DSpace at VNU: Phân tích đồng thời các dạng Dimethyldiselenite, Selenomethioline, Selenit and Selenat trong mẫu thủy hải sản

DSpace at VNU: Phân tích đồng thời các dạng Dimethyldiselenite, Selenomethioline, Selenit and Selenat trong mẫu thủy hải...

Phân tích đồng thời các dạng Dimethyldiselenite, Selenomethioline, Selenit

and Selenat trong mẫu thủy hải sản

Hoàng Thị Dung

Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Luận văn ThS Chuyên ngành: Hóa phân tích; Mã số 60 44 01 18

Người hướng dẫn: PGS TS Tạ Thị Thảo

Năm bảo vệ: 2013

Abstract Chuẩn hóa lại các điều xác định tổng hàm lượng selen bằng phương pháp

HVG-AAS Chuẩn hóa lại mô hình hồi qui đa biến theo phương pháp PCR Nghiên cứu sự chuyển dạng và mất chất phân tích khi bảo quản mẫu Nghiên cứu ảnh hưởng của chất đi kèm trong nền mẫu thực phẩm và tách loại chúng Đánh giá qua phân tích

mẫu giả tự tạo, từ đó phân tích mẫu thực tế

Keywords Hóa phân tích; Thủy sản; Hải sản; Hàm lượng Selen; Phương pháp hóa

học

MỞ ĐẦU

Selen là một nguyên tố vi dưỡng rất thiết yếu đối với sức khỏe con người, chúng thường có trong các thực phẩm như ngũ cốc, tỏi, tôm, cá… selen bổ sung dinh dưỡng cho con người và có vai trò quan trọng trong quá trình sinh sản, tham gia quá trình trao đổi chất trong nội tiết tố, tổng hợp DNA Ngoài ra, selen thể là độc tố môi trường, khoảng nồng độ Se được phép có mặt trong cơ thể người mà không gây độc hại là rất hẹp và tùy thuộc vào dạng tồn tại của Se Lượng Se nên đưa vào cơ thể người hàng ngày khoảng 50-200µg/ngày [65].Trong cơ thể người,

Se có thể tham gia vào các quá trình sinh hóa, cần thiết cho chức năng tế bào, tạo thành trung tâm hoạt hóa một số enzym [68] Nếu sử dụng quá liều lượng giới hạn, Se có thể gây độc cho người…

Selen tồn tại ở nhiều dạng hợp chất khác nhau nhưng chủ yếu là hai dạng chính selen vô cơ (selenat, selenite…) và selen hữu cơ (selenocysteine, selenomethionine…) [71], mỗi dạng hợp chất có vai trò riêng, thường thì selen ở dạng hữu cơ có ích hơn ở dạng vô cơ Chính vì vậy, xác định hàm lượng các dạng selen hữu cơ, vô cơ sẽ góp phần vào đánh giá chất lượng thực phẩm tốt hơn

Hiện nay, số lượng công trình nghiên cứu xác định các dạng selen còn hạn chế và chủ yếu tập trung ở các nghiên cứu trên hệ kết hợp sắc kí lỏng hiệu năng cao (HPLC) kết nối với bộ phận phát hiện như AAS, AES, AFS, MS, Các hệ

đo này cho phép tách và định lượng đồng thời các dạng selen một cách hiệu quả trên nhiều đối tượng, đặc biệt là đối tượng sinh học Nhưng chi phí cho quá trình phân tích khá lớn do đòi hỏi trang thiết bị đắt tiền nên không phải phòng thí nghiệm nào cũng có thể trang bị được Vấn đề đặt ra trong thực tế thí nghiệm Việt Nam hiện nay là cần nghiên cứu một phương pháp có thể sử dụng các thiết

bị phổ biến hơn, giá thành hợp lý mà vẫn đảm bảo độ chọn lọc, độ chính xác và tin cậy cao để định dạng selen Xuất phát từ những lý do đó, chúng tôi đã chọn đề

tài luận văn “Phân tích đồng thời các dạng Dimethyldiselenite, Selenomethioline,

Selenit and Selenat trong mẫu thủy- hải sản”

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng Việt

1 Bách khoa toàn thư (2008), http://vi Wikipedia.org/wiki/Selen

2 Đàm Trung Bảo, Đặng Hồng Thuý (1983), Selen trong sinh học, NXB Y học,

Hà Nội, Tr 5 - 95, 115 - 117

3 Quyết định của bộ tài nguyên môi trường số 16/2008/QĐ-BTNMT

4 Nguyễn Văn Cương (2011), Nghiên cứu các điều kiện xác định đồng thời các

dạng Se bằng phương pháp HVG – AAS sử dụng chemometrics, Luận văn

thạc sỹ khoa học, Đại học Khoa học Tự nhiên- ĐH QGHN

5 Lê Thị Duyên (2012), Nghiên cứu xác định một số dạng selen trong hải sản

bằng phương pháp Von-Ampe hòa tan, Luận án tiến sỹ khoa học, Viện hóa

học Việt Nam

6 Nguyễn Thị Thúy Hằng (2011), Phân tích dạng Se(IV), Se(VI) vô cơ trong mẫu

nước ngầm và thực phẩm bằng phương pháp động học – xúc tác trắc quang,

Luận văn thạc sỹ khoa học, Đại học Khoa học Tự nhiên- ĐH QGHN

7 Nguyễn Hoàng Hải, Nguyễn Việt Anh (2005), Lập trình Matlab và ứng dụng,

NXB KHKT, Hà Nội

8 Dr Phạm Luận (1999), Giáo trình hướng dẫn về những vấn đề cơ sở của các kỹ

thuật xử lý mẫu phân tích, NXB Hà Nội

9 Hoàng Nhâm (2001), Hoá học vô cơ, tập 2, NXB Giáo Dục

10 Nguyễn Phùng Quang (2006), Matlab và Simulink, NXB KHKT, Hà Nội

11 Lâm Ngọc Thụ, Lê Văn Tán, Ngô Văn Tứ (1997), Xác định selen trong cây

trinh nữ (Mimosa Pudical) bằng thuốc thử triôxyazobenzen, Tạp chí phân

tích Hóa, Lý và Sinh học, Tập 2(1+2), 28-29, 36

12 Nguyễn Ngọc Tuấn (1996), Đánh giá hàm lượng các nguyên tố Iod, Thuỷ ngân

và Arsen trong một số đối tượng môi trường bằng phương pháp kích hoạt nơtron, Luận án PTS khoa hóa học, Đại học Khoa học Tự nhiên- ĐH QGHN

Tiếng Anh:

13 Mohammed Joinal Abedin, Jo¨rgFeldmann, and Andy A Meharg (2002),

“Uptake Kinetics of Arsenic Species in Rice Plants”, Plant Physiology,128,

pp 1120–1128

14 Mike J Adams (2004), “Chemometrics in Analytical Spectroscopy”, Royal

Society of Chemistry, UK

15 M Navarro-Alarcon, C Cabrera-Vique (2008), “Selenium in food and the

human body”, Science of The Total Environment, 400(1-3), pp 115-141 47

16 Analyst (1995), 120, pp 1433-1436

17 Anirban Ray, S Dutta Gupta, Sampad Ghosh, Shashaank M Aswatha, BibekKabi (2013), “Chemometric studies on mineral distribution and microstructure analysis of freeze-dried Aloe vera L gel at different

harvesting regimens”, Industrial Crops and Products,51, pp 194–201

18 J.L Gosmez-Ariza, J.A Pozas, I Giráldez, E Morales (1998), “Speciation of volatile forms of selenium and inorganic selenium in sediments by gas

chromatography-mass spectrometry”, Journal of chromatography A,

823(1-2), pp 259-277

19 Arunachalam, J.,Carboo, D.,Cornelis (2004), “Speciation Analysis of Arsenic

Chromium and Selenium in Aquatic Media”, Proceedings of a final research

coordination meetingheld in Vienna, pp 26–29

20 G.E Batley (1986), “Differential-pulse polarographic determination of

selenium species in contaminated waters”, Analytica Chimica Acta,187, pp

109-116

21 D Bohrer, E Becker, P Cícero do Nascimento, M Dessuy, L Machado de Carvalho (2007), “Comparison of graphite furnace and hydride generation atomic absorption spectrometry for the determination of selenium status in

chicken meat”, Food Chemistry, 104(2), pp 868-875

22 M Bueno, M Potin-Gautier (2002), “Solid-phase extraction for the simultaneouspreconcentration of organic (selencystin) and inorganic [Se(IV),

Se(VI)] selenium innatural waters”, Journal of Chromatography A, 963(1-2),

pp 185-193

23 C Cámara, R Cornelis, P Quevauviller (2000), “Assessment of methods

currently used for the determination of Cr and Se species in solution”, AC

Trends in Analytical Chemistry, 19(2-3), pp 189-194

24 A Chatterjee, Y Shibata, M.Morita (2001), “Determination of selenmethionin

by high performance liquid chromatography-direct hydride

generation-atomic absorption spectrometry”, Microchemical Journal, 69(3), pp

179-187

25 A Chatterjee, H Tao, Y Shibata, M Morita (2003), “Determination of selenium compounds in urine by high-performance liquid chromatography–

inductively coupled plasmamass spectrometry”, Journal of Chromatography

A, 997(1-2), pp 249-257

26 Beibei Chen, Bin Hu, Man He, Qian Huang, Yuan Zhang, Xing Zhang (2013),

“Speciation of selenium in cells by HPLC-ICP-MS after (on-chip) magnetic

solid phase extraction”, Show Affiliations, 28, pp 334-343

27 Chimica acta (1993), 274, pp 219-224

28 Michał Daszykowski, Sven Serneels, Krzysztof Kaczmarek, Piet Van Espen, Christophe Croux, Beata Walczak (2007), “A MATLAB toolbox for

multivariate calibration techniques”, Chemometrics and Intelligent

Laboratory Systems, 85(2), pp 269-277

29 Duan J, Hu B, He M (2012), “Nanometer-sized alumina packed microcolumn solid-phase extraction combined with field-amplified sample stacking-capillary electrophoresis for the speciation analysis of inorganic selenium in

environmental water samples”, Electrophoresis, 33(19-20), pp 2953-2960

30 Jorge Ruiz Encinar, Magdalena Śliwka-Kaszyńska, Aleksandra Połatajko, VéroniqueVacchina, Joanna Szpuna, (2003), “Methodological advances for

selenium speciation analysis in yeas”, Analytica Chimica Acta, 500(1–2),

pp.171

31 Tommaso Ferri, Silvia Rossi, Paola Sangiorgio, “Simultaneous determination

of the speciation of selenium and tellurium in geological matrices by use of

an iron(III)-modified chelating resin and cathodic stripping voltammetry”,

Analytica Chimica Acta, 336(1-2), pp 113–123

32 S Forbes, G.P Bound, T.S West (1979), “Determination of selenium in soils

and plants by differential pulse cathodic-stripping voltammetry”,Talanta

,6(6), pp 473-477

33 Károly Héberger (2004), “Chemometrics in Hungary (the last 10 years)”, Chemometrics and Intelligent Laboratory Systems, 72(2), pp 115-122.42

34 Hegedus O, Hegedusová A, Simková S, Pavlík V, Jomová K, (2008),

“Valuation of the ET-AAS and HG-AAS methods of selenium determination

in vegetables”, Journal of Biochemical and Biophysical Methods,70, pp

1287–1291

35 J T Gene Hwang, Dan Nettleton (2002), “Principal Components Regression with Data-Chosen Components and Related Methods”

36 Ihnat M, Miller HJ (1977), “Analysis of foods for arsenic and selenium by acid

digestion, hydride evolution atomic absorption spectrophotometry”, J Assoc

Off Anal Chem, 60(4), pp 813-825

37 R Inam and G Somer (2000), A direct method for the determination of selenium and lead in the Cow’s Milkby differential pulse stripping

38 Ipolyi, W Corns, P Stockwel l, P Fodor (2001), “Speciation of inorganic

selenium and selenoamino acids by an HPLC-UV-HG-AFS system”, Journal

of Automated Methods & Management in Chemistry, 23(6), pp 167-172

39 I Ipolyi, P Fodor (2000), “Development of analytical systems for the simultaneous determination of the speciation of arsenic [As(III), methylarsonicacid, dimethylarsinic acid, As(V)] and selenium [Se(IV),

Se(VI)]”, Analytic Chimica Acta, 413, pp 13-23

40 I Ipolyi, Zs Stefánka, P Fodor (2001), “Speciation of Se(IV) and the selenoamino acids by high-performance liquid chromatography-direct

hydridegeneration-atomic fluorescence spectrometry”, Analytica Chimica

Acta, 435, pp 367-375

41 G Kölbl (1995), “Concepts for the identification and determination of

selenium compounds in the aquatic environment”, Marine Chemistry,

48(3-4), pp 185-197

42 Richard Kramer (1998), Chemometric techniques for quantitative analysis,

Marcel Dekker, Inc, New York, USA

43 Lange, C.M.G van den Berg (2000), “Determination of selenium by catalytic

cathodic stripping voltammetry”, Analytica Chimica Acta, 418, pp 33-42

44 X.C Le, X.F Li, V Lai, M Ma, S Yalcin, J Feldmann (1998),

“Simultaneous speciation of selenium and arsenic using elevated temperature liquid chromatography separation with inductively coupled plasma mass

spectrometry detection”, Atomic Spectroscopy, 53(6-8), pp 899-909

45 F Li, W Goessler, K.J Irgolic (1999), “Determination of trimethylselenoniumiodide, selenmethionin, selenious acid, and selenic acid using highperformance liquid chromatography with on-line detection by inductively coupled plasma mass spectrometry or flame atomic absorption

spectrometry”, Journal of Chromatography A, 830(2), pp 337-344

46 Tser-Sheng Lin (2007), “Inorganic selenium speciation in groundwaters by

solid phase extraction on Dowex 1X2”, J Hazard Mater, 149(1), pp 80-85

47 R Loinski, J S Edmonds, K.T Suzuki, and P.C Uden (2000),“Speciesselective determination of seleniumcompounds in biological

materials”, Pure Appl Chem, 72(3), pp 447-461

48 Magda A Akl, Dalia S Ismael, Ahmed A El-Asmy (2006), “Precipitate flotation-separation, speciation and hydride generation atomic absorption

spectrometric determination of selenium(IV) in food stuffs”, Microchemical

Journal, 83(2), pp 61–69

49 N Maleki, A Safavi, M Mahdi Doroodmand (2005), “Determination of selenium in water and soil by hydride generation atomic absorption

spectrometry using solid reagents”, Talanta, 66(4), pp 858-862

50 Badal Kumar Mandal, Das D, Chatterjee A (1975), “Arsenic in ground water in six districs of best Bengal, Iidia – The biggest arsenic alamity in the world”,

Analytical Chemistry, 120(3), pp 17-24

51 Howard Mark and Jr.Jerry (2007), Workman, Chemometrics in Spectroscopy

52 S McSheehy, W Yang, F Pannier, J Szpunar, R Łobi´nski, J Auger, M.Potin-Gautier (2000), “Speciation analysis of selenium in garlic by twodimensional high-performance liquid chromatography with parallel inductively coupled plasma mass spectrometric and electrospray tandem

mass spectrometric detection”, Analytica Chimica Acta, 421, pp 147-153

53 W.R Mindak, S.P Dolan (1999), “Determination of arsenic and selenium in food using a microwave digestion–dry ash preparation and flow injection

hydride generation atomic absorption spectrometry”, Journal of Food

Composition and Analysis, Vol 12(2), pp 111-122

54 R Mohamed and L Wei Lee (2006), “Analysis of selenium species using cathodic stripping voltammetry”, 44, pp 55-66

55 T.Nakahara (1981), “Application of hydride generation techniques in atomic absorption, atomic fluorescene and Plasma atomic emission spectroscopy”,

Analytica Chimica Acta, 131, pp.73-82

56 National Research Council (2000), Recommended dietary allowance

57 Hisatake Narasaki & Masahiko Ikeda (1984), Analytical Chemistry,56, pp

2059-2063

58 Neal, R.H., and G Sposito (1989), “Selenate adsorption on alluvial soil”, Plan

and Soil, 53, pp 70–74

59 Nicholas V.C Ralston, “Biogeochemistry and Analysis of Selenium and its

Species”, North American Metals Council, pp 1-5

60 J.E Oldfield, Professor Emeritus (Oregon State University, Corvallis (Oregon), USA) (1998), “Selenium Supplimentation via Fertilizer Amendment, Selenium-Telenium Development Association”

61 L OreroIserte, A.F Roig-Navarro, F Hernández (2004), “Simultaneous determination of arsenic and selenium species in phosphoric acid extracts of

sediment samples by HPLC-ICP-MS”, Analytica Chimica Acta, 527(1), pp

97-104

62 M Ochsenkühn-Petropoulou, F Tsopelas (2002), “Speciation analysis of

selenium using voltammetric techniques”, Analytica Chimica Acta, 467, pp

167-178

63 K.Pyrzyńska (1998), “Speciation of selenium compounds”, Analytical

Sciences, 14, pp 479-483

64 Pham Hong Chuyen, Ta Thị Thao (2012), “Simultaneous Determination of Dimethyldiselenite, Selenomethioline, Selenite and Selentate in shrimps and fishes in some aquaculture ponds at Phap Van – Thanh Tri – Hanoi”

65 L.H Reyes, J.L Guzmán Mar, G.M MizanurRahman, B Seybert, T Fahrenholz, H.M Skip Kingston (2009), “Simultaneous determination of arsenic and selenium species in fishtissues using microwave-assisted enzymatic extraction and ion chromatography–inductively coupled plasma

mass spectrometry”, Talanta, 78(3), pp 983-990

66 Selenium Case Study: Kesterson National Wildlife Refuge, pp.2

67 M Shah, S.S Kannamkumarath, J.C.A Wuilloud, R.G Wuilloud and J.A Caruso (2004), “Identification and characterization ofselenium species in enriched green onion (Allium fistulosum) by HPLC-ICP-MS and ESI-ITMS”

68 Y Shibata, M Morita, K Fuwa (1992), “Selenium and arsenic in

biology:Their chemical forms and biological functions”, Advances in

Biophysics, 28, pp 31-80

69 James Stevens (1996), Applied multivariate statistics for the social sciences,

Lawrence Erlbaum Associates, Publishers, Mahwah, New Jersey

70 Dave Turner, Bob Knuteson, Hank Revercomb, and Ralph Dedecker (2006),

“Objective Determination of the Objective Determination of the Number of Principal Components Number of Principal Components to Use in Data Reconstruction”, pp 26-28

71 U.S EPA (2000), National Primary Drinking Water Regulations, Federal

Register 65

72 P Viñas, I López-García, B Merino-Meroño, N Campillo, M HernándezCórdoba (2005), “Determination of selenium species in infant formulas and dietetic supplements using liquid chromatography-hydride

generation atomic fluorescence spectrometry”, Analytica Chimica Acta,

535(1-2), pp 49-56

73 J Wang (1994), Analytical electrochemistry

74 Ruoh-Yun Wang, Ying-Ling Hsu, Lan-Fang Chang, Shiuh-Jen Jiang (2007),

“Speciation analysis of arsenic and selenium compounds in environmental and biological samples by ion chromatography–inductively coupled plasma

dynamic reaction cell mass spectrometer”, Analytica Chimica Acta, 590(2),

pp.239-244

75 World Health Organization (1987), Selenium, Geneva, Switzerland

76 Sakura Yoshida, Mamoru Haratake, Takeshi Fuchigami, and Morio Nakayama

(2011),“Selenium in Seafood Materials”, Journal of Health Science,

Graduate School of Biomedical Sciences, 57(3), pp 215