Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của các lễ hội ở Bắc Ninh phục vụ phát triển du lịch Đỗ Hải Yến Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Du lịch Ng
Trang 1Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của các
lễ hội ở Bắc Ninh phục vụ phát triển du lịch
Đỗ Hải Yến
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Du lịch Người hướng dẫn: TS Nguyễn Văn Lưu
Năm bảo vệ: 2010
Abstract Hệ thống hóa chọn lọc một số khái niệm, vấn đề lý luận liên quan đến đề tài
và kinh nghiệm bảo tồn, phát huy giá trị của các lễ hội phục vụ phát triển du lịch Phản ánh và phân tích, đánh giá thực trạng bảo tồn và phát huy giá trị của các lễ hội phục vụ phát triển du lịch ở Bắc Ninh Đề xuất một số giải pháp góp phần bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội phục vụ phát triển du lịch ở Bắc Ninh
Keywords Lễ hội; Giá trị văn hóa; Du lịch; Bắc Ninh
Trang 21
Content
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 5
1 Lý do chọn đề tài 5
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 9
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 11
3.1 Mục đích nghiên cứu: 11
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu: 11
4 Đối tượng nghiên cứu 11
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 12
6 Cấu trúc luận văn 13
Chương 1: MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ KINH NGHIỆM BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA CÁC LỄ HỘI PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH 14
1.1 Du lịch và các điều kiện phát triển du lịch 14
1.1.1 Du lịch và các loại hình du lịch 14
1.1.2 Điều kiện để phát triển du lịch 20
1.1.3 Tài nguyên du lịch 29
1.2 Lễ hội và tác động của giá trị lễ hội đến sự phát triển du lịch 32
1.2.1 Lễ hội và giá trị của lễ hội 32
1.2.2 Bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội 40
1.2.3 Tác động của của giá trị lễ hội đến sự phát triển du lịch 43
1.3 Kinh nghiệm bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội phục vụ phát triển du lịch 48
1.3.1 Một số kinh nghiệm bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội phục vụ du lịch ở các nước phát triển 48
1.3.2 Bài học vận dụng cho Bắc Ninh 566
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
Trang 32
Chương 2 : THỰC TRẠNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ LỄ HỘI
PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở BẮC NINH 62
2.1 Khái quát về lễ hội ở Bắc Ninh 62
2.1.1 Khái quát về Bắc Ninh và Du lịch Bắc Ninh 62
2.1.2 Lễ hội ở Bắc Ninh 71
2.1.2.1 Khái quát về lễ hội ở Bắc Ninh: 71
2.1.2.2 Giá trị của lễ hội Bắc Ninh: 76
2.2 Công tác bảo tồn phát huy giá trị lễ hội phục vụ phát triển du lịch ở Bắc Ninh 87
2.2.1 Công tác bảo tồn và phát huy các lễ hội 87
2.2.2 Phát triển du lịch lễ hội ở Bắc Ninh 94
2.3 Đánh giá công tác bảo tồn, phát huy giá trị các lễ hội phục vụ phát triển du lịch trong thời gian vừa qua 101
2.3.1 Những ưu điểm của việc bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội phục vụ du lịch thời gian qua và nguyên nhân 101
2.3.1.1 Ưu điểm: 101
2.3.1.2 Nguyên nhân của ưu điểm bảo tồn và phát huy tốt các giá trị phục vụ cho du lịch lễ hội thời gian qua: 104
2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân 107
2.3.2.1 Hạn chế 107
2.3.2.2 Nguyên nhân của những tiêu cực còn tồn tại trong việc bảo tồn và phát triển du lịch lễ hội Bắc Ninh: 113
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 Chương 3: 119
ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ LỄ HỘI PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DU LỊCH Ở BẮC NINH 119
3.1 Định hướng phát triển du lịch lễ hội ở Bắc Ninh 119
3.1.1 Định hướng phát triển du lịch của tỉnh Bắc Ninh: 119 3.1.2 Chỉ đạo bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội phục vụ phát triển du lịch 122
Trang 43
3.1.2.1.Tổ chức không gian cho lễ hội 122
3.1.2.2 Tổ chức thời gian và cơ sở hạ tầng cho du lịch lễ hội 123
2.1.2.3 Tổ chức về các điều kiện xã hội và nhân lực 125
3.2 Đề xuất một số giải pháp phát triển du lịch lễ hội ở Bắc Ninh 126
3.2.1 Những thuận lợi và khó khăn của Bắc Ninh trong phát triển du lịch lễ hội 126
3.2.1.1 Những thuận lợi 126
3.2.1.2 Những khó khăn: 130
3.2.2 Giải pháp phát triển du lịch lễ hội Bắc Ninh 135
3.2.2.1 Ưu tiên và tập trung vốn để hoàn thiện các quy hoạch tổng thể, chi tiết cho từng khu, tuyến, điểm du lịch và hạ tầng du lịch lễ hội mang tính “thời sự”……….……… 135
3.2.2.2 Tăng cường vai trò chức năng hiệu quả công tác chủ quản nhà nước và quản lý lễ hội về du lịch trên địa bàn thông qua việc tuyên truyền, hướng dẫn, kiểm tra, thực hiện luật du lịch trên địa bàn lễ hội Bắc Ninh……….……136
3.2.2.3 Tổ chức nâng cấp, mở rộng các lễ hội truyền thống theo hướng cuốn hút tự nhiên trong kinh doanh du lịch……….………138
3.2.2.4 Thực hiện việc trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa lễ hội theo đúng định hướng bảo tồn và phát triển tài nguyên lễ hội trong kinh doanh du lịch ……….……….145
3.2.2.5 Phát triển cộng đồng địa phương và nhân lực du lịch lễ hội Bắc Ninh trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa lễ hội trong kinh doanh du lịch 147
3.2.2.6 Khuyến khích và nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp: ………148
3.2.2.7 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá lễ hội du lịch Bắc Ninh một cách chuyên nghiệp và trọng điểm 149
3.3 Một số kiến nghị 151
Trang 54
3.3.1 Với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Tổng cục Du lịch 151 3.3.2 Với chính quyền địa phương các cấp tại Bắc Ninh 152 3.3.3 Với các cơ sở đào tạo du lịch (các trường, khoa, trung tâm có đào tạo
về nhân lực cho ngành du lịch) 153 3.3.4 Với doanh nghiệp du lịch: 154
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
KẾT LUẬN 158
Trang 6References
TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT
1 Báo cáo tổng kết công tác 1998 và chương trình công tác năm 1999
Sở Thương mại và Du lịch Bắc Ninh
2 Công văn của Viện nghiên cứu phát triển du lịch gửi sở Thương mại
và Du lịch về việc xem xét quy hoạch du lịch Bắc Ninh, 1998
3 Dương Văn Sáu (2004) , Lễ hội Việt Nam trong sự phát triển du lịch,
Trường ĐH Văn Hóa, Hà Nội
4 Đề án phát triển du lịch tỉnh Bắc Ninh (2007), Sở Thương Mại và Du lịch Bắc Ninh
5 Địa chỉ Hà Bắc (1982), Ty Văn hoá Hà Bắc
6 Thanh Hương, Phương Anh (1973), Hà Bắc ngàn năm văn hiến,
Tập1
7 Thanh Hương, Phương Anh (1976), Hà Bắc ngàn năm văn hiến,
Tập2
8 Trần Đình Luyện (Chủ biên) (1997), Văn hiến Kinh Bắc
9 Qui hoạch tổng thể phát triển du lịch Bắc Ninh đến 2010 (1997), Sở Thương mại và Du lịch Bắc Ninh
10 Tờ trình về việc tăng cường quản lý nhà nước đối với các di tích lịch
sử văn hoá (1998), Sở Văn hoá Thông tin Bắc Ninh
11 Lê Trung Vũ, Thạch Phương (1995), 60 lễ hội Việt Nam truyền
thống Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội
12 Bộ Văn hoá Thông tin (1994 & 2001), Quy chế lễ hội
13 Bùi Thiết, Bùi Xuân Mỹ, Phạm Minh Thảo (1996), Từ điển lễ tục
Việt Nam, NXB Văn hoá Thông tin, 620 trang
14 Bùi Thiết (2000), Từ điển hội lễ Việt Nam, NXB Văn hoá Thông tin,
Trang 7567 trang
15 Đinh Gia Khánh, Lê Hữu Tầng (chủ biên) (1993), Lễ hội truyền
thống trong xã hội hiện đại, NXB Khoa học xã hội
16 Đinh Gia Khánh (1999), Trên đường tìm hiểu văn hoá dân gian,
NXB Khoa học Xã hội, 263 trang
17 Đinh Thị Phương Dung (1999), Các di tích lịch sử văn hóa Bắc Ninh,
ĐH Quốc Gia Hà Nội
18 NXB Chính trị Quốc gia (2002), Luật Di sản văn hoá và nghị định
hướng dẫn thi hành, Hà Nội, 97 trang
19 NXB Chính trị Quốc gia (1999), Pháp lệnh Du lịch, Hà Nội, 32 trang
20 Ngô Đức Thịnh (1999), “Mấy nhận thức về lễ hội cổ truyền ” Tạp chí
Văn hoá nghệ thuật số 11 (185), trang 36
21 Nguyễn Duy Hinh (1996), Tín ngưỡng thờ thành Hoàng Hà Nội,
NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, trang 26
22 Nguyễn Minh Tuệ (1997), Địa lý du lịch, NXB Tp Hồ Chí Minh,
Tr.33
23 Phan Hữu Dật (1994), Lễ hội truyền thống trong đời sống xã hội hiện
đại, NXB Khoa học Xã hội
24 Phan Hữu Dật (chủ biên) (1992), Văn hoá - Lễ hội của các dân tộc ở
Đông Nam Á, NXB Văn hoá Dân tộc
25 Tô Ngọc Thanh (1994), Niềm tin và lễ hội, trong sách Đời sống xã
hội hiện đại- GS Đinh Gia Khánh- GS Lê Hữu Tầng chủ biên: NXB Khoa
học xã hội , Hà Nội, tr.267-272 (Trang 25)
26 Trần Đình Luyện (2003), Lễ hội Bắc Ninh, Sở văn hóa Thông Tin
Bắc Ninh, Tr.12
27 Trần Nhạn (1995), Du lịch và kinh doanh du lịch, NXB Văn hoá
Thông tin
Trang 828 Trần Từ (1991), “Từ một vài “trò diễn” trong lễ hội làng”, Tạp chí Nghiên cứu Văn hoá Nghệ thuật, Số 3 (98),trang 17
29 Trần Quốc Vượng (2000), Văn hoá Việt Nam tìm tòi và suy ngẫm,
NXB Văn hoá Dân tộc - Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật, 984 trang
30 Trần Ngọc Thêm (1997)), Tìm về bản sắc văn hoá Việt Nam, NXB
Thành phố Hồ Chí Minh, 682 trang
31 Trần Nhoãn (2001), Tổng quan cơ sở du lịch và cơ sở lưu trú du lịch,
NXB Khoa học xã hội
sống xã hội đương đại,Tham luận của viện KHXH Vân Nam, Trung Quốc
33 Trung tâm Khoa học Xã hội và nhân văn Quốc gia (1994), Lễ hội
truyền thống trong đời sống xã hội hiện đại, NXB Khoa học xã hội
34 Thu Linh, Đặng Văn Lung (1984), Lễ hội, truyền thống và hiện đại,
NXB Văn hoá, 1984
35 UNESCO – Trung tâm khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia (2002),
Tính đa dạng của Văn hoá Việt Nam: Những tiếp cận về sự bảo tồn, Hà
Nội, 201 trang
36 Viện Khoa học Xã hội Việt Nam - Viện Văn hoá dân gian (1990),
Quan niệm về Folklore, H.: NXB Khoa học Xã hội
TIẾNG ANH
35 David Harrison (2010), Tham luận phát triển du lịch lễ hội, H: Bộ văn hóa thể thao Du lịch, thuộc: Trường Quản lý Khách sạn và Du lịch, Khoa
Kinh tế- Thương mại, Đại học South Pacific
36 Nguyen Van Huy and Laurel Kendall (editors)(2003), Vietnam –
Journeys of Body, Mind, and Spirit American Museum of Natural History,
Vietnam Museum of Ethnology
37.Vietnam National Administration of Tourism (1998), “Clasified Hotels
Trang 9in Vietnam”, Center for Tourism Advertisment and Promotion – Institute
for Tourism Development Research
38.Vietnam fetecs traditionnelles et évéments (2002 – 2003), Administration Nationale du Tourisme du Vietnam, 23 page
39.Lonely Planet Vietnam (1999), Lonely Planet Publications Pty Ltd A.C.N 005 607 983, 192 Barwood Rd, Hawthorn, Victoria 3122, Australia,
618 page
40.Pirojnik (1985), Cơ sở địa lý dịch vụ và du lịch (Trần Đức Thanh và
Nguyễn Thị Hải biên dịch), tr.57