2.1.3 Báo trực tuyến tỉnh Hà Giang 40 2.1.4 Báo trực tuyến Thái Nguyên, Bắc Kạn, Hà Giang trước yêu cầu, nhiệm 2.2 Thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của 3 tỉnh Thái Nguyên, Bắc Kạn,
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA BÁO CHÍ VÀ TRUYỀN THÔNG
HOÀNG CHUNG THẢO
th«ng tin kinh tÕ - x· héi trªn b¸o trùc tuyÕn c¸c tØnh miÒn nói phÝa B¾c
(Khảo sát Bắc Kạn Trực tuyến, Hà Giang Trực tuyến
Thái Nguyên Trực tuyến năm 2005 - 2007)
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC BÁO CHÍ
Hà Nội - năm 2008
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA BÁO CHÍ VÀ TRUYỀN THÔNG -o0o -
HOÀNG CHUNG THẢO
th«ng tin kinh tÕ - x· héi trªn b¸o trùc tuyÕn c¸c tØnh miÒn nói phÝa B¾c
(Khảo sát Bắc Kạn Trực tuyến, Hà Giang Trực tuyến,
Thái Nguyên Trực tuyến năm 2005 - 2007
LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC BÁO CHÍ
Chuyên ngành: Báo chí học
Mã số: 60 32 01
Giảng viên hướng dẫn khoa học:
T.S THANG ĐỨC THẮNG
Hà Nội - năm 2008
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Em xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo, khoa Báo chí, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã dày công đào tạo em trong suốt thời gian qua
Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn TS.Thang Đức Thắng - Tổng biên tập báo Vnexpress, đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em hoàn thành luận văn này
Xin trân trọng cảm ơn các bạn đồng nghiệp, người thân, bạn bè đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ, góp ý, động viên tác giả luận văn
Bắc Kạn, ngày 10 tháng 10 năm 2008
Hoàng Chung Thảo
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Hoàng Chung Thảo
Trang 5MỤC LỤC
Chương một: Cơ sở lí luận chung về loại hình báo trực tuyến
1.2 Đặc điểm của loại hình báo trực tuyến 14 1.2.1 Nội dung khái quát cao, cô đọng, thông tin thời sự cập nhật nhanh,
1.2.2 Khả năng tích hợp đa phương tiện 18 1.2.3 Khả năng tìm kiếm, lưu giữ thông tin và là một cơ sở dữ liệu không
1.2 4 Tốc độ cực nhanh của thông tin 22
1.3 Xu hướng phát triển mới nhất của báo trực tuyến 24 1.3.1 Xu thế các báo trực tuyến copy bài của nhau, dẫn tới việc tin tức trên
1.3.2 Internet đã và đang trở thành một kho tài nguyên chung mà các báo trực tuyến có thể sử dụng (từ các nguồn khác nhau) 27 1.3.3 Công chúng tham gia ngày càng nhiều vào nội dung tờ báo 30 1.3.4 Xu hướng liên minh giữa các báo để sử dụng tin tức 32
Chương 2: Sự ra đời của báo trực tuyến các tỉnh miền núi phía Bắc và vấn đề phát triển kinh tế - xã hội miền núi trong chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
2.1 Báo trực tuyến các tỉnh miền núi phía Bắc - sự khởi đầu gian nan 36 2.1.1 Báo trực tuyến Thái Nguyên - tờ báo được xây dựng bằng ý chí tự lực,
2.1.2 Báo Trực tuyến Bắc Kạn - Sự khởi đầu gian nan 38
Trang 62.1.3 Báo trực tuyến tỉnh Hà Giang 40 2.1.4 Báo trực tuyến Thái Nguyên, Bắc Kạn, Hà Giang trước yêu cầu, nhiệm
2.2 Thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của 3 tỉnh Thái Nguyên, Bắc Kạn,
Hà Giang - đối tượng phản ánh chính của báo trực tuyến địa phương 44 2.3 Các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế -
xã hội miền núi phản ánh trên 3 tờ báo trực tuyến địa phương 47
Chương 3: Nội dung, hình thức thể hiện đề tài kinh tế - xã hội trên báo trực tuyến ba tỉnh miền núi phía Bắc
3.1 Nội dung thông tin kinh tế - xã hội trên báo trực tuyến ba tỉnh miền núi
3.2 Hình thức thể hiện đề tài phát triển kinh tế - xã hội trên báo trực tuyến
3.2.1 Các thể loại báo chí thường dùng 65
3.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng trang báo trực tuyến 3 tỉnh
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
Trang 7Phần mở đầu:
1 Tớnh cấp thiết của đề tài và lớ do chọn đề tài
Bước sang những năm đầu tiờn của thế kỷ XXI, lực lượng bỏo in bắt đầu phỏt triển sang loại hỡnh bỏo trực tuyến Nhõn dõn là tờ bỏo Đảng đầu tiờn đi tiờn phong trong việc ứng dụng những tiến bộ của khoa học, cụng nghệ Internet thực hiện nhiệm vụ tuyờn truyền đối nội, đối ngoại, phục vụ nhiệm vụ chớnh trị của Đảng và Nhà nước Việt Nam, tiếp sau đú, một loạt tờ bỏo Đảng trực tuyến của cỏc địa phương ra đời như: Bỏo trực tuyến Bà Rịa –
Vũng tàu, Quảng Ninh, Ninh Bỡnh, Bỡnh Thuận…
Tại 6 tỉnh miền nỳi phớa Bắc, năm 2004, lần đầu tiờn website Thỏi Nguyờn Trực tuyến với địa chỉ http://www baothainguyen.org.vn (thuộc tỉnh Thỏi Nguyờn) chớnh thức hũa mạng, tiếp đú là website Bắc Kạn Trực tuyến (baobackan.org.vn (2005) và Hà Giang Trực tuyến (baohagiang.vn) (2007) Cỏc tờ bỏo trực tuyến này đều cú chung tụn chỉ và mục đớch: Thụng qua tờ bỏo trực tuyến đưa tiếng núi của Đảng bộ, Chớnh quyền và nhõn dõn cỏc dõn tộc trong tỉnh đến với bạn bố trong nước và quốc tế, tạo lập kờnh thụng tin
đối nội, đối ngoại quan trọng để phỏt triển kinh tế - xó hội địa phương
Sau một thời gian hoạt động, b-ớc đầu 3 tờ báo trực tuyến đã đem lại hiệu quả nhất định cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa ph-ơng Thông
qua các chuyên mục nh-: “Kinh tế”, “Kinh tế và phỏt triển”, “Kinh tế và hội
nhập”…mỗi trang báo trực tuyến đã tự giới thiệu, quảng bá về tình hình kinh
tế - xã hội của địa ph-ơng mình một cách rộng rãi tới các nhà đầu t-, doanh
nghiệp, kiều bà o…về các chủ tr-ơng, chính sách “mở” của địa ph-ơng nhằm kêu gọi thu hút đầu t- Với chuyên mục “Địa chỉ từ thiện”, “Tấm lũng
vàng”, những bài viết, đoạn băng video clip đ-a tin về các cá nhân, bản làng
Trang 8vùng sâu vùng xa gặp khó khăn về đời sống…đã nhận đ-ợc sự đồng cảm và chia sẻ của bạn bè, các nhà hảo tâm và các tổ chức từ thiện trong và ngoài n-ớc
Với những hiệu quả b-ớc đầu đó, các cấp ủy Đảng, Chính quyền tại 3 tỉnh đều coi việc phát triển báo trực tuyến tại miền núi là nhiệm vụ cần thiết
và cấp bách trong xu thế hội nhập hiện nay, do vậy đều cú sự đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị kĩ thuật, tạo mụi trường hoạt động cho tờ bỏo trực tuyến của địa phương
Mặc dự cú được những thuận lợi ban đầu, nhưng đến nay, sau gần 3 năm hoạt động, cỏc tờ bỏo trực tuyến 3 tỉnh miền nỳi phớa Bắc vẫn gặp rất nhiều khú khăn trong việc phỏt triển loại hỡnh bỏo chớ mới mẻ, hiện đại này Nguyờn nhõn một phần do trỡnh độ chuyờn mụn thiếu và yếu, đội ngũ cỏn
bộ, phúng viờn, biờn tập viờn chưa cú kinh nghiệm trong việc làm bỏo trực tuyến…nờn chủ yếu cỏc bỏo vừa phải tự mũ mẫm làm, vừa tự học hỏi kinh nghiệm (hoặc tờ bỏo đi trước hướng dẫn tờ bỏo đi sau như trường hợp của Bắc Kạn Trực tuyến được thiết kế bởi Thỏi Nguyờn Trực tuyến) Làm sao để
tờ báo trực tuyến có nội dung phong phú, hấp dẫn về hình thức nhằm thu hút
đ-ợc l-ợng truy cập lớn mà tờ báo vẫn thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích của mình Đó là câu hỏi th-ờng trực của những ng-ời làm báo trực tuyến địa ph-ơng Với những lí do đú, rất cần thiết phải cú những cơ sở lớ luận chung
và riờng về bỏo chớ trực tuyến khu vực miền nỳi phớa Bắc
Như vậy, tớnh cấp thiết của đề tài thể hiện qua nhu cầu của cỏc tũa soạn bỏo trực tuyến cỏc tỉnh miền nỳi phớa Bắc là cần được trang bị một cơ
sở lớ luận cụ thể, sỏt thực về đặc trưng, phong cỏch tuyờn truyền của bỏo trực tuyến khu vực miền nỳi phớa Bắc Trờn cơ sở đú cú sự ứng dụng phự hợp ở từng địa phương nhằm nõng cao hiệu quả tuyờn truyền về nội dung, hỡnh
Trang 9thức, làm cho tờ báo trực tuyến của địa phương thực sự là kªnh th«ng tin quan träng gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, tõng b-íc đẩy lùi nạn đói nghèo của đồng bào dân tộc vùng sâu vùng xa, nguy cơ tụt hậu về kinh tế -
xã hội của các tỉnh miền núi khu vực phía Bắc
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề:
Sự phát triển của loại hình báo trực tuyến là khá mới mẻ ở Việt Nam cũng như trên thế giới, tuy nhiên các sách, tạp chí và luận văn tại Việt Nam,
về đề tài này cũng khá đa dạng và hết sức phong phú Chẳng hạn như:
- “Bước đầu tiếp cận loại hình báo chí trực tuyến” Khóa luận cử nhân
của Nguyễn Sỹ Hoàng - khoa Báo chí, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân Văn Hà Nội
- “Ngôn ngữ báo chí Internet” Luận văn thạc sĩ của Phạm Thu An -
khoa Báo chí, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội
- “ Phát thanh trên mạng Internet” Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Sơn
Minh - khoa Báo chí, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội
- “Đặc điểm công chúng độc giả báo chí Internet” Luận văn thạc sĩ của
Hà Thu Hương - Phân viện Báo chí tuyên truyền, Học viện Chính trị Quốc gia TP HCM
- “Đặc thù công tác biên tập báo chí Internet” Khóa luận cử nhân của
Nguyễn Thị Ngọc Linh - khoa Báo chí, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội
- “Thực trạng và triển vọng hạch toán kinh doanh trong loại hình báo
chí Internet” Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thu Hương - khoa Báo chí,
ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội
Trang 10- “Tổ chức diễn đàn trên báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay” Luận
văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Trường Giang - Phân viện Báo chí tuyên truyền, Học viện Chính trị Quốc gia TP HCM
- Và một số công trình khoa học, bài viết đăng trên các sách, các báo và tạp chí khác như:
- “Báo điện tử và những nguyên tắc khi làm báo điện tử" (Bài viết của
Lê Quốc Minh đăng trong cuốn: Báo chí những vấn đề lí luận và thực tiễn; T6, khoa Báo chí, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội)
- “Làm báo Internet - những quy tắc vàng trong thiết kế trang chủ”
(Bài dịch của Vũ Quang Hào trong cuốn: Báo chí và đào tạo báo chí Thụy Điển)
- ….v…v
Như vậy, báo trực tuyến tại Việt Nam bước đầu đã có được những cơ
sở lí luận nhất định trong việc định hướng hoạt động Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một đề tài nào ở nước ta đi sâu tìm hiểu về báo trực tuyến địa phương, đặc biệt là báo trực tuyến khu vực miền núi phía Bắc Trong khi đó mỗi tờ báo trực tuyến có đặc thù riêng mà những đề tài luận văn, những công trình nghiên cứu trước đó về báo trực tuyến chưa tính được hết những khó khăn riêng, đặc thù về công chúng của báo trực tuyến khu vực miền núi
Vì vậy, với đề tài “Thông tin kinh tế - xã hội trên báo trực tuyến các tỉnh
miền núi phía Bắc”, luận văn này sẽ có ý nghĩa như là công trình khảo cứu
đầu tiên và có tính bao quát nhất về quy luật, đặc thù, phong cách làm báo trực tuyến địa phương nói chung khu vực miền núi phía Bắc nói riêng
Trang 11Thực hiện đề tài này, tác giả đã tham khảo, kế thừa những ý tưởng, sự tìm tòi của các tác giả đi trước nhằm làm cơ sở lý luận cho luận văn, góp phần làm phong phú nội dung của luận văn
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích của luận văn là nghiên cứu, đánh giá một cách khoa học về thực trạng phát triển của báo trực tuyến các tỉnh miền núi phía Bắc; cách tuyên truyền thông tin kinh tế - xã hội trên mặt báo, chứng minh báo trực tuyến tại các địa phương này là kênh thông tin đối nội, đối ngoại quan trọng
để phát triển kinh tế - xã hội địa phương Trên cơ sở đó có thể đề xuất những giải pháp góp phần làm cho tờ báo hấp dẫn về hình thức, phong phú về nội dung…từ đó làm tốt nhiệm vụ tuyên truyền của mỗi tờ báo
Những mục tiêu trên được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ sau:
- Tìm hiểu xu hướng phát triển hiện nay của báo trực tuyến ở thế giới
và Việt Nam
- Khảo sát thực tiễn về thông tin kinh tế - xã hội của báo trực tuyến 3 tỉnh miền núi phía Bắc trong khoảng thời gian từ năm 2005 –2007
- Đề xuất những biện pháp thích hợp để mỗi tờ báo trực tuyến tại mỗi tỉnh áp dụng vào nội dung và hình thức, đem lại hiệu quả tuyên truyền nhất định
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3 tờ báo trực tuyến thuộc các tỉnh miền núi phía Bắc: Bắc Kạn, Thái Nguyên, Hµ Giang Phạm vi nghiên cứu: 3 tờ báo: Thái Nguyên Trực tuyến, Bắc Kạn Trực tuyến và Hµ Giang Trực tuyến, với khoảng thời gian khảo sát
là 3 năm (2005 - 2007)
Trang 125 Phương phỏp nghiờn cứu
Trong quỏ trỡnh thực hiện đề tài, tỏc giả đó nghiờn cứu vấn đề trờn quan điểm duy vật biện chứng lịch sử, quan điểm của Đảng, Lờnin, Hồ Chớ Minh về hệ thống bỏo chớ tuyờn truyền cỏch mạng và cơ sở lý luận bỏo chớ truyền thụng Những quan điểm này gúp phần làm rừ những đặc trưng của bỏo chớ núi chung, bỏo trực tuyến núi riờng Đồng thời cụ thể hoỏ cỏc chủ trương, đường lối chớnh sỏch của Đảng và nhà nước đối với việc phỏt triển kinh tế - xó hội ở cỏc tỉnh miền nỳi
Trờn cơ sở nền tảng lý luận đú, tỏc giả đó sử dụng phương phỏp phõn tớch văn bản, so sỏnh đối chiếu để xem xột cỏc tỏc phẩm bỏo chớ trờn ba tờ bỏo trực tuyến Đồng thời tỏc giả cũng phỏng vấn sõu, lập bảng hỏi những người trực tiếp tham gia làm bỏo trực tuyến tại cỏc địa phương Những phương phỏp nghiờn cứu này giỳp tỏc giả hiểu rừ quỏ trỡnh hoạt động và sự cải tiến của tờ bỏo nhằm đỏp ứng tối đa nhu cầu của người truy cập
6 í nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
Xột về ý nghĩa khoa học: Luận văn đúng gúp vào phần lớ luận về mụ hỡnh bỏo trực tuyến, đặc biệt là mụ hỡnh bỏo trực tuyến tại khu vực miền nỳi phớa Bắc Với những đề xuất trong luận văn, hy vọng sẽ đóng góp cho việc nghiên cứu, giảng dạy về báo trực tuyến địa ph-ơng
Xột về ý nghĩa thực tiễn: Luận văn sẽ tổng hợp kinh nghiệm, rỳt ra những kết luận mang tớnh quy luật về làm bỏo trực tuyến đối với cỏc tỉnh miền nỳi phớa Bắc, giỳp cho người trực tiếp làm bỏo trực tuyến tại cỏc địa phương cú cơ sở tham khảo để định hướng hoạt động, tuyờn truyền cú hiệu quả Những phõn tớch, đề xuất của luận văn sẽ là cơ sở để người trực tiếp
Trang 13làm báo, toà soạn báo trực tuyến địa phương tiếp nhận để có những cải tiến
về nội dung và hình thức
7 Kết cấu luận văn
Luận văn bao gồm phần Mở đầu, ba chương và Kết luận
Phần mở đầu trình bày tính cấp thiết của đề tài, xác định rõ mục đích
và đối tượng nghiên cứu, những phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong quá trình làm luận văn Đồng thời chỉ rõ ý nghĩa khoa học và thực tiễn
mà luận văn đem lại
Chương một: Tác giả trình bày các cơ sở lý luận chung liên quan đến
đề tài này Bao gồm các khái niệm về thể loại báo trực tuyến, những đặc điểm nổi trội của báo trực tuyến, các xu hướng phát triển mới nhất của báo trực tuyến
Chương hai: Ở chương này, tác giả nhấn mạnh tới tính ưu việt của chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhìn từ góc độ kinh tế - xã hội đối với đồng bào dân tộc các tỉnh miền núi phía Bắc - nơi chiến khu Việt Bắc xưa Sau đó, tác giả trình bày tóm tắt sự ra đời của các tờ báo trực tuyến: Thái Nguyên, Bắc Kạn, Hà Giang với nhiệm vụ tuyên truyền về thông tin kinh tế - xã hội của địa phương mình
Chương ba: Tác giả tiến hành khảo sát tỉ mỉ nội dung và hình thức của
3 tờ báo trực tuyến: Thái Nguyên, Bắc Kạn, Hà Giang
Phần kết luận tóm tắt kết quả nghiên cứu chính và đưa ra những đề xuất nâng cao chất lượng báo trực tuyến của ba tỉnh miền núi phía Bắc