DSpace at VNU: Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện - qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện - qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa Lê Thị Bình Tuyết Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật; Mã số:

Trang 1

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp

huyện - qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa

Lê Thị Bình Tuyết

Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật;

Mã số: 60 38 01 01 Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Đăng Dung

Năm bảo vệ: 2014

Keywords Hoạt động giám sát; Hội đồng Nhân dân; Luật hành chính; Pháp luật Việt

Nam

Content

1 Sự cần thiết của việc nghiên cứu đề tài

Trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân ở nước ta hiện nay, vấn đề tiếp tục kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước nói chung và hệ thống chính quyền địa phương nói riêng trong đó có Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp là yêu cầu khách quan và tất yếu Là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng

và quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng hoạt động của HĐND các cấp có thực quyền là một yêu cầu cấp bách hiện nay Với hai chức năng cơ bản: chức năng quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương và chức năng giám sát việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và Nghị quyết của HĐND thì chức năng giám sát có vị trí, vai trò hết sức quan trọng, đảm bảo HĐND thực sự là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, thực hiện đúng nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân Thực hiện tốt chức năng giám sát là một trong những yêu cầu quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND

HĐND các cấp đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động để nâng cao hiệu quả thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy định của pháp luật, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng của địa phương Trong đó, hoạt động giám sát đã có nhiều chuyển biến rõ rệt, đưa lại nhiều kết quả khả quan, bước đầu góp phần khắc phục tính hình thức trong hoạt động của HĐND nói chung và hoạt động giám sát nói riêng

HĐND cấp huyện là cấp trung gian giữa cấp tỉnh và cấp xã Hoạt động của HĐND cấp huyện có những đặc điểm của HĐND cấp tỉnh, cấp xã và có những nét đặc trưng riêng Cấp tỉnh

là cấp trung gian giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương, là cấp đầu tiên của chính quyền địa phương Với vai trò là cấp đầu tiên của chính quyền địa phương, cấp tỉnh là cấp quan trọng trong việc chuyển tải chủ trương, chính sách từ trung ương xuống tới người dân Quá trình chuyển tải chính sách từ trung ương đến cơ sở, cấp tỉnh được pháp luật trao cho những

Trang 2

thẩm quyền nhất định trong việc thực hiện chức năng quản lý trên địa bàn lãnh thổ Cấp xã là nơi gần dân nhất, trực tiếp thực thi đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước tại địa phương và là nơi trực tiếp quyết định những chủ trương, biện pháp quan trọng để xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng- an ninh Hoạt động của cấp xã có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả các chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với việc củng cố, sự phát triển bền vững của xã hội, đảm bảo dân chủ và nâng cao đời sống nhân dân

Cấp huyện là cấp trung gian giữa chính quyền tỉnh với chính quyền cấp xã Trong tổ chức

bộ máy chính quyền địa phương ở nước ta, giai đoạn từ năm 1945 đến 1962, cấp kỳ và cấp huyện không có HĐND Từ năm 1962 đến nay, HĐND được tổ chức ở tất cả các cấp chính quyền địa phương với xu hướng đề cao vị trí chính trị, pháp lý của HĐND Tuy nhiên, tổ chức cũng như hoạt động của HĐND các cấp vẫn còn là một trong những khâu còn hạn chế trong bộ máy nhà nước Do vậy có ý kiến không cần thiết phải có HĐND vì hoạt động của nó hình thức, làm cho bộ máy nhà nước thêm cồng kềnh, tốn kém và thời gian qua chúng ta đã thí điểm không

tổ chức HĐND huyện, quận, phường tại 67 huyện, 32 quận, 483 phường của 10 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương Sau một thời gian thực hiện thí điểm tại các địa phương trên, hoạt động của bộ máy chính quyền và các hoạt động kinh tế - xã hội ở địa phương nơi làm thí điểm đạt được một số kết quả nhất định nhưng cũng nảy sinh những hạn chế, đặc biệt là trong công tác giám sát

Điều 111 Hiến pháp 2013 quy định:

1 Chính quyền địa phương được tổ chức ở các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

2 Cấp chính quyền địa phương gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân được tổ chức phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính

- kinh tế đặc biệt do luật định [33]

Vấn đề đặt ra hiện nay cho chúng ta là phải tăng cường củng cố, kiện toàn HĐND, nhất là HĐND cấp huyện để HĐND hoạt động thực chất hơn và ngày càng có hiệu lực, hiệu quả tương xứng với vị trí, vai trò của HĐND như Hiến pháp đã khẳng định

Trong thực tiễn hoạt động nói chung, hoạt động giám sát nói riêng của HĐND cấp huyện thời gian qua vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, mang tính hình thức, cách thức tổ chức giám sát chưa khoa học, năng lực giám sát vẫn chưa thực sự hiệu quả, phương thức và nội dung giám sát chưa được đổi mới, khả năng phát hiện các vấn đề trong quá trình giám sát còn yếu, việc theo dõi, đôn đốc các cơ quan chức năng liên quan trong việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát còn thiếu tính quyết liệt, chưa có chế tài cho hoạt động giám sát dẫn đến làm giảm hiệu quả giám sát

Việc nghiên cứu lý luận về hoạt động giám sát của HĐND các cấp nói chung, của HĐND cấp huyện nói riêng là nhu cầu cấp thiết Đặc biệt việc đi sâu nghiên cứu thực trạng hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện ở tỉnh Thanh Hóa, trên cơ sở đó, đưa ra quan điểm và giải pháp nhằm đổi mới hoạt động giám sát của HĐND càng có ý nghĩa thực tiễn quan trọng Chính vì thế,

tôi đó lựa chọn đề tài: "Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp huyện - qua thực tiễn

tỉnh Thanh Hóa" làm Luận văn Thạc sĩ Luật học

2 Mục tiêu nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu các qui định của pháp luật về khái niệm, đặc điểm, vai trò hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện Luận văn đi sâu vào trọng tâm là phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện ở tỉnh Thanh Hóa, từ đó tìm ra các ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của ưu điểm, hạn chế Trên cơ sở đó, Luận văn đưa ra các giải pháp nhằm đổi

Trang 3

mới hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện ở tỉnh Thanh Hóa

3 Tình hình nghiên cứu đề tài

Đã có nhiều nghiên cứu về hoạt động giám sát của HĐND nói chung Gần đây có một số

đề tài nghiên cứu về hoạt động giám sát của HĐND:

Luận văn thạc sĩ Luật học của tác giả Đỗ Thị Phương “Hoạt động giám sát của HĐND

tỉnh Hải Dương” (năm 2009);

Luận văn thạc sĩ Luật học của tác giả Tô Thị Hồng Lê “Hoạt động giám sát của HĐND

tỉnh Lai Châu” (năm 2013);

Luận văn thạc sĩ Luật học của tác giả Trần Thị Liên “Hiệu quả hoạt động giám sát của

HĐND tỉnh Lạng Sơn hiện nay” (năm 2011);

Đề tài nghiên cứu khoa học của Thường trực HĐND tỉnh Thanh Hóa “Thực trạng và

những giải pháp nâng cao chất lượng giám sát của Thường trực HĐND các cấp ở Thanh Hóa”

(năm 2007)

Luận án tiến sĩ Luật học của tác giả Nguyễn Hải Long “Hoàn thiện pháp luật về hoạt

động giám sát của HĐND” (năm 2012)

Các đề tài dưới nhiều góc độ khác nhau đã đề cập đến các vấn đề về lý luận và thực tiễn trong hoạt động giám sát của HĐND, như: chủ thể giám sát, đối tượng giám sát, hình thức giám sát, nhưng chủ yếu liên quan đến hoạt động giám sát của HĐND cấp tỉnh hoặc Thường trực HĐND các cấp

Cho đến nay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện và đầy đủ về hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa với tính chất là một đề tài độc lập, đi sâu nghiên cứu thực tiễn, để đánh giá mặt được, mặt chưa được, qua đó đưa ra được những giải pháp

có giá trị thực tiễn nhằm đổi mới hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện ở tỉnh Thanh Hóa

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là những vấn đề lý luận về hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện theo Hiến pháp 1992, Hiến pháp 2013, Luật Tổ chức HĐND và UBND năm

2003, Quy chế hoạt động của HĐND và được giới hạn trong thực tiễn hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện ở tỉnh Thanh Hóa từ đầu nhiệm kỳ 2011- 2016 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về HĐND, chức năng giám sát của HĐND

Luận văn sử dụng phương pháp luận của triết học Mác- Lênin kết hợp với các phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, khảo sát thực tế

6 Ý nghĩa của luận văn

Kết quả nghiên cứu của Luận văn có ý nghĩa cho việc nâng cao nhận thức và kiến thức pháp lý về hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện nói chung, ở tỉnh Thanh Hóa nói riêng; qua

đó đưa ra được các quan điểm và giải pháp đổi mới hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện ở tỉnh Thanh Hóa

7 Kết cấu của luận văn

Đề tài nghiên cứu có bố cục các phần: mở đầu, ba chương và kết luận:

Chương 1: Khái niệm, vai trò, đặc điểm hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện

Chương 2: Thực trạng hoạt động giám sát của HĐND cấp huyện ở tỉnh Thanh Hóa từ đầu

Trang 4

nhiệm kỳ 2011- 2016 đến nay

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND huyện ở tỉnh Thanh

Hóa

References

1 Đào Duy Anh (1994), Hán Việt từ điển, NXB Thành phố Hồ Chí Minh

2 Ban Pháp chế HĐND thành phố Thanh Hóa (2013), Báo cáo thẩm tra các Báo cáo của

UBND thành phố và các cơ quan tư pháp trình tại kỳ họp thứ 8 HĐND thành phố Thanh Hóa khóa XX, số 144/BC-HĐND ngày 12 /12/2013, Thanh Hóa

3 Chủ tịch Chính phủ lâm thời (1945), Sắc lệnh số 63/SL về tổ chức các Hội đồng nhân dân

và Uỷ ban hành chính

4 Chủ tịch Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa (1948), Sắc lệnh số 255/SL về cách tổ

chức và cách làm việc của Hội đồng nhân dân và Uỷ ban kháng chiến hành chính trong vùng tạm thời bị địch kiểm soát hoặc uy hiếp

5 Chủ tịch Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa (1948), Sắc lệnh số 254/SL về tổ chức

chính quyền nhân dân trong thời kỳ kháng chiến

6 Nguyễn Đăng Dung (2008), Chế ước quyền lực Nhà nước, NXB Đà Nẵng

7 Nguyễn Sỹ Dũng (2004), Quyền giám sát của Quốc hội, nội dung và thực tiễn từ góc nhìn

tham chiếu, NXBTư Pháp, Hà Nội

8 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NXB

Sự thật, Hà Nội

9 Đoàn đại biểu Quốc hội Thanh Hóa (2014), Báo cáo kết quả giám sát về "Việc thực hiện

các kiến nghị giám sát của Hội đồng nhân dân các cấp trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá năm

2012 và 6 tháng đầu năm 2013", số 56/BC-ĐĐBQH ngày 27/6 /2014, Thanh Hóa

10 Vũ Đức Đán (2003), “Tăng cường hoạt động giám sát của HĐND”, Tạp chí Quản lý nhà

nước, (9), tr 4-7

11 Bùi Xuân Đức (2004), “Tăng cường hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,

của các đoàn thể nhân dân và nhân dân đối với bộ máy nhà nước”, Tạp chí Nghiên cứu lập

pháp, (3), tr.29-36

12 Trần Ngọc Đường (2009), “Một số suy nghĩ về nâng cao hiệu quả giám sát của Quốc hội”,

Tạp chí nghiên cứu lập pháp, (7) , tr.3-13

13 Hội đồng nhân dân thành phố Thanh Hóa (2011 - 2016), Sổ Biên bản kỳ họp HĐND nhiệm

kỳ 2011- 2016, Thanh Hóa

14 Hội đồng quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển bách khoa Việt Nam (1999), Từ điển Luật

học, NXB Từ điển Bách khoa, Hà Nội

15 Tô Văn Huyên (2014),“Hoàn thiện pháp luật để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của

HĐND”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật (263), tr.26- 29

16 Phạm Ngọc Kỳ (2007), Quyền giám sát của HĐND và kỹ năng giám sát cơ bản, Nxb Tư

pháp, Hà Nội

17 Nguyễn Hải Long (2012), Hoàn thiện pháp luật về hoạt động giám sát của HĐND, Luận

án tiến sĩ Luật học, Hà Nội

18 Nguyễn Lương Ngọc, Lê Khả Kế (1971), Từ điển học sinh, Nxb Giáo dục, Hà Nội

19 Hoàng Phê (chủ biên) (1997), Từ điển Tiếng Việt, NXB Đà Nẵng, Trung tâm Từ điển học,

Hà Nội - Đà Nẵng

20 Hoàng Thị Kim Quế (2007), Giáo trình lý luận chung về Nhà nước và pháp luật, NXB Đại

học Quốc gia, Hà Nội

Trang 5

21 Quốc hội (1946), Hiến pháp, Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam Lawdata – Văn phòng Quốc hội

23 Quốc hội (1962), Luật tổ chức HĐND và UBHC các cấp, Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam

Lawdata – Văn phòng Quốc hội

25 Quốc hội (1989), Luật tổ chức HĐND và UBND, Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam Lawdata –

Văn phòng Quốc hội

27 Quốc hội (1994), Luật tổ chức HĐND và UBND, Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam Lawdata – Văn phòng Quốc hội

28 Quốc hội (2001), Hiến pháp (sửa đổi, bổ sung), Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam Lawdata –

29 Quốc hội (2003), Luật bầu cử đại biểu HĐND (sửa đổi), Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam

30 Quốc hội (2003), Luật hoạt động giám sát của Quốc hội, Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam

31 Quốc hội (2003), Luật tổ chức HĐND và UBND, Cơ sở dữ liệu luật Việt Nam Lawdata –

32 Quốc hội (2004), Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND, Cơ sở dữ

liệu luật Việt Nam Lawdata – Văn phòng Quốc hội

34 Dương Quang Tụng (2001), Bàn về mô hình tổ chức chính quyền địa phương, Trong sách:

"Một số vấn đề về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước", Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

35 Phạm Hồng Thái (2002), "Một số vấn đề về vị trí, tính chất của HĐND", Tạp chí Quản lý

nhà nước, (9), tr.8-12

36 Lưu Trung Thành (2004), “Hoạt động giám sát của HĐND”, Tạp chí Luật học, (4), tr55-

60

37 Lê Minh Thông (2002), “Một số quan điểm đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền

địa phương ở nước ta hiện nay”, Nghiên cứu lập pháp, (8), tr.25-34

38 Lê Minh Thông (2002), Những vấn đề lý luận và thực tiễn về chính quyền địa phương ở

Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

39 Thường trực HĐND huyện Hà Trung (2013), Báo cáo việc thực hiện giám sát và ban hành

các kiến nghị giám sát của HĐND huyện năm 2012 và 6 tháng đầu năm 2013, số

31/BC-HĐND ngày 30/9/2013, Thanh Hóa

40 Thường trực HĐND huyện Ngọc Lặc (2012), Báo cáo kết quả giám sát của Thường trực

HĐND, số 56/BC-HĐND ngày 21/12/2012, Thanh Hóa

41 Thường trực HĐND thành phố Thanh Hóa (2012), Báo cáo rút kinh nghiệm công tác

chuẩn bị và tổ chức kỳ họp thứ 4 HĐND thành phố khoa XX, số 66/BC-TT.HĐND ngày

27/8/2012, Thanh Hóa

42 Thường trực HĐND thành phố Thanh Hóa (2012), Thông báo kết luận của Chủ tịch

HĐND thành phố về rút kinh nghiệm kỳ họp thứ 3 HĐND thành phố Khóa XX, số

12/BC-HĐND ngày 13/01/2012, Thanh Hóa

43 Thường trực HĐND thành phố Thanh Hóa (2013), Báo cáo rút kinh nghiệm kỳ họp thứ 7

và những nhiệm vụ trọng tâm của HĐND thành phố Thanh Hóa từ nay đến cuối năm

2013, số 89/BC-HĐND ngày 14/8/2013, Thanh Hóa

44 Thường trực HĐND thành phố Thanh Hóa (2013), Báo cáo tình hình hoạt động của

Trang 6

HĐND thành phố năm 2013, chương trình hoạt động năm 2014, số 132/BC-HĐND ngày

09/12/2013, Thanh Hóa

45 Thường trực HĐND thành phố Thanh Hóa (2013), Báo cáo về đổi mới và nâng cao chất

lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác giám sát của HĐND thành phố trong tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền, số 115/BC-HĐND

ngày 14/10/2013, Thanh Hóa

46 Thường trực HĐND tỉnh Thanh Hóa (2014), Tài liệu Hội nghị giao ban Thường trực

HĐND, Thanh Hóa

47 Thường trực HĐND thành phố Thanh Hóa (2014), Báo cáo việc thực hiện giám sát của

HĐND năm 2012 và 06 tháng đầu năm 2013, số 01/ BC- HĐND ngày 15/01/2014, Thanh

Hóa

48 Thường trực HĐND thị xã Bỉm Sơn (2013), Báo cáo việc thực hiện giám sát của HĐND

năm 2012 và 6 tháng đầu năm 2013, số 22/BC-HĐND ngày 09/10/2013, Thanh Hóa

49 Đào Trí Úc (2003), "Quan niệm về giám sát việc thực hiện quyền lực nhà nước và các cơ chế thực hiện giám sát", Tạp chí Nhà nước và pháp luật, (6), tr.4

50 Đào Trí Úc (2007), Mô hình tổ chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ

nghĩa Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội

51 Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (2005), Quy chế hoạt động của HĐND các cấp, Hà Nội

52 Văn phòng Quốc hội (2001), Kỷ yếu Hội thảo nâng cao năng lực và hiệu quả giám sát của

Hội đồng nhân dân, Hà Nội

53 Viện Khoa học pháp lý của Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật học, Nxb Từ điển bách khoa

– Tư pháp, Hà Nội

54 Nguyễn Như Ý (chủ biên) (1999), Đại Từ điển Tiếng Việt, Nxb Văn hoá Thông tin, Hà

Nội

Định dạng
Số trang	6
Dung lượng	248,16 KB