Trị chuyện nhanh với một số học sinh tiểu học, THCS và cả học sinh THPT về mơn Lịch sử, chúng tơi nhận được những câu trả lời dạng như thế này: “Em thấy mơn sử bình thường”, “Cơ bắt học
Trang 194 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 292+293 - 2015 95
Câu trả lời khiến người xem… ngã
ngửa, với ấn tượng đặc biệt về sự
tự tin của một cậu bé khi trả lời:
“Con học trường Nguyễn Du, mà Nguyễn
Du chính là ơng Quang Trung”
Trị chuyện nhanh với một số học sinh
tiểu học, THCS và cả học sinh THPT về mơn
Lịch sử, chúng tơi nhận được những câu
trả lời dạng như thế này: “Em thấy mơn sử
bình thường”, “Cơ bắt học thuộc”, “Kiểm
tra xong cĩ cái nhớ cĩ cái quên”, “Em
khơng biết”…
Chị Hương Giang, phụ huynh học sinh
thì nhận xét: Tơi thấy mơn Lịch sử, và cả Địa
lý nữa, đang được dạy như… dở hơi Các
thầy cơ khơng cịn dạy như xưa nữa, như
tơi đã từng học Trước đây, bài lịch sử chủ
yếu dạy theo ý, thầy cơ ngồi giảng bài cịn
kể nhiều chuyện, nĩi nhiều thứ liên quan
chúng tơi cịn thích nghe Bây giờ, mở sách
của con ra xem thấy bài dài dằng dặc, các
con tồn học thuộc lịng Mơn Lịch sử mà
cũng cĩ câu hỏi để soạn bài, soạn xong rồi
lên lớp cơ lại giảng như trong sách hỏi sao
học sinh khơng chán?”
Từ khi cĩ quy định về chọn mơn thi
trong kỳ thi tốt nghiệp THPT trước đây
và kỳ thi THPT quốc gia năm vừa qua, rất
nhiều người chờ đợi kết quả thống kê số
lượng học sinh chọn các mơn như thế nào,
với sự tị mị khơng giấu giếm về việc xem mơn Lịch sử được bao nhiêu thí sinh
Số liệu thống kê của hai năm gần đây nhất cho thấy, trong kỳ thi tốt nghiệp THPT
2014 tồn quốc cĩ 910.831 học sinh đăng
ký dự thi, cĩ số lượng thí sinh đăng ký thấp nhất trong 4 mơn thi tự chọn là mơn lịch sử với 104.959, chiếm 11,52%
Trong kỳ thi THPT quốc gia năm 2015 vừa qua, mơn Lịch sử cũng cĩ số lượng thí sinh chọn thi thấp nhất, với 153.688 em đăng ký (chiếm 15,3% trong tổng số gần
960 nghìn thí sinh đăng ký dự thi) Trường Lương Thế Vinh (Hà Nội), chỉ cĩ 1 học sinh chọn mơn Lịch sử THPT Việt Đức (Hà Nội)
cĩ 3%; THPT Đinh Tiên Hồng cĩ 6% học sinh đăng ký thi mơn này…
Trong buổi sáng ngày 4/7, các điểm thi
ở Yên Thành và thị xã Thái Hịa (Nghệ An)
do Hội đồng thi của Sở GD&ĐT Nghệ An chủ trì, chỉ cĩ duy nhất 1 thí sinh thi mơn Lịch sử
LOAY HOAY MÃI NHƯNG LẠI TRẦM TRỌNG HƠN
GS.TS Vũ Minh Giang, Phĩ chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định:
“Bảo lỗi này do học sinh, do giáo viên, hay
do cách dạy đều đúng nhưng chưa đủ Lâu nay, chúng ta vẫn cứ loanh quanh với mấy
nguyên nhân này rồi nhưng dường như mọi chuyện cịn trầm trọng hơn trước
Bây giờ phải là câu hỏi: Lịch sử là một thứ rất hay, dạy cho chúng ta nhiều điều, chứa đầy sự ly kỳ hấp dẫn, lẽ ra chúng ta phải thích mới đúng, nhưng tại sao lại thành ra khơng thích?
”Theo ơng Giang, trả lời câu hỏi “Tại sao lại khơng thích?” sẽ ra căn cốt của vấn đề
Nếu khơng cẩn thận, việc đưa các sự kiện, con số, ngày tháng vào chương trình dạy học lại thành ra mớ kiến thức cực kỳ khĩ nhớ Dạy học theo phương pháp tiếp cận nội dung như hiện nay là một cách bắt học sinh phải nhớ những thứ khĩ nhớ đĩ, làm khơ cứng một thứ lẽ ra rất sinh động
Đây là lỗi của chương trình” – ơng Giang phân tích
“Quan niệm hiện nay khơng đúng từ rất nhiều phía, khi cho rằng lịch sử chỉ là một mơn học, mà quên đi nĩ cịn là thứ để dung dưỡng tâm hồn, lịng yêu quê hương đất nước Nếu nhìn nhận như vậy, thái độ của chúng ta đối với mơn lịch sử sẽ khác chứ khơng phải như chúng ta đang làm hiện nay Đây là lỗi của nhà quản lý"
“Trong trường học, giáo viên dạy quá nhiều, nhận định cĩ tính áp đặt, hoặc để truyền tải một sự kiện lịch sử, giáo viên đưa quá nhiều thơng tin khiến học sinh “sợ hãi”, khơng thể nhớ nổi, hoặc chính các
em sẽ cĩ những suy nghĩ phản kháng “tại sao lại phải chắc chắn là như thế?”, đâm ra chán học sử
Dù gì thì lịch sử cũng là một ngành khoa học, mà khoa học là sáng tạo, và địi hỏi sự
QUANG TRUNG - NGUYỄN HUỆ LÀ ANH EM:
LỖI CỦA AI?
Chương trình Chuyển động 24 của VTV1 ngày 11/7 đưa
một clip với nội dung phỏng vấn một loạt học sinh với
câu hỏi chung “Quang Trung và Nguyễn Huệ cĩ mối
quan hệ gì với nhau?”.
NGÂN ANH
Trang 2Số 292+293 - 2015
khách quan Vậy chúng ta đã khách quan
với lịch sử chưa?”
Đĩ là những nguyên nhân, theo ơng
Giang, đã khiến học sinh khơng cịn hứng
thú với lịch sử “Theo tơi, hãy dạy cho học
sinh niềm đam mê bằng các phương pháp
khác nhau, tiếp cận khác nhau rèn luyện tư
duy cho học sinh
Giáo viên phải hướng học sinh thấy
được học sử là ngành khoa học khơng phải nhất thành bất biến Lịch sử vẫn cĩ kiến thức mới, tư liệu mới, khơng được áp đặt học sinh
Ngồi ra, giáo viên nên gợi ý cho học sinh tiếp cận mơn này theo hướng sáng tạo Lịch sử là thực thể khách quan, khơng thay đổi nhưng học sinh cĩ nhiều hướng tiếp cận, đối chiếu sẽ thấy lịch sử lý thú”
“Tơi chỉ cịn lịng tin ở chỗ lịch sử cĩ những cái hay, và khi nào khám phá ra được cái hay đĩ, người ta sẽ say mê nĩ” – ơng Giang khẳng định
RẤT NÊN LÀM ẦM LÊN Cịn ơng Nguyễn Tuấn Hải, CEO của Eton Grammar School nhận xét Chuyển động 24 đã đưa ra một vấn đề khơng cĩ gì đáng ngạc nhiên ở Việt Nam cả
“Chuyện học sinh Việt Nam thờ ơ với
sử Việt nĩ xưa như trái đất vậy Đâu chỉ cĩ trẻ em, người lớn Việt cũng vậy thơi Tơi cĩ một chị bạn học đại học ở Việt Nam và sau
đĩ học thạc sĩ tại một đại học hàng đầu thế giới, bây giờ là giám đốc một cơng ty của nước ngồi tại Việt Nam Cĩ những lúc tơi nĩi tới các nhân vật lịch sử nọ kia thì chị nĩi đùa mà thật rằng: "Chị khơng cĩ quen ơng ấy"
Nếu ở một mơn học nào đĩ như lịch sử chẳng hạn cĩ vài học sinh dốt thì lỗi cĩ thể
là do các em nhưng nếu cả một hay thậm chí nhiều thế hệ dốt và thờ ơ như thế này thì nhất quyết: LỖI KHƠNG PHẢI Ở CÁC EM”
Cùng quan điểm với ơng Vũ Minh Giang, ơng Nguyễn Tuấn Hải cho rằng,
“Lịch sử đáng lẽ ra là một mơn rất hấp dẫn nhưng ở Việt Nam nĩ lại trở thành một mĩn cơm nguội vừa khơ vừa cứng Đã đến lúc phải thay đổi
Tất cả học sinh học tốt nghiệp phổ thơng ở ta đều thiếu một điều cực quan trọng: Tư duy lịch sử
Lý do là ở Việt Nam Lịch sử được tiếp cận với tư cách khơng phải là mơn khoa học
cĩ đầy đủ trong đĩ phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu khoa học, và các loại hình tư duy: Tổng hợp, phân tích, tranh luận và phản biện Nhưng từ sách giáo khoa tới cách dạy và học mơn Lịch sử
ở ta lại thiếu tồn bộ các thứ đĩ”
Theo ơng Hải, cĩ 3 thay đổi bức thiết cần làm ngay là: Viết lại tồn bộ SGK lịch sử, thay đổi tận gốc cách dạy và học lịch sử và lịch sử cần được dạy như một bộ phận cấu thành mơn Xã hội học (Social Studies) từ trong tiểu học
Ơng Nguyễn Tuấn Hải nêu một ví dụ về cách dạy học nội dung về
trường hợp Quang Trung Nguyễn Huệ trong clip
“Chào các em Hơm nay chúng ta học bài về Quang Trung
Nguyễn Huệ
Các em cĩ biết hai con đường mang tên này ở Sài Gịn chúng ta
khơng?
Học sinh sẽ nĩi “Cĩ” hết
Vậy các em cĩ biết giá đất ở 2 phố này khác nhau một trời một
vực hay khơng?
“Cĩ” chứ ạ Một câu chuyện ngắn về giá đất ở Nguyễn Huệ được
kể ra
Các em cĩ nghĩ là do cái tên của hai ơng này mà khiến giá đất
như vậy khơng? Hai ơng ấy khác nhau à?
Và sau đĩ chuyện về Quang Trung và Nguyễn Huệ mới được bắt
đầu ”.
VẤN ĐỀ HÔM NAY