ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Lê Việt Hùng Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực thể thao ở Trường Đại học Thể dục Thể thao trung
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
Lê Việt Hùng
Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực thể thao ở Trường Đại học Thể dục Thể
thao trung ương I Từ Sơn Bắc Ninh
Luận văn Thạc sĩ Triết học
Mã số: 60 22 85 Người hướng dẫn: TS Phạm Công Nhất
Hà Nội - 2008
Trang 2MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong các nguồn lực để phát triển kinh tế xã hội thì nguồn lực con người có một vai trò hết sức đặc biệt, bởi nó vừa là chủ thể của quá trình sản xuất đồng thời nó còn là yếu tố quyết định sự phát triển của một xã hội Tuy nhiên trong thực tế việc xây dựng và phát triển nguồn lực con người phải phù hợp với quá trình phát triển chung của vấn đề kinh tế, xã hội Nếu không nó
sẽ dẫn tới 2 khả năng: Một là, số lượng nguồn nhân lực tăng quá nhanh sẽ dẫn
tới tỡnh trạng thừa nhõn lực và gia tăng tỷ lệ thất nghiệp đối với nguồn lao động, từ đó gây khó khăn và ảnh hưởng tới đời sống dân cư và sự phát triển
kinh tế - xó hội Hai là, quỏ trỡnh xõy dựng và phỏt triển nguồn nhõn lực diễn
ra với tốc độ chậm, hoặc năng lực nội tại của nguồn nhân lực không đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế - xó hội của đất nước Thực tế phát triển của các nền kinh tế - xó hội của nhiều quốc gia trên thế giới trước đây cũng như hiện nay đều gặp cả hai trường hợp này
Với tư cách là mục tiêu, động lực của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa thì việc tìm ra các đặc trưng, phương hướng và biện pháp, để khơi dậy các tiềm năng to lớn của con người cũng như rèn luyện cho con người phù hợp với điều kiện của xã hội là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước ta nói chung cũng như phát triển sự nghiệp thể dục thể thao (TDTT) nói riêng
Thể dục thể thao là một trong những hoạt động đặc trưng do con người sáng tạo ra, nhằm hoàn thiện năng lực thể chất và tinh thần cho bản thân con người trong quá trình lao động sản xuất, cải tạo tự nhiên và xã hội
Thể dục thể thao còn là một bộ phận của nền văn hoá mỗi dân tộc cũng như của nền văn minh nhân loại Trình độ phát triển TDTT là một trong những tiêu chí đánh giá trình độ văn hoá và năng lực sáng tạo của dân tộc, là phương tiện để giao lưu văn hoá nói chung, văn hoá thể chất nói riêng, và mở rộng các quan hệ quốc tế, đối ngoại Các hoạt động TDTT không chỉ có tác
Trang 3dụng như những hoạt động giải trí, nghỉ ngơi mà nó còn mang lại niềm vui, khích lệ lòng tự hoà dân tộc, sự cổ vũ to lớn cho nhân dân
Dưới chế độ ta tất cả các lĩnh vực hoạt động kinh tế, xã hội đều đặt con người ở vị trí trung tâm Mục tiêu cuối cùng của sự nghiệp phát triển kinh tế
và xã hội theo định hướng XHCN ở nước ta là đem lại đời sống ấm no, tự do, hạnh phúc cho con người
Thể dục thể thao là một phương tiện có hiệu quả để nâng cao sức khoẻ
và thể lực cho nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, góp phần tích cực bồi dưỡng nguồn nhân lực con người, đáp ứng nhu cầu lao động và sẵn sàng bảo vệ tổ quốc trong điều kiện thực hiện công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước Do vậy việc phát triển TDTT được coi như một nội dung quan trọng của chính sách
xã hội nhằm chăm lo, bồi dưỡng nguồn lực con người Khi phân tích về nguồn lực để phát triển đất nước Đảng ta xác định Nguồn lực con người là nguồn lực quan trọng nhất Đồng thời cũng chỉ rõ: Người Việt Nam đang có những hạn chế về thể lực, kiến thức và tay nghề Khắc phục được những nhược điểm đó thì nguồn nhân lực mới thực sự trở thành thế mạnh của đất nước Như vậy có thể khẳng định phát triển TDTT để tăng cường sức khoẻ, nâng cao thể lực của nhân dân là một yêu cầu khách quan trong thời kỳ phát triển mới của đất nước
Từ các cơ sở đã trình bày ở trên có thể khẳng định, trong bất kỳ điều kiện nào cũng cần chủ động phát triển những hoạt động TDTT trong nhân dân
và hướng hoạt động TDTT vào những mục tiêu chủ yếu nhằm nâng cao sức khoẻ, xây dựng con người mới làm phong phú đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân, góp phần mở rộng giao lưu quốc tế phục vụ các nhiệm vụ phát triển Kinh tế - Xã hội, quốc phòng của đất nước
Trường đại học Thể dục thể thao I - Từ Sơn - Bắc Ninh là nơi đào tạo
và cung cấp chủ yếu đội ngũ cán bộ, giáo viên, huấn luyện viên, vận động viên trẻ cho toàn ngành TDTT và phục vụ sự nghiệp phát triển TDTT của tất
cả mọi miền của đất nước, là cái nôi giáo dục, đào tạo đầu tiên của ngành TDTT
Trang 4Sự nghiệp TDTT của đất nước có phát triển được hay không phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng giáo dục, đào tạo của trường Xuất phát từ yêu cầu khách quan đó, để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo đối với nguồn nhân lực thể thao phục vụ công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của nước ta hiện nay đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước Chúng tôi chọn vấn đề: “Nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực thể dục thể thao ở Trường đại học thể dục thể thao I” làm
đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ triết học, chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học
2 Tình hình nghiên cứu
Nghiên cứu về nguồn nhân lực hay nguồn lực con người ở Việt Nam là vấn đề được nhiều tác giả trong và ngoài nước quan tâm, và được tiếp cận ở nhiều góc độ khác nhau, với những kết quả thu được cũng khác nhau
Trong cuốn: “Phát triển nguồn nhân lực: Kinh ngiệm thế giới và thực
tiễn nước ta” (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996), các tác giả Trần Văn
Tùng, Lê Ái Lâm đã phân tích nền kinh tế - xã hội ở Việt Nam trong quá trình đổi mới đất nước, chính sách phát triển nguồn nhân lực của một số nước trên thế giới và Việt Nam, mức độ phát triển nguồn nhân lực hiện nay
Tác giả Phan Thanh Tâm, năm 1996, trong luận án TS khoa học kinh tế: “Các giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ nhu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước” đó trỡnh bày rừ luận cứ khoa học về vai trũ quyết định của nguồn nhân lực và chất lượng nguồn nhân lực trong phát triển kinh tế - xó hội Đưa ra các chỉ tiêu đánh giá chất lượng trí lực cuả nguồn nhân lực Đánh giá chất lượng và hạn chế của nguồn nhân lực Việt Nam hiện nay và phân tích các nguyên nhân tạo ra các hạn chế đó, làm
rừ sự bức xỳc phải nõng cao chất lượng nguồn nhân lực và đặt vấn đề nâng cao chất lượng đó thông qua cải thiện chất lượng về giáo dục, đào tạo Đề xuất hệ thống 4 giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của nguồn nhân lực ở Việt Nam hiện nay
Trang 5Năm 1999, tác giả Hà Quý Tình trong Luận án tiến sĩ kinh tế: “Vai trò nhà nước trong việc tạo tiền đề nguồn nhân lực cho công nghiệp hoá hiện đại
ở nước ta”, đã phân tích ý nghĩa của nguồn nhân lực, tạo lập nguồn nhân lực, thực trạng nguồn nhân lực và vai trò của nhà nước đối với nguồn nhân lực
Năm 1999, tác giả Mai Quốc Chánh trong cuốn: “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” (Sách tham khảo), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, đó nờu lờn vai trũ của nguồn nhõn lực và sự cần thiết phải nõng cao chất lượng nguồn nhân lực; Thực trạng chất lượng nguồn nhân lực và những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Năm 2001, tác giả Phạm Minh Hạc trên cơ sở kết quả nghiên cứu của
đề tài Khoa học cấp Nhà nước, đã viết cuốn: “Nghiên cứu con người và
nguồn nhân lực đi vào công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, (Nxb Chính trị quốc
gia, Hà Nội) Trong cuốn sách này tác giả đã trình bày khái quát lịch sử hình thành và phát triển của ngành khoa học xã hội nghiên cứu con người trên thế giới và Việt Nam Một số kết quả trong công trình nghiên cứu con người và nguồn nhân lực, đề xuất và kiến nghị về chiến lược và chính sách nhằm phát triển toàn diện con người và nguồn nhân lực Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
Năm 2003, tác giả Lê Ái Lâm trong cuốn: “Phát triển nguồn nhân lực
thông qua giáo dục và đào tạo: Kinh nghiệm các nước khu vực Đông Á”,
(Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội) đã nêu lên một số luận giải lý thuyết cùng những thực tiễn Đông Á và bài học kinh nghiệm trong phát triển nguồn nhân lực thông qua giáo dục và đào tạo
Năm 2004 tác giả Phạm Minh Hạc (chủ biên) Phạm Thành Nghị, Vũ Minh Chi, trong cuốn: “nghiên cứu con người và nguồn nhân lực”, (Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội) đã công bố quyết định của Chính phủ về việc thành lập Viện Nghiên cứu con người Một vài quan niệm và phương pháp nghiên cứu
Trang 6Năm 2005 tác giả Trần Văn Tùng trong cuốn: “Đào tạo , bồi dưỡng và
sử dụng nguồn nhân lực tài năng - Kinh nghiệm, của thế giới” đã trình bày những kinh nghiệm trong việc phát hiện và đào tạo, sử dụng tài năng, khoa học và công nghệ, sản xuất kinh doanh của một số cuốc gia Châu Âu và Châu
Á
Năm 2006, các tác giả Nguyễn Viết Vượng, Nguyễn Khắc Thanh, Nguyễn Quang Hồng đó cho xuất bản cuốn Kỷ yếu Hội thảo khoa học với chủ đề: “Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam và vai trũ của tổ chức Công đoàn” Trong cuốn Kỷ yếu này, các tác giả đó giới thiệu kỷ yếu hội thảo khoa học của Trường Đại học Công đoàn Việt Nam bao gồm các tham luận về chủ đề nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam và vai trũ của tổ chức cụng đoàn trong việc xây dựng
và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam
Gần đây nhất năm 2007, tác giả Phạm Công Nhất (chủ biên) trong cuốn
“Phát huy nhân tố con người trong phát triển lực lượng sản xuất ở Việt Nam hiện nay”, (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội), đã khái quát quá trình xây dựng
và phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam sau hơn 20 năm đổi mới, những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra Đồng thời trong cuốn sách này tác giả cũng đã bước đầu nêu lên một số phương hướng, đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm xây dựng và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong giai đoạn đổi mới tiếp tục thực hiện sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay
Về cơ bản tất cả các công trình nghiên cứu trên, các tác giả đã nghiên cứu và trình bày các kết quả nghiên cứu về nguồn nhân lực Việt Nam một cách khá toàn diện, dưới nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên, cho đến nay chưa thấy có tác giả và công trình nghiên cứu nào đi sâu nghiên cứu và đề xuất các giải pháp phát triển nguồn nhân lực thể thao ở Việt Nam, đặc biệt là các đề tài có liên quan đến việc nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo đối với nguồn nhân lực thể thao ở một trường thể thao đầu ngành như Trường Đại
Trang 7học Thể dục thể thao Trung ương I - Từ Sơn, Bắc Ninh hiện nay Đề tài luận văn này được đặt ra và nghiên cứu nhằm bổ sung vào phần khiếm khuyết đó
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích:
Trên cơ sở luận giải và làm rõ vai trò của giáo dục và đào tạo trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thể thao, và qua khảo sát tại Trường Đại học TDTT I - Từ Sơn - Bắc Ninh Tác giả muốn đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực này ở một trường đại học cụ thể nói riêng, và tại các trường đào tạo nguồn nhân lực thể thao trong
cả nước nói chung
* Nhiệm vụ:
Để đạt được mục đích nêu trên luận văn cần tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau: (3 nhiệm vụ)
- Làm rõ những vấn đề lý luận có liên quan đến khái niệm nguồn nhân lực thể thao và vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo đối với nguồn nhân lực thể thao ở nước ta hiện nay
- Phân tích khảo sát thực trạng đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực thể thao ở nước ta qua khảo sát thực tế tại Trường Đại học TDTT I Từ Sơn - Bắc Ninh
- Bước đầu đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng công tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực thể thao ở nước ta hiện nay
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
Vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo nguồn nhân lực thể dục thể thao ở Trường Đại học TDTT I Từ sơn Bắc Ninh hiện nay
* Phạm vi nghiên cứu:
Luận văn nghiên cứu đề cập việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thể thao dưới góc độ giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực, qua thực tế khảo sát tại Trường Đại học TDTT I Từ sơn Bắc Ninh
Trang 85 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
* Cơ sở lý luận:
Cơ sở lý luận của luận văn là hệ thống các quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, hệ thống các quan điểm chính sách của Đảng và Nhà nước ta đối với việc xây dựng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thể thao
* Phương pháp nghiên cứu
Luận văn đã sử dụng các phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử; các phương pháp lôgic- lịch sử; so sánh - tổng hợp Ngoài ra luận văn còn sử dụng các phương pháp có tính liên ngành như: thống kê, điều tra xã hội học để nghiên cứu và trình bày các kết quả nghiên cứu của luận văn
6 Đóng góp về mặt khoa học của luận văn
- Về mặt lý luận: luận văn góp phần làm sáng tỏ hơn những vấn đề lý luận có liên quan đến việc xây dựng phát triển một loại hình nhân lực đặc biệt, nguồn nhân lực thể thao
- Về mặt thực tiễn: kết quả nghiên cứu của luận văn là nguồn tài liệu nghiên cứu và giảng dạy tại các trường đại học và cao đẳng đang đào tạo nguồn nhân lực thể thao trong cả nước
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được chia làm 3 chương, 7 tiết
Trang 9DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đặng Nguyên Anh (2006), “Biến đổi dân số thời kỳ công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nước”, Tạp chí Khoa học xã hội, (3)
2 Phạm Ngọc Anh (1995), “Quyền lực con người - nhân tố quyết định quá
trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá”, Tạp chí Nghiên cứu lý luận, (2)
3 Alvin Toffler (1992), Cú sốc tương lai, Nxb Thông tin lý luận, Hà Nội
4 Bàn về chiến lược phát triển con người (1990), Nxb Sự thật, Hà Nội
5 Hoàng Chí Bảo (1998), “Con người mới xã hội chủ nghĩa - lý luận và
phương pháp nghiên cứu”, Tạp chí Triết học, (2)
6 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Giáo trình chủ nghĩa xã hội khoa học -
Dùng trong các trường đại học và cao đẳng, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
7 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Tuyển tập nghiên cứu khoa học giáo dục thể thất, y tế trường học, Nxb Thể dục thể thao, Hà Nội
8 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2006), Giáo trình kinh tế chính trị Mác - Lênin
(Dùng cho các khối ngành Kinh tế - Quản trị kinh doanh trong các trường đại học, cao đẳng), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
9 Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (2000), Thực trạng lao động và việc làm ở Việt Nam, Nxb Thống kê, Hà Nội
10 Bộ môn Kinh tế phát triển - Đại học kinh tế quốc dân (1997), Giáo trình Kinh tế học phát triển, Hà Nội
11 Bốn mươi năm xây dựng và phát triển Trường Đại học Thể dục thể thao
I (1999), Nxb Thể dục thể thao, Hà Nội
12 Vũ Đình Cự (29/7/2007), “Tri thức phục vụ phát triển”, Báo Nhân Dân,
(18975)
Trang 1013 Nguyễn Trọng Chuẩn (1990), “Nguồn lực con người trong chiến lược
phát triển kinh tế - xã hội của nước ta”, Tạp chí Triết học, (4)
14 Nguyễn Trọng Chuẩn (2002), Một số vấn đề về triết học con người - xã hội, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội
15 Chương trình KHCN cấp nhà nước KX – 07, Đề tài KX07 - 08 Viện
khoa học Giáo dục (1995), Kết quả điều tra về vai trò của nhà trường trong việc hình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam, Hà
Nội
16 Ngô Cương (2001), Cơ sở đánh giá giáo dục hiện đại, Nxb Học Lâm -
Trung Quốc (Tiếng Trung)
17 Nguyễn Như Diện (1995), Con người và nguồn lực con người trong phát triển, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội
18 Hồ Anh Dũng (1994), Yếu tố con người trong lực lượng sản xuất và việc phát huy nhân tố đó ở nước ta hiện nay, Luận án Tiến sĩ Triết học, Hà
Nội
19 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
20 Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện Hội nghị lần thứ Ba Ban chấp hành Trung ương (khoá VIII), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
21 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
22 Nguyễn Đình Đường (1996), Bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ nguồn nhân lực trong điều kiện hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
23 K.L Jones, LW Shainberg, C.O.Byber (1968), Health Science, New
York (Bản Tiếng Anh)
24 Lê Thanh Hà (2001), Nguồn nhân lực, tập bài giảng dùng cho sinh viên
hệ Cao đẳng chuyên ngành Quản lý lao động, Nxb Lao động, Hà Nội