Xây dựng các tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương ...Error!. Xây dựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng n
Trang 1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ
-*** -
NGUYỄN VĂN QUANG
X¢Y DùNG C¸C TI£U CHÝ §¸NH GI¸ NGHI£N CøU KHOA HäC
§Ó THùC HIÖN CHøC N¡NG NGHI£N CøU KHOA HäC T¹I
TR¦êNG CAO §¼NG NGHÒ H¶I D¦¥NG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ 60.34.72 Khóa 2005 – 2008
Hà Nội, 2008
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA KHOA HỌC QUẢN LÝ
-*** -
X¢Y DùNG C¸C TI£U CHÝ §¸NH GI¸ NGHI£N CøU KHOA HäC
§Ó THùC HIÖN CHøC N¡NG NGHI£N CøU KHOA HäC T¹I
TR¦êNG CAO §¼NG NGHÒ H¶I D¦¥NG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ 60.34.72 Khóa 2005 – 2008
Người thực hiện: Nguyễn Văn Quang
Người hướng dẫn khoa học: PGS-TS Vũ Cao Đàm
Hà Nội, 2008
Trang 3MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU 6
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 8
PHẦN MỞ ĐẦU 9
1 Tên đề tài 9
2 Lý do nghiên cứu 9
3 Lịch sử nghiên cứu 10
4 Mục tiêu nghiên cứu 12
5 Phạm vi nghiên cứ 13
6 Mẫu khảo sát 13
7 Câu hỏi nghiên cứu 14
8 Giả thuyết khoa học 14
9 Phương pháp nghiên cứu 14
10 Luận cứ 15
11 Giới thiệu cấu trúc của luận văn 16
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN Error!
Bookmark not defined
I Vai trò của NCKH trong việc nâng cao chất lượng đào tạo của các trường Cao đẳng nghề Error! Bookmark not defined
1 Nghiên cứu khoa học để xây dựng chương trình đào tạo nghề tiên tiến, đáp ứng nhu cầu của xã hội Error! Bookmark not defined
2 Nghiên cứu khoa học để bồi dưỡng và nâng cao năng lực giảng dạy, khả năng tư duy của đội ngũ giảng viên Error! Bookmark not defined
3 Nghiên cứu khoa học để xây dựng chiến lược đầu tư hệ thống trang thiết bị dạy học phù hợp với chương trình đào tạo Error! Bookmark not defined
Trang 44 Nghiên cứu khoa học để giải quyết những nhiệm vụ mà thực tiến đặt ra trong hoạt động đào tạo của các trường cao đẳng nghề Error! Bookmark not defined
II Tiêu chí đánh giá Error! Bookmark not defined
1 Khái niệm tiêu chí Error!
Bookmark not defined
2 Khái niệm đánh giá Error!
Bookmark not defined
III Nghiên cứu khoa học Error! Bookmark not defined
1 Khoa học Error!
Bookmark not defined
2 Nghiên cứu khoa học ( Hay hoạt động NCKH) Error! Bookmark not defined
IV Đánh giá kết quả và hiệu quả nghiên cứu khoa học Error! Bookmark not defined
1 Đánh giá nghiên cứu khoa học Error!
Bookmark not defined
2 Đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học Error!
Bookmark not defined
3 Đánh giá hiệu quả nghiên cứu khoa học Error! Bookmark not defined
4 Chức năng nghiên cứu khoa học Error!
Bookmark not defined
Kết luận chương I Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2 Error!
Bookmark not defined
THỰC TRẠNG VIỆC ĐÁNH GIÁ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TẠI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HẢI DƯƠNG Error!
Bookmark not defined
Trang 5I Thực trạng công tác tổ chức và quản lý nghiên cứu khoa học của nhà trường Error!
Bookmark not defined
1 Thực trạng các nguồn lực đầu tư cho công tác nghiên cứu khoa học tại trường cao đẳng nghề Hải Dương Error! Bookmark not defined
2 Thực trạng triển khai các đề tài nghiên cứu tại trường Cao đẳng nghề Hải
Dương Error!
Bookmark not defined
II Hiện trạng công tác đánh giá nghiên cứu khoa học của nhà trường Error! Bookmark not defined
1 Những hạn chế trong công tác đánh giá nghiên cứu khoa học Error! Bookmark not defined
2 Nguyên nhân hạn chế của công tác đánh giá nghiên cứu khoa học Error!
Bookmark not defined
Kết luận chương 2 Error!
Bookmark not defined
CHƯƠNG 3 Error!
Bookmark not defined
XÂY DỰNG CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NCKH
TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ HẢI DƯƠNG .Error!
Bookmark not defined
I Nội dung nghiên cứu khoa học của các trường cao đẳng nghề Error! Bookmark not defined
1 Tổng hợp ý kiến phỏng vấn sâu các chuyên gia/ giảng viên Error! Bookmark not defined
2 Phân tích nội dung các đề tài nghiên cứu khoa học tại 4 trường cao đẳng nghề
và có hoạt động dạy nghề trên địa bàn tỉnh Hải Dương Error! Bookmark not defined
II Xây dựng các tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương Error! Bookmark not defined
Trang 62 Tổng hợp kết quả thăm dò theo Phiếu điều tra các tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học Error! Bookmark not defined
3 Các tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương Error! Bookmark not defined
4 Kiểm nghiệm các tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu Error!
Bookmark not defined
III Xây dựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương Error! Bookmark not defined
1 Lựa chọn hướng tiếp cận để xây dựng bảng hỏi đánh giá hiệu quả nghiên
cứu Error! Bookmark not defined
2 Tổng hợp kết quả thăm dò theo phiếu điều tra các tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu khoa học Error! Bookmark not defined
3 Xây dựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương Error! Bookmark not defined
4 Kiểm nghiệm các tiêu chí đánh giá hiệu quả nghiên cứu Error! Bookmark not defined
Kết luận chương 3. Error!
Bookmark not defined
KẾT LUẬN Error!
Bookmark not defined
1 Các kết quả đạt được. Error! Bookmark not defined
2 Những vấn đề tồn tại cần tiếp tục nghiên cứu Error! Bookmark not defined
KHUYẾN NGHỊ Error!
Bookmark not defined
Trang 7LỜI NÓI ĐẦU
Trong điều kiện các trường cao đẳng nghề vừa mới được hình thành, phải đối mặt với rất nhiều vấn đề có tính chất phương pháp luận như: quan điểm đào tạo nghề hiện nay? Chương trình đào tạo phát triển theo hướng nào? Phương pháp giảng dạy trong đào tạo nghề cần phải khác với các lĩnh vực đào tạo khác ra sao? Nó đặt ra cho trường cao đẳng nghề, trong đó có trường Cao đẳng nghề Hải Dương nhiệm vụ: phải tổ chức tốt công tác nghiên cứu khoa học và triển khai các ứng dụng công nghệ
Khi làm công tác quản lý nghiên cứu khoa học và triển khai các ứng dụng công nghệ tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương, chúng tôi được trực tiếp tham gia đánh giá các nội dung của quá trình nghiên cứu như: đề cương nghiên cứu, đánh giá kết quả nghiên cứu, đánh giá hiệu quả nghiên cứu, chúng tôi đã gặp không ít những khó khăn trong việc xác định chuẩn đánh giá Trong các dịp được làm việc với các đồng nghiệp tại các trường cao đẳng nghề khác, chúng tôi cũng nhận được những chia sẻ khó khăn tương tự
Trước những khó khăn mang tính thực tiễn này, đã gợi ý cho chúng tôi
chọn đề tài: “Xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học để thực hiện chức năng nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương”
Trong quá trình thực hiện luận văn, chúng tôi đã vận dụng phương pháp luận nhận thức của chủ nghĩa Duy vật biện chứng và chủ nghĩa Duy vật lịch sử của K Marx, cách tiếp cận hệ thống, tiếp cận phân tích, tiếp cận tổng hợp và các cách tiếp cận khoa học khác để nghiên cứu, đưa ra các giả thuyết về các nội dung nghiên cứu khoa học, các tiêu chí đánh giá kết quả nghiên cứu, đánh giá hiệu quả nghiên cứu; tiến hành thực nghiệm, khảo sát tính đúng đắn, tính thực tiễn của các tiêu chí xây dựng khi áp dụng đánh giá nghiên cứu khoa học tại các trường đào tạo nghề
Vì nhiều lý do khách quan (như hạn chế về thông tin, thời gian…) và chủ quan, nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót nhất định Do vậy, chúng tôi cho rằng đây mới chỉ được coi là những khảo nghiệm ban đầu, rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô, chuyên gia, ý kiến trao đổi mang tính học thuật của các đồng nghiệp trong lĩnh vực này, để đi sâu hơn
Trang 8nữa và hoàn thiện kết quả nghiên cứu Giúp các trường cao đẳng nghề, trong
đó có trường Cao đẳng nghề Hải Dương, thực hiện tốt chức năng nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng đào tạo của mình, đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động trong nước và Quốc tế
Nghiên cứu đã được thực hiện với sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của
PGS-TS Vũ Cao Đàm, cùng toàn thể các thày cô trong khoa Quản lý Khoa
học & Công nghệ, thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội Nghiên cứu cũng nhận được nhiều thông tin, ý kiến đánh giá và sự giúp đỡ nhiệt tình, đầy hiệu quả của các giảng viên, các chuyên gia và đồng nghiệp (đã đề nghị không nêu tên) đã hoặc đang làm việc trong các trường cao đẳng nghề mà chúng tôi khảo sát
Chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô, chuyên gia và đồng nghiệp về sự giúp đỡ quý báu đó
TÁC GIẢ
Trang 9DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
KH&CN Khoa học và công nghệ
NXB KHKT Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật
Trang 10PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tên đề tài
Xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học để thực hiện chức năng nghiên cứu khoa học tại trường Cao đẳng nghề Hải Dương
2 Lý do nghiên cứu
Hoạt động nghiên cứu khoa học là một trong hai nhiệm vụ cơ bản của các các trường đại học và cao đẳng
Đối với các trường cao đẳng nghề mới được thành lập, trong điều kiện chương trình đào tạo còn lạc hậu, với nhiều bất cập, đội ngũ giảng viên còn nhiều hạn chế về trình độ chuyên môn và khả năng nghiên cứu, sản phẩm đào tạo còn chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu thị trường lao động, trong khi nhu cầu về lao động kỹ thuật cao ngày càng tăng của các doanh nghiệp nói riêng
và của thị trường lao động nói chung Đòi hỏi các trường cao đẳng nghề phải
có những chuyển biến căn bản, toàn diện, mang tính khoa học và thực tiễn cao Chính vì vậy mà chức năng nghiên cứu khoa học đã và đang trở thành cấp thiết với các trường
Để thực hiện tốt chức năng nghiên cứu khoa học, phụ thuộc vào nhiều yếu tố “ đầu vào” như:
- Yếu tố con người: Đó là năng lực, trình độ nghiên cứu; lòng say mê nhiệt tình; phản ứng cá nhân trước những sự kiện khoa học,
- Yếu tố về điều kiện nghiên cứu: Điều kiện về tài chính, thông tin, vật tư,
- Yếu tố môi trường nghiên cứu: Có tạo được các tác nhân kích thích trí sáng tạo, đánh giá đúng mức những thành quả do đề tài nghiên cứu mang lại,
từ đó mà có những hành vi đối xử công bằng với người nghiên cứu…
Khi tất cả các yếu tố “đầu vào” đã được đảm bảo, thì việc đánh giá sản phẩm của quá trình nghiên cứu, tức là “ đầu ra” giữ một vai trò hết sức quan trọng “Đầu ra” này không thể được đánh giá một cách tuỳ tiện, ước lệ, chủ quan, mà phải trên cơ sở các tiêu chí đánh giá mang tính khoa học, chuẩn xác
Các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học được xây dựng, coi như những chuẩn mực để thẩm định đề cương nghiên cứu, để đánh giá kết quả
Trang 11nghiên cứu, đánh giá hiệu quả nghiên cứu, để nhận dạng áp dụng kết quả nghiên cứu và để nghiệm thu đề tài nghiên cứu Nghĩa là nó giúp cho việc đánh giá các đề tài nghiên cứu khoa học một cách tường minh, khách quan hơn trong suốt quá trình thực hiện và kết thúc, nghiệm thu đề tài Từ đó làm cơ sở để đảm bảo quyền lợi vật chất, tinh thần và tôn vinh những người làm nghiên cứu khoa học
Tất cả các trường cao đẳng nghề hiện nay đều mới được thành lập hoặc được nâng cấp từ các trường công nhân kỹ thuật, nên việc nghiên cứu khoa học còn rất mới mẻ, chưa có các tiêu chí đánh giá các đề tài nghiên cứu
Nội dung nghiên cứu khoa học tại các trường cao đẳng nghề để phục vụ công tác dạy nghề, nó khác với nội dung nghiên cứu tại các trường đại học, cao đẳng của ngành giáo dục và đào tạo Chính vì vậy không thể áp dụng toàn
bộ các tiêu chí đánh giá nghiên cứu tại các trường này cho các trường cao đẳng nghề Về một mặt nào đó thì hiện tại, bản thân việc xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học tại các trường đại học và cao đẳng cũng còn đang là đề tài gây rất nhiều tranh cãi, chưa có hồi kết
Các trường cao đẳng nghề, cần phải có các tiêu chí đánh giá nghiên cứu mang tính đặc thù riêng, có tác dụng giúp nhà trường thực hiện được chức năng nghiên cứu khoa học, phục vụ công tác dạy nghề trình độ cao, hướng đến nhu cầu lao động kỹ thuật của thị trường lao động trong nước và Quốc tế
Trường Cao đẳng nghề Hải Dương là một cơ sở dạy nghề trình độ cao đẳng mới được thành lập, nghiên cứu khoa học sẽ là chìa khoá giúp nhà trường phát triển, nâng cao chất lượng đào tạo, xây dựng thương hiệu của mình Muốn làm được điều đó, thì việc xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu là điều cần phải làm ngay đối với nhà trường, vì chính các tiêu chí nghiên cứu khoa học sẽ là động lực thúc đẩy công tác nghiên cứu khoa học của Nhà trường
3 Lịch sử nghiên cứu
Trong lịch sử và hiện tại công tác nghiên cứu khoa học trên Thế giới, theo thông tin mà chúng tôi có được, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu xây dựng các tiêu chí đánh giá nghiên cứu khoa học Song lĩnh vực nghiên cứu thì vô cùng rộng lớn, địa điểm áp dụng, quan điểm đánh giá đề tài nghiên
Trang 12cứu còn rộng lớn hơn Chính vì vậy đánh giá nghiên cứu khoa học hiện nay vẫn là những vấn đề tranh luận bất tận
Ở Việt Nam, đã có nhiều Nhà khoa học có công trình nghiên cứu và cho công bố về đánh giá nghiên cứu khoa học, như PGS-TS Vũ Cao Đàm, TS Trần Ngọc Ca; Nguyễn Tử Qua, Trần Chí Đức, PGS-TS Đặng Bá Lãm, v.v , Đặc biệt trong cuốn sách “ Đánh giá nghiên cứu khoa học”- NXB KHKT-Hà Nội 2005, Vũ Cao Đàm đã đưa ra cơ sở phương pháp luận của đánh giá Nghiên cưú khoa học Trong những lần được làm việc trực tiếp với Ông,
chúng tôi đã được Ông đưa ra ý kiến: “việc đánh giá nghiên cứu khoa học là
một việc cần thiết cho công tác nghiên cứu và quản lý khoa học, nhưng lại là vấn đề rất khó, cho đến nay việc đánh giá vẫn chủ yếu là dựa vào cảm tính của người đánh giá”
Mới đây, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã có Quyết định số
19 /2007/QĐ-BKHCN ngày 18 tháng 9 năm 2007, quy định đánh giá nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học cơ bản trong khoa học tự nhiên, trong đó đưa
ra tiêu chí đánh giá thông qua: (1) Kết quả nghiên cứu; (2)Kết quả tham gia đào tạo trên đại học; (3)Tiến độ thực hiện đề tài; (4) Tình hình sử dụng kinh phí
Trong Quyết định này chỉ giới hạn cho các nghiên cứu cơ bản trong khoa học tự nhiên, đánh giá kết quả nghiên cứu được thể hiện bằng các công trình (bài báo, báo cáo khoa học, v.v ) đã công bố hoặc đã được nhận đăng (có giấy nhận đăng của Ban biên tập tạp chí, của Ban tổ chức hội nghị, hội thảo khoa học, của nhà xuất bản về khoa học kỹ thuật) trên các ấn phẩm khoa học gồm: Tạp chí khoa học chuyên ngành có uy tín Quốc tế hoặc các tạp chí khoa học quốc gia hàng đầu do Hội đồng xác định, v.v Một tiêu chí còn gây rất nhiều tranh cãi trong giới khoa học nước nhà
Ngoài ra còn những công trình nghiên cứu của một số tác giả nêu trên Tạp chí Tia Sáng của Bộ Khoa học và Công nghệ ( www.tiasang.com.vn ) đã
đề cập rất nhiều đến việc đánh giá, hoặc định giá đề tài nghiên cứu khoa học nói chung
Trong bài viết của Nguyễn Anh Thư, đăng trên tạp chí Bưu chính viễn
thông của Bộ Thông tin và truyền thông, đã đề cập đến vấn đề đánh giá và
định giá các sản phẩm nghiên cứu ứng dụng, tác giả đã đưa ra các tiêu chí sau