LÀ NHÀ KHOA HỌC THÌ PHẢI NGHIÊN CỨU VÀ CÔNG BỐ QUỐC TẾ Tại tọa đàm về chủ đề cơng bố quốc tế trong lĩnh vực KHXH&NV do Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN, tổ chức ngày 20/9, các ý kiến của các
Trang 1LÀ NHÀ KHOA HỌC
THÌ PHẢI NGHIÊN CỨU
VÀ CÔNG BỐ QUỐC TẾ
Tại tọa đàm về chủ đề cơng bố quốc tế trong lĩnh vực KHXH&NV
do Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN, tổ chức ngày 20/9, các ý
kiến của các nhà khoa học thuộc cả lĩnh vực KHTN và KHXH&NV
đều nhất trí rằng, thực tế, cơng bố quốc tế trong lĩnh vực KHXH
ở Việt Nam dễ hơn trong lĩnh vực KHTN.
KHXH&NV DỄ CƠNG BỐ QUỐC TẾ
GS.TS Nguyễn Hữu Đức - Phĩ Giám đốc ĐHQGHN cho rằng, Việt Nam cĩ rất
nhiều điểm đặc biệt để giới nghiên cứu KHXH nước ngồi quan tâm, chính vì
thế, cơng bố quốc tế trong lĩnh vực KHXH thuận lợi hơn và dễ được trích dẫn
cao hơn
GS Đức cho rằng, đây là lợi thế của các ngành nghiên cứu KHXH chứ "các
ngành kỹ thuật thì rất khĩ".Vì thế, "nếu như thúc đẩy cơng bố quốc tế trong
lĩnh vực khoa học xã hội thì chắc chắn các chỉ số trích dẫn của các cơng bố này
sẽ cao"
Chia sẻ quan điểm này, PGS.TS Phạm Quang Minh, Hiệu trưởng Trường ĐH
KHXH&NV khẳng định "các lĩnh vực KHXH&NV dễ cơng bố quốc tế hơn" so với
lĩnh vực KHTN
Ơng Minh nêu ra 4 khĩ khăn, rào cản của cơng bố quốc tế đối với lĩnh vực
KHXH&NV tại Việt Nam như rào cản ngơn ngữ, phương pháp nghiên cứu, khả
năng tiếp cận thơng tin… nhưng đồng thời cũng khẳng định, cĩ tới 5 điểm
thuận lợi để các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực KHXH&NV cơng bố quốc tế
Theo ơng Minh, giới nghiên cứu nước ngồi khơng tới Việt Nam để tìm hiểu
về tốn, lý hay hĩa mà tìm hiểu về lịch sử và văn hĩa nhiều hơn."Việt Nam giống
LÊ VĂN
Trang 2K hông gian H ọc thuật
như một bảo tàng sống, là đối tượng nghiên cứu hấp dẫn của các nhà khoa học quốc tế" - ơng Minh nĩi
Ơng Minh cho rằng, sự quan tâm nhiều của giới học giả nước ngồi về các vấn đề của Việt Nam chính là một lợi thế để các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực KHXH&NV cĩ thể cơng bố quốc tế nếu đầu tư nghiên cứu nghiêm túc theo đúng chuẩn mực của quốc tế
Ơng Đỗ Tiến Dũng, Giám đốc Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia (NAFOSTED) cũng chia sẻ rằng, cơng bố quốc tế thực ra khơng khĩ như mọi người vẫn nghĩ Các con số thống kê cho thấy,
số lượng cơng bố quốc tế trong lĩnh vực KHXH&NV và KHTN của Việt Nam khơng chênh lệch nhau nhiều
"Chẳng hạn, thống kê số lượng bài báo ISI năm 2012 Việt Nam lần đầu tiên vượt qua tỉ lệ 1/1000 số cơng bố cĩ các tác giả là người Việt Nam tham gia trong năm đĩ thì tỉ trọng của các cơng
bố quốc tế thuộc lĩnh vực KHXH&NV là 0,5/1.000, xấp xỉ một nửa" - ơng Dũng thơng tin
"Tính về tốc độ tăng trưởng số lượng cơng bố quốc tế thì các ngành KHXH chỉ mất 5 năm để tăng gấp đơi trong khi các ngành KHTN phải mất tới 6-7 năm"
Tuy nhiên, ơng Dũng cho rằng, cĩ
sự chênh lệch khá lớn giữa các chuyên ngành."Chẳng hạn như năm 2016, năm đầu tiên chúng tơi phê duyệt các
đề tài với yêu cầu bắt buộc là phải cĩ cơng bố quốc tế thì cĩ những lĩnh vực
cĩ rất nhiều hồ sơ, chiếm tới 2/3 tổng
số hồ sơ, song cũng cĩ những lĩnh vực khơng cĩ hồ sơ"
"CƠNG BỐ HAY LÀ CHẾT"
Xác định cơng bố quốc tế là nhiệm
vụ trọng tâm, buộc phải làm của một trường ĐH, PGS TS Phạm Quang Minh dẫn lời các học giả nước ngồi khẳng định, đã đến lúc phải xác định: "Cơng
LÊ VĂN
Trang 3bố hay là chết".
"Một trường ĐH không có công bố
không còn là 1 trường ĐH nữa chứ chưa
nói tới là một trường ĐH nghiên cứu" -
ông Minh nói thêm
Từ đó, ông Minh cũng thẳng thắn cho
rằng không có vùng cấm trong KH kể cả
KHXH&NV."Nhiều người nói rằng vấn
đề này nhạy cảm lắm, không công bố
được đâu.Tôi nói nhiều lần rồi, ai có bản
thảo nhạy cảm thì đưa tôi xem có nhạy
cảm thực không" - ông Minh nói "Thực
tế những thông tin số liệu chúng ta có
các nhà khoa học đã có hết rồi Có gì là
nhạy cảm đâu?"
GS.TS Nguyễn Hữu Đức cũng khẳng
định, đã là nhà khoa học thì phải nghiên cứu và phải công bố quốc tế.Người nào đứng ngoài không tham gia thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới bản thân người
đó trước hết
Tuy nhiên, ông Đức cũng cho rằng, công bố quốc tế như ISI chỉ mới là bắt đầu của nghiên cứu Tuy nhiên, nếu không bắt đầu từ công bố quốc tế như ISI thì chúng ta không có kỹ năng, trí tuệ, không có tri thức lõi mà mãi mãi lẽo đẽo theo sau
"ĐH Bắc Kinh của Trung Quốc có tàu Thần Châu, vậy ĐHQG HN có cái gì không?Chúng ta phải so sánh như vậy mới dám nghĩ, dám làm.Chứ hiện tại chỉ
loay hoay với mấy trăm bài báo ISI đã chết rồi còn làm gì được nữa" - GS Đức đặt vấn đề
Nói về thực trang công bố quốc tế trong lĩnh vực KHXH&NV của Việt Nam hiện tại, PGS.TS Nguyễn Văn Chính, Khoa Nhân học, Trường ĐH KHXH&NV cho rằng, nghiên cứu của Việt Nam vẫn
là một tiếng nói "lạ" đối với thế giới
Theo ông Chính, ngoài các vấn đề mang tính chất kỹ thuật, ngoại ngữ hay các chuẩn mực quốc tế trong trình bày nghiên cứu thì vấn đề tạo thành rào cản chính trong công bố quốc tế của lĩnh vực KHXH chính là nhận thức
Ông Chính cho rằng, còn có quá
GS.TS Nguyễn Hữu Đức, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội
cho rằng: để có thể thúc đẩy hoạt động hội nhập quốc tế trong
nghiên cứu khoa học thì việc định vị và nhận diện KHXH&NV
Việt Nam là rất quan trọng Các nhà khoa học phải biết Việt
Nam đang nghiên cứu gì và thế giới đang nghiên cứu gì ? Theo
nghiên cứu, có tới 90% lĩnh vực, đề tài trong KHXH&NV mà Việt
Nam chưa nghiên cứu tới Bên cạnh đó, tính chuyên nghiệp,
sự am hiểu về hệ thống KHCN của các nhà khoa học, đơn vị
nghiên cứu và đào tạo Việt Nam còn chưa cao Muốn công bố
quốc tế thì các nhà khoa học Việt Nam phải làm theo chuẩn của
quốc tế ở tất cả các khâu.
Trang 4nhiều vấn đề được cho là "nhạy cảm" và các nhà khoa học chưa tạo được một nếp nghĩ, thĩi quen trong việc cơng bố quốc tế các thành quả nghiên cứu của mình "Cần
cĩ sự thay đổi trong nhận thức ở tầm vĩ
mơ hơn về khoa học xã hội" - ơng Chính khẳng định
Để thúc đẩy nghiên cứu quốc tế trong lĩnh vực KHXH&NV, GS TS Nguyễn Hữu Đức đề xuất các trường, cũng như các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này nên thực hiện, gồm: Xây dựng một tạp chí chuẩn mực quốc tế và tổ chức một tổ biên tập tiếng Anh cho tạp chí này
Bên cạnh đĩ, ơng Đức cho rằng, để cơng bố quốc tế cần chọn lựa các tạp chí
để gửi bài, đồng thời lựa chọn các chủ đề,
đề tài dựa trên các ngân hàng dữ liệu mở hay ngân hàng dữ liệu mà Việt Nam đã bỏ tiền ra mua về
Hiện nay, mỗi năm nhà nước chi 30 tỉ đồng để mua quyền truy cập cơ sở dữ liệu của Science Direct cho 4 đơn vị truy cập trong đĩ cĩ ĐHQG HN, vì vậy, GS Đức cho rằng, nếu các nhà nghiên cứu khơng truy cập khai thác dữ liệu này thì rất lãng phí Cuối cùng, GS Nguyễn Hữu Đức đề nghị ngành KHXH xây dựng ngân hàng các đầu bài thực hiện trong dài hạn cũng như tổ chức và khuyến khích các nhĩm nghiên cứu mạnh, các nhĩm nghiên cứu tiềm năng
K hông gian H ọc thuật