Đai học tồng hợp Hà nộí... Giáo trình đại học... Một vài kinh nghiệm rút ra từ thời kỳ Mặt trận Việt Minh - Liên - Việt.. Một vài kinh nghiện rút ra từ thời kỳ Mật trận Việt Minh - Liên
Trang 1ĐẠI H Ợ C T Ò N G H Ợ P HÀ N Ộ I
T Ạ P C H Í K H O A H Ọ C N o 2 - 1993
N H Ậ N T H Ứ C VỀ HỆ T H Ố N G C H Í N H TRỊ
Ở N Ư Ớ C TA T Ừ 1945 Đ Ế N NAY
T R O N G S Ử HỌC HI ỆN ĐẠI
P H Ạ M X U Â N H Ằ N G +
C á c h mạng t h á n g T á m năm 1945 t h ắ n g l ợi , n h ư n g c u ộ c đ ấ u t ranh c á c h m ạ n g c ủa dân
t ộ c Viột Nam d ư ớ i s ự lãnh đ ạ o c ủ a Đ ả n g C ộ n g Sản vẵn t i ế p d i ễ n Đ â y c ũ n g c h í n h là c u ộ c
đ ấ u t ranh g iữ a hai hộ t h ố n g c h í n h trị đ ố i lập, tồn tại c ó l úc s o n g s o n g t rê n phạ m vi cả
n ư ớ c D ư ớ i n h ữ n g g ó c đ ộ và m ứ c đ ộ k há c nhau, c á c hệ t h ố n g c h í n h trị ấy và c á c b ộ p h ận
c ấu t h à n h hệ t h ố n g đã là đ ố i t ư ợ n g n g h i ê n c ứ u c ủa k h oa h ọ c xã hội , t r o n g đ ó c ó k h oa
h ọ c lịch sử.
D o hạn c h ế ve t h ờ i g i an, c h ú n g tôi c h ư a t hề s ư u t ầm đ ầ y đủ c á c ấn p h à m c h u y ê n khảo, c á c bài tạp chí đã đ ề c ậ p v ấ n đ ề này B ư ớ c đầ u c h ú n g t ôi t h ử khái q uá t tì nh hình
n g h i ê n c ứu về hộ t h ố n g c h í n h trị q u a c á c bài v i ế t đ ă n g t rên t ạp c h í N g h i ê n c ứ u l ịch s ử - một t ạp chi c ó uy tín và c ó vị trí t r o n g q uá trình phát t ri ền n ề n s ử h ọ c V i ệ t N a m h i ệ n đạỉ.
T u y nhiên c h ú n g tôi k h ô n g c ó t h am v ọ n g trình b ày đằ y đủ n h ữ n g v ấn đ ẽ t h u ộ c hệ
t h ổ n g chí nh trị dã đ ư ợ c g i ớ i n g h i ê n c ứ u l ịc h s ử nêu ra, mà chi t ập t r u n g khái q uá t nhãn
q u a n s ử học qua c á c vấn đề:
- Khái ni ệm "Hộ t h ố n g c h í n h trị" và c á c y ế u t ố nội hàm c ủa nó.
- C á c mối q u an hệ hệ t h ố n g t ro n g c ác hệ t h ố n g c h í n h trị c ủa V i ệ t N a m t ừ 1945 đ ế n nay.
- H ệ t h ố n g c h í n h trị N g ụ y q u y ỉ n Sài G ò n
1 Kh á i n i ệ m "Hệ t h ố n g c h í n h trị" và c á c y ế u tố nội h à m c ủ a nó
1.1 Thuật n g ữ "Hệ t h ố n g c h í n h trị" đả đ ư ợ c giải t h í c h t r o n g m ộ t s ố t ừ đ i ề n n ư ớ c
n g o à i và đi rợc đị nh nghĩ a t r o n g mộ t s ố tài l iệ u ở n ư ớ c ta T r o n g c u ố n T r i ế t h ọ c M á c -
L ê n i n ( c h ư ơ n g trình c a o c ấ p ) H ệ t h ố n g c h í n h trị đ ư ợ c h i ề u là " Tông t hề c á c t ò c h ứ c
c h í n h trị c ủ a xả h ộ i đ ư ợ c c h í n h t h ứ c t h ừ a n h ậ n VÊ mặ t p h á p l ý n h ầ m t h ự c h i ệ n q u y ề n l ự c
c h í n h trị cúa xã hội đó H ộ t h ố n g này b a o gồm: N h à n ư ớ c , c á c c h í n h đ ả n g , c á c n g h i ệ p
đ o à n và c ác tồ c h ứ c c h í n h trị k há c , t ro n g đ ó N h à n ư ớ c là y ế u t ố c ơ b ả n nhất" Khái
n i ệ m này t r ư ớ c hế t b a o hàm c á c t ồ c h ứ c c h í n h trị c ủa giai c ấ p c ă m q u y ề n , đ ồ n g t h ờ i cả
( + ) PTS Đai học tồng hợp Hà nộí
Trang 2n h ữ n g tồ c h ứ c c h í nh trị c ó xu h ư ớ n g chí nh trị đ ối lập ( k h ô n g h o ặ c c h ư a bị đặ t ngoài
v ò n g p h á p luật) N h ư t hế, hệ t h ố n g c hí nh trị ờ đây đ ư ợ c quan ni ệ m là hộ t h ố n g c h í n h trị
của xã hội.
Tại g i á o trình Luật N h à n ư ớ c , t h e o c h ún g tôi, lại c ó một định n g hĩ a d ư ờ n g n h ư là
h ẹ p hcyn đị nh nghĩ a dẫ n t rên vì nó chỉ là HHỘ t h ổ n g cá c tfi c h ứ c mà t h ô n g qua đó g i a i c ấ p
t h ố n g trị t h ự c hi ệ n q u y ề n l ực chí nh trị t ro ng xã hội" B ằn g v à o n h ữ n g m ệ n h đ e c ủ a
đị nh ng hĩ a ta t hấy n h ữ n g t ò c h ứ c chí nh trị xã hội nà o là p h ư ơ n g tiện đ ề gi ai c ấ p t h ố n g trị
t h ự c thi q u y ề n l ự c t h ố n g trị m ới t h u ộ c hệ t h ố n g c hí nh trị, c ỏn n h ữ n g t ô c h ứ c c h í n h trị xã hội n à o c ó xu h ư ớ n g chí nh trị dị biệt h o ặ c đổi kháng tuy t ồn tại h ợ p h i ế n n h ư n g vẫn
k h ô n g t h u ộ c hệ t h ố n g c h í n h trị N h ư vậy, t h e o định nghĩa trên khái n i ệ m "Hệ t h ố n g c h í nh trị" d ù n g đề chi hệ t h ố n g c h í nh trị của giai c a p c ăm q u yề n c h ứ k h ô n g p hà i c ủa xã hội c ó
gi ai c a p C ũ n g c ó t hè c ó n g ư ờ i hi èu rằng s ự tồn tại h ợ p hiến của c á c xu h ư ớ n g c h í n h trị
đ ố i lập c ũ n g là c h ổ b i ề u thị q u yề n l ực chí nh trị c ủa giai c a p t h ố n g trị C h o dù là n h ư vậy, thì s ự hi ệ n d i ệ n h ợ p hi ế n c ủa cá c xu h ư ớ n g chí nh trị ấy k hô n g phải nảy s in h từ ý t h ứ c chủ q u a n c ủa gi ai c ấ p t h ố n g trị mà do tình t hế chí nh trị của xả hội quy đị nh T í n h h ợ p
h i ế n c ủ a c á c xu h ư ớ n g c h ín h trị đ ối lập là b i ê u thị the ứ n g xử c h í nh trị c ủ a t o à n b ộ hộ
t h ố n g c h í n h trị c ủa xã hội c h ứ khô ng phải chi là bi ều hiện quy ề n uy c h í n h trị c ủ a g i a i c ấ p
c ă m q u y ê n X é t c h o c ù n g k h ô n g mộ t giai c ấ p t h ố n g trị n à o m u ố n c hi a xẻ q u y ề n Ịực v ớ i
gi ai c ấ p đ ối đị ch khác.
1.2 T r o n g s ử h ọ c Vi ệ t N a m h i ệ n đại vấn đe khái niệm "Hệ t h ố n g c h í n h trị", c á c y ế u
t ố nội hàm của nó, c á c mối quan hệ hệ t h ố n g của cá c b ộ phàn c ấ u t h à nh vẳji c h ư a
đ ư ợ c q u a n tâm t h ỏa đá ng , đ ặ c biệt là t h ự c tại lịch s ử xã hội Vi ệ t N a m từ 1945 đ ế n nay
v ớ i t ư c á c h là c á e hệ t h ố n g chí nh trị vẫn c h ư a t rờ t hành đ ố i t ư ợ n g n g h i ê n c ứ u c ó quy
mô T u y vậy, vă n đề N h à n ư ớ c , c á c tồ c h ứ c chí nh trị, xả hội sau nă m 1945 đã đ ư ợ c đề
c ậ p qua một s ố bài vi ết đ ă n g trên tạp c hí N g h iê n c ứu lịch s ử v ớ i mộ t tỷ lộ k h i c m t ốn ( 1 , 5 % ) s o v ớ i t ồ n g s ố c á c bài nghi ên cứ u T r o n g s ố n h ữ n g bài n g hi ê n c ứ u về m ả n g này c ó
n h ữ n g bài đ ề c ậ p đ ế n c á c y ế u tố t ạo t hành hệ t h ố n g chí nh trị ( n h ư đã n ê u ờ m ụ c 1.1.)»
n h ư n g ki ế n giải d ư ớ i g ó c độ "hệ c h uy ê n chính".
1.3 N ề n c h u y ê n c h í n h sau c ách mạng t há ng Tá m 1945 đả đ ư ợ c n h i eu nhà s ử h ọ c
n g h i ê n c ứ u d ư ớ i n h i ều g ó c độ khác nhau C ó n h ữ n g tác giả đ ề c ậ p đ ế n v ấn đê c ủ n g c ố ,
h ả o v ệ c h í n h quyỀn h o ặ c quá trình hình t hành và phát triền của N h à n ư ớ c C ò n "Hệ
c h u y ê n chính" c ủa xă hội Vi ệ t Na m t ừ sau 1945 c h ún g ta thấy m ớ i c ó Vả n T ạ o lý g i ả i đ ế n kểt c ấu hệ t h ố n g và t ính chất c ủa hệ t h ố n g qua t ừ ng thời kỳ lịch s ử ( 4)
N hâ n dị p 20 năm n ư ớ c Vi ệ t Na m dân chủ c ộ n g hòa, Văn T ạ o dã nhìn lại quá trình xây d ự n g và phát triền c ủa Nhà n ư ớ c C á c h mạng Ỏ n g c oi quá trình ấy là quá t rì nh xây
d ự n g hệ c h u y ê n c h í n h dân chủ nhân dân và hộ c h uy c n c hí nh này h o à n t oà n g i ố n g hệ
c h u y ê n chí nh v ô sản, n h ư n g đ ư ờ n g lối tồ c h ứ c và phát trièn của nó n h ư đ ư ờ n g l ối q uă n
c h ún g , nguy ên t ắc dân chủ tập trung, quan hệ gi ữa cá c l ực l ư ợ n g chi đ ạ o và c á c dây
c h u y ồ n , đ ò n bảy thì ho à n t o àn g i ố n g hộ c h uy ê n chí nh vô sản T h e o t ác g i ả, "Hệ c h u y ê n
c h í nh dân chủ nhân dân V i ệ t Na m ha o gồm:
- Đ ả n g của giai c ấ p c ô n g nhân.
- B ộ máy c h ín h q u y ề n g ồ m Q u ố c hội, chí nh phủ, H Đ N D , U B H C c á c c a p, q u â n độ i,
c ô n g an .
- C ô n g đ oà n.
- N ô n g hội.
Trang 3- T h a n h niên"
C ò n t ồ c h ứ c p h ụ nử, t h e o ô n g chi tham gia hộ c h uy ê n c h ín h t ro ng t h ờ i kỳ k há n g
c h i ế n c h ố n g P há p , s au đ ó phụ nữ l ao đ ộ n g t ham gia hệ c h uy ê n c h í nh qua c á c t ồ c h ứ c
quă n c h ú n g n hư C ô n g đ o à n , H ợ p tác xả, Th anh ni ên ( \
X é t t h e o khái n i ệ m "Hệ t h ố n g chí nh trị” thì kết cấu hộ c h u y ê n chí nh nói t rên là bộ phận chủ y ếu c ủ a hệ t h ổ n g chí nh trị t h e o khái ni ệm rộng và đ ồ n g nhất v ớ i hệ t h ổ n g c h ín h trị t h e o khái niộm hẹ p
T i ế p t ục n g h i ê n c ứ u về N h à n ư ớ c cách m ạ n g Vi ệt Na m v ớ i c h i ề u dài t h ờ i g i an 40 nảm tồn tại và ph át t ri ền, Vă n T ạ o đã đe xuất: "Nói đ ế n Nh à n ư ớ c kiều m ới c ủa giai c ấ p
v ô sản thì k h ô n g t he chi nói đ ế n b ộ máy c hí nh q u yề n c á c c ấ p, mà phải kẽ đ ế n cả m ộ t hệ
t h ố n g c h u y ê n c h í n h c ủ a nó gọi tắt là c hu yê n chí nh vô sản, ba o g ô m c ơ c ấ u c h í n h q u y ề n ,
Đ ả n g lãnh đ ạ o và c á c đ o à n thè qu ăn chúng" D ự a và o n h ữ n g n hi ệ m vụ c h i ế n l ư ợ c d o
c á c h m ạ n g ờ mỗi t h ờ i kỳ lịch s ử cụ thè đặt ra, V ầ n T ạ o g ọi N h à n ư ớ c dân c h ủ n hâ n dâ n giai đ o ạ n 1945 - 1 954 là nền c h u y ê n c hí nh cách m ạ n g của giai c ấ p v ô sản và n ô n g dâ n ( 10);
ỏr giai đ o ạ n 1954 - 1975 ve hình t h ứ c vẫn là Nh à n ư ớ c dân chủ nhân dân, n h ư n g v ề nội
d u n g là làm n hi ệ m vụ lịch s ử c ủa c huy ê n c hí nh v ô sản C ò n ở giai đo ạ n 1975 đ ế n nay
N h à n ư ớ c X H C N t h ự c hiện c h ứ c năng c h u y ê n chí nh vô sản
Đ i ề u đ á n g l ưu ý ờ đâ y là tác giả quan ni ệ m Nhà n ư ớ c vô sản là t oàn bộ hệ t h ố n g
c h u y ê n c h í n h v ô s ản v ớ i c á c y ế u tố hệ t h ố n g là: c ơ c ấu c hí nh q u y c n ( c á c c ơ qu an lập phá p, c á c c ơ qua n hà nh pháp, c á c c ơ quan t ư p h á p ) , Đ ả n g lảnh đ ạ o ( Đ ả n g c ộ n g s ả n ) , c á c
đ o à n thề quàn c h ú n g ( c ô n g đ o à n , n ô n g hội hay h ợ p tác xá và Đ o à n thanh n i ê n )
1.4 T r o n g s ố n h ữ n g hài n g h i ê n c ứ u vẽ thè c h ế Nhà n ư ớ c Cá c h m ạ n g V i ệ t N a m đ ă n g trên tạp c h í N g h i ê n c ứ u lịch s ử, thì n h ữ n g bài của Vă n T ạ o bàn sâu r ộng h ơ n cả về hệ
t h ố n g c h u y ê n c h í n h M ặ c dù mối liên hệ của Mặt trận dân t ộ c t h ố n g nhất v ớ i hệ c h u y ê n
c h í nh c ũ n g đã đ ư ợ c tác giả xá c định, n h ư n g chi ờ m ứ c độ "Là c h ỗ d ự a c ủ a nhà n ư ớ c
c h u y ê n chính" ^ là "phạm trù c á c h mạng v ô sản" c h ứ c h ư a t hấy tác giả c o i Mặ t trận
là mộ t y ế u t ố tham g i a hộ c h u y ê n chí nh dân chủ nhân dân, h o ặ c hệ c h u y ê n c h í n h v ô sản,
dù là t r on g một bài v i ết của mình tác giả nhận đị nh rằng c ó lúc Mặt trận t h ự c hi ệ n c h ứ c
nă ng c h í nh q uy ề n, h ơ n n ữa lại đ ó n g vai trò kiện t oà n và phát triền c á c t ồ c h ứ c t iền t hân
c ủa hệ c h u y ê n c h í n h dâ n chủ nhân dân.
1.5 B ê n c ạnh q u a n đi ề m c oi nhà n ư ớ c của giai c ấ p v ô sản là hệ t h ố n g c h u y ê n c hí nh
vô sản, lại c ỏ quan đ i ề m c o i "nhà ni rớc chi là một bộ phận t ro ng t o àn bộ hệ t h ố n g c h í nh
trị ờ nir(Vc ta, mà t r o n g hộ t h ố n g đ ó Đ ả n g là t ồ c h ứ c lãnh đ ạ o c a o nhất" ^ K
Đư tr ng n hi ê n , cả hai quan đ i ề m đ ẽ u s ử d ụ n g thuật n g ữ N h à n ư ớ c d ù n g đ ê chi N h à
n ư ớ c c ách mạ ng c ủ a ỉa t ừ 1945 đ ế n nay, n h ư n g một bê n hiẾu nhà n ư ớ c t h e o ng hĩ a r ộn g ( t o à n hộ hộ c h u y ê n c h í nh, c ó n ê u rỏ c á c y ế u t ố c ấu t h àn h) , c ò n một bôn q u a n ni ệ n nhà
n ư ớ c t h e o nghĩa h ẹ p ( là mộ t bộ phận của hệ t h ố n g c hí nh trị) Kết quả là c ó hai khái ni ệ m
nhà n ư ớ c
1.6 T r ê n c ơ s ờ n h ữ n g đi ê u đã khảo sát đ ư ợ c , c h ún g tôi c ó một vài suy n ghĩ sau:
- Có nê n đ o n g nhất nội hàm khái niệm "Nhà n ư ớ c v ô sản" ( dù là nhà n ư ớ c ki è u m ớ i )
v ớ i nội hà m khái n i ệ m "hệ c h u y ê n c hí nh vô sản" hay k hô n g ?
- Hộ t h ố n g c h í n h trị khi t r ờ thành đ ố i t ư ợ n g n ghi ê n c ứ u c ủa s ử h ọ c ( t ứ c t r ở thành
ph ạ m trù s ử h ọ c ) thì khái ni ệ m của nó phải đ ư ợ c xác định C ơ s ờ đè xá c đị n h khái n i ệm này là một t h ự c tại l ịch s ử của một xã hội cụ thề tồn tại khách q ua n c ó tư c á c h là một hệ
t h ố n g c h í n h trị x ã h ộ i
Trang 4- C ó hộ t h ổ n g c h í n h trị c ủ a g i ai c ấ p c ầ m q u y ề n , c ó the c o i H ệ c h u y ê n c hí nh của giai
c ấ p c â m q u y ề n là hộ t h ố n g c h í n h trị c ủa nó và là mộ t h ộ phận của H ộ t h ố n g c h í n h trị cùa
mộ t xả hộ i cụ t he t r o n g m ộ t gi ai đ o ạ n lịch s ử cụ t hề , t r o n g d ó hộ c h u y c n c hí nh là u ộ t h ộ
p h ậ n v ừ a m a n g tí nh c h ấ t q uy đ ị nh t ạ o ra n h ữ n g y ế u t ố c ẵu thành hộ t h ố n g c hí nh trị c ủa
xả h ội , v ừ a m a n g t ính q u y ế t đ ị n h s ự t ồn tại và phát t ri ền của bản thân n ó c ũ n g như c ủa
t o à n b ộ hộ t h ố n g c h í n h trị c ủ a xã hội BcVi lẽ, nề n c h u y ê n c hí nh c ủa gi ai c ấ p cầm q u y c n
t r o n g xã hộ i c ó g i ai c ấ p l u ôn p h á i t ồn tại t r o n g t h ế ứ n g x ử c h í n h trị v ớ i n h ữ n g xu h ư ứ n g
c h í n h trị k há c b i ệt và đ ố i lập khá c , mộ t khi n h ữ n g xu h ư ớ n g đ ó đ ư ợ c h i ệ n di ện hợp hi ến
T h ế ứ n g x ử c h í n h trị ờ đ â y là s ự qui tụ c á c m ố i q ua n hộ hệ t h ố n g c ùa c á c b ộ p hi n , c á c
y ế u t ố c ấ u t h à n h hộ t h ố n g c h í n h trị c ủ a xã hội.
T h ế ứ n g x ử c h í n h t rị t r o n g mộ t hộ t h ố n g c h í n h trị của một xâ hội cụ the s ẻ Um nảy
s i n h n h ữ n g n h ân t ố h o ặ c t h ú c đ ầy s ự vận đ ộ n g đi l ên c ủa hệ t h ố n g , h o ặ c dăn làm tan rã
h ệ t h ố n g N ế u t h ừ a nhậ n hộ t h ố n g c h í n h trị t h e o c á c h hiều trên thì t ro n g nghi cn c r u lịch
s ử t r ư ớ c h ế t p hả i x á c đ ị n h đ ư ợ c y ế u t ố c ẵ u t hà nh c ủ a nó Vì đây là t iề n đc xem xèt đ i c u
q u a n t r ọ n g n h ất - m ố i q u a n hộ h ệ t h ố n g , mà suy c h o c ù n g mối qua n hộ này chi phối đ ế n
m ọ i p h ư ơ n g s á ch g i ữ ha y g i à n h c h í n h q u y ề n , n ơ i b i ều thị quy ề n l ự c c ủa giai cấp c h i ế n
t h ắ n g ha y m u ố n c h i ế n t hắ ng
2 C á c m ố i q u a n hệ hệ t h ố n g t r o n g hệ t h ố n g c h í n h trị
c ủ a V ỉ ệ t N a m t ừ s a u 1945
2 1 T h e o c á c h hi ều p h ò q u át thì hệ t h ố n g c h í n h trị c ủa xã hội b a o g ồ m n h ử n g y ế u t ố sau:
- N h à n ư ớ c
- C á c c h í n h đ ản g
- C á c tồ c h ứ c xã hội
T r o n g hệ t h ố n g c h í n h trị c ủa xã hội V i ệ t N a m t ừ sau 1945 vai trò của Đ ả n g C ( n g sản
V i ệ t N a m nồi bật v ớ i t ư c á c h là đ ả n g c ă m q u y ề n T r o n g nhó m "các c h í n h đảng' n go à i
Đ ả n g c ộ n g sản ra, c ó t h ờ i kỳ c ò n c ó một s ố c h í n h đ ản g khá c n hư Đ á n g D â n chủ, Đ ì n g X ả
h ỏ i T r o n g n h ó m "các t ô c h ứ c xã h ộ i ” c ó c á c đ o à n thè của c á c t ăng l ớ p xã hội, của c á c
n g h ề n g h i ệ p , c ủ a c á c g i ớ i và c á c t ôn g i á o N g o à i t ư c á c h đ ộ c lập t on tại, c á c to c i ứ c xã hội này c ù n g v ớ i c á c c h í n h đ ả n g k h ác ( na y chi c ò n lả Đ ả n g C ộ n g sản V i ệ t N a m ) tạc t h ành
Mặ t trận dâ n t ộ c t h ố n g nhất nay là Mặt trân T ồ q u ố c V i ệ t Nam.
2.2 T r o n g s ử h ọ c V i ệ t N a m h i ện đại, v i ệ c n g h i ê n c ứu c á c y ế u t ố trên t r o i g một
c h í n h t he q u ả là c h ư a đ ư ợ c s âu r ộ ng , tình hình n g h i c n c ứ u ấy c ủ n g d ư ợ c phản á ì h qua
t ạp c h í N g h i ê n c ứ u l ịch s ử ( N C L S ) T h ư ờ n g là g i ớ i s ử h ọ c qua n t âm đ ế n t ừ n g b ( p h ận ,
l ừ n g t h ành t ố mộ t c á c h r i ê n g rẽ, m ặc dù c ố đ e c ậ p đ ế n mố i l iên hộ này hay mối i ê n hộ
k há c c ũ n g là n h ằ m k h ẳ n g đ ị nh vai trò ( c ư bản là t íc h c ự c ) của n ó t r o n g t iế n trình c á c h
m ạ n g c ủ a dân t ộ c Đ i ề u d ễ t h ấy là, n gh i ên c ứ u về Đ ả n g , về Nhà n ư ớ c C á c h mạng, về mặt (rận , v ề c ô n g đ o à n , t h a n h n i ê n , phụ nữ t h ư ở n g đ ư ợ c đầy mạnh v à o n h ữ n g dị p ký niộm.
Đ ả n g C ộ n g sản V i ệ t N a m v ớ i t ư c á c h là l ự c l ư ợ n g lãnh đ ạ o dã đ ư ợ c đe c ậ f t r o n g
n h i ề u c ô n g t rì nh n g h i ê n c ứ u về Đ ả n g N h ư n g m ố i q u an hệ của Đ ả n g C ộ n g sản Vi ít N a m
v ớ i c á c y ế u t ổ c ấ u t h à n h hệ t h ố n g c h í n h trị m ớ i d ừ n g ở m ứ c độ x cm xét rất khái q i á t
2 3 T r o n g c á c c h u y ê n khả o , c á c bài t ạp chí n g h i ê n c ứ u về N h à n ư ớ c Cách m ạ i g V i ệ t
N a m , đ i e u t h ổ n g nhất d ễ nhậ n t hấy là về t h ờ i đ i ẽ m ra d ờ i (2 - 9 - 1 94 5) , ve hoạt d í n g xây
Trang 5d ự n g v à c ủ n g c ố c h í n h q u y ề n t rê n c á c p h ư ơ n g d i ệ n tồ c h ứ c b ộ máy, xây d ự n g p h á p luật ( t ừ ban h à n h c á c s ắ c luậ* t ớ i t h ô n g qu a h i ế n p h á p đă u t i ê n v à o 1 9 4 6 )
Đi tìm c ội ngufin của nền c h u y ê n c h í n h c á c h m ạn g, c ó t ác g iả c h o r ằ n g n h ữ n g tồ
c h ứ c t i ẽ n t h â n c ủa nó dã xuất h i ệ n t ừ năm 1930 T r ư ớ c h ế t ỉà Đ ả n g c ủ a g i a i c ấ p c ô n g
n h â n đ ư ợ c t h àn h lập, rồi đ ế n c ơ c ẩ u c h ín h q u y ề n tuy c h ư a xuẫt h i ệ n , n h ư n g c ô n g cụ b ạ o
l ự c c ủa n ó là tò c h ứ c q u â n s ự đã ra đ ờ i n h ư t ự vệ đỏ , rồi t ự v ệ c ứ u q u ố c C á c t ồ c h ứ c
q u ă n c h ú n g n h ư C ô n g hội, N ô n g hộ i, T h a n h n i ên, Phụ n ữ, Mặ t trận dâ n t ộ c t h ố n g nhấ t
c ũ n g x uấ t hi ện (16), ủ y ban Mạt trận Vi ệt M in h c á c c ấ p đã làm n h i ệ m vụ c h í n h q u y ề n
h o ặ c bí mậ t, h o ặ c bán c ô n g khai và t ồn tại s o n g s o n g v ớ i c h í n h q u y ề n đ ị c h t r ư ớ c n g à y
k h ở i n gh ĩ a t h á n g T á m
N h ì n c h u n g c á c bài n g h i ê n c ứ u về Nh à n ư ớ c c hủ y ế u m ớ i d ừ n g ở m ứ c đ ộ m i ê u tả
qu á trình hì nh t hành, phát triền, p hâ n t í c h n h i ệ m vụ, c h ứ c n ă n g c ủ a n ó t r o n g t ừ n g g i a i
đ o ạ n lịch s ử , t ồ n g kết kết quả ho ạt đ ộ n g trên m ột s ố p h ư ơ n g d i ệ n H i ệ n tại, t r o n g s ử
h ọ c c h ư a x uẵ t hi ện bài k hả o c ứ u về nhà n ư ớ c n h ư là m ột c h ế đ ị n h c ơ bản c ủ a h ệ t h ố n g
c h í n h trị c ó Đ ả n g C ộ n g sản lảnh đ ạ o T h ự c t rạ ng m ố i q u a n hệ c ủ a N h à n ư ớ c v ớ i Đ ả n g
d ư ờ n g n h ư c h ư a đ ư ợ c làm s á n g tỏ.
2.4 T r o n g lịch s ử Cá c h m ạ n g n ư ớ c ta, Mặ t trận là một t ồ c h ứ c xả hội đ ặ c b i ệ t - n ơ i qui tụ, b i ê u t r ư n g ý c h í đ o à n kết dâ n t ộc, n ơ i t ập h ợ p s ứ c m ạ n h c ủ a đ ô n g đ ả o c á c g i a i
t ầ ng xã hội: c ô n g nhân, n ô ng dân, bi nh lính, trí t h ứ c , t ư sản, tín đ ồ y êu n ư ớ c c ủ a c á c g i á o phá i t r o n g c u ộ c đấ u tranh giải p h ó n g dân t ộ c vì đ ộ c lập, t ự d o và h ạ n h p h ú c c ủa t o à n dân.
N h ậ n t h ứ c về vai trò c ủa Mặ t trận; quá trình thề n g h i ệ m xây d ự n g Mặ t t rận, s ự h o ạ t
đ ộ n g của Mặt trận đã là đố i t ư ợ n g n g hi ê n c ứ u c ủa g i ớ i s ử h ọ c T r o n g đ ó M ặ t t rận V i ệ t
M i n h đ ư ợ c n g h i ê n c ứ u t rên n h i è u p h ư ơ n g d i ệ n
Đ i ẽ u t h ố n g nhấ t t ro n g g i ớ i n g h i ê n c ứ u là k h ẳ n g đ ị n h vai trò c ủ a Mặ t trận V i ệ t M i n h
t r o n g quá trì nh vận đ ộ n g t i ế n t ờ i T ồ n g k h ởi n g h ĩ a t h á n g T á m T u y vậy, c ố hai ý k i ế n k h á c
n ha u V? M ặt trận Vi ệ t M i n h là m ột t ồ c h ứ c xâ hộ i c ó c ơ c ấ u tfi c h ứ c xả h ộ i h o à n t h i ệ n nhấ t , chặt c h ẽ nhất t ừ t rung ưcrng t ớ i c á c đị a p h ư ơ n g và t h í c h h ợ p v ớ i m ọ i l ứ a t u ồ i, m ọ i
t h à nh p hầ n xã hội" ( ì 9 \ Mộ t ý ki ến k há c đ á n h gi á vai trò Mặ t trận V i ệ t M i n h v ừ a là m ộ t
hì nh t h ứ c c ủa Mặt trận dân t ộ c t h ố n g nhất, v ừ a là m ộ t tô c h ứ c t i ề n t h â n nh à n ư ớ c , lại
v ừ a là m ột t ồ c h ứ c c h í n h trị c ó vai t rò tô c h ứ c l ảnh đ ạ o c u ộ c T ồ n g k h ở i n g h ĩ a t h á n g T á m
năm 1945 ( 2i)\
N h ư n g đ ỏ là n h ữ n g đánh g i á về Mặt trận t h ờ i kỳ t r ư ớ c 1945 Mặ t trận V i ệ t M i n h sau
1945, rồi Mật trận L i ê n - V i ệ t , s a u n ữ a là Mặ t trận tồ q u ố c c h ư a đ ư ợ c n g h i ê n c ứ u nhiỄu
Đ ã c ó n h ữ n g bài đ ẽ c ậ p c á c kinh n g h i ệ m rút ra t ừ t h ờ i kỳ M ặ t t rận V i ệ t M i n h - L i ê n V i ệ t
(2 Ì \ n h ư n g vẫn v ắng b ó n g c á c bài n g h i ê n c ứ u , t r o n g đ ó b ê n c ạ n h n h ữ n g t h à n h t ự u c ò n
căn c hì ra n h ữ n g hạn c h ế , n h ử n g n hâ n tố l àm c h o M ặ t ĩ r ậ n h o ạ t d ộ n g m a n g t í n h hì nh
t h ứ c , đả c b i ệ t là căn n g h i ê n c ứ u v ề Mặt trận T ồ q u ố c t ừ 1975 đ ế n nay.
T ạ p c h í N C L S đả c ô n g b ố n h ữ n g bài v i ết VÊ t h a n h n i ê n (22\ VẾ ph ụ n ữ (23\ n h ữ n g
bài v i ế t đ ó c ũ n g m ớ i g i ớ i hạn t r o n g k h u ô n k h ồ g i ớ i t h i ệ u m ộ t c h ặ n g đ ư ờ n g đ ấ u t ra n h c ủ a
p h o n g t rà o t h an h n i ên , p h o n g t rào phụ nữ.
2 5 H i ệ p đị nh G i ơ n e v ơ năm 1954 đ ư ợ c ký kết Đ â y c ũ n g là m ố c m ớ i đ á n h d ấ u c u ộ c
đ ấu t ra nh g i a n kh ồ c ủa nhân d â n c ả n ư ớ c và n h â n dâ n m i ề n N a m nó i r i ê n g t r o n g s ự
n g h i ệ p giải p h ó n g d ân t ộ c L ự c l ư ợ n g y ê u n ư ớ c m i ẽ n N a m lại m ột lân n ữ a đ ư ợ c t ậ p h ợ p
t r o n g Mặt trận dân t ộ c giải Itiiền N a m Vi ệt N a m đẽ làm n h i ệ m vụ c ứ u n ư ớ c C á c l ự c
Trang 6l ư ợ n g lảnh đ ạ o C ác h m ạ ng mi ền N a m đã đ ư ợ c c ác nhà s ử h ọ c n g h i ê n c ứ u d ư ớ i g òc đ ộ khác nhau.
N g u y ễ n Bì nh Minh đả nhìn nhặn Mặt trận dân t ộc giải p h ó n g miồn N a m ( M T
D T G P M N ) v ớ i t ư c á c h là ngợn c ờ đại đ o à n kết dân tộ c, là khối l i ê n minh c ủa tất cà c á c
t ăng l ớ p , giai c ấ p , đ ả n g phái, đ oà n the, t ôn g i áo , dân t ộ c và mọi t ậ p đ oà n , cá n h ân c ù n g
c h u n g ý c h í đ á n h đfi á ch t h ố n g trị của đ ế q u ố c Mỹ và bè lũ tay sai \
N g u y ễ n H o à i lại x e m xét M T D T G P M N n hư là tồ c h ứ c tiẽn thân của c h í n h quy ẽ n
c á c h mạ ng T á c giả viết: "Sau tám nầm r ư ở i ( t ừ 12-1960 đ ế n 6 - 1 9 6 9 ) M T D T C Ì P M N đã c ó
t he c h u y ề n g i a o t o àn b ộ c h ứ c nă ng c ủa c h í n h q uy ền cách mạ ng ( đ ố i nội c ù n g nhir đ ổ i
n go ạ i .) c h o một c ơ c ẫu tồ c h ứ c ho à n c hỉ nh có hệ t h ố n g t ừ T r u n g ư ư n g đ ê n c ác địa phưcrng: Ch í n h phủ c á c h mạ ng lâm t h ờ i C ộ n g hòa mi ền Nam V i ệt Nam'' (25).
Q u a n ni ệm t ư ơ n g t ự c ó thề tìm thấy t ro n g hài viết của Văn T ạ o , s o n g ô n g c ò n nhấ n
mạ nh, về đại thè b ộ máy c h ính q uy ề n c á c h mạ ng ờ miền Na m đ ư ợ c co i n hư là một bộ
p h ận đ ặ c bi ệt c ủa Nh à n ư ớ c c á c h m ạ ng V i ệt Nam d ư ớ i s ự lãnh đ ạ o c h u n g c ủ a Đ ả n g
C ộ n g sản Vi ệt Na m
Tu y vậy, t h ự c t rạng mố i qua n hệ của bộ máy này v ớ i t oà n b ộ hệ t h ô n g c h ính trị,
t r ư ớ c hế t là vớ i Đ ả n g C ộ n g sản V i ệt N am , vớ i c hí nh phủ Vi ệt N a m dân chủ c ộ n g hòa
đ ư ợ c b i ều h i ện cụ thè n h ư t h ế nà o, d ư ờ n g n h ư c h ư a đ ư ợ c s ử h ọc t ồ n g k c i và đ á n h giá.
3 Hệ t h ố n g c h í n h trị N g ụ y q u y ề n Sà i G ò n
3.1 V ớ i âm m ư u xâm c h i ế m Vi ệt N a m t rờ lại, ngay từ đầu 1945 t h ự c dân P há p đã
d ự n g lên mộ t c h í nh phủ bù nhìn đề rồi đ ế n t háng 7 năm 1954 phả i n hi e u lăn thay đoi nội
c á c Mỹ hất c ẳ n g Phá p ờ m iề n Na m ngay từ 6 - 1 9 5 4 khỉ c h ú n g c h u ẫ n bị đ ư a N g ô Đ ì n h
D i ệ m lên nám c h í n h quy ền.
T h ề c h ế ngụy q uy ề n Sài G ò n đ ư ợ c nhi ều nhà s ử h ọc qua n t âm N g u y ễ n C ô n g Bì nh
v ớ i v i ệ c tìm hi ều "bản c h ấ t c h ế đ ộ đ ộ c tài, phát xít, gia đình trị N g ô Đ ì n h D i ệ m \ Bản
c hất giai c ấ p của c h í nh q uy ề n N g ô Đ ì n h D i ệ m , ng uồ n g ố c và ho àn cả nh ra đ ờ i c ủ a c hí nh
q u y ê n này, c ũ n g n h ư c ơ scV giai c ấ p của nó đ ư ợ c phá c họa q ua c á c bài viết c ủa C a o Vă n
L ư ợ n g và Q u ỳ n h C ư (28) Đ ặ c biệt, vấn đề s ử dụ n g g i á o hội t hi ên c h ú a g i á o n hư một y ế u
t ổ c h í n h trị t ro n g ncn c hí nh trị M ỹ - D i ệ m đả đ ư ợ c C a o Văn L ư ợ n g khai thác (29) T h ự c
c hất của ccr c ấu c h í n h q uy ề n i h ự c dân mới ờ miền Nam và n h ữ n g mâu t huẫn nội b ộ ngụy
q u y ề n Sài G ò n c ũ n g đ ư ợ c c á c nhà s ử họ c c hú ý ( ° \
3.2 C ó thề nói rằng đ ây là một hệ t h ố n g chí nh trị đố i kháng v ớ ỉ hộ t h ố n g c h í n h trị
C á c h m ạ ng t ro n g xã hội V i ệ t Na m hiện đại C ố lẽ c ũ n g nên xcm xét một diồu là t ro n g một
c ộ n g đ ồ n g dân t ộ c xuất h i ện s ự đấu tranh của hai xu thế c hí nh trị d ố i lập thì s ự t ồn tại của hộ t h ố n g c h í nh trị này là n gu yê n nhân b u ộ c hệ t h ố n g c h ính trị đố i lập kia phải c ố
n h ữ n g đối s ác h t hí ch ứ ng t ro ng s uốt quá trình đấu tranh l oại t rừ nhau, mà phần t hắ ng
t h u ộ c vê bê n biết t ạ o ra, bi ết s ử dụ n g n h ữ n g tình t h ế chí nh trị t h uậ n lợi Nhir vậy, s ự
h iệ n d i ện của hệ t h ố n g c hí nh trị đố i kháng này khôìig the k hô ng t ác độ ng , t r ư ớ c hết đ ế n
c á c m ố i q ua n hộ nội tại của bản thân hệ t h ố n g chí nh trị đối k há ng kia D o đó, v i ệ c n g hi ê n
c ứ u t hề c h ế c h í n h q u y ẽ n Ng ụ y Sài G ò n là tìm hiều mặt đố i lập c h í n h trị đá t ừ n g chi p h ố i
đ ế n tò c h ứ c mô hình c ũ n g n hư đ ế n cả quá trình vận đ ộ n g c ủa H ệ t h ố n g c hí nh trị c á c h mạng.
T h ử p h ác h ọ a m ộ t vài s u y ng hi
Tu y c h ư a lấy hệ t h ố n g c h í nh trị của xã hội Vi ệt Nam từ 1945 đ ế n nay làm đ ố i t ư ợ n g
Trang 7n ghi ê n c ứ u lịch s ử , n h ư n g qua t ạp c hí NCLS c h ú n g ta thấy c ác nhà s ử h ọ c dã q ua n tâm
đ ế n vấn đe Nh à n ư ớ c , ncn c hu yê n chí nh vô sản, c ác tồ c h ứ c chí nh trị, c á c đ o à n thí* xã hội
d ư ớ i n h ữ n g g ó c đ ộ và m ứ c độ khác nhau So ng , khi đặt c ác đố i t ư ợ n g ấy t ro n g một c hí n h thề là H ệ t h ố n g c h í n h trị c ủa xã hội c ó n hữ ng mối quan hệ cụ the t ạo ra s ự vận đ ộ n g của
hộ t h ố n g t r o n g một g i ai đ o ạ n lịch s ử cụ thề đẽ tìm hiều n h ữn g giải ph áp , n h ữ n g p h ư ơ n g
t h ứ c vận hành n à o c ủa hệ t h ô n g c ò n đ ư ợ c kế t hừ a , ho ặ c đã mất tính t h ự c tiễn thì c h ư a phả i đã đ ư ợ c s ử h ọ c g i ải q u y ế t đăy đủ.
T r ê n ccr s ở n h ử n g tài liệu đã tham khảo, c h ú ng tôi t h ử trao đồ i một vài suy nghĩ ban
đ ầ u s a u :
1 - Hộ t h ố n g c h í n h trị căn đ ư ợ c xem xét n h ư là t ồ n g the t h iế t c h ế c h í n h trị t r o n g xã
hộ i , t ồn tại một c á c h h ợ p h i ế n và c ó n h ữ n g mối quan hệ nhất đị nh t ạo ra s ự vận đ ộ n g của
xã hội.
- H ệ t h ố n g c h í n h trị c ó tính lịch sử, vì t hế c h ẳ n g n h ữ n g phạ m vi c á c y ế u t ố c ấu thành c ủ a nó bị qui đị nh b ờ i nhi ộm vụ c hí nh trị của giai c ấ p căm q u y ề n và tình t h ế c h ín h trị d ư ơ n g đại , mà hàn thân c ác m ối quan hệ hệ t h ố n g c ũng phải đ ư ợ c đi ều c h in h ( về giải
p h á p , VC p h ư c r n g t h ứ c ) k h i t o à n h ộ h ệ t h ố n g c h u y ề n s a n g m ộ t t h ờ i đ o ạ n l ị c h s ử m ớ i
C h ẳ n g hạn, p h ư ư n g t h ứ c lãnh đạ o của Đ ả n g ta t ro ng c h i ế n tranh c á c h m ạng v ớ i mục đ í c h
là giải p h ỏ n g dân t ộ c k h ô n g thề là vạn năng, "sao y" đ ẽ vận d ụ n g t ro ng t h ờ i kỳ cả n ư ớ c
t h ự c hi ện nhi ộm vụ c h i ế n l ư ợ c là xây d ự n g và bả o vệ to q u ố c ( ờ đây c h ú n g tôi hi ều
"phưcrng thức"là b i ề u hi ện cụ thề m ối quan hệ qua lại g i ữ a Đ ả n g và c ác y ế u tố c ấu thành
kh á c nhau c ủ a t o à n bộ H ệ t h ố n g c h ín h trị).
2 T h ế ứ n g x ử c h í n h trị t ro ng một hệ t h ố n g chí nh trị của một xã hội ờ v à o một t h ờ i
kỳ phái t ri ền cụ t he sẽ qui định m ô hì nh h ệ t h ố n g c h ín h trị S ự t ồn tại và phá t tri ền của
mổi m ô hình là tùy t h u ộ c v à o p h ư ơ n g t h ứ c q ua n hệ g i ữ a c ác y ếu t ố của hệ t h ố n g , mà vai trò q ua n t r ọ n g t h u ộ c về c á c mối q ua n hệ chủ đạ o T r o n g hệ t h ố n g c h ín h trị c ủa n ư ớ c ta
m ố i q ua n hộ c hủ đ ạ o ấy là mối quan hệ g i ữ a Đ ả n g và c ác y ếu t ố cấu thành khá c, t r ư ớ c hết là Nh à n ư ứ c Đ ả n g C ộ n g sản Vi ệt Nam là Đ ả n g căm quyẼn, là l ự c l ư ợ n g tồ c h ứ c và
lảnh đ ạ o hệ t h ố n g c h í n h trị N h ữ n g t ư t ư ờ n g , đ ư ờ n g lối của Đ ả n g đ ư ợ c cụ thề h ó a t ro n g
h o ạt đ ộ n g c ủa N h à n ư ớ c và c á c tồ c h ứ c xã hội khác Nhà nUv/c là c h ế đị nh c ơ bản của hệ
t h ố n g c h ín h trị c ố n h ữ n g đ ặ c t rư ng chủ y ế u là: bộ máy c hí n h q uy ền; P há p luật và lãnh
t hồ ( n a i luật p h á p c ó h i ệ u l ự c ) T h ự c trạng mối quan hệ g i ử a Đ ả n g v ớ i N h à n ư ớ c (V t ừ n g
t h ời kỳ lịch s ử cụ thề phải đ ư ợ c đánh giá đ ú n g m ứ c S ự đánh giá này là tiỄn đc q ua n
t r ọ n g đe đồ ỉ m ớ i Hộ t h ố n g chí nh trị t ro ng giai đ oạ n hiộn nay.
CH Ú T H ÍC H
Triết họ c Mác - Lênin, Ch ư ơng trình cao cấp, Tập 3, tr 114-115
(2) Luật Nhà nư ớc Giáo trình đại học Khoa Luật DHTH, 1992.
(3) T ố Thanh C u ộ c đă u tranh nhằm củng c ỗ và giữ vững chính quyền cách
mạng ờ Nam Bộ, tạp c h í Nghiên c ử u lịch s ử (N C L S ) s ỗ 229; 1968, tr 15-25 và Vấn
đề đại đoàn kết toàn dân đè củng c ỗ và giữ vững chính quyền cách mạng thời kỳ
1 9 4 5 - 1 9 4 6 T ạ p c h í N C L S , s ố 2 3 6 - 2 3 7 , 1987, tr 18-22.
<4) Văn Tạo Vài nét về quá trình xây dựng và phát triền của Nhà n ư ớ c cách
mạng Việt Nam 20 năm qua Tạp c h í N C L S s ỗ 77, 1965, tr 12-27, và Nhà n ư ớ c Cách
mạng Việt Nam (1945-1985) tạp c h í N C L S s ỗ 223, 1985 , tr 1-10; N C L S s ỗ 224, 1985 ,
tr 20 25.
Trang 8(5), (6), (7) Vdn Tạo B ừ ị đ ủ d £n NCLS s ỗ 7 7 tr 19' 20.
(8) V ă n T ạ o B à i đ ả d ẳ n , N C L S , s ố 7 7 tr 2 4
(9), (10), (11) V ê n T ạ o B ễ ị đ ố d ẳ n N C L S s ỗ 2 2 1 8 ' Ị r í( 2 3
(12) Văn Tạo Bài đả dẫn, N C L S s ố 224, tr 22.
(13) V ă n T ạ o B à i đ ả d ằ n , N C L S s ỗ 2 2 3 , tr 3.
*14* Văn Tạo Một vài kinh nghiệm rút ra từ thời kỳ Mặt trận Việt Minh - Liên - Việt Tạp c h í N C L S , s ố 225, 1991, tr 7.
(15) Vũ T h ị P h ụ n g T ừ v i ệ c n g h i ê n c ứ u l ị c h s ử N h à n ư ớ c p h á p l u ậ t V i ệ t N a m
hiện đại đ ẽ n những văn đề thực tiển hiện nay Tạp c h í N C L S, s ỗ 258, 1991, tr 51.
(16), (17) V ă T ạ o B ù i đ á d ẳ n N C L S S Ỗ 2 2 t r J
(18) Xem Tạp c h í N C L S , s ố 225, 1991 (Dặc san kỷ niệm 50 năm Mặt trận Việt
M i n h )
*19* Phạm Mai Hùng C ơ s ở tạo nên s ứ c mạnh cùa mặt trận Việt Minh Tạp c h í
N C L S , s ỗ 225, 1991, tr 20.
*20* Ngô Dăng Tri. v è c h ứ c năng của Mặt trận Việt Minh trước ngày Cách mạng tháng Tám thắng lợi Tạp c h í N C L S, sỗ 225, 1991, tr 22-28
(21) Văn Tạo Một vài kinh nghiện rút ra từ thời kỳ Mật trận Việt Minh - Liên Việt Tạp c h í N C L S , s ỗ 225, 1991, tr 5-12.
Trần Huy Liệu Giới thiệu quá trình hoạt động của thanh niên Việt Nam d ư ớ i
s ự lảnh đạo của Dàng Tạp c h í N CLS, s ố 22, 1961, tr 6-17.
(23) Trần Huy Liệu Ba mươi năm đấu tranh cùa phụ nữ Việt Nam d ư ớ i s ự lánh đạo của Dàng Tạp c h ị N C L S, s ỗ 13, 1960, tr 1-12
*24* N guy ễn Bình Minh Mật trận dân tộc giải ph óng miền Nam Việt Nam, ngọn
c ờ đại đoàn kết, ngọn c ờ tất thắng, Tạp c hí NCL S, s ỗ 57, 1963, tr 3-7.
(25) Nguyễn Hoài Từ Mặt trận dãn tộc giải phóng miền Nam Việt Nam đ ẽ n Chín h p h ủ cách mạng lỗm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam Tạp c h í N C L S s ố 153,
1973, tr 1-14.
(26) Văn Tạo Bài đả dàn, N C L S s ố 224, 7985, tr 21.
*27* Nguy én cồ ng Binh Bàn vè bàn chất c h ế độ đ ộ c tài phát xít, gia đình trị Ngô Dinh Diệm với những mảu thuẫn b ế tắc của nó Tạp c h í N C L S , s ố 22, 1960, tr 23-31
(28) C a o V ă n L ư ợ n g B ả n c h ấ t g i a i c ấ p c ủ a c h í n h q u y ầ n N g ô D i n h D i ệ m T ạ p
c h í N C L S , s ỗ 24, 1961, tr 4-14; Quỳnh Cư: về màu thuần của ngụy quyền Sài Gòn trong giai đoạn chiến tranh cục bộ hiện nay Tạp chi N C L S, s ố 113, 1968, tr 14-31,
và s ố 117, 1968, tr 20-27; Quỳnh Cư: Mấy nét về c ơ s ở giai c ấ p của ngụy quyền
S à i G ò n t h ờ i k ỳ 1 9 5 4 - 1 9 7 5 T ạ p c h í N C L S , s ố 177, tr 15-27.
(29) C a o Văn Lượng Âm mưu lợi dụng giáo hội thiên chúa giáo đàn áp phong trào cách mạng miền Nam của Mỷ-Diệm Tạp chí NCLS, s ỗ 48, 1963, tr 2-11.
<30) N g ô P h ư ơ n g B á C ơ c ấ u c h í n h q u y ề n t h ự c d ả n m ớ i c ủ a M ỹ ở m i ề n N a m
V i ệ t N a m T ạ p c h í N C L S , s ỗ 77, 1 9 7 7 , tr 2 8 - 4 1