Tổng quan về truyền thông

Vai trò của người truyềnthông giáo dục sức khỏe Chưa nhận thức được vấn đề Nhận thức được vấn đề và hành vi mong đợi Chuẩn bị hành động để thay đổi Hành động để thay đổi Duy trì hành vi

Tổng quan về truyền thông

Phạm Vũ Thiên

• Truyền thông là gì?

• Truyền thông chuyển đổi hành vi là gì?

• Hành vi sức khỏe

• Quá trình thay đổi hành vi

• Vai trò của người truyền thông

• Thông điệp truyền thông

• Kênh truyền thông

Truyền thông là gì?

• Là một quá trình trao đổi thông tin có mục đích cụ thể như giúp người nhận thông tin:

– Cập nhật kiến thức

– Thay đổi nhận thức, kỹ năng, thái độ

– Định hướng, xây dựng cách nhìn nhận của cá nhân, nhóm, xã hội về một vấn đề cụ thể…

Thành tố chính

trong truyền thông

Người gửi thông tin

Người nhận

thông tin

Kênh truyền thông tin

Thông điệp

Lưu ý: Truyền thông là quá trình

Truyền thông luôn có đối tượng đích cụ thể: tuổi giới, nghề nghiệp, đặc điểm giới, trình độ văn hóa, nghề nghiệp, sự quan tâm, vấn đề sức khỏe…

Các rào cản của

quá trình truyền thông

• Thông điệp không rõ ràng, phức tạp,

có quá nhiều chi tiết, rườm rà…

• Thông điệp được xây dựng không

phù hợp với đối tượng nhận thông tin về trình độ, sự quan tâm, thói

quen,…

• Có khó khăn trong quá mã hóa, hoặc giải mã thông tin của người gửi và người nhận

• Kênh truyền thông có trở ngại, hoặc không phù hợp với đối tượng đích

Truyền thông

chuyển đổi hành vi

• Là quá trình trao đổi thông tin, hỗ trợ đối tượng đích chuyển đổi hành vi có hại thành hành vi có lợi về sức khỏe, xã hội hoặc một vấn đề cụ thể mà đối tượng đang liên quan

– Nhận thức: nam giới là trụ cột, nam giới có quyền,… mình đánh phụ

nữ không thể đánh lại được

– Thái độ: tự tôn, coi thường phụ nữ (đối tượng cụ thể)

– Niềm tin: đánh là giáo dục, và giải quyết được vấn đề

và hành vi mong đợi

Chuẩn bị hành động để thay đổi

Hành động để thay đổi

Duy trì hành vi mới, giải tỏa các khó khăn

Các bước trong chuyển đổi hành vi

Vai trò của người truyền

thông giáo dục sức khỏe

Chưa nhận

thức được vấn

đề

Nhận thức được vấn đề và hành vi mong đợi

Chuẩn bị hành động để thay đổi

Hành động để thay đổi

Duy trì hành vi mới, giải tỏa các khó khăn

Hỗ trợ đối tượng đích:

Xác định vấn đề Xác định hành vi mong đợi Hành động cần làm, điều kiện để thực hiện hành động

Xác định các trở ngại khó khăn để duy trì hành vi mới

Thông điệp truyền thông là

gì?

• Thông điệp là một câu, một ngữ nhấn mạnh hành động cần thực hiện và kết quả/ lợi ích có được khi thực hiện hành động

• 03 thành tố chính của thông điệp:

– Ai (đối tượng đích)

– Làm gì? Hành động gì cần thực hiện

– Để đạt được điều gì?

Thông điệp truyền thông cần:

• Tác động và trở ngại

– Hạn chế được trở ngại thì hành vi mới được thiết lập, và thựchiện

• Tác động và thái độ, niềm tin

– Đàn ông phải chính trực, nam tính, Thông điệp “Là đàn ông

mình không bạo hành giới”

Kênh truyền thông

Nhóm lớn: 30 người trở lên

Kênh truyền thông

Gián tiếp qua truyền thông đại chúng

Truyền hình

Radio

Sách nhỏ, sổ tay

Báo in, tạp chí

Đặc điểm:

- Tác động đến một số đông

- Nhanh, tạo được

dư luận trong xã hội

- Không thể hỗ trợ được các bước 3- 4-5 trong quá

trình thay đổi hành vi

Kênh truyền thông

• Phá vỡ ranh giới của

truyền thông trực tiếp và gián tiếp:

• Điện thoại

• Hội nghị trực tuyến:

video conference, truyền hình trực tuyến có tương tác, tọa đàm online,

voice chat, skype etc.

Tổ chức truyền thông nhóm lớn

Nhóm lớn và nhóm nhỏ!

• Truyền thông với nhóm nào

là hiệu quả?

• Nhóm nhỏ, với khoảng 10-15 người, Vì:

– có cơ hội trao đổi thông tin,

hỗ trợ đối tượng thay đổihành vi

– các cá nhân đều có cơ hộichia sẻ và tham gia

– Người giáo dục viên/ hướngdẫn viên có thể quan tâm đếntừng cá nhân, khó khăn, ràocản, động lực của họ để hỗtrợ kịp thời

Nhóm lớn?

• Nhóm với hàng trăm người (100-200 người)

Tại sao lại truyền thông nhóm

hành giới trong thanh niên công nhân…

• Tiếp kiệm được thời gian,

để tổ chức truyền thông

Khó khăn của truyền thông nhóm lớn?

• Khó có thể tương tác với nhóm

đông đối tượng

• Dễ bị rơi vào tình trạng thuyết

trình một chiều, sự thành công

dựa vào hùng biện của cá nhân

• Khó có thể giúp đối tượng chủ

động động não suy nghĩ và thiết

Cách khắc phục các hạn chế

trong truyền thông nhóm lớn?

• Truyền thông tương tác – sân khấu hóa

• Tổ chức “nhóm nhỏ” trong “nhóm lớn” để thảo luận nhóm

và trình bày vấn đề chuyên sâu chọn các nhóm nhỏ trong nhóm lớn để tham gia hoạt động cụ thể, như hỏi đáp, trả lời nhanh, xử lý tình huống…

• Sử dụng các hình thức trò chơi tương tác: tăng cường hình thức trò chơi nhóm, các nhóm tham gia trò chơi vừa trao đổi, chia sẻ kiến thức vừa tạo hoạt động hấp dẫn cho

những người còn lại theo dõi hoạt động chung

• Tăng cường phần giao lưu, giải đáp thắc mắc cho đối

tượng: có các hoạt động, phần chơi hướng đến nhóm lớn

để các thành viên có thể tham gia chia sẻ kiến thức và vận động và nhận quà tặng, phần thưởng

• Xây dựng thông điệp

• Giải quyết tình huống

• Thi hùng biện

Đóng vai/ đóng kịch

• Chuẩn bị tình huống (có số tình huống bằng số lượng nhóm tham gia đóng vai), ví dụ các tình huống liên quan đến giải quyết một vấn đề sức khỏe sinh sản, tình dục Viết rõ yêu cầu đóng vai/ đóng kịch cần thể hiện được

• Chọn nhóm tham gia: từ 2-3 nhóm, không quá 4 nhóm số lượng người tham gia một nhóm phù hợp với số vai, nhân vật mà nhóm được yêu cầu,

có thể huy động nhiều hơn, nếu các bạn tham gia với vai trò đạo diễn, kịch bản, hậu cần…

• Yêu cầu các nhóm đóng vai để trình bày tình huống hoặc giải quyết tình huống

• Giám khảo chấm điểm (khung chấm điểm cụ thể):

– Khả năng diễn xuất

– Chủ đề và nội dung được yêu cầu

– Khả năng giải quyết vấn đề/ tình huống được yêu cầu

• Giám khảo, cố vấn: sẽ có trách nhiệm phân tích thêm về vấn đề có liên

quan đến chủ đề, được thể hiện trong đóng vai

Đóng vai/ đóng kịch

• Một số cách sử dụng đóng vai/ đóng kịch trong

truyền thông nhóm lớn

– Đóng vai để giải quyết một tình huống được nêu

(bằng kể chuyện/ tiểu phẩm kịch/ đoạn phim ngắn) ví dụ: đóng vai để giải quyết tình huống bạn gái bị bạn trai đánh trong phim tình huống theo một cách tích cực

– Đóng vai để nêu ra một vấn đề nóng liên quan đến

thanh niên công nhân có quan hệ tình dục trước hôn nhân (vấn đề yêu nhiều người, vấn đề có thai ngoài ý muốn và/ hoặc trách nhiệm nam giới trong tránh thai, tránh bệnh tật, trách nhiệm giải quyết thai ngoài ý

muốn …)

Lồng tiếng cho phim

• Chuẩn bị các đoạn phim có nội dung liên quan đến vấn đề (số lượngđoạn phim bằng số lượng nhóm tham gia lồng tiếng) hoặc 01 đoạnphim cho các nhóm cùng lồng tiếng (thời gian cho một đoạn phimkhông nên quá dài, chỉ 2-3 phút)

• Tổ chức nhóm tham gia hoạt động 2-3 nhóm, không nên nhiều hơn

4 nhóm vì nếu nhiều quá sẽ mất nhiều thời gian

• Cho các nhóm thời gian chuẩn bị (các nhóm có thể xem trước phim

1 lần và chuẩn bị lời thoại phân vai để lồng tiếng)

• Các nhóm thể hiện phần lồng tiếng

• Giám khảo và chấm điểm (khung điểm cụ thể):

– Kỹ năng: Lồng tiếng sát với khẩu hình, tiếng lồng tốt có âm điệu, cảm xúc

– Nội dung: lồng ghép nội dung được yêu cầu, đưa được vấn đề được yêu cầu vào trong tình huống thoại

Ví dụ lấy đoạn phim tình huống về bạo hành giới trong tình yêu – để đối tượng

lồng tiếng

Kể chuyện theo tranh/ ảnh

• Chuẩn bị các tranh, ảnh với một số lượng nhất định có thể từ 5-7 hình (có thể một bộ hình ảnh chung, hoặc một số bộ hình ảnh bằng

• Yêu cầu các nhóm lần lượt trình bày câu chuyện của mình

• Giám khảo và chấm điểm (khung điểm cụ thể):

– Nhóm có câu chuyện xúc tích, sát với hình ảnh

– Lồng ghép được nội dung được yêu cầu vào trong câu chuyện

– Kỹ năng kể chuyện hấp dẫn, có sử dụng nhiều người kể chuyện, có đối thoại trong câu chuyện

Xây dựng một câu chuyện với những hình ảnh dưới đây và kể câu chuyện

Hình ảnh chỉ là minh họa

Hình ảnh chỉ là minh họa

Hình ảnh chỉ là minh họa

Hình ảnh chỉ là minh họa

Hình ảnh chỉ là minh họa

vì mất nhiều thời gian và không gian

• Cho các nhóm giành quyền trả lời, chấm điểm phát quà cho các nhóm chơi

• Giám khảo/ cố vấn: Giải thích thêm về các câu trả lời, kiến thức có liên quan

• Yêu cầu đội thắng và các đội chơi giải thích về các chữ và mỗi liên

hệ giữa các chữ này, ý nghĩa của trò chơi có liên quan đến chủ đề đãchọn

Sờ đồ đoán tên đồ vật

• Chuẩn bị các đồ vật có liên quan đến một chủ

đề nào đó ví dụ chung sống trước hôn nhân,

có thai, tránh thai… cùng một số đồ vật khác

• Chuẩn bị túi hoặc hộp kín để bỏ đồ vật vào

• Mỗi đội chơi có 02 người, một người sờ đồ vật

và giải thích về đồ vật đó không được nói tên của đồ vật để đồng đội đoán và viết lên bảng

• Đội đoán được chính xác nhiều đồ vật là đội

chiến thắng

Xây dựng thông điệp

• Yêu cầu các nhóm thi viết, vẽ xây dựng thông điệp về một chủ đề cụ thể như: thanh niên và bạo hành giới trong tình yêu, tránh thai ngoài

ý muốn, trách nhiệm nam giới trong tình yêu, tình dục…

• Tổ chức các nhóm thi: từ 2-3 nhóm

• Chuẩn bị phương tiện cho nhóm xây dựng

thông điệp

Giải quyết tình huống

• Đưa ra tình huống và yêu cầu nhóm chuẩn bị

để đưa ra giải pháp cho tình huống đó

• Số lượng nhóm: 2-3 nhóm

• Hình thức giải quyết tình huống, có thể một người trả lời, nhưng cũng có thể nhóm cùng đóng vai/ kịch giải quyết tình huống

• Nhóm có thể được yêu cầu phân tích/ trình bày về cơ sở của cách thức giải quyết vấn đề đó

Xử lý tình huống

Thi hùng biện

• Chuẩn bị đề tài/ chủ đề để các nhóm đưa ra ý

kiến hùng biện của mình:

• Ví dụ vai trò nam thanh niên trong cuộc sống hiện đại, có liên quan đến tình yêu, tình dục, và gia

đình

• Chuẩn bị bảng kiểm để phân tích đánh giá phần hùng biện của các nhóm/ đội chơi

• Chuyên gia/ cố vấn chấm điểm và phân tích sâu

về tình huống hùng biện của mỗi nhóm/ đội chơi

Hùng biện

Lập kế hoạch một buổi truyền

• Tạo được sự hấp dẫn của chương trình

t buổi truyền thông nhóm lớn

Ví dụ chủ đề: bạo hành giới

trong cộng đồng lao động trẻ!

1 Nhận diện các hành vi bạo hành giới (kiến thức)

Mục tiêu: giúp đối tượng đích nhận diện được

các hành vi bạo hành trong mối quan hệ tình

yêu, gia đình của người lao động trẻ

Hỏi đáp

Ô chữ

2 Tác động của bạo hành với cá nhân, tập thể và

cộng đồng (kiến thức – thái độ)

Mục tiêu: giúp đối tượng đích xác định rõ các tác

động, hậu quả của bạo hành đối với bản thân

Ô chữ

Ghép tranh…

3 Xác định thái độ với bạo hành giới: thái độ của

với người bị bạo hành, người gây bạo hành,

người xung quanh (thái độ)

Mục tiêu: giúp đối tượng đích xác định rõ thái

độ cần có với mỗi đối tượng trước tình huống có

thể xảy ra bạo hành

Đóng vai

Lồng tiếng cho phim

Ví dụ chủ đề: bạo hành giới

trong cộng đồng lao động trẻ!

4 Nguyên nhân của bạo hành

Mục tiêu: giúp đối tượng đích tìm ra các

nguyên nhân của bạo hành giới – xác định

hành động cần làm để giảm bớt các nguyên

nhân này

Nặn tượng (qua việc dựng tượng bằng người đóng để thể hiện quan niệm xã hội, nhận thức bất bình đẳng giới

… dẫn đến tình trạng bạo hành)

5 Xác định các kỹ năng cần có để xử lý tình

huống có bạo hành giới

Mục tiêu: giúp đối tượng đích xác định được

các cách xử lý phù hợp để phòng tránh và hạn

chế nguy cơ bạo hành giới

Xử lý tình huống tương tác