Nếu ngay từ bây giờ chúng ta không nhanh chóng nghiên cứu, tìm hiểu kỹ và ban hành các quy định pháp luật về chống trợ cấp trong hoạt động thương mại ở Việt Nam phù hợp với xu thế hội nh
Trang 1Một số vấn đề pháp lý về chống trợ cấp đối với
hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam
Nguyễn Thị Thu Huyền
Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật kinh tế; Mã số: 60 38 01 07
Người hướng dẫn: TS Bùi Ngọc Cường
Năm bảo vệ: 2014
Keywords Luật kinh tế; Hàng hóa nhập khẩu; Chống trợ cấp
Content
1 Tính cấp thiết của đề tài
Khi cạnh tranh trong thương mại trở thành vấn đề toàn cầu thì pháp luật điều tiết cạnh tranh cũng không còn là vấn đề nội bộ của các quốc gia Vì thế, các chế định về phòng vệ thương mại đã trở thành nội dung quan trọng trong khuôn khổ pháp luật về thương mại quốc tế của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) Trong đó, chế định pháp luật về chống trợ cấp luôn có vị trí quan trọng và được các nước áp dụng khá phổ biến Tại Việt Nam, pháp luật về chống trợ cấp đã
có những bước phát triển nhất định với việc ban hành Pháp lệnh chống trợ cấp đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam
Hiện nay, Việt Nam chưa có vụ điều tra chống trợ cấp nào đối với hàng hóa nhập khẩu Nhưng trong tương lai khi nền kinh tế chúng ta phát triển thì chúng ta sẽ phải đối mặt nhiều vụ kiện chống trợ cấp hơn, hiện tại chúng ta đang phải đối mặt với vấn đề chống bán phá giá và phần thua thiệt đang ở phía Việt Nam Nếu ngay từ bây giờ chúng ta không nhanh chóng nghiên cứu, tìm hiểu kỹ và ban hành các quy định pháp luật về chống trợ cấp trong hoạt động thương mại ở Việt Nam phù hợp với xu thế hội nhập thì sẽ có một ngày chúng ta sẽ bị động và lại thua thiệt trên bàn cờ thế giới về vấn đề chống trợ cấp
Mặc dù Việt Nam đã ban hành pháp lệnh về chống trợ cấp hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam năm 2004 và một số nghị định thông tư khác kèm theo, nhưng với tình hình phức tạp của nền kinh tế thế giới và sự hội nhập ngày càng sâu sắc của nền kinh tế Việt Nam trên thị trường thế giới, thiết nghĩ việc nghiên cứu pháp luật về chống trợ cấp trong hoạt động ở Việt Nam để làm sáng tỏ cơ sở lý luận, thực tiễn và hướng hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này trong quá trình hội nhập là vấn đề vô cùng cần thiết
Việt Nam tiếp cận lĩnh vực pháp luật về trợ cấp và chống trợ cấp trong bối cảnh đặc biệt Các quy định trong Pháp lệnh chống trợ cấp đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam được xây dựng từ kết quả tiếp thu một cách đơn giản và chưa đầy đủ pháp luật WTO và pháp luật các nước nên các vấn đề lý luận về vấn đề này vẫn còn bỏ ngỏ trong khoa học pháp lý Từ những lý do
trên tác giả đã lựa chọn đề tài “Một số vấn đề pháp lý về chống trợ cấp đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam” làm đề tài luận văn thạc sỹ Việc nghiên cứu các cơ sở lý luận và các vấn đề
đặt ra từ thực tiễn về pháp luật chống trợ cấp không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận và còn có giá
trị thực tiễn sâu sắc
Trang 22 Tình hình nghiên cứu đề tài
Trên thế giới, vấn đề pháp luật về chống trợ cấp được đề cập từ rất sớm Từ những năm
1980, WTO và một số các nước thành viên đã ban hành bộ tiêu chuẩn, thuế về chống trợ cấp và pháp luật về chống trợ cấp Nhưng ở Việt Nam, mãi đến năm 2004 mới ban hành Pháp lệnh về chống trợ cấp chống nhập khẩu hàng hóa vào Việt Nam và một số nghị định, thông tư kèm theo nhưng hầu như chỉ dừng lại ở quy định khung Vì vậy, có thể nói đề tài về chống trợ cấp ở Việt Nam còn khá mới mẻ trong khoa học pháp lý và trong thực tế Ở các phạm vi và mức độ khác nhau, có một số công trình đã được công bố, đề cập đến một vài khía cạnh liên quan đến nội dung của đề tài
Đáng chú ý là một số công trình nghiên cứu đề cập đến pháp luật về chống trợ cập của WTO và Việt Nam như: Trợ cấp và biện pháp đối kháng theo quy định của WTO của tác giả Nguyễn Thị Hải Yến đăng trên Website của Ủy ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế, Phân tích thuế quan, ngành và trợ cấp của nhóm tác giả Montague Lord, Malcolm Bosworth, Đỗ Trọng Khanh và Nguyễn Trường Sơn NXB Tài chính 2005, điều chỉnh chính sách thuế và trợ cấp sau khi gia nhập WTO của tác giả Lê Xuân Sáng và Nguyễn Xuân Trình chủ biên NXB Tài chính 2007…Tuy nhiên, trong những công trình này các tác giả mới chỉ dừng lại ở việc phân tích những quy định của pháp luật WTO hoặc đánh giá chính sách trợ cấp của Việt Nam và đưa ra những giải pháp hiệu chỉnh…
Qua nghiên cứu cho thấy rằng ở Việt Nam tính đến nay chưa có công tình nào đi sâu nghiên cứu một cách cơ bản, toàn diện và có hệ thống những vấn đề lý luận và thực trạng pháp luật về chống trợ cấp trong hoạt động thương mại ở Việt Nam
3 Phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu chỉ tập trung nghiên cứu về pháp luật chống trợ cấp trong hoạt động thương mại ở Việt Nam nói chúng, không đề cập và giải quyết các khía cạnh pháp lý liên quan đến pháp luật trong lĩnh vực cụ thể
Đề tài nghiên cứu tập trung làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản pháp luật về chống trợ cấp trong hoạt động thương mại ở Việt Nam Nhận diện, phân tích, đánh giá tác động của chống trợ cấp đối với nguyên tắc tự do hóa thương mại, các quy định về chống trợ cấp của WTO, một số nước thành viên của WTO, đi sau phân tích thực trạng pháp luật Việt Nam về chống trợ cấp Đồng thời, đưa ra một số kiến nghị nhằm đáp ứng tình hình thực tế và giải pháp hoàn thiện pháp luật về chống trợ cấp trong hoạt động thương mại ở Việt Nam để bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp trong nước, đồng thời phù hợp với luật pháp quốc tế (WTO)
4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu đề tài
Luận văn được trình bày trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lê nin về Nhà nước và Pháp luật, quan điểm của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế Nội dung của luận văn được nêu và phân tích dựa trên cơ sở các văn bản pháp luật của Nhà nước, các văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật và các tài liệu pháp lý Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Ngoài
ra còn sử dụng các phương pháp như: tổng hợp, phân tích, so sánh, đối chiếu lịch sử…
5 Mục đích, nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài
Tìm hiểu và làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận cơ bản pháp luật về chống trợ cấp Phân tích đánh giá những nội dung cơ bản của pháp luật về chống trợ cấp trong hoạt động thương mại ở Việt Nam, đồng thời nghiên cứu quan điểm và cách tiếp cận của WTO, một số nước thành viên WTO về vấn đề trợ cấp, so sánh với pháp luật Việt Nam về vấn đề này
Trên cơ sở đánh giá tình hình thực tế và thực trạng pháp luật Việt Nam về chống trợ cấp trong hoạt động thương mại, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về chống trợ cấp trong hoạt động thương mại ở Việt Nam trong xu hướng toàn cầu hóa và nhất là khi Việt Nam tham gia sâu hơn vào thương mại quốc tế
6 Đóng góp mới của đề tài
Trang 3Đề tài tìm hiểu một cách toàn diện và đầy đủ nhất pháp luật về chống trợ cấp trong hoạt động thương mại ở Việt Nam Thông qua việc phân tích, đánh giá làm sáng tỏ vấn đề pháp luật
về chống trợ cấp trong hoạt động thương mại ở Việt Nam đồng thời so sánh với các quy định của WTO và một số nước thành viên Ngoài ra tác giả cũng đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, một số biện pháp nhằm nâng cao tính khả thi trên thực tế và một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả thi hành trong lĩnh vực này để bảo vệ các doanh nghiệp, các ngành sản xuất trong nước, đồng thời phù hợp với luật pháp quốc tế
References
1 Ban Công tác về việc Việt Nam gia nhập WTO (2006), Báo cáo của Ban Công tác về việc Việt Nam gia nhập WTO, Hà Nội
2 Bộ Tài chính (2005), Thông tư số 106/2005/TT-BTC ngày 05/12/2005 hướng dẫn thu, nộp, hoàn trả thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp và các khoản đảm bảo thanh toán thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp, Hà Nội
3 Bộ Thương Mại (2002), Cơ sở khoa học áp dụng thuế chống trợ cấp đối với hàng hoá nhập khẩu vào Việt Nam, Đề tài cấp bộ, Vụ Chính sách Thương mại Đa biên – Bộ Thương
Mại, Hà Nội
4 Chính phủ (2005), Nghị định số 89/2005/NĐ-CP ngày 11/07/2005 quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh Chống trợ cấp đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam,
Hà Nội
5 Chính phủ (2005), Nghị định số 149/2005/NĐ-CP ngày 08/12/2005 quy định chi tiết thi hành Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2005, Hà Nội
6 Chính phủ (2006), Nghị định số 04/2006/NĐ-CP ngày 09/01/2006 về việc thành lập và quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Hội đồng xử lý vụ việc Chống bán phá giá, Chống trợ cấp và Tự vệ, Hà Nội
7 Chính phủ (2006), Nghị định số 06/2006/NĐ-CP ngày 09/01/2006 về việc quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục quản lý cạnh tranh, Hà Nội
8 Chính phủ (2006), Nghị định số 19/2006/NĐ-CP ngày 20/02/2006 quy định chi tiết Luật Thương mại về xuất xứ hàng hóa, Hà Nội
9 Vương Thị Thu Hiền (2004), Thuế chống trợ cấp ở các nước thành viên WTO và những
vấn đề đặt ra đối với Việt Nam, Tạp chí Tài chính, (Số 7/2004)
10 Vương Thị Thu Hiền (2004), Xu hướng áp dụng thuế chống trợ cấp của các nước thành
viên WTO và kinh nghiệm đối với Việt Nam, Tạp chí Nghiên cứu Tài chính – Kế toán, (Số
9/2004)
11 Trịnh Thị Thanh Huyền (2008), Thuế chống trợ cấp – kinh nghiệm áp dụng của một số nước thành viên WTO và gợi ý với Việt Nam, Luận văn cao học, Đại học Kinh tế - Đại học
Quốc gia Hà Nội
12 Đoàn Trung Kiên (2010), Pháp luật chống bán phá giá hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam – Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận án tiến sỹ luật học, Trường Đại học Luật Hà
Nội, Hà Nội
13 Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – VCCI (2007), Hệ thống ngắn gọn về WTO
và các cam kết gia nhập của Việt Nam: Trợ cấp và thuế chống trợ cấp, VCCI, Hà Nội
14 Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – VCCI (2009), Trợ cấp và chống trợ cấp,
VCCI, Hà Nội
15 Nguyễn Thị Thu Trang – VCCI (2007), Rà soát các quy định của Pháp luật Việt Nam về chống bán phá giá, chống trợ cấp, trợ cấp và cạnh tranh với cam kết của Việt Nam trong WTO, Trang Web: http://www.chongbanphagia.vn của VCCI
Trang 416 Nguyễn Quý Trọng (2013), Pháp luật về tự vệ trong nhập khẩu hàng hoá nước ngoài vào Việt Nam - những vấn đề lý luận và thực tiễn, Học viện Khoa học Xã hội, Hà Nội
17 Trường Đại học Luật Hà Nội (2010), Giáo trình Luật Thương mại quốc tế, Hà Nội
18 Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Pháp luật về trợ cấp trong thương mại quốc tế, Đề tài
khoa học cấp trường, Hà Nội
19 Ủy ban thường vụ Quốc hội (2004), Pháp lệnh số 22/2004/PL-UBTVQH11 ngày 20/08/2004 về Chống trợ cấp đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam, Hà Nội
20 WTO (1994), Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại, Vòng đàm phán Uruguay
21 WTO (1995), Hiệp định Nông nghiệp, Vòng đàm phán Uruguay
22 WTO (1995), Hiệp định về Trợ cấp và các biện pháp đối kháng, Vòng đàm phán Uruguay
23 Một số thông tin tại các trang web:
- Http://www.chongbanphagia.vn/
- Http://www.mot.gov.vn/
- Http://www.vcci.com.vn/
- Http://www.vca.gov.vn/
- Các trang tin tức điện tử: Vietnamnet, Dân Trí, Vneconmy, Vn-Media, Diễn đàn doanh nghiệp,…