Tuy nhiên, qua việc sử dụng công nghệ thông tin, GV không chỉ cung cấp cho HS những hình ảnh sống động, mà còn kích thích hứng thú học tập cho HS, nhằm nâng cao chất lượng dạy học.. Vì v
Trang 1SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Người hướng dẫn: TS Nguyễn Thế Hưng
Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Mai Hương
Phạm Thị Thu Thuỷ
Lớp : K49 – Sư phạm Sinh
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Sự bùng nổ công nghệ thông tin trong giai đoạn hiện nay đang tác động mạnh mẽ vào mọi mặt của đời sống xã hội Trong bối cảnh đó, nền giáo dục phổ thông đã có những đổi mới tích cực nhằm đáp ứng được đòi hỏi cấp thiết của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Sinh học là một khoa học gắn liền với thực tế đời sống, có nhiều quá trình rất phức tạp diễn
ra ở cấp độ vĩ mô hoặc vi mô.Có nhiều cơ chế và quá trình sinh học, người học khó có thể giải thích một cách tường minh Tuy nhiên, qua việc sử dụng công nghệ thông tin, GV không chỉ cung cấp cho HS những hình ảnh sống động, mà còn kích thích hứng thú học tập cho HS, nhằm nâng cao chất lượng dạy học
Vì vậy chúng tôi nghiên cứu đề tài: Sử dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả dạy học môn sinh học ở trường THPT với mục tiêu nghiên cứu là ứng dụng công nghệ thông tin
trong dạy học sinh học ở trường THPT một cách hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng dạy học
II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng: Do giới hạn của đề tài, chúng tôi chỉ nghiên cứu việc sử dụng một số phần mềm khá
phổ biến (Microsoft Word, Microsoft PowerPoint, Microsoft Publisher, Microsoft Internet Explorer) cho nội dụng kiến thức phần II: “ Sinh học tế bào” - Lớp 10 nâng cao
Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp lý luận:
- Tổng hợp và phân tích cơ sở lý luận liên quan đến các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của HS và việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở THPT
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phân tích chương trình và nội dung kiến thức sinh học 10, đặc biệt phần II: Sinh học tế bào
- Nghiên cứu một số phần mềm công nghệ thông tin để áp dụng vào dạy học sinh học
III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Trang 23.1 Công nghệ thông tin trong dạy học
Sử dụng phần mềm Movie maker (cắt nối film); Công nghệ trên Microsoft Word, Microsoft PowerPoint, Microsoft Publisher, Microsoft Internet Explorer
3.2 Sử dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả dạy học môn sinh học ở trường trung học phổ thông
Với mỗi bài chúng tôi xác định những mục tiêu cần đạt được; khó khăn có thể gặp phải khi giảng dạy các bài đó Trên cơ sở đó chúng tôi đưa ra cách ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao chất lượng dạy học Tuy nhiên trong khuôn khổ của tóm tắt báo cáo khoa học, chúng tôi chỉ xin đưa ra một số biện pháp cơ bản về sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học một số bài cụ thể
Chương I: Thành phần hoá học của tế bào
Bài 7: Các nguyên tố hoá học và nước của tế bào
- Phần các nguyên tố hoá, GV đưa một số hình ảnh thực vật bị bệnh do thiếu một số nguyên tố hoá học Qua đó, người học tự xác định được vai trò các nguyên tố hoá học trong tế bào
- Vai trò của nước: GV chiếu cho HS xem một đoạn phim về hoạt động trao đổi chất của tế bào Qua đoạn phim này, HS nhận xét về vai trò của nước
Bài 8:Cacbohiđrat ( saccarrit) và lipit
- Cho HS quan sát các mô hình về cấu trúc hoá học của các hợp chất hữu cơ Yêu cầu HS nhận xét và phân loại các hợp chất đó Ngoài ra, để gây hứng thú học tập cho HS, GV có thể chiếu cho
HS xem về sự thay đổi màu sắc của dầu, mỡ khi để lâu ngày
Bài 9: Protein
- GV yêu cầu học sinh so sánh đặc điểm khác biệt các bậc cấu trúc của protein qua việc cho HS quan sát sơ đồ cấu trúc không gian của protein
- GV khai thác trên mạng internet các đoạn phim về sinh tổng hợp protein, yêu cầu HS mô tả và giải thích các giai đoạn của quá trình tổng hợp
Bài 10 và bài 11: Axit nucleic
- GV scan những hình ảnh trong SGK để cho HS quan sát Chẳng hạn, sơ đồ về cấu tạo hoá học
và cấu trúc không gian các đơn phân của ADN và ARN HS có nhiệm vụ phân biệt về sự khác biệt đó
Chương II: Cấu trúc tế bào
Bài 13: Tế bào nhân sơ
Trang 3- HS được quan sát hình ảnh cấu tạo các thành phần của tế bào nhân sơ (Vi khuẩn)
Bài 14, 15, 16, 17: Tế bào nhân thực
- GV chiếu các hình ảnh cấu trúc của tế bào động vật và tế bào thực vật, kết hợp với việc đưa ra phiếu học tập để HS hoàn thành nội dung kiến thức
Bài 18: Vận chuyển các chất qua màng sinh chất
GV nên đưa ra các đoạn phim về vận chuyển thụ động và chủ động các chất qua màng, từ đó có thể yêu cầu HS kết hợp với sách khoa để mô tả cơ chế của các quá trình vận chuyển và giải thích các hiện tượng trong thực tế đời sống
Chương III: Chuyển hoá vật chất và năng lượng ở tế bào
Bài 22: Enzim và vai trò của enzim trong quá trình chuyển hoá vật chất
- GV thiết kế sơ đồ về cấu trúc của enzim và cơ chế tác động của enzim Từ đó, Gv yêu cầu HS phân biệt được sự khác biệt cơ bản giữa enzim và chất xúc tác vô cơ
Bài 23, 24: Hô hấp tế bào
Ngoài việc thiết kế lại sơ đồ trong sách giáo khoa, GV chiếu một đoạn phim về quá trình hô hấp diễn ra trong tế bào, HS phân biệt được các giai đoạn của quá trình hô hấp trong
Bài 25, 26: Hoá tổng hợp và quang tổng hợp
GV đưa hình ảnh của lục lạp để HS phân tích được sự phù hợp giữa cấu tạo và chức năng của lục lạp
Chương IV: Phân bào
Bài 28: Chu kỳ tế bào và các hình thức phân bào
GV cho HS xem một đoạn phim về chu kỳ tế bào Từ đó yêu cầu HS nêu những diễn biến xảy ra trong tế bào qua các pha của chu kỳ tế bào
Bài 29: Nguyên phân
- HS mô tả các diễn biến của tế bào qua việc quan sát các sơ đồ của nguyên phân
- Chiếu cho HS xem hình ảnh về các kỳ trong quá trình nguyên phân được chụp ảnh ở tiêu bản thật
- GV chiếu cho HS xem một số hình động về quá trình nguyên phân HS có thể mô tả hoặc sắp xếp lại thứ tự của các kỳ (GV có thể thay đổi trật tự sơ đồ trong sách giáo khoa)
Bài 30: Giảm phân
- GV scan các hình ảnh sự thay đổi nhiễm sắc thể qua các kỳ của giảm phân trong sách giáo khoa
Trang 4- GV đưa ra các hình ảnh của các kỳ được thay đổi trật tự, yêu cầu HS sắp xếp lại và nêu tên của các kỳ đó
- HS xem đoạn phim về quá trình giảm phân từ đó HS giải thích ý nghĩa của các kỳ này
Kết luận và kiến nghị
Kết luận
1 Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học có ý nghĩa rất lớn trong việc nâng cao chất lượng dạy học
2 Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học sinh học giúp HS có được cái nhìn trực quan
về thế giới sống nó còn tạo ra hứng thú học tập cho HS, kích thích sự phát triển tư duy logic
3 Với sự phát triển của công nghệ thông tin, GV có nhiều điều kiện để áp dụng vào quá trình dạy học (tìm tài liệu, hình ảnh cũng như các đoạn phim trên mạng internet cũng như việc xây dựng giáo án điện tử sinh động, khoa học và có hiệu quả cao)
Kiến nghị
1 Cần tiếp tục nghiên cứu việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học, đặc biệt là trong dạy học sinh học vì sinh học là một môn học gắn liền với thực tiễn đời sống
2 Các trường THPT cần sớm trang bị những thiết bị cho việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học Đồng thời, đội ngũ GV cần được đào tạo về công nghệ thông tin vể có thể ứng dụng linh hoạt nhằm nâng cao chất lượng dạy học
Tài liệu tham khảo chính
Sách giáo khoa
1 Phạm Văn Lập, (2006), Bài giảng phương pháp dạy học sinh học
2 Trần Khánh Phương, (2006), Thiết kế bài giảng sinh học 10, NXB Hà Nội
3 Vũ Văn Vụ, Vũ Đức Lưu và cộng sự, (2006), Sinh học 10 - nâng cao, NXB Giáo dục