DSpace at VNU: Chính sách chống bán phá giá của Mỹ và những ảnh hưởng đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam

DSpace at VNU: Chính sách chống bán phá giá của Mỹ và những ảnh hưởng đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tài liệu, giáo...

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

VŨ MINH QUANG

CHÍNH SÁCH CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ CỦA MỸ

VÀ NHỮNG ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNG HÓA

XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ

Hà Nội - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-

VŨ MINH QUANG

CHÍNH SÁCH CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ CỦA MỸ

VÀ NHỮNG ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNG HÓA

XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM

Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế

Mã số: 60 31 01 06

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ QUỐC TẾ CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN CẨM NHUNG

XÁC NHẬN CỦA

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

NGUYỄN CẨM NHUNG

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CHẤM LUẬN VĂN

HÀ VĂN HỘI

Hà Nội - 2016

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined DANH MỤC BẢNG BIỂU Error! Bookmark not defined DANH MỤC HÌNH Error! Bookmark not defined

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Câu hỏi nghiên cứu 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

5 Những đóng góp của luận văn 3

6 Kết cấu của luận văn 3

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ VỀ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về cơ sở lý luận về chống bán phá giá Error!

Bookmark not defined

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về chính sách chống bán phá giá trên thế giới

Error! Bookmark not defined

1.1.3 Các công trình nghiên cứu về những ảnh hưởng từ chính sách chống bán

phá giá của Mỹ tới hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam Error! Bookmark not

defined

1.2 Cơ sở lý luận về chống bán phá giá Error! Bookmark not defined

1.2.1 Khái quát về bán phá giá Error! Bookmark not defined

1.2.1.1 Khái niệm bán phá giá Error! Bookmark not defined 1.2.1.2 Mục đích của hành vi bán phá giá Error! Bookmark not defined

1.2.1.3 Tác động của hành vi bán phá giá tới thị trường nước nhập khẩu và

xuất khẩu Error! Bookmark not defined

1.2.2 Chính sách chống bán phá giá Error! Bookmark not defined

1.2.2.1 Khái niệm chính sách chống bán phá giá Error! Bookmark not

defined

1.2.2.1 Xu hướng sử dụng chính sách chống bán phá giá trong thương mại

quốc tế hiện nay Error! Bookmark not defined 1.3 Cơ sở thực tiễn về chính sách chống bán phá giá của Mỹ Error! Bookmark

not defined

1.3.1 Khái quát về chính sách thương mại của Mỹ Error! Bookmark not

defined

1.3.2 Nội dung cơ bản chính sách chống bán phá giá của Mỹ hiện nay Error!

Bookmark not defined

1.3.2.1 Quan điểm và mục đích của chính sách Error! Bookmark not

defined

1.3.2.2 Các công cụ của chính sách Error! Bookmark not defined 1.3.2.3 Hệ quả của chính sách Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2:PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

2.1 Phương pháp tiếp cận vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined

2.1.1 Tiếp cận thực tiễn, hệ thống, toàn diện và tổng hợp Error! Bookmark

not defined

2.1.2 Tiếp cận kế thừa kinh nghiệm và cơ sở dữ liệu đã có một cách chọn lọc

Error! Bookmark not defined 2.2 Phương pháp nghiên cứu, phân tích Error! Bookmark not defined

2.2.1 Phương pháp phân tích, tổng hợp Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phương pháp kế thừa Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phương pháp so sánh Error! Bookmark not defined 2.2.4 Phương pháp nghiên cứu tình huống (case-study) Error! Bookmark not

defined

2.2.5 Phương pháp thống kê Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: NHỮNG ẢNH HƯỞNG TỪ CHÍNH SÁCH CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ CỦA MỸ TỚI HÀNG HÓA XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM Error!

Bookmark not defined

3.1 Thực trạng quan hệ thương mại Việt Nam - Mỹ Error! Bookmark not

defined

3.2 Thực trạng áp dụng công cụ chống bán phá giá của Mỹ với hàng hóa xuất

khẩu của Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.2.1 Sơ lược các vụ kiện CBPG đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào

thị trường Mỹ giai đoạn 2000 - 2015 Error! Bookmark not defined 3.2.2 Vụ kiện chống bán phá giá của Mỹ với cá da trơn Việt Nam Error!

Bookmark not defined

3.2.3 Một số điểm rút ra từ các vụ kiện chống bán phá giá của Mỹ đối với hàng

hóa xuất khẩu của Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.3 Đánh giá những ảnh hưởng của chính sách chống bán phá giá của Mỹ với

hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Mỹ Error! Bookmark not

defined

3.3.1 Ảnh hưởng tới kim ngạch xuất khẩu của hàng hóa Việt Nam vào Mỹ

Error! Bookmark not defined

3.3.2 Ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp xuất

khẩu Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.3.3 Thời gian áp thuế kéo dài và mức thuế liên tục thay đổi qua các đợt rà

soát hành chính hàng năm Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 4:MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHO VIỆT NAM ĐỂ ĐỐI PHÓ VỚI CHÍNH SÁCH CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ KHI XUẤT KHẨU HÀNG HÓA VÀO THỊ TRƯỜNG MỸ Error! Bookmark not defined

4.1 Giải pháp đối với các cơ quan quản lý Nhà nước Error! Bookmark not

defined

4.2 Giải pháp đối vớiHiệp hội ngành hàng Error! Bookmark not defined 4.3 Giải pháp đối với doanh nghiệp Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 5

1

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập và tham gia vào các tổ chức kinh tế quốc tế là xu thế tất yếu với mỗi quốc gia trong quá trình phát triển kinh tế của mình Đối với các nước đang và kém phát triển thì hội nhập kinh tế quốc tế là con đường tốt nhất để rút ngắn khoảng cách tụt hậu so với các nước khác và có điều kiện phát huy hơn nữa những lợi thế so sánh của mình trong phân công lao động và hợp tác quốc tế Nhận thức được điều đó, Việt Nam đã thực hiện đường lối chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế Chúng ta đã thiết lập quan hệ thương mại

- đầu tư với nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, tham gia vào nhiều tổ chức hợp tác kinh tế, thương mại của thế giới và khu vực, đã ký kết nhiều hiệp định tự do thương mại song phương, đa phương (FTA Việt Nam - Hàn Quốc, AFTA, FTA Việt Nam -

EU, TPP…) và đang đàm phán một số hiệp định khác (RCEP…) Điều này giúp kim ngạch thương mại của Việt Nam có những bước tăng trưởng vượt bậc, đóng góp đáng kể vào GDP cả nước

Việc gia nhập WTO và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế quốc tế đã mở ra cho các doanh nghiệp Việt Nam cơ hội lớn để xâm nhập những thị trường mới, rộng lớn và hấp dẫn, đặc biệt là thị trường Mỹ Tuy nhiên, Mỹ đồng thời cũng là thị trường đầy rủi ro, với các loại rào cản khác nhau, trong đó đặc biệt đáng chú ý là biện pháp chống bán phá giá (CBPG) Theo thống kê của WTO, Mỹ nằm trong nhóm các nước sử dụng nhiều nhất công cụ này đối với hàng hóa nước ngoài nhập khẩu Đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, kiện CBPG ở thị trường này không chỉ còn là nguy cơ Tính từ vụ điều tra CBPG đầu tiên của Mỹ đối với hàng hóa Việt Nam năm 2002, đến nay chúng ta đã vướng phải nhiều vụ điều tra CBPG ở

Mỹ, trong đó có những vụ rất lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các doanh nghiệp xuất khẩu, nhà cung cấp và người lao động như vụ điều tra CBPG cá tra-basa filet đông lạnh năm 2002 và vụ tôm nước ấm đông lạnh năm 2003 Rõ ràng là các biện pháp CBPG là một thách thức của tự do hoá thương mại nói chung và là một thực tế

2

khó phủ nhận ở thị trường Mỹ nói riêng Tính công bằng, hợp lý của các kết quả điều tra và các biện pháp CBPG, chống trợ cấp sẽ còn là câu chuyện dài, gây nhiều tranh cãi, nhất là trong bối cảnh Việt Nam vẫn chưa được Mỹ công nhận là nước có nền kinh tế thị trường Trước mắt, các doanh nghiệp vẫn phải chấp nhận “sống chung” với nguy cơ kiện CBPG khi xuất khẩu sang thị trường này Vì vậy, nghiên cứu thực tiễn việc sử dụng công cụ CBPG của Mỹ giúp các doanh nghiệp Việt Nam lường trước được những tác động, ảnh hưởng đến hàng hóa xuất khẩu của mình, từ

đó có biện pháp đối phó chủ động hơn

Luận văn “Chính sách chống bán phá giá của Mỹ và những ảnh hưởng đến

hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam” nghiên cứu về những chủ trương và hành động

của Mỹ trong việc sử dụng công cụ CBPG với hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài, những ảnh hưởng đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, từ đó đề xuất một số giải pháp giúp cho các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường

Mỹ hạn chế được những ảnh hưởng tiêu cực từ chính sách CBPG Nội dung nghiên cứu phù hợp với chuyên ngành đạo tạo Kinh tế quốc tế tôi đang theo học tại nhà trường

2 Câu hỏi nghiên cứu

Những nội dung chính trong chính sách CBPG của Mỹ?Những ảnh hưởng của chính sách CBPG của Mỹ tới hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam? Việt Nam phải làm gì để hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực từ chính sách CBPG của Mỹ khi xuất khẩu hàng hóa vào thị trường này?

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở phân tích chính sách sử dụng công cụ CBPG của Mỹ với hàng hóa nhập khẩu, những ảnh hưởng của chính sách đó với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường này, luận văn sẽ đề xuất một số giải pháp cho Việt Nam nhằm chủ động đối phó với chính sách CBPG của Mỹ

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

+ Hệ thống hóa cơ sở lý luận về công cụ CBPG

+ Khái quát về chính sách CBPG của Mỹ

3

+ Đánh giá những ảnh hưởng của chính sách CBPG của Mỹ đến hàng hóa Việt Nam xuất khẩu vào thị trường này

+ Đề xuất một số giải pháp đối phó cho Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Chính sách CBPG của Mỹ và những ảnh hưởng đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường này

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về thời gian, giai đoạn nghiên cứu được xác định từ năm 2000 đến hết năm 2015

+ Về phạm vi, nghiên cứu khái quát về chính sách CBPG của Mỹ, tập trung làm rõ những ảnh hưởng của chính sách này đến hàng hóa của Việt Nam khi xuất khẩu vào thị trường Mỹ

5 Những đóng góp của luận văn

- Những đóng góp về mặt lý luận: Luận văn hệ thống cơ sở lý thuyết cơ bản

về bán phá giá (BPG), bao gồm khái niệm về BPG, mục đích của hành vi BPG và những tác động của nó đến thị trường nước xuất khẩu và nhập khẩu.Luận văn cũng khái quát một số cơ sở lý thuyết cơ bản về chính sách CBPG, khái niệm về chính sách CBPG, mục tiêu của chính sách, các luồng quan điểm về chính sách CBPG đang phổ biến trên thế giới hiện nay, biện pháp thực thi chính sách, các xu hướng sử dụng chính sách CBPG trong thương mại quốc tế hiện nay

- Những đóng góp về mặt thực tiễn: Luận văn đưa ra cái nhìn tổng quan về chính sách CBPG của Mỹ hiện nay; thực trạng quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam - Mỹ, tập trung vào phân tích các mặt hàng của Việt Nam bị Mỹ áp thuế CBPG, từ đó đưa ra những đánh giá, nhận xét về tác động của chính sách CBPG của Mỹ tới xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam vào thị trường này Trên cơ sở những phân tích trên, luận văn đề xuất một số giải pháp cho Việt Nam nhằm đối phó với chính sách CBPG của Mỹ khi xuất khẩu hàng hóa vào thị trường này

6 Kết cấu của luận văn

Về kết cấu, ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 4 chương:

4

Chương 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về chống bán phá giá

Chương 2 Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 Những ảnh hưởng từ chính sách chống bán phá giácủa Mỹ tới hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam

Chương 4 Một số giải pháp cho Việt Nam để đối phó với chính sáchchống bán phá giákhi xuất khẩu hàng hóa vào thị trường Mỹ

5

TÀI LIỆU THAM KHẢO

A Tài liệu tiếng Việt

1 Bộ Thương mại, 2002 Chống bán phá giá - Mặt trái của tự do hóa thương mại

Đề tài khoa học cấp bộ Bộ Thương mại

Khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế quốc dân, 2010 Hà Nội: Nhà xuất bản Thống

kê

3 Hội đồng tư vấn về các biện pháp phòng vệ thương mại/Phòng Thương mại và

Công nghiệp Việt Nam, 2010 Cẩm nang Kháng kiện Chống bán phá giá và Chống

trợ cấp tại Hoa Kỳ Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - VCCI

4 Đinh Thị Mỹ Loan, 2007 Xây dựng mô hình cơ quan quản lý Nhà nước về cạnh

tranh, chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ trong thương mại quốc tế Kinh nghiệm quốc tế và đề xuất cho Việt Nam Đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ Bộ

Thương mại

5 Đinh Thị Mỹ Loan, 2009 Các giải pháp ứng phó của Việt Nam đối với việc

chống bán phá giá trong thương mại quốc tế Đề tài khoa học cấp bộ Bộ Thương

mại

6 Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - VCCI, 2012 Tổng quan tranh

chấp phòng vệ thương mại ở Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ, bài học cho xuất khẩu Việt Nam

7 Phạm Đình Thưởng, 2012 Kinh nghiệm sử dụng chính sách chống bán phá giá

hàng nhập khẩu trên thế giới và bài học cho Việt Nam Luận án Tiến sĩ Trường Đại

học Kinh tế quốc dân

B Tài liệu tiếng nước ngoài

8 Bruce A.Blonigen và Thomas J.Prusa, 2001 Antidumping [pdf] Available at:

6

9 Hsiang-Hsi Liu, Teng-Kun Wang, 2014 Antidumping, Exchange Rate and

Strategic Price Competition by Staged Game Theoretical Economics Letters, 4:

197-209

10 International Trade Centre, Revised Edition, 2010, Business Guide to Trade Remedies in the United States - Anti-dumping, Countervailing and Safeguards legislation, Practices and Procedures

11 Jozef Konings and Hylke Vandenbussche, 2005 Antidumping protection and

markups of domestic firms Journal of International Economics, 65: 151-165

C Tài liệu thông tin điện tử

12 Bộ Công thương Việt Nam

[Ngày truy cập: 29 tháng 2 năm 2016]

29 tháng 2 năm 2016]

truy cập: 29 tháng 2 năm 2016]

15 Công ty CS Wind Việt Nam

29 tháng 2 năm 2016]

16 Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Đông Nam Á

http://www.hangermetal.com/qhcd/default.aspx?id=1&tt=B%C3%A1o%20c%C3%

18 Đại sứ quán Hợp chủng quốc Hoa Kỳ tại Việt Nam, 2001 Ấn phẩm của

Chương trình Thông tin Quốc tế, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ

29 tháng 2 năm 2016]

7

19 Tổ chức Thương mại Thế giới

năm 2016]

20 Tổng cục Hải quan Việt Nam

http://www.customs.gov.vn/Lists/ThongKeHaiQuan/SoLieuThongKe.aspx?Group=

[Ngày truy cập: 29 tháng 2 năm 2016]

21 Trung tâm WTO/Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, 2015 Số liệu các vụ kiện chống bán phá giá, thuế đối kháng của Hoa Kỳ từ năm 2000- 2014

22 Trung tâm WTO/Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, 2015 Số liệu

về Chống bán phá giá trên thế giới theo nhóm mặt hàng tính đến 31/12/2014