DSpace at VNU: Hoạt động của Hội đồng nhân dân - Qua thực tiễn tỉnh Nam Định

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT PHẠM THU TRANG HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN - QUA THỰC TIỄN TỈNH NAM ĐỊNH Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và Pháp luật Mã số: 60 38 01 0

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

PHẠM THU TRANG

HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

- QUA THỰC TIỄN TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2015

Trang 2

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

PHẠM THU TRANG

HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

- QUA THỰC TIỄN TỈNH NAM ĐỊNH

Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và Pháp luật

Mã số: 60 38 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS TS NGUYỄN ĐĂNG DUNG

HÀ NỘI - 2015

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân, được thực hiện với sự quan tâm, hướng dẫn tận tình chi tiết của GS.TS Nguyễn Đăng Dung Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác và trung thực Luận văn được hoàn thành theo đúng quy trình, quy định và hướng dẫn về nghiên cứu khoa học

Người cam đoan

PHẠM THU TRANG

Trang 4

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TRONG

TỔ CHỨC QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC Ở ĐỊA PHƯƠNGError! Bookmark not defined 1.1 Vị trí pháp lý của Hội đồng nhân dânError! Bookmark not defined

1.1.1 Tổ chức chính quyền địa phương trong bộ máy chính quyền

nhà nước ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

1.1.2 Vị trí, vai trò của Hội đồng nhân dânError! Bookmark not defined

1.2 Chức năng của Hội đồng nhân dânError! Bookmark not defined

1.2.1 Chức năng đại diện cho mọi tầng lớp nhân dân địa phươngError! Bookmark not defined

1.2.2 Chức năng quyết định các biện pháp quản lý địa phươngError! Bookmark not defined

1.2.3 Chức năng giám sát việc thực hiện các quyết định và hoạt

động của các cơ quan nhà nước khácError! Bookmark not defined

1.3 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dânError! Bookmark not defined

1.3.1 Đối với HĐND cấp tỉnh Error! Bookmark not defined

1.3.2 Đối với HĐND cấp huyện Error! Bookmark not defined

1.3.3 Đối với HĐND cấp xã Error! Bookmark not defined

1.4 Hình thức hoạt động của Hội đồng nhân dânError! Bookmark not defined

1.4.1 Kỳ họp Hội đồng nhân dân Error! Bookmark not defined

1.4.2 Hoạt động của Thường trực Hội đồng nhân dânError! Bookmark not defined

1.4.3 Hoạt động của các Ban Hội đồng nhân dânError! Bookmark not defined

1.4.4 Hoạt động của đại biểu và tổ đại biểu HĐNDError! Bookmark not defined

Kết luận chương 1 Error! Bookmark not defined

Trang 5

Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN

DÂN - QUA THỰC TIỄN TỈNH NAM ĐỊNHError! Bookmark not defined

2.1 Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Nam ĐịnhError! Bookmark not defined

2.1.1 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp tại

tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined

2.2.1 Việc tổ chức và hoạt động của cơ quan quyền lực nhà nước ở

các cấp trên địa bàn tỉnh Nam Định theo Luật định (trước khi

thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường)Error! Bookmark not defined

2.2.2 Việc tổ chức thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND huyện,

quận, phường tại tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined

2.2.3 Những vướng mắc, hạn chế sau khi thực hiện thí điểm không

tổ chức HĐND huyện, phường tại tỉnh Nam ĐịnhError! Bookmark not defined

Kết luận chương 2 Error! Bookmark not defined

Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU LỰC,

HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂNError! Bookmark not defined 3.1 Tính tất yếu trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt

động của HĐND Error! Bookmark not defined

3.1.1 Yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và xây dựng thành công nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân,

vì nhân dân Error! Bookmark not defined

3.1.2 Thực trạng hoạt động của HĐND chưa tương xứng với vị trí,

vai trò của HĐND được luật định Error! Bookmark not defined

3.1.3 Yêu cầu của đổi mới tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phươngError! Bookmark not defined

3.1.4 Hoàn cảnh thực tiễn của nước ta Error! Bookmark not defined

3.2 Giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động

của HĐND các cấp tại tỉnh Nam ĐịnhError! Bookmark not defined

Trang 6

3.2.1 Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt

động của HĐND Error! Bookmark not defined

3.2.2 Hoàn thiện hệ thống pháp luật về HĐNDError! Bookmark not defined

3.3 Đề xuất đổi mới, cải tiến Error! Bookmark not defined

3.3.1 Về Chương trình xây dựng nghị quyết của HĐND và chuẩn

bị, tổ chức kỳ họp HĐND Error! Bookmark not defined

3.3.2 Về hoạt động của Thường trực HĐND, các Ban HĐNDError! Bookmark not defined

3.3.3 Về hoạt động của Tổ đại biểu và đại biểu HĐNDError! Bookmark not defined

3.3.4 Về mối quan hệ của HĐND với UBND, các cơ quan chuyên

môn thuộc UBND, các đơn vị, tổ chức hữu quan trên địa bànError! Bookmark not defined

3.3.5 Về các điều kiện đảm bảo cho hoạt động của HĐNDError! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 4

Trang 7

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

HĐND: Hội đồng nhân dân TAND: Tòa án nhân dân UBHC: Ủy ban Hành chính UBMTTQVN: Ủy ban Mặt trận tổ quốc UBND: Ủy ban nhân dân

VBQPPL: Văn bản quy phạm pháp luật VKSND: Viện kiểm sát nhân dân

XHCN: Xã hội chủ nghĩa

Trang 8

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân là một trong những nhiệm vụ quan trọng mà toàn Đảng, toàn dân ta đã và đang không ngừng phấn đấu thực hiện Trong hơn 20 năm đổi mới vừa qua, Đảng và Nhà nước ta thường xuyên quan tâm đến vấn đề đổi mới tổ chức và hoạt động của Nhà nước nói chung, của Hội đồng nhân dân nói riêng Chủ trương đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND đó được thể hiện trong nhiều văn kiện của Đảng, như: Văn kiện các Đại hội VI, VII, VIII, IX, X của Đảng, Văn kiện Hội nghị giữa nhiệm kỳ Khoá VII, Văn kiện Hội nghị Trung ương 8 Khoá VII, Văn kiện Hội nghị Trung ương 3,7 Khoá VIII Những quan điểm, chủ trương đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân trong các văn kiện nêu trên đều được kịp thời cụ thể hoá thành các quy định trong Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và

Uỷ ban nhân dân năm 2003, và một số văn bản pháp luật khác Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 Khoá X đề cập sâu đến mô hình tổ chức Hội đồng nhân dân quận, huyện, phường với việc thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân ở cấp này tại một số địa phương

Hiến pháp năm 2013 tiếp tục khẳng định chế định HĐND trong tổ chức chính quyền địa phương cũng nhằm khẳng định và bảo đảm quyền làm chủ của người dân trong việc có cơ quan đại diện và giám sát cơ quan hành chính nhà nước Theo đó việc tổ chức của bộ máy chính quyền địa phương phải phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt nhưng vẫn phải trên nguyên tắc: Ở đâu có cơ quan hành chính, ở đó có sự giám sát của HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, cơ quan đại diện cho nhân dân địa phương Việc tiếp tục khẳng định nguyên tắc này

Trang 9

2

trong Hiến pháp vừa giữ được các vấn đề mang tính nguyên tắc của chính quyền địa phương vừa đáp ứng được yêu cầu đổi mới, tạo điều kiện cho chính quyền địa phương năng động, sáng tạo hơn trong thực hiện nhiệm vụ của mình Bảo đảm được quyền làm chủ đối với mọi quyền lực nhà nước của nhân dân thông qua cơ quan đại diện của mình là HĐND các cấp

HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện

cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân địa phương, do Nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên HĐND quyết định các vấn đề của địa phương do luật định; giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị

quyết của HĐND [38, Điều 113]

Việc giữ được chế định HĐND trong Hiến pháp năm 2013 sẽ tiếp tục bảo đảm nhân dân có kênh giám sát và có nơi để thực hiện quyền lợi dân chủ của mình Đây là nền tảng pháp lý quan trọng nâng cao vai trò, vị thế cho hoạt động của đại biểu dân cử và cơ quan dân cử trong hệ thống chính trị

Trong công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước,

từ yêu cầu xây dựng nền dân chủ XHCN, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân nâng cao vai trò của các cơ quan dân cử ở địa phương, những năm qua, Hội đồng nhân dân các cấp đã từng bước thực hiện rõ chức năng, nhiệm vụ, khẳng định vị trí là cơ quan quyền lực nhà nước, đại diện cho ý chí nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân địa phương Tuy nhiên, trong tổ chức và hoạt động HĐND còn bộc lộ những khó khăn nhất định như hoạt động giám sát và quyết định của HĐND vẫn còn nhiều hạn chế, một số vấn đề về tổ chức của HĐND vẫn chưa được làm rõ, chưa có định hướng đổi mới một cách cơ bản lâu dài Chất lượng hoạt động giám sát của HĐND nhìn chung vẫn còn chưa cao HĐND các cấp chưa thể hiện được đầy đủ vai trò là cơ quan đại

Trang 10

3

diện của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương; các Đại biểu HĐND chưa phát huy được hết tinh thần làm chủ, thể hiện ý chí của cử tri, mối liên hệ giữa cử tri và đại biểu vẫn còn lỏng lẻo Mặc dù về vấn đề này đã

có nhiều quy định của pháp luật như Luật tổ chức HĐND và UBND năm

2003, Nghị quyết 753/2005/UBTVQH11 Nghị quyết ban hành quy chế hoạt động của HĐND; Nghị quyết số 725/2009/UBTVQH12 Nghị quyết điều chỉnh nhiệm vụ quyền hạn của HĐND, UBND tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ương và quy định nhiệm vụ quyền hạn của UBND quận, phường nơi không tổ chức HĐND quận, huyện, phường Câu hỏi đặt ra là những nguyên nhân nào dẫn đến hoạt động của HĐND nhiều khi vẫn còn mang tính hình thức; làm thế nào để HĐND thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, là cơ quan đại diện cho ý chí nguyện vọng của cử tri?

Theo quy định tại Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003 thì HĐND được chia thành 3 cấp: HĐND cấp tỉnh, HĐND cấp huyện, HĐND cấp xã Luật Tổ chức chính quyền địa phương vừa được Quốc hội khóa 13 thông qua ngày 19/6/2015 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2016 tiếp tục khẳng định ở đâu được coi là cấp chính quyền thì chính quyền ở đó bao gồm HĐND và UBND Tỉnh Nam Định là 1 trong 10 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đang thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND ở cấp huyện, phường HĐND các cấp tại tỉnh Nam Định trong quá trình hoạt động của mình đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần quan trọng vào thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh - quốc phòng của tỉnh Trong thời gian qua bên cạnh những thành tựu đạt được, hoạt động của HĐND các cấp tại tỉnh Nam Định vẫn còn gặp phải nhiều tồn tại, vướng mắc được thể hiện thông qua hoạt động của Thường trực, các Ban và đại biểu HĐND còn nhiều hạn chế; công tác giám sát và thẩm tra chưa hiệu quả, công tác tiếp xúc cử tri của các đại biểu chưa

Trang 11

4

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

I Tài liệu tiếng Việt

1 Chính phủ (2010), Báo cáo số 111/BC-CP ngày 09/9/2010 về tổng kết

bước 1 thực hiện Nghị quyết số 17-NQ/TW Hội nghị Trung ương 5 khóa

X, Nghị quyết số 26/2008/QH12 của Quốc hội khóa XII về thí điểm không tổ chức HĐND huyện, quận, phường, Hà Nội

2 Nguyễn Đăng Dung (1993), Cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương,

Viện nhà nước và pháp luật

3 Nguyễn Đăng Dung (1997), Tổ chức chính quyền nhà nước ở địa

phương, Lịch sử nhà nước và hiện đại, Nxb Đồng Nai, Đồng Nai

4 Nguyễn Đăng Dung (2007), Chính quyền địa phương trong nhà nước

pháp quyền, Hà Nội

5 Nguyễn Đăng Dung (2011), “Tổ chức chính quyền địa phương Việt

Nam theo Hiến pháp năm 1992”, Hội thảo chính quyền địa phương Việt

Nam – Sự hình thành, phát triển trên cơ sở Hiến pháp, pháp luật qua các thời kỳ và một số bài học kinh nghiệm

6 Nguyễn Đăng Dung (2012), Hội đồng nhân dân trong nhà nước pháp

quyền, Nxb Tư pháp

7 Nguyễn Đăng Dung (Chủ biên) (2006), Giáo trình Luật Hiến pháp Việt

Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

8 Lê Tư Duyến (2011), “Chính quyền địa phương ở Việt Nam và vấn đề

đổi mới hôm nay”, Hội thảo chính quyền địa phương Việt Nam – Sự

hình thành, phát triển trên cơ sở Hiến pháp, pháp luật qua các thời kỳ

và một số bài học kinh nghiệm

9 Vũ Đức Đán (2012), “Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp

tỉnh”, Tạp chí quản lý nhà nước, (195)

10 Đảng cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu lần thứ XI,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

Trang 12

5

11 Bùi Xuân Đức (1991), Vấn đề tổ chức chính quyền ở địa phương nước

ta, Viện nhà nước và pháp luật

12 Hoàng Văn Hảo (2008), Vấn đề dân chủ và các đặc trưng của mô hình

tổng thể nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, Học viện

chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

13 Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định (2009), Kỷ yếu kỳ họp thứ 12 và tổng

kết hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định, khóa XVI, nhiệm

kỳ 2004 - 2009, Nam Định

14 Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định (2010), Báo cáo tổng kết hoạt động của

Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định năm 2010, Nam Định

15 Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định (2010), Kỷ yếu kỳ họp thứ 13 và 14

Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định, Nam Định

16 Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định (2011), Báo cáo kết quả bầu cử Đại

biểu Hội đồng nhân dân khóa XVII, nhiệm kỳ 2011 - 2016, Nam Định

17 Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định (2011), Báo cáo kết quả hoạt động của

18 Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định (2011), Kỷ yếu kỳ họp thứ 15 và kết

hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định, khóa XVI, nhiệm kỳ

2004 - 2011, Nam Định

20 Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định (2012), Đề án đổi mới, nâng cao

chất lượng, hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định,

Nam Định

21 Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định (2012), Nghị quyết về chương trình

hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh năm 2012, Nam Định

Trang 13

6

23 Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định (2013), Nghị quyết về chương trình

hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh năm 2013, Nam Định

24 Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định (2014), Quy chế hoạt động giám sát

của Hội đồng nhân dân tỉnh Nam Định, Nam Định

25 Vũ Đức Khiển (2011), “Một số giải pháp để nâng cao chất lượng hoạt động và phát huy toàn diện vai trò của chính quyền địa phương trong

giai đoạn mới”, Hội thảo chính quyền địa phương Việt Nam – Sự hình

thành, phát triển trên cơ sở Hiến pháp, pháp luật qua các thời kỳ và một

số bài học kinh nghiệm

26 Trương Đắc Linh (2001), “Một số ý kiến về vị trí, vai trò của Hội đồng nhân

dân và ủy ban nhân dân các cấp”, Tạp chí khoa học pháp luật, (3)

27 Trương Đắc Linh (2003), “Tổ chức và hoạt động các Ban của Hội đồng

nhân dân”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, (2)

28 Đặng Đình Luyến (2011), “Một số vấn đề về thực hiện thí điểm không

tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường”, Hội thảo chính quyền

địa phương Việt Nam – Sự hình thành, phát triển trên cơ sở Hiến pháp, pháp luật qua các thời kỳ và một số bài học kinh nghiệm

29 Đinh Ngọc Quang (2005), “Về đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng

nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2004 – 2009”, Tạp chí quản lý Nhà nước, (2)

30 Quốc hội (1946), Hiến pháp, Hà Nội

32 Quốc hội (1962), Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và ủy ban hành

chính, Hà Nội

34 Quốc hội (1988), Luật tổ chức chính quyền địa phương, Hà Nội

36 Quốc hội (1994), Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân,

Hà Nội

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	383,7 KB