Nhà khoa học cũng chia sẻ sâu về những điểm cần chú ý để xuất bản thành cơng nghiên cứu của mình trên tạp chí khoa học quốc tế như: phải hiểu độc giả của tạp chí đĩ là ai; cần tuân thủ c
Trang 1thể là tiếng Anh trong các cơng bố quốc
tế “Nếu tiếng Anh của các bạn chưa đạt đến chuẩn để cơng bố quốc tế thì bạn phải chắc là bạn cĩ những người đọc lại, kiểm tra lại cho bạn trước khi bạn nộp bài của bạn đi” - GS.tS ooi keat Gin nhấn mạnh
GS.tS ooi keat Gin cũng khuyên rằng cần cĩ chiến lược cụ thể để gửi bài cho các tạp chí, và đặc biệt là hiểu rõ tạp chí và đội ngũ những người làm biên tập của tạp chí
mà mình muốn đăng bài “tơi cổ vũ các bạn hãy gửi cho những tạp chí lớn, những tạp chí danh tiếng thuộc chuyên ngành hẹp của bạn Họ sẽ biết bạn rõ hơn và cuối cùng, hãy chấp nhận những trao đổi
và thảo luận về bài viết theo hướng tích cực để cĩ thể hồn thiện nghiên cứu một cách tốt nhất” - nhà khoa học chia sẻ
GS James Bellini (ĐH Syracuse, Hoa kỳ) khuyên người làm nghiên cứu cần phải đọc, cập nhật nhiều thơng tin khoa học trong chuyên ngành của mình, để từ đĩ
xác định lĩnh vực, vấn đề khoa học mà mình quan tâm Điều quan trọng là tìm
ra những “khoảng trống” trong nghiên cứu - những vấn đề mà người khác chưa nghiên cứu để “lấp đầy” bằng nghiên cứu của mình làm nhật ký nghiên cứu cũng là thao tác bắt buộc, qua đĩ giúp
hệ thống hố những thơng tin mình “gĩp nhặt” được, cũng như đánh dấu chặng đường tư duy, tìm tịi của bản thân về vấn
đề mà mình đang theo đuổi
trong bài báo khoa học, cần trình bày
rõ ràng câu hỏi nghiên cứu, nêu bật được tầm quan trọng của vấn đề nghiên cứu, những đĩng gĩp của nghiên cứu này đối với lĩnh vực nghiên cứu chung Bài nghiên cứu thường cĩ cấu trúc như một “chiếc đồng hồ cát” Phần mở đầu gợi mở vấn
đề, sau đĩ thu hẹp dần để đi sâu vào phương pháp và trình bày các kết quả nghiên cứu chính của mình Phần kết luận lại mở rộng phạm vi với việc khẳng định lại các kết quả nghiên cứu chính, nêu bật
tính liên quan của kết quả nghiên cứu này với các nghiên cứu đã cĩ Bài báo cũng cần làm rõ sự tương đồng và khác biệt giữa kết quả nghiên cứu của bản thân với các kết quả nghiên cứu đã cĩ
Nhà khoa học cũng chia sẻ sâu về những điểm cần chú ý để xuất bản thành cơng nghiên cứu của mình trên tạp chí khoa học quốc tế như: phải hiểu độc giả của tạp chí đĩ là ai; cần tuân thủ chặt chẽ những hướng dẫn của nhà xuất bản; luơn xem xét và cân nhắc danh tiếng của tạp chí khoa học mình muốn đăng bài; coi trọng việc sử dụng trích dẫn những nguồn nghiên cứu quốc tế trong bài nghiên cứu của mình; trình bày bài báo với văn phong khoa học; nhờ sự giúp đỡ của chuyên gia
để đảm bảo bài báo của bạn được thể hiện bằng ngơn ngữ tiếng Anh khoa học
và chuẩn xác…
lời khuyên Bổ ích cho nhAø khoA học
Xuất bản để cơng bớ các nghiên
cứu của mình là điều bắt buợc
đới với nhà khoa học tại các
trường đại học Hãy xác định
đợng lực thật sự trong cơng việc
nghiên cứu của mình Hãy biến
ý tưởng thành hành đợng thực
tiễn Hãy sẵn sàng chấp nhận
những gĩp ý của người khác để
tiến bợ… Đĩ là những chia sẻ
của GS.TS Ooi Keat Gin (Universiti
Sains Malaysia, Tổng biên tập tạp
chí quớc tế international Journal
of Asia-Pacific Studies (iJAPS).
“Xuất bản hay là chết” là khẩu hiệu
của rất nhiều các trường đại học,
viện nghiên cứu ở Mỹ - GS.tS ooi
keat Gin cho biết Phần đơng các nhà
nghiên cứu, những người làm việc trong
mơi trường học thuật được ký hợp đồng
theo từng năm Yếu tố quan trọng nhất
để kéo dài hợp đồng là xem chất lượng
cơng việc của nhà khoa học ấy, thể hiện
ở các nghiên cứu và cơng bố xuất bản
“Nếu khơng cĩ xuất bản nào thì cĩ nghĩa
bạn đã là lịch sử, và hợp đồng của các bạn
chấm dứt ở đây!” - GS.tS ooi keat Gin
nĩi Nhiều trường đại học hàng đầu của
Mỹ thậm chí yêu cầu phải cĩ ít nhất 3 bài
báo cơng bố trong các tạp chí hàng đầu
trong vịng 5 năm
“Xuất bản là con đường để bạn thể
hiện bản thân mình” và điều đĩ đặc biệt
quan trọng đối với sự nghiệp của một nhà
khoa học Đĩ là thước đo sự tiến bộ nghề
nghiệp của người làm nghiên cứu Bạn
cĩ nhận được sự cơng nhận của đồng
nghiệp khơng ? Bạn cĩ nhận được những giải thưởng, khoản học bổng hay tài trợ cho những nghiên cứu của mình? Bạn cĩ mối quan hệ với những người nào trong giới và đối tác của bạn là những ai? Bạn đã từng được mời thỉnh giảng tại các trường
ĐH khác? Bạn cĩ được biết đến bởi các học giả quốc tế? tất cả những điều này
là những chỉ số đánh giá năng lực nghiên cứu và uy tín học thuật của nhà khoa học
GS.tS ooi keat Gin cho rằng cĩ sự khác biệt giữa một nhà khoa học thực thụ và một người làm cơng việc nghiên cứu Một học giả thực thụ khơng chỉ coi nghiên cứu
là một cơng việc để kiếm tiền Nghiên cứu là lý tưởng, được họ làm một cách tự nguyện, dành trọn tâm huyết của mình
để theo đuổi những vấn đề khoa học mà mình quan tâm Họ muốn được tìm ra cái mới, đi đến cùng vấn đề, muốn được chia sẻ quan điểm riêng Đĩ là nhu cầu
tự thân, được thúc đẩy bởi mong muốn hồn thiện mình Họ làm khơng phải vì
giải thưởng, cũng khơng phải vì sức ép của cấp trên, của trường ĐH hay vì để được tăng lương
GS.tS ooi keat Gin chia sẻ thực tế nếu
cĩ những xuất bản hay cơng bố quốc tế
cĩ chất lượng, nhà khoa học sẽ khơng khĩ để được các quỹ đầu tư cho hoạt động nghiên cứu của mình Những nhà khoa học giỏi luơn được các trường ĐH trả cơng xứng đáng
Chia sẻ sâu hơn về kinh nghiệm và các
kỹ năng cần thiết để cĩ thể cơng bố các nghiên cứu trên các tạp chí quốc tế, nhà khoa học cho rằng điều quan trọng hàng đầu là tính mới mẻ trong nghiên cứu, khơng trùng lặp về cách tiếp cận, gĩc nhìn, quan điểm… Bài trình bày cần rõ ràng, mạch lạc, cĩ tính thuyết phục, nêu được đĩng gĩp riêng của bạn trong lĩnh vực nghiên cứu
và một thực tế khác mà các nhà khoa học trẻ cần chú ý là vấn đề ngơn ngữ, cụ tHANH Hà
Xuân Ất Mùi 2015
Trang 2Năm 2014 để lại nhiều dấu ấn quan trọng trong cợng đồng khoa học toàn
cầu Đổ bợ thành cơng xuớng sao chổi, giải mã thành cơng quá trình tiến hĩa
từ khủng long thành chim, vi xử lí mơ phỏng bợ não người hay khả năng thay
đổi kí ức được tạp chí khoa học danh tiếng Science bình chọn là những đợt
phá khoa học của năm 2014.
lầN Đầu tIêN tàu tHăM Dị Đổ Bộ
tHàNH CơNG XuỐNG SAo CHổI
Được phĩng lên khơng gian từ ngày
2/3/2004 và trải qua hành trình bay dài đến
6,4 tỉ km, tàu vũ trụ khám phá khơng gian
Rosetta của Cơ quan vũ trụ châu âu (eSA)
cĩ nhiệm vụ nghiên cứu chi tiết sao chổi
Chury Ngày 6/8/2014, tàu vũ trụ này đã
tiếp cận sao chổi ở khoảng cách 100km và
trở thành tàu vũ trụ đầu tiên bay quanh quỹ
đạo sao chổi
Ngày 11/11/2014, Rosetta đã áp sát sao
chổi Chury và thả robot thăm dị Philae
nặng 100kg lên bề mặt sao chổi và ngày
12/11/2014, tàu thăm dị Philae đã đổ bộ
thành cơng xuống bề mặt sao chổi, 7 giờ
sau khi tách khỏi tàu mẹ
Đây là lần đầu tiên một tàu thăm dị vũ
trụ đáp lên bề mặt sao chổi và các nhà khoa
năm 2014
học xem đây là “bước tiến lớn của nền văn minh nhân loại”, ví như sự kiện con người đặt chân lên Mặt trăng lần đầu tiên
ĐộI NGũ RoBot PHỐI HợP tự ĐộNG làM vIệC CùNG NHAu
Robot tự động đang ngày càng cĩ những cải tiến để hợp tác làm việc với con người tốt hơn, tuy nhiên năm nay, một số nghiên cứu
đã chứng minh rằng robot cĩ thể tự làm việc với nhau mà khơng cần cĩ sự điều khiển hay giám sát của con người
trong một nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học của Đại học Harvard
và học viện cơng nghệ MIt, một ngàn con robot cĩ kích thước tương đương 1/4 đồng
xu Mỹ đã tự động sắp xếp thành các hình thù khác nhau trong một nghiên cứu khác,
10 chiếc máy bay điều khiển từ xa loại 4 cánh quạt đã tự động liên lạc với nhau để
xác định vị trí của nhau và điều chỉnh đường bay để tránh va chạm và tạo nên một đội hình nhất định
Nhiều nghiên cứu khác cũng được các nhà khoa học tiến hành bằng những robot
tự động thực hiện và cĩ các tư duy để xây dựng các cấu trúc đơn giản hoặc phức tạp theo sự cảm nhận của chúng
Những nghiên cứu này mở ra những tiền
đề về các loại robot cĩ khả năng tư duy với trí tuệ nhân tạo, để cảm nhận mơi trường xung quanh và tự ứng biến với những tình huống mới, thay vì những tình huống đã được lập trình sẵn, để từ đĩ cĩ thể tự thực hiện cơng việc mà khơng cần sự can thiệp của con người
GIảI Mã tHàNH CơNG QuÁ tRìNH tIếN HĩA từ kHủNG loNG tHàNH CHIM
từ lâu, giả thuyết về sự tiến hĩa từ khủng
long thành chim đã được chấp nhận bởi các nhà khảo cổ học trên thế giới trong nhiều thập kỉ qua tuy nhiên, sự khác biệt quá lớn
về 2 nhĩm động vật này khiến các nhà khoa học tin rằng vẫn cịn một “mắt xích cịn thiếu” tồn tại giữa lồi chim đầu tiên xuất hiện trên trái đất và tổ tiên khủng long gần nhất của nĩ
Mới đây, các nhà cổ sinh học của trường Đại học edinburgh (Anh) và Đại học oxford (Anh) vừa xây dựng thành cơng một cây gia phả tồn diện nhất từ trước đến nay về quá trình tiến hĩa từ lồi khủng long đến lồi chim hiện đại
trong đĩ chim thủy tổ (Archaeopteryx) là lồi chim sớm nhất và nguyên thủy nhất mà con người biết được cho đến nay, vẫn được xem là lồi chim đầu tiên xuất hiện trên trái đất, vẫn mang nhiều đặc điểm cịn sĩt lại của lồi khủng long Bên cạnh đĩ, các nhà
những đột phá Khoa học
tuấN ANH (theo Science)
Xuân Ất Mùi 2015
Trang 3khảo cổ học cũng tìm thấy những bằng
chứng cho thấy các loài khủng long sở hữu
khả năng bay và nhiều đặc điểm giống như
loài chim
CảI lão HoàN ĐồNG và CHỐNG lạI
tuổI GIà
Cải lão hoàn đồng và chống lại tuổi già
là điều mơ ước từ lâu của con người, và với
những kết quả nghiên cứu vừa được thực
hiện trong năm 2014 của các nhà khoa học,
điều này hoàn toàn có khả năng trở thành
sự thật
theo đó, các nhà khoa học của trường
Đại học Harvard đã nhận thấy rằng các
thành phần máu hoặc máu từ một con
chuột trẻ có thể làm trẻ hóa cơ bản và não
của một con chuột già và nếu nghiên cứu
này được thử nghiệm thành công trên con
người có thể giúp chữa trị được các căn
bệnh về tuổi già, đặc biệt bệnh mất trí nhớ
Mới đây trong một thử nghiệm lâm sàng,
18 bệnh nhân trung niên và cao tuổi bị mắc
chứng mất trí nhớ Alzheimer đã được tiêm
huyết tương từ những người trẻ tuổi, và
các nhà khoa học đang tìm hiểu xem căn bệnh mất trí nhớ có được cải thiện trong tương lai hay không
vI Xử lí Mô PHỏNG Bộ Não NGườI
Cách đây gần 70 năm, nhà khoa học nổi tiếng người Mỹ gốc Hungary John von Neumann đã phác họa thiết kế cơ bản về một chiếc máy tính hiện đại, với bộ vi xử
lí chính tương tự như bộ não con người
và ý tưởng của von Neumann có thể sẽ trở thành sự thật sau khi hãng máy tính IBM giới thiệu bộ vi xử lí máy tính với cách thức xử lí thông tin giống như bộ não con người
vi xử lí với tên gọi trueNorth được thiết
kế mô phỏng bộ não người, với 5,4 tỷ bóng bán dẫn, số lượng bóng bán dẫn nhiều nhất mà IBM đặt trên một chip Nó cũng bao gồm 1 triệu tế bào thần kinh và
256 triệu khớp thần kinh có thể lập trình
Hiện IBM đang hợp tác với nhiều nhà khoa học và các hãng công nghệ khác để phát triển chip trueNorth lên mức phức tạp hơn
trong tương lai, rất nhiều ứng dụng hoạt động nhờ vào chip trueNorth, từ những cặp kính giúp người khiếm thị di chuyển cho đến các con robot có thể cứu hộ trong trường hợp xảy ra thảm họa
tế Bào GIúP CHữA BệNH tIểu ĐườNG
kể từ khi phát hiện ra tế bào gốc phôi của con người, các nhà khoa học đã hi vọng có thể vận dụng chúng để chống lại bệnh tật, một trong những căn bệnh đó là bệnh tiểu đường tuýp 1 Các nhà khoa học đã mất hơn một thập kỉ để tìm cách chữa trị bệnh tiểu đường tuýp 1 bằng tế bào gốc phôi
Năm 2014, các nhà khoa học đã tiến một bước gần hơn với mục đích này, khi các nhà khoa học của Đại học Harvard tuyên bố đã tìm ra được công thức biến tế bào gốc người thành các tế bào beta ở tuyến tụy, là tế bào
có chức năng phản ứng với lượng đường trong máu để làm tăng lượng insulin, cho phép tế bào hấp thu và sử dụng glucose
Các tế bào nhân tạo này đã được cấy ghép vào cá thể chuột bị mắc bệnh tiểu đường và cho thấy kết quả khả quan khi
chữa trị được các rối loạn do bệnh tiểu đường gây ra Các nhà khoa học sẽ tiếp tục thực hiện nhiều thử nghiệm hơn nữa để có thể thử nghiệm lâm sàn trên con người, mở đường cho một phương pháp chữa tiểu đường tuýp 1 đầy triển vọng trong tương lai không xa
PHÁt HIệN HìNH vẽ Cổ XưA NHất tHế GIớI tRoNG HANG ĐộNG
trong nhiều thập kỉ qua, nhiều du khách khi ghé thăm hang động Maros ở đảo Sulawei, Indonesia, đều được chiêm ngưỡng những bức tranh vẽ trên vách hang động của người cổ xưa, được cho là có niên đại 10.000 năm
tuy nhiên, những nghiên cứu mới được thực hiện và công bố trong năm 2014 lại cho thấy rằng niên đại của những bức tranh
vẽ này thực tế lên đến 40.000 năm, thay vì chỉ 10.000 năm như những kết quả nghiên cứu ban đầu Điều này khiến những bức tranh vẽ trên vách hang ở Indonesia trở thành những hình vẽ cổ xưa nhất thế giới kết quả nghiên cứu này có thể làm thay đổi nhận định về lịch sử thế giới, đặc biệt về cách thức người cổ đại thể hiện hình ảnh thế giới quan xung quanh bằng những hình vẽ Một số nhà khảo cổ học tin rằng sự bùng
nổ về sáng tạo của người cổ đại phản ánh bước tiến mới trong khả năng nhận thức của con người
kHả NăNG tHAY ĐổI kí ứC
“tẩy não” và thay đổi kí ức là điều được xuất hiện trong nhiều bộ phim khoa học viễn tưởng, tuy nhiên điều này có thể sẽ không còn là viễn tưởng trong tương lai vào năm ngoái, các nhà khoa học đã có thể
sử dụng các chùm tia sáng laser tác động vào não chuột để làm thay đổi các kí ức sợ hãi và thay đổi bằng những kí ức tốt đẹp hơn trong năm 2014, các nhà khoa học đã
có thể sử dụng biện pháp tương tự để thay đổi các nội dung thực sự bên trong kí ức của loài chuột, biến các kí ức tốt trở thành xấu
và ngược lại
Các nhà khoa học hi vọng cách thức này
sẽ mở ra một phương pháp mới để điều trị chứng rối loạn căng thẳng sau chấn thương hoặc để xóa bỏ những kí ức gây ám ảnh và ảnh hưởng đến tâm lí
Xuaân AÁt Muøi 2015