực tế quản lý, một vấn đề dễ nhận thấy trong quản lý CTNH

là sự phát triển không đồng đều giữa các vùng miền cũng như các địa phương trong công tác quản lý CTNH Điều này phụ thuộc rất lớn vào sự phát triển kinh tế, xã hội của từng địa phương CTNH tập trung phát sinh chủ yếu tại các Vùng kinh tế trọng điểm trong cả nước và tương ứng với nó là tại các tỉnh thành thuộc Vùng kinh tế trọng điểm Cùng với sự phát triển mạnh việc công nghiệp hóa tại các tỉnh thành nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm thì lượng phát sinh CTNH tại địa phương đó càng tăng cao và diễn biến phức tạp đòi hỏi công tác quản lý CTNH tại địa phương cũng như Cơ quan

2

quản lý tại địa phương phải được xây dựng và vận hành khoa học đáp ứng với nhu cầu phát triển nhanh và mạnh của lượng CTNH phát sinh Trong thực tiễn dù cùng được xây dựng và vận hành theo các quy định về quản lý CTNH như Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT Tuy nhiên, việc quản lý và áp dụng ở các địa phương cũng có những đặc điểm rất riêng tùy theo mức độ phát triển và nhu cầu quản lý của từng địa phương

Từ những nhu cầu thực tiễn nêu trên, cho thấy đề tài “Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tăng cường công tác quản lý CTNH tại các KCN tỉnh Hưng Yên” là nghiên cứu cần thiết, sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về công tác quản lý CTNH tại tỉnh Hưng Yên để từ đó đưa ra các đánh giá nhằm tăng cường được năng lực quản lý công nghiệp nguy hại trên địa bàn tỉnh hướng tới mô hình quản lý CTNH hiệu quả có thể nhân rộng trong cả nước

Luận văn được trình bày theo các chương, phần như sau:

- Chương 1 Tổng quan về quản lý CTNH;

- Chương 2 Địa điểm, thời gian và phương pháp nghiên cứu;

- Chương 3 Kết quả nghiên cứu;

- Chương 4 Kết luận và kiến nghị;

- Tài liệu tham khảo

3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT THẢI NGUY HẠI

1.1 Tổng quan về CTNH

1.1.1 Định nghĩa

Thuật ngữ CTNH lần đầu tiên xuất hiện vào thập niên 70 Sau một thời gian nghiên cứu phát triển, tùy thuộc vào sự phát triển khoa học kỹ thuật và xã hội cũng như quan điểm của mỗi nước mà hiện nay trên thế giới có nhiều cách định nghĩa khác nhau về CTNH trong luật và các văn bản dưới luật về môi trường

Philippines: CTNH là những chất có độc tính, ăn mòn, gây kích thích, hoạt tính cao, có thể cháy, nổ và gây nguy hiểm cho con người và động vật

Canada: CTNH là những chất mà do bản chất và tính chất của chúng có khả năng gây nguy hại đến sức khỏe con người và môi trường Những chất này phải yêu cầu kỹ thuật xử lý đặc biệt để loại bỏ hoặc giảm đặc tính nguy hại của nó

Chương trình môi trường của Liên Hợp Quốc (12/1985): Ngoài chất thải phóng

xạ và chất thải y tế, CTNH là chất thải (dạng rắn, lỏng, bán rắn và các bình chứa khí) mà

do hoạt tính hóa học, độc tính, nổ, ăn mòn hoặc các đặc tính khác, gây nguy hại hay có khả năng gây nguy hại đến sức khỏe con người hoặc môi trường bởi chính bản thân chúng hay khi được cho tiếp xúc với chất thải khác

Mỹ: Chất thải (dạng rắn, lỏng, bán rắn và các bình khí) có thể được coi là CTNH khi:

- Nằm trong danh mục CTNH do EPA đưa ra (gồm 4 danh sách)

- Có một trong 4 đặc tính (khi phân tích) do EPA đưa ra gồm cháy nổ, ăn mòn, phản ứng và độc tính

- Được chủ thải (hay nhà sản xuất) công bố là CTNH

Bên cạnh đó CTNH còn gồm các chất gây độc tính đối với con người ở liều lượng nhỏ Đối với chất chưa có các chứng minh của nghiên cứu dịch tễ trên con người, các thí nghiệm trên động vật cũng có thể được dùng để ước đoán độc tính của chúng lên con người

86

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2015), Thông tư số 36/2015/TT-BTNMT ngày 30

tháng 6 năm 2016 về quản lý chất thải nguy hại, Bộ Tài nguyên và Môi trường,

Hà Nội

2 Chính phủ (2015), Nghị định số 38/2015/NĐ-CP ngày 24/4/2015 về quản lý chất

thải và phế liệu, Chính phủ, Hà Nội

3 Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển công nghiệp & Môi trường Việt Nam (2015),

Bộ hồ sơ đăng ký hành nghề xử lý, tiêu hủy chất thải nguy hại, Công ty Cổ phần

Đầu tư phát triển công nghiệp & Môi trường Việt Nam, Hưng Yên

4 Công ty Cổ phần Môi trường đô thị và Công nghiệp 11 – URENCO 11 (2015), Bộ

hồ sơ đăng ký hành nghề xử lý, tiêu hủy chất thải nguy hại, Công ty Cổ phần môi

trường đô thị và công nghiệp 11 – URENCO 11, Hưng Yên

5 Công ty TNHH Ngọc Thiên (2014), Bộ hồ sơ đăng ký hành nghề xử lý, tiêu hủy

chất thải nguy hại, Công ty TNHH Ngọc Thiên, Hưng Yên

6 Lê Huy Bá (2008), Độc học môi trường cơ bản, Nhà Xuất bản Đại học Quốc Gia

Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh

7 Luật số 55/2014/QH13 ngày 23 tháng 6 năm 2014, về ban hành Luật Bảo về môi

trường, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội

8 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng yên (2013), Báo cáo về công tác quản lý

CTNH, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng Yên, Hưng Yên

9 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng yên (2014), Báo cáo về công tác quản lý

CTNH, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng Yên, Hưng Yên

10 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng yên (2015), Báo cáo về công tác quản lý

CTNH, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hưng Yên, Hưng Yên

11 Tổng cục Môi trường (2011), Báo cáo tổng hợp về điều tra, thống kê, dự báo tình

hình phát sinh, thu gom và xử lý chất thải rắn (công nghiệp, nguy hại, sinh hoạt) trên phạm vi toàn quốc, Đề xuất các giải pháp quản lý và cơ sở xây dựng dữ liệu

quản lý của Tổng cục Môi trường, Tổng cục Môi trường, Hà Nội

12 Tổng cục Môi trường (2013), Bộ sổ tay hướng dẫn về quản lý chất thải có chứa

PCB, Tổng cục Môi trường, Hà Nội

87

13 Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên (2008), Quyết định số 1653/2008/QĐ-UBND

ngày 28 tháng 08 năm 2008 về việc thành lập Chi cục Bảo vệ môi trường trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên, Hưng Yên

14 Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên (2010), Quyết định số 12/2010/QĐ-UBND ngày

29 tháng 4 năm 2010 về việc ban hành quy định bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên, Hưng Yên

15 Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên (2013), Quyết định số 300/QĐ-UBND ngày 01

tháng 02 năm 2013 về việc phê duyệt quy hoạch quản lý chất thải rắn trên địa bàn tỉnh Hưng Yên đến 2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên, Hưng Yên

16 Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên (2015), Quyết định số 871/QĐ-UBND ngày 22

tháng 4 năm 2015 về việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cầu tổ chức của Sở Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên, Hưng

Yên