Khi học năm thứ nhất tại Trường Trung học Chuyên khoa Huỳnh Thúc Kháng Đức Thọ - Hà Tĩnh, Nguyễn Đình Tứ đã tự học hết chương trình năm thứ hai và được nhà trường cho lên thẳng năm thứ 3
Trang 1TỪ MỘT HỌC SINH XUẤT SẮC
Là con trai thứ 2 trong gia đình 9 người con,
từ nhỏ GS Nguyễn Đình Tứ đã bộc lộ những thiên tư bẩm sinh, nổi tiếng là một học trị giỏi Khi cịn là học sinh, ơng đã tự tạo ra kính viễn vọng để quan sát các ngơi sao, thỏa mãn niềm đam mê khoa học Khi học năm thứ nhất tại Trường Trung học Chuyên khoa Huỳnh Thúc Kháng (Đức Thọ - Hà Tĩnh), Nguyễn Đình Tứ đã tự học hết chương trình năm thứ hai và được nhà trường cho lên thẳng năm thứ 3, rồi trở thành thủ khoa
Kết thúc năm học, ơng được chi bộ nhà trường kết nạp vào Đảng khi mới 17 tuổi
Những ngày tháng học tập tại Trường dự bị đại học Khoa học cơ bản ở Tâm Hư- Nam Ninh (Trung Quốc), Nguyễn Đình Tứ luơn là học sinh xuất sắc Sau khi được phân cơng vào học Trường Đại học Thủy Lợi ở Vũ Hán, Nguyễn Đình Tứ đã hồn thành 4 năm học chỉ trong 2 năm
Ngay sau khi tốt nghiệp loại ưu trường Đại học Vũ Hán- Trung Quốc, Nguyễn Đình Tứ được Chính phủ cử làm trưởng đồn, cùng
GS Dương Trọng Bái, GS Hồng Phương làm cộng tác viên tại Viện Liên Hiệp Nghiên cứu Hạt nhân Đúpna (Liên Xơ) Đây là bước ngoặt lớn trong cuộc đời hoạt động khoa học của GS Nguyễn Đình Tứ
ĐẾN NHÀ KHOA HỌC CĨ UY TÍN QUỐC TẾ
GS Nguyễn Đình Tứ là một trong nhĩm các nhà khoa học đầu tiên của Việt Nam tham gia nghiên cứu lĩnh vực Vật lý hạt nhân ở Viện Liên Hiệp Nghiên cứu Hạt nhân Đúpna
Chính thời gian làm việc ở đây đã khẳng định tên tuổi nhà vật lý Việt Nam tài năng,
cĩ uy tín khoa học tầm cỡ quốc tế
Từ tháng 8/1957, GS Nguyễn Đình Tứ trở thành cộng tác viên khoa học trẻ của Phịng
thí nghiệm năng lượng cao Tại đây, dưới sự hướng dẫn và lãnh đạo của Viện Hàn Lâm Khoa học Liên Xơ, nhà khoa học trẻ Nguyễn Đình Tứ đã cùng với các nhà khoa học các nước XHCN tiến hành nhiều nghiên cứu cĩ giá trị về vật lý hạt cơ bản
Ở tuổi 28, nhà vật lý Nguyễn Đình Tứ đã thay mặt nhĩm phát minh, trực tiếp báo cáo tại diễn đàn Hội nghị khoa học quốc tế ở các nước Tây Âu các kết quả phát minh “Phát hiện bằng thực nghiệm hiện tượng chưa biết trước đây về sự tạo thành phản hạt hyperon sigma âm Năm 1961, ngay sau khi cơng bố cơng trình, GS Nguyễn Đình Tứ đã nhận được giải thưởng của Hội đồng Khoa học Viện Liên Hiệp Nghiên cứu Hạt nhân Đúpna Năm 1962, tập hợp các cơng trình nghiên cứu trong 5 năm ở Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đúpna (Liên Xơ) Nguyễn Đình Tứ đã bảo vệ thành cơng luận án tiến sĩ Tốn - Lý
và tiến sĩ ngành Vật Lý hạt nhân đầu tiên của Việt Nam
Năm 1968, GS Nguyễn Đình Tứ được Chính phủ Liên Xơ cấp bằng phát minh cùng với nhĩm tác giả quốc tế Năm 2000, nhân kỷ niệm 55 năm thành lập nước CHXHCN Việt Nam, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng phần thưởng cao quý - Giải thưởng Hồ Chí Minh cho GS Nguyễn Đình Tứ về: "Cụm cơng trình phát hiện phản hạt hyperon sigma âm và tương tác của các hạt cơ bản và hạt nhân ở năng lượng cao"
Tháng 7/1971, GS Nguyễn Đình Tứ trở về nước Với bề dày kinh nghiệm và một kho tàng kiến thức phong phú trong lĩnh vực vật lý hạt nhân, giáo sư trở thành một trong những nhà lãnh đạo khoa học hàng đầu của nước ta và được Chính phủ giao trọng trách
là Viện trưởng Viện Năng lượng Nguyên Tử Quốc gia
GS.TS NGUYỄN ĐÌNH TỨ:
NGƯỜI THẦY UYÊN BÁC
GS.TS Nguyễn Đình Tứ
sinh ngày 1/10/1932,
trong một gia đình trí
thức yêu nước tại làng
Nguyên Xá, xã Song
Lộc, huyện Can Lộc,
tỉnh Hà Tĩnh Truyền
thống gia đình, truyền
thống quê hương đã
hun đúc nên nhân
cách Nguyễn Đình Tứ
- một nhà khoa học,
nhà giáo, nhà chính trị
tài năng, đức độ của
nước ta.
VNU
20 năm C on người vaø T hành tựu
HIẾU NGUYỄN
Trang 2KỈ NIỆM 20 NĂM CHÍNH PHỦ BAN HÀNH NGHỊ ĐỊNH VỀ ĐHQGHN (1993 - 2013)
VÀ NHÀ QUẢN LÝ TÀI BA
Cũng trong thời gian này, GS Nguyễn
Đình Tứ được cử đảm nhận trách nhiệm
Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, Bí
thư Đảng uỷ Trường Đại học Tổng hợp Hà
Nội Ông đã đặc biệt quan tâm phát triển
cơ cấu ngành học, chương trình, giáo trình
cũng như đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán
bộ giảng dạy và nghiên cứu khoa học, xây
dựng điều kiện cơ sở vật chất để phát triển
nhà trường Ông cũng là người chủ trì đề
án trình Bộ Đại học và Trung học Chuyên
nghiệp mở thêm một số ngành học mới,
thành lập một số khoa mới đáp ứng yêu
cầu phát triển nền kinh tế - xã hội
Từ năm 1976 đến năm 1986, GS Nguyễn
Đình Tứ lần lượt đảm nhiệm các chức vụ
Thứ trưởng rồi Bộ trưởng Bộ Đại học và
Trung học chuyên nghiệp – đây cũng là
giai đoạn cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu
nước đã kết thúc, Tổ quốc thống nhất, cả
nước đi lên chủ nghĩa xã hội Trên cương
vị của mình, GS Nguyễn Đình Tứ và các cộng sự đã đưa ngành giáo dục đào tạo
đi những bước táo bạo như: sắp xếp các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp miền Nam theo mô hình nhà trường xã hội chủ nghĩa thống nhất trong cả nước; mở 3 trường dự bị đại học
để tạo nguồn cán bộ có trình độ cao cho các đối tượng chính sách, dân tộc miền núi; thành lập tại các tỉnh trong cả nước
5 trường trung học chuyên nghiệp (nông nghiệp, công nghiệp, y tế, sư phạm, văn hoá) để đào tạo lực lượng lao động tại chỗ cho địa phương; hệ thống đào tạo tại chức - tiền thân của các trung tâm giáo dục thường xuyên ra đời
Bằng việc triển khai hàng loạt các chủ trương lớn, ngành đào tạo đại học và trung học chuyên nghiệp Việt Nam đã có một diện mạo mới như tiến hành đào tạo sau đại học, phong học hàm giáo sư, phó giáo sư ở trong nước; áp dụng công nghệ thông tin và công cụ hiện đại để tổ chức
tuyển sinh; cử chuyên gia Việt Nam ra nước ngoài làm việc; chỉ đạo công tác nghiên cứu khoa học thiết thực phục vụ sản xuất
và đời sống Ngoài ra, ông cũng rất chú trọng đến chất lượng đào tạo với việc phát động các phong trào dạy tốt - học tốt; cải tiến chương trình giảng dạy, phương pháp giảng dạy; thi đua xây dựng mô hình trường tiên tiến
Cùng với những đóng góp to lớn trong lĩnh vực khoa học và giáo dục, GS Nguyễn Đình Tứ còn là một nhà chính trị có uy tín, một cán bộ ưu tú của Đảng và Nhà nước
Từ năm 1976, ông được bầu vào Quốc hội; vào Ban chấp hành Trung ương Đảng; được bầu vào Ban Bí thư Trung ương, Bộ Chính trị Trên các cương vị lãnh đạo khác của Đảng và Nhà nước, GS Nguyễn Đình
Tứ đã tiếp tục chỉ đạo ngành giáo dục - đào tạo, góp phần to lớn vào sự nghiệp xây dựng và phát triển nền giáo dục nước nhà
Thủ tướng Phạm Văn Đồng trong lần về thăm Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội GS Nguyễn Đình Tứ (thứ ba từ trái sang).
75
Số 272 + 273 - 2013