DSpace at VNU: Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học Cổ Loa quận Phú Nhuận TP Hồ Chí Minh trong bối cảnh hiệ...
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN THỊ HỒNG THẮM
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC CỔ LOA QUẬN PHÚ NHUẬN THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC
HÀ NỘI – 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
NGUYỄN THỊ HỒNG THẮM
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC CỔ LOA QUẬN PHÚ NHUẬN THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÍ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60 14 01 14 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS GVC LÊ NGỌC THẠCH
HÀ NỘI – 2015
Trang 3i
MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN i
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined.
MỤC LỤC iii
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HINH, SƠ ĐỒ vi
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN L Ý HOẠT ĐỘNG TỔ
CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC Error! Bookmark not defined
1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề: Error! Bookmark not defined
1.2 Một số vần đề về quản lý nhà trường và quản lý hoạt động tổ chuyên mônError! Bookmark not defined 1.2.1 Quản lý và quản lý giáo dục Error! Bookmark not defined
1.2.2 Quản lý nhà trường tiểu học Error! Bookmark not defined
1.2.3 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường tiểu họcError! Bookmark not defined
1.3 Tổ chuyên môn và hoạt động của tổ chuyên môn trong trường tiểu họcError! Bookmark not defined 1.3.1 Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn trong trường tiểu họcError! Bookmark not defined
1.3.3 Tổ trưởng chuyên môn (TTCM) và vai trò của TTCM trong trường tiểu
học Error! Bookmark not defined
1.4 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu ho ̣c:Error! Bookmark not defined
1.4.1 Nguyên tắc quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu ho ̣cError! Bookmark not defined
1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu ho ̣cError! Bookmark not defined
1.5 Những yếu tố tác động tới quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu
học Error! Bookmark not defined
1.5.1 Yếu tố khách quan Error! Bookmark not defined
1.5.2 Yếu tố chủ quan Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN
MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC CỔ LOA QUẬN PHÚ NHUẬN THÀNH
PHỐ HỒ CHÍ MINH Error! Bookmark not defined
2.1 Đặc điểm trường tiểu học Cổ Loa quận Phú Nhuận , thành phố Hồ Chí
Minh Error! Bookmark not defined
2.1.1 Tình hình địa phương Error! Bookmark not defined
Trang 4ii
2.1.2 Đặc điểm nhà trường Error! Bookmark not defined
2.2 Thực tra ̣ng hoa ̣t đô ̣ng của tổ chuyên môn Error! Bookmark not defined
2.2.1 Đánh giá về vai trò của tổ chuyên môn trong nhà trườngError! Bookmark not defined
2.2.2 Đánh giá về mức độ thực hiện các nhiệm vụ theo quy định của tổ
chuyên môn trong nhà trường Error! Bookmark not defined
2.2.3 Đánh giá những phẩm chất và năng lực cần có của tổ trưởng chuyên
môn trong nhà trường Error! Bookmark not defined
2.2.4 Đánh giá mức độ thực hiện các nhiệm vụ theo quy định của tổ trưởng
chuyên môn tại Trường Tiểu học Cổ Loa Error! Bookmark not defined
2.2.5 Các yếu tố tác động đến chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trong nhà
trường Error! Bookmark not defined
2.3 Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng chuyên môn ở
trường Tiểu học Cổ Loa quận Phú Nhuận: Error! Bookmark not defined
2.3.1 Thực tra ̣ng xây dựng kế hoạch hoa ̣t đô ̣ng tổ chuyên mônError! Bookmark not defined
2.3.2 Thực tra ̣ng quản lý hoạt động dạy học của TTCMError! Bookmark not defined
2.3.3 Thực tra ̣ng tổ chức kiểm tra, đánh giá hoạt động chuyên môn.Error! Bookmark not defined
2.3.4 Thực tra ̣ng thực hiê ̣n công tác tham mưu với ban giám hi ệu trong phân
công phân nhiê ̣m giáo viên Error! Bookmark not defined
2.3.5 Thực tra ̣ng xây dựng môi trường văn hóa , thân thiê ̣n trong tổ chuyên
môn Error! Bookmark not defined
2.3.6 Thực tra ̣ng quản lý các điều kiê ̣n da ̣y ho ̣c và giáo du ̣c toàn diê ̣nError! Bookmark not defined 2.3.7 Thực trạng quản lý sinh hoạt tổ chuyên mônError! Bookmark not defined
2.4 Đánh giá kết quả nghiên cứu thực trạng và nguyên nhân thực trạng hoạt
động quản lý của TTCM ở trường tiểu ho ̣c Cổ Loa quận Phú NhuậnError! Bookmark not defined 2.4.1 Những thành công Error! Bookmark not defined
2.4.2 Những hạn chế Error! Bookmark not defined
2.4.3 Nguyên nhân của những thành công và hạn chế tồn tạiError! Bookmark not defined
2.4.4 Một số vấn đề cấp thiết đặt ra cần giải quyết trong quản lý của TTCM ở
trường tiểu ho ̣c Cổ Loa, quận Phú Nhuận – TPHCMError! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ
CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC CỔ LOA QUẬN PHÚ
Trang 5iii
NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN
NAY Error! Bookmark not defined
3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp Error! Bookmark not defined
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ hệ thốngError! Bookmark not defined
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn Error! Bookmark not defined
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả, khả thiError! Bookmark not defined
3.2 Biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở
trường tiểu học Cổ Loa, quận Phú Nhuâ ̣n, TP Hồ Chí MinhError! Bookmark not defined
3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhâ ̣n thức cho giáo viên về tầm quan tro ̣ng của
tổ chuyên môn và sinh hoa ̣t tổ chuyên mô n trong hoa ̣t đô ̣ng giáo du ̣c của nhà
trường Error! Bookmark not defined
3.2.2 Biện pháp 2: Xây dựng chă ̣t chẽ , cụ thể kế hoạch hoạt động tổ chuyên
môn Error! Bookmark not defined
3.2.3 Biện pháp 3: Thường xuyên kiểm tra, quản lý giáo viên thực hiện quy
chế chuyên môn, xây dựng các tiêu chí đánh giá xếp loại giáo viên về hoạt
động chuyên môn Error! Bookmark not defined
3.2.4 Biện pháp 4: TTCM tham mưu , phối hợp với Ban giám hiê ̣u đảm bảo
các điều kiện cho tổ chuyên môn hoa ̣t đô ̣ng hiê ̣u quả ; xây dựng môi trường
giáo dục thân thiện, tạo động lực phấn đấu cho giáo viên và học sinhError! Bookmark not defined
3.2.5 Biện pháp 5: Đổi mới hình thức sinh hoạt để nâng cao chất lượng hoạt
đô ̣ng tổ chuyên môn Error! Bookmark not defined
3.3 Khảo nghiệm mức độ cần thiết và khả thi của các biện phápError! Bookmark not defined 3.3.1 Mục đích khảo nghiệm Error! Bookmark not defined
3.3.2 Đối tượng khảo nghiệm Error! Bookmark not defined
3.3.3 Nội dung và kết quả khảo nghiệm Error! Bookmark not defined
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined
TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
PHỤ LỤC 11
Trang 6iv
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH, SƠ ĐỒ
Bảng 2.1: Danh hiệu khen thưởng của học sinh trường tiểu học Cổ Loa trong
3 năm học từ 2012 – 2015 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.2: Chất lượng giáo dục trường tiểu học Cổ Loa trong 3 năm học từ
2012 – 2015 Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.3: Thực trạng trình độ đội ngũ giáo viên trường tiểu học Cổ LoaError! Bookmark not defined.
Bảng 2.4: Thông tin cá nhân của CBQL và GV tham gia trả lời nghiên cứu tại
Trường Tiểu học Cổ Loa, quận Phú Nhuận, TP Hồ Chí MinhError! Bookmark not defined.
Bảng 2.5: Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn trong nhà trường qua phân tích
điểm trung bình (M) và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.6: Đánh giá mức độ thực hiện các nhiệm vụ theo quy định của tổ
chuyên môn tại Trường Tiểu học Cổ Loa qua phân tích điểm trung bình (M)
và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.7: Đánh giá mức độ thực hiện những phẩm chất và năng lực cần có
của tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường qua phân tích điểm trung bình
(M) và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.8: Đánh giá mức độ thực hiện các nhiệm vụ theo quy định của tổ
trưởng chuyên môn tại Trường Tiểu học Cổ Loa qua phân tích điểm trung
bình (M) và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.9: Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến chất
lượng hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường.Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.10: Đánh giá thực trạng của việc xây dựng kế hoạch hoạt động tổ
chuyên môn tại Trường Tiểu học Cổ Loa qua phân tích điểm trung bình (M)
và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.11: Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học của tổ trưởng
chuyên môn tại Trường Tiểu học Cổ Loa qua phân tích điểm trung bình (M)
và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.12: Đánh giá thực trạng tổ chức kiểm tra, đánh giá hoạt động chuyên
môn tại Trường Tiểu học Cổ Loa qua phân tích điểm trung bình (M) và độ
lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Trang 7v
Bảng 2.13: Đánh giá thực trạng công tác tham mưu với Ban giám hiệu trong
phân công, phân nhiệm giáo viên tại Trường Tiểu học Cổ Loa qua phân tích
điểm trung bình (M) và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.14: Đánh giá thực trạng xây dựng môi trường văn hóa , thân thiê ̣n
trong tổ chuyên môn tại Trường Tiểu học Cổ Loa qua phân tích điểm trung
bình (M) và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.15: Đánh giá thực trạng quản lý các điều kiê ̣n dạy học và giáo dục
toàn diện tại Trường Tiểu học Cổ Loa qua phân tích điểm trung bình (M) và
độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.16: Đánh giá thực trạng quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn tại Trường
Tiểu học Cổ Loa qua phân tích điểm trung bình (M) và độ lệch chuẩn (SD)Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.17: Tóm tắt kết quả đánh giá thực trạng của việc thực hiện các nội
dung quản lý hoạt động TCM tại Trường Tiểu học Cổ Loa qua phân tích
điểm trung bình (M) và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.18: Hệ số tương quan Pearson (Correlations) giữa các biến số dự
đoán và Sự hài lòng của giáo viên đối với việc quản lý hoạt động tổ chuyên
môn ở Trường Tiểu học Cổ Loa quận Phú Nhuận, TP.Hồ Chí MinhError! Bookmark not defined.
Bảng 3.1: Đánh giá tính cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt động của
TCM tại Trường TH Cổ Loa quận Phú Nhuận qua phân tích điểm trung bình
(M) và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.2: Đánh giá tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động của
TCM tại Trường TH Cổ Loa quận Phú Nhuận qua phân tích điểm trung bình
(M) và độ lệch chuẩn (SD) Error! Bookmark not defined.
Sơ đồ 3.1: Quy trình xây dựng kế hoạch TCM Error! Bookmark not defined.
Hình 1.1 Sơ đồ quy trình xây dựng kế hoạch TCMError! Bookmark not defined.
Hình 1.2 Sơ đồ chu trình quản lý kế hoạch của TTCMError! Bookmark not defined.
Hình 2.1: Sơ đồ tổ chức trường tiểu học Cổ LoaError! Bookmark not defined.
Hình 2.2: Sự hài lòng của CBQL & GV về hoạt động của Tổ chuyên môn tại
trường Tiểu học Cổ Loa qua điểm trung bình (M) của thang đo 5 điểm-Likert.Error! Bookmark not defined.
Trang 81
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
1.1 Về mặt lý luận:
Giáo dục và đào tạo là một vấn đề hết sức quan trọng trong đời sống chính trị của mỗi nước, là biểu hiện trình độ phát triển của mỗi nước Trải qua các kỳ Đại hội của Đảng từ năm 1979 đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn khẳng định xem giáo dục là “bộ phận quan trọng của cuộc cách mạng tư tưởng; thực thi nhiệm vụ chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ từ nhỏ đến lúc trưởng thành; thực hiện tốt nguyên lý giáo dục học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội.” (Nghị quyết của Đại hội lần thứ IV của Đảng (1979), Quyết định số 14-NQ/TW về cải cách giáo dục với tư tưởng) Đại hội Đảng lần thứ IX cũng nêu rõ: "Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy
và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục; thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá" Đại hội Đảng lần thứ X tiếp tục khẳng định:
"Giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu,
là nền tảng và động lực thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước"; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản
lý, nội dung, phương pháp dạy và học; thực hiện "chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá", chấn hưng nền giáo dục Việt Nam; chuyển dần mô hình giáo dục hiện nay sang mô hình giáo dục mở - mô hình xã hội học tập với hệ thống học tập suốt đời, đào tạo liên tục, liên thông giữa các bậc học, ngành học; xây dựng và phát triển hệ thống học tập cho mọi người và những hình thức học tập, thực hành linh hoạt, đáp ứng nhu cầu học tập thường xuyên; tạo nhiều khả năng, cơ hội khác nhau cho người học, bảo đảm sự công bằng xã hội trong giáo dục
Tại Hội nghị lần thứ 8 khóa XI, Ban chấp hành Trung ương Đảng đã
ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW với nội dung Đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc
tế Đảng và Nhà nước xác định mục tiêu của đổi mới lần này là: Tạo chuyển
Trang 92
biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và bản sắc dân tộc Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực
Nghị quyết cũng đề ra mục tiêu cụ thể cho từng cấp học Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và
kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời Để đạt được các mục tiêu đó, chúng ta cũng có hệ thống các giải pháp tương ứng Trong số các giải pháp
mà Nghị quyết 29 đề ra, có 2 giải pháp được xem như là giải pháp đột phá giúp cho nền giáo dục Việt Nam chuyển biến mạnh mẽ, đó là giải pháp: (1)
tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học; và
(2) phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới
giáo dục và đào tạo
Trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những chỉ đạo đổi mới công tác quản lý trường học như: đổi mới hệ thống quản lý giáo dục, nội dung, phương pháp và hình thức quản lý giáo dục bước đầu đã có những tác động tích cực đáng kể đến chất lượng giáo dục; đổi mới quản lý các hoạt động của trường phổ thông nói chung, đã có tác động trực tiếp đến chất lượng giảng dạy và học tập, quyết định đến chất lượng giáo dục và đào tạo của nhà
Trang 103
trường Để chất lượng của giáo dục và đào tạo đáp ứng được yêu cầu phát triển đó không thể không kể đến yếu tố con người vì hiệu quả và chất lượng giáo dục phụ thuộc chính vào giáo viên và công tác quản lý hoạt động của họ trong nhà trường, trong đó công tác chuyên môn không kém phần quan trọng Chất lượng giáo dục phụ thuộc rất nhiều vào hoạt động dạy và học, phụ thuộc vào phương pháp giáo dục đào tạo, các hoạt động và phương pháp quản lý giáo dục và nhiều yếu tố khác Trong nhà trường, đội ngũ giáo viên là lực lượng chủ chốt tham gia các hoạt động giáo dục Giáo viên trong trường Tiểu học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo khối lớp hoặc theo nhóm môn học Tổ chuyên môn là mắt xích quan trọng trong cơ cấu tổ chức của nhà trường Hoạt động của các tổ chuyên môn quyết định trực tiếp đến sự phát triển của nhà trường và chất lượng dạy học của thầy và trò
Công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn có vai trò quyết định chất lượng giáo dục – đào tạo của mọi cơ sở giáo dục Đó là hoa ̣t đô ̣ng nghiê ̣p vụ
mà bất kỳ nhà quản lý ở cấp nào , cương vi ̣ nào cũng phải thực hiê ̣n để thu nhâ ̣n thông tin phản hồi về tình hình thực hiê ̣n các kế hoa ̣ch , các quyết định quản lý cũng như mức độ đạt được của mục tiêu quản lý của cấ p thừa hành Quản lý hoạt đông tổ chuyên môn rất đa da ̣ng và phức ta ̣p , không chỉ là công
cụ sắc bén góp phần tăng cường hiệu quả dạy và học , còn là nhiê ̣m vu ̣ tro ̣ng tâm của nhà trường Hoạt động chuyên môn trong trường tiểu học chiếm vị trí đặc biệt quan trọng, trong đó tổ chuyên môn là một tổ chức đảm nhận chức năng thực thi nhiệm vụ chuyên môn Thế nên vai trò của tổ trưởng chuyên môn là người trực tiếp quản lý nhiều mặt hoạt động của giáo viên và cả khối lớp, là người chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng và chất lượng giảng dạy của giáo viên và kết quả học tập của học sinh trong tổ của mình
* Về mặt thực tiễn:
Từ thực tiễn công tác của bản thân tác giả và thông qua các kết luận của các đợt thanh tra, kiểm tra của Phòng Giáo dục và Đào tạo về hoạt động chuyên môn của nhà trường cũng như qua nghiên cứu quan sát cho thấy vấn
đề quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng chuyên môn ở nhiều
trường tiểu học còn nhiều bất cập và hạn chế cần phải được tháo gỡ: một số