Các nhà nghiên cứu của Mỹ đã cố gắng giải mã những bí mật về cấu trúc hiện nay của hệ mặt trời, bao gồm việc tại sao có sự hiện diện của nhiều hành tinh có khối lượngthấp, so với các hệ
Trang 180 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 288+289 - 2015 81
SAO MỘC CÓ THỂ ĐÃ PHÁ HỦY NHIỀU
"SIÊU TRÁI ĐẤT"
Nghiên cứu mới cho rằng trong quá khứ,
xung quanh Trái đất có sự tồn tại của
nhiều"siêu Trái đất" và chúng đã bị phá hủy
bởi sao Mộc
Các nhà nghiên cứu của Mỹ đã cố gắng giải
mã những bí mật về cấu trúc hiện nay của
hệ mặt trời, bao gồm việc tại sao có sự hiện
diện của nhiều hành tinh có khối lượngthấp,
so với các hệ mặt trời khác trong thiên
hà Và những nhà khoa học tin rằng đã có
nhiều "siêu Trái đất", hay là các hành tinh
lớn hơn một chút so với Trái đất của chúng
ta, đã từng tồn tại trong hệ mặt trời
"Nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra rằng,
trong quá trình di chuyển hướng ra bên
ngoài (hệ mặt trời) của sao Mộc có thể nó
đã phá hủy thế hệ các hành tinh đầu tiên và
tạo điều kiện cho việc hình thành các hành
tinh đất đá khối lượng thấp trong hệ mặt
trời của chúng ta ngày nay", Konstantin
Batygin, trợ lý giáo sư về khoa học hành tinh
tại Viện Công nghệ California (Caltech, Mỹ) nói
Các nhà khoa học khẳng định rằng nhiều
hệ mặt trời có nhiều hành tinh khối lượng lớn, trong khi hệ mặt trời của chúng ta lại khá kỳ lạ Sao Mộc đã phá hủy các hànhtinh khác nhỏ hơn nó trên đường trôi dạt ra
xa mặt trời có thể là lời giải thích thỏa đángnhất
Ngoài ra, những nhà nghiên cứu Mỹ cũng cho rằng một số hành tinh bị phá vỡ có thể
đã di chuyển vào phía mặt trời
TIẾN DŨNG
TIN KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ
BÍ ẨN GIEN "LẠ" TRONG CƠ THỂ NGƯỜI
Các nhà khoa học vừa phát hiện một số
ADN không di truyền từ tổ tiên của chúng
ta, và điều này có thể thay đổi nhận thức của
con người về tiến hóa
Báo cáo mới được công bố trên chuyên san
Genome Biology tập trung vào quá trình
chuyển gien theo chiều ngang (HGT), tức
chuyển đổi gien giữa các sinh vật sống cùng
môi trường Kết quả cho thấy từ thời hồng
hoang con người đã thu thập những gien
“ngoại lai” quan trọng từ các vi sinh vật trôi
nổi trong môi trường Cuộc nghiên cứu đã
thách thức các quan điểm lâu nay cho rằng
sự tiến hóa của động vật phụ thuộc hoàn
toàn vào gien được truyền xuống qua nhiều
thế hệ, và thậm chí còn cho rằng quá trình
bổ sung gien “lạ” có thể vẫn đang tiếp diễn
“Đây là cuộc nghiên cứu đầu tiên cho thấy
mức độ phổ biến của HGT diễn ra trong
thế giới động vật, bao gồm loài người, dẫn
đến sự trỗi dậy của hàng chục đến hàng
trăm gien “ngoại lai” tích cực”, theo trưởng
nhóm nghiên cứu Alastair Crisp của Đại học
Cambridge (Anh) Chuyên gia này cho hay,
đáng ngạc nhiên là xu hướng trao đổi gien
trên không phải hiếm, và trên thực tế có vẻ
như HGT đóng góp vào quá trình tiến hóa
của nhiều, thậm chí là toàn bộ các loài động
vật Tiến sĩ Crisp cho rằng có lẽ đã đến lúc con người nên đánh giá lại cách thức chúng
ta luôn suy nghĩ về tiến hóa
HGT là diễn biến thường thấy trong các sinh vật đơn bào, và được đánh giá là một quy trình quan trọng trong việc giải thích cách thức tiến hóa nhanh chóng của vi khuẩn, chẳng hạn như khả năng vô hiệu hóa các dòng kháng sinh Đây là cơ chế được cho
là đóng vai trò quan trọng trong công cuộc tiến hóa của một số động vật, bao gồm giun tròn vốn thu thập gien từ các vi sinh vật và thực vật Một số loài bọ cánh cứng được phát hiện “mượn” gien vi khuẩn để sản xuất enzyme tiêu hóa được hạt cà phê Tuy nhiên, ý tưởng HGT cũng xuất hiện ở những loài động vật vô cùng phức tạp, như loài người, thật sự là vấn đề gây tranh cãi trong giới khoa học
Các nhà nghiên cứu đã phân tích bộ gien của 12 loài ruồi giấm, 4 loài giun tròn và 10 loài linh trưởng, gồm cả con người Họ tìm cách nhận định gien nào là gien “ngoại lai”,
và bằng cách so sánh với các nhóm khác trong cùng loài, có thể đoán được những gien này đã được dung nạp vào thời điểm nào trong quá trình tiến hóa Một số gien, bao gồm gien chỉ nhóm máu ABO, xác định được loài có xương sống tiếp nhận thông qua phương pháp HGT Ở loài người, các chuyên gia Anh xác nhận có 17 gien từng được đề cập trước đó đã được nạp vào gien người bằng HGT, và tìm được 128 gien “lạ”
trong bộ gien của nhân loại chưa từng được phát hiện trước đây
Trong số này, một số gien có liên quan đến quá trình trao đổi chất của lipid, bao gồm sự phân hủy a xít béo và hình thành glycolipid
Những gien khác đóng góp vào các phản ứng miễn dịch, bao gồm phản ứng kháng viêm, truyền tín hiệu tế bào miễn dịch và phản ứng chống vi khuẩn… Những gien vừa được phát hiện nhiều khả năng được truyền từ vi khuẩn và sinh vật đơn bào, nhưng một số lại bắt nguồn từ vi rút, chịu trách nhiệm đến 50 gien “lạ” trong bộ gien của linh trưởng
HẠO NHIÊN
Trang 2Số 288+289 - 2015
TIN KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ
GRAPHENE TỪ TÍNH
Graphene là một vật liệu thần kỳ, có khả năng dẫn điện, dẫn nhiệt
tốt cùng tính chất hóa học ổn định nhưng nó lại không có từ tính
Một nhóm các nhà khoa học thuộc Đại học California (Mỹ) đã
tính hợp thành công tính năng từ hóa cho graphene, nhờ vậy
có thể mở rộng việc dùng graphene mới này vào hàng loạt các
ứng dụng
Trước đó, từng có vài nhóm khác từ hóa được graphene nhưng
các chất đưa vào lại làm giảm tác dụng của graphene, ví dụ như
khả năng truyền điện
Trang Gizmag cho biết, dưới sự lãnh đạo của Giáo sư Jing Shi,
nhóm nghiên cứu từ Đại học California đã rắc lên tấm graphene
một lớp nguyên tử mịn sắt magnetic yttrium Chính chất này đã
giúp graphene từ hóa để có tác dụng mạnh mẽ và đa dạng hơn
mà không ảnh hưởng đến khả năng truyền điện
Graphene từ tính này có thể dẫn dến việc ra đời các thiết bị điện tử
mới mạnh mẽ và đa chức năng
TẠ XUÂN QUAN
PHÁT HIỆN 2 HÀNH TINH GIỐNG TRÁI ĐẤT
NASA vừa phát hiện 2 hành tinh có đặc
điểm giống Trái Đất nhất so với bất kỳ hành
tinh nào mà con người từng tìm thấy trước
đó, AFP đưa tin ngày 7.1
Chúng được tìm thấy nhờ kính viễn vọng
không gian Kepler của NASA và có tên là
Kepler-438b và Kepler-442b Phát hiện này
đã đưa các nhà thiên văn học tiến đến gần
hơn bao giờ hết khả năng tìm thấy hành
tinh “sinh đôi” với Trái Đất
2 hành tinh trên được khám phá cùng với 6 hành tinh khác nằm trong “vành đai Goldilocks”, khu vực có thể tồn tại sự sống, AFP dẫn lời các nhà thiên văn học của NASA cho biết
Bề mặt hai hành tinh này có thể cằn cổi với nhiều đá núi nhưng nhiều khả năng
có nước tồn tại Chúng cách ngôi sao phát sáng ở cự ly thích hợp, đủ xa để nhiệt độ ngôi sao không làm nước bốc hơi và đủ gần để nước không bị đóng băng Các nhà thiên văn học cho rằng nhiều khả năng sự
sống có thể tồn tại ở 2 hành tinh này
Tuy nhiên, do chúng nằm quá xa Trái Đất nên việc nghiên cứu thực sự là một thách thức lớn Kepler-438b cách Trái Đất 470 năm ánh sáng, đường kính lớn hơn hành tinh chúng ta 12 % và mất 35 ngày để quay hết một vòng quanh ngôi sao phát sáng Kepler-442b mất lâu hơn với 112 ngày, có kích thước lớn hơn trái đất 1/3 và cách chúng ta 1.100 năm ánh sáng
Kính viễn vọng không gian Kepler được NASA đưa vào hoạt động hồi năm 2009
Nó đã lùng sục hơn 150.000 hành tinh nằm ngoài hệ mặt trời để tìm kiếm sự sống
Kepler gần đây đã tìm được 554 hành tinh
có khả năng tồn tại sự sống, nâng con số này lên tổng cộng 4.175 hành tinh Tuy nhiên, phần lớn chúng nằm cách xa Trái Đất hàng trăm năm ánh sáng
NGỌC QUÝ
SIÊU KHÁNG SINH THẾ HỆ MỚI
Lần đầu tiên trong 30 năm qua, các nhà khoa học đã điều chế một dòng kháng sinh mới và khẳng định rằng nó có thể là “vũ khí” chống lại tình trạng kháng thuốc của các siêu vi khuẩn
các nhà nghiên cứu đến từ Đức, Anh và Mỹ đã hợp lực điều chế ra chủng kháng sinh hoàn toàn mới và cũng là dòng kháng sinh đầu tiên xuất hiện sau gần 30 năm Teixobactin được cho là một loại kháng sinh phổ rộng, tiêu diệt vi khuẩn theo một cách hoàn toàn khác so với các kháng sinh hiện có mặt trên thị trường Để tiếp tục kéo dài các đợt tấn công, vi khuẩn luôn tìm cách thay đổi một cách nhanh chóng nhằm biến chúng trở nên “lì đòn” trước những cuộc công kích từ kháng sinh.Trong khi đó, Teixobactin tác động theo một kiểu độc nhất vô nhị bằng cách kết hợp với chất béo lipid hình thành nên các khối vật liệu được vi khuẩn dùng làm thành tế bào “Teixobactin
đã vận dụng nhiều phương pháp tấn công tại nhiều điểm khác nhau trên thành tế bào Và điều này khiến vi khuẩn hầu như không thể nào kháng cự nổi”, theo Deutsche Welle dẫn lời chuyên gia Tanja Schneider của Đại học Bonn (Đức)
TỤ YÊN