DSpace at VNU: Phát triển văn hoá tổ chức tại Trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh Điện Biên

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC --- PHẠM THỊ KHÁNH PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ TỔ CHỨC TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN TỈNH ĐIỆN BIÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

-

PHẠM THỊ KHÁNH

PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ TỔ CHỨC

TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN

TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

-

PHẠM THỊ KHÁNH

PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ TỔ CHỨC

TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN

TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Thị Ngọc Thuý

HÀ NỘI - 2015

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt Error! Bookmark not defined

Mục lục……… iii

Danh mục bảng biểu, sơ đồ Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU 6 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA

TỔ CHỨC TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN Error! Bookmark not defined

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài Error! Bookmark not defined 1.1.2 Những nghiên cứu ở trong nước Error! Bookmark not defined 1.2 Khái niệm và một số thuật ngữ liên quan Error! Bookmark not defined 1.2.1 Văn hóa tổ chức Error! Bookmark not defined 1.2.2 Văn hoá nhà trường Error! Bookmark not defined 1.2.3 Khái niệm phát triển văn hóa tổ chức Error! Bookmark not defined 1.3 Đặc điểm của Trung tâm Giáo dục thường xuyênError! Bookmark not defined

1.4 Phát triển văn hoá tổ chức Trung tâm Giáo dục thường xuyên Error!

Bookmark not defined

1.4.1 Phát triển các chuẩn mực văn hóa (quy tắc vàng) và áp dụng trong tổ

chức Trung tâm Giáo dục thường xuyên Error! Bookmark not defined

1.4.2 Đánh giá các điều kiện thực hiện và thực tế văn hóa tổ chức của Trung

tâm Giáo dục thường xuyên Error! Bookmark not defined 1.4.3 Xây dựng môi trường văn hóa trong Trung tâmError! Bookmark not defined

1.4.4 Tổ chức các lễ kỷ niệm Error! Bookmark not defined 1.4.5 Xây dựng hồ sơ văn hóa tổ chức Error! Bookmark not defined 1.4.6 Đánh giá văn hóa nhà trường Error! Bookmark not defined

1.4.7 Xây dựng tính chuyên nghiệp của các thành viên của tổ chức Error! Bookmark not defined

1.4.8 Phát triển phong cách làm việc của các thành viên trong Trung tâm (ban

giám đốc, giáo viên, nhân viên và học sinh) Error! Bookmark not defined 1.4.9 Xây dựng bầu không khí tổ chức của Trung tâmError! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined Chương 2: THỰC TRẠNG VỀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TỔ CHỨC TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN TỈNH ĐIỆN BIÊN Error! Bookmark not defined

2.1 Vài nét về khách thể nghiên cứu Trung tâm Giáo dục thường xuyên Tỉnh

Điện Biên Error! Bookmark not defined

2.2 Thực trạng phát triển văn hóa tổ chức của Trung tâm Giáo dục thường

xuyên tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined 2.2.1.Tổ chức nghiên cứu thực trạng Error! Bookmark not defined

2.2.2 Thực trạng về văn hóa tổ chức và phát triển văn hóa tổ chức củaTrung

tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

2.3 Nhận định về thực trạng phát triển VHTC của TT GDTX tỉnh Điện Biên

Error! Bookmark not defined 2.3.1 Điểm mạnh Error! Bookmark not defined 2.3.2 Điểm yếu Error! Bookmark not defined 2.3.3 Cơ hội Error! Bookmark not defined 2.3.4 Thách thức Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined Chương 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TỔ CHỨC TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN TỈNH ĐIỆN BIÊN Error! Bookmark not defined

3.1 Các định hướng đề xuất biện pháp phát triển văn hóa tổ chức tại Trung

tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined 3.2 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp Error! Bookmark not defined

3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ Error! Bookmark not defined 3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triểnError! Bookmark not defined

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp Error! Bookmark not defined

3.3 Các biện pháp phát triển văn hóa tổ chức tại Trung tâm Giáo dục thường

xuyên tỉnh Điện Biên Error! Bookmark not defined

3.3.1 Tăng cường nâng cao nhận thức về văn hóa tổ chức cho đội ngũ cán bộ,

giáo viên, nhân viên và học sinh Error! Bookmark not defined

3.3.2 Xây dựng và chia sẻ sứ mệnh, tầm nhìn của trung tâm tập trung vào

chất lượng giáo dục Error! Bookmark not defined

3.3.3 Xây dựng Quy chế văn hoá tổ chức theo mô hình văn hóa tổ chức tích

cực làm nền tảng cho sự phát triển bền vững Error! Bookmark not defined

3.3.4 Đầu tư cơ sở vật chất, huy động các nguồn lực, sự đòng góp của xã hội

phù hợp với mô hình văn hoá tổ chức của trung tâmError! Bookmark not defined

3.3.5 Xây dựng hình ảnh Người lãnh đạo trở thành tấm gương mẫu mực về

văn hóa tổ chức của trung tâm Error! Bookmark not defined 3.3.6 Mối quan hệ của các biện pháp Error! Bookmark not defined 3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của biện pháp đề xuất Error! Bookmark not defined

3.4.1 Các bước khảo nghiệm Error! Bookmark not defined

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

xây dựng VHNT của Hiệu trưởng Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined

1 Kết luận Error! Bookmark not defined

2 Khuyến nghị Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12 PHỤ LỤC……….………102

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Văn hoá tổ chức (VHTC) được hiểu là toàn bộ các giá trị, niềm tin, truyền thống và thói quen có khả năng quy định hành vi của mỗi thành viên trong tổ chức, mang lại cho tổ chức một bản sắc riêng, ngày càng phong phú thêm và có thể thay đổi theo thời gian Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa diễn ra trên phạm vi toàn thế giới, văn hóa được xem là nguồn sức mạnh nội tại của mỗi một quốc gia và hẹp hơn là của mỗi một tổ chức, giúp tổ chức phát triển bền vững và có năng lực cạnh tranh cao

Nhà trường (NT) là một loại hình tổ chức đặc thù mang tính chất hành chính - sư phạm Vì vậy, các nghiên cứu về quản lí NT hoàn toàn có thể kế thừa những thành tựu nghiên cứu về quản lí tổ chức để có thể điều chỉnh và vận dụng một cách phù hợp Quản lí VHTC của NT là một trong những nội dung lớn của quản lí NT hiện nay VHTC tích cực đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời tạo nên những nét đặc trưng riêng biệt góp phần làm nên sức mạnh, vị thế của NT Một NT chất lượng phải là một tổ chức có văn hóa cao Vì thế, một số công trình nghiên cứu về VHNT đã chỉ ra rằng: Văn hóa vừa là mục tiêu mà NT hướng tới và vừa là công cụ để quản lý NT

Vấn đề xây dựng, phát triển văn hóa nói chung và VHNT, văn hóa của ngành giáo dục nói riêng luôn được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm Nghị

Quyết tại Đại hội Đảng lần thứ X, XI vẫn tiếp tục khẳng định tiến hành đổi mới giáo dục theo hướng xã hội hóa, chuẩn hóa và hiện đại hóa [1] Nền tảng của tất

cả những thành công ở đây là VHNT, xét cụ thể, là văn hóa chung của nền giáo dục quốc dân Điều này một lần nữa được khẳng định trong Điều 5 - Luật giáo

dục Việt Nam năm 2005: Nội dung giáo dục phải đảm bảo tính cơ bản, kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp bản sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI vẫn tiếp tục nhấn mạnh “đổi mới chương trình nhằm phát triển

năng lực và phẩm chất người học, hài hòa đức, trí, thể, mỹ; dạy người, dạy chữ

và dạy nghề”, “chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân Tập trung vào những giá trị cơ bản của văn hóa, truyền thống và đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, giá trị cốt lõi và nhân văn của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” [2]

TTGDTX (TTGDTX) là cơ sở giáo dục thường xuyên của hệ thống giáo dục quốc dân Văn hóa của TTGDTX thực chất cũng chính là VHNT, tuy nhiên vẫn mang những nét đặc trưng riêng, phù hợp với chức năng, nhiệm

vụ cụ thể của TT Trong bối cảnh hiện nay, VHTC của TTGDTX có nhiều triển vọng để phát triển nhưng cũng đứng trước những thách thức to lớn Điều này đòi hỏi cán bộ quản lí - lãnh đạo TTGDTX phải quan tâm đặc biệt đến xây dựng VHTC, xây dựng một VHTC mạnh làm nền tảng cho sự phát triển bền vững

TTGDTX tỉnh Điện Biên là một cơ sở đào tạo có uy tín của ngành Giáo dục tỉnh Điện Biên Nhiều năm qua NT luôn ý thức và phấn đấu không ngừng cho một mục tiêu chất lượng đào tạo, nhằm đáp ứng nguồn nhân lực có đủ phẩm chất chính trị, có chuyên môn vững vàng, có khả năng hội nhập Tuy nhiên, trước tình hình mới, trước yêu cầu đổi mới của toàn ngành Giáo dục hiện nay, TTGDTX tỉnh Điện Biên cần phải có những bước phát triển mới Một trong những nhiệm vụ hàng đầu là xây dựng một môi trường VHTC lành mạnh

VHTC ở TTGDTX có những đặc điểm gì, được biểu hiện như thế nào? Yêu cầu đối với xây dựng VHTC hiện nay ra sao? Thực trạng xây dựng VHTC ở TTGDTX Điện Biên hiện nay như thế nào, đã đáp ứng được cầu của thời kì hội nhập hay chưa? Làm thế nào để xây dựng VHTC của TT thực sự hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn hiện nay?

Xuất phát từ những lý do trên nên chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu:

“Phát triển văn hoá tổ chức tại Trung tâm GDTX Tỉnh Điện Biên”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lí VHTC và thực tiễn quản lí VHTC ở TTGDTX Điện Biên Từ đó đề xuất một hệ thống biện pháp quản lý VHTC khả thi, phù hợp với thực tế ở TT GDTX tỉnh Điện Biên nhằm góp phần nâng cao chất lượng quản lí NT và chất lượng giáo dục của Trung tâm

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Nghiên cứu lý luận

Xây dựng cơ sở lí luận của đề tài về Phát triển VHTC của TTGDTX Tỉnh Điện biên

3.2 Nghiên cứu thực tiễn

Nghiên cứu thực trạng môi trường văn hoá tổ chức và phát triển VHTC tại TT GDTX Tỉnh Điện Biên hiện nay

3.3 Nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý

Đề xuất các biện pháp phát triển VHTC của TTGDTX tỉnh Điện Biên trong giai đoạn hiện nay Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất

4 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Phát triển VHTC tại TT GDTX tỉnh Điện Biên

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp phát triển VHTC NT tại TT GDTX tỉnh Điện Biên trong giai đoạn phát triển hiện nay

5 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng VHTC và quản lí VHTC tại TT GDTX tỉnh Điện Biên hiện nay như thế nào?

- Nội dung phát triển VHTC tại TTGDTX tỉnh Điện Biên nên lựa chọn cách tiếp cận theo hướng nào?

- Biện pháp nào có thể sử dụng để phát triển hiệu quả VHTC tại TT GDTX tỉnh Điện Biên?

6 Giả thuyết khoa học

VHTC là một trong những tiêu chí để đánh giá hiệu quả NT Nếu nghiên cứu và đề xuất được các biện pháp phát triển VHTC phù hợp với lý luận khoa học QLGD về VHNT, phù hợp với các điều kiện thực tế của TT GDTX tỉnh Điện Biên, khi áp dụng vào công tác quản lí sẽ góp phần xây dựng môi trường làm việc và học tập tích cực cho CB, GV và HV, góp phần thực hiện tốt mục tiêu đào tạo của TTGDTX tỉnh Điện Biên trong giai đoạn phát triển hiện nay

7 Phạm vi nghiên cứu

- Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu những biện pháp phát triển VHTC tại TTGDTX tỉnh Điện Biên trong điều kiện phát triển của NT hiện nay

- VHNT có nhiều biểu hiện khác nhau nhưng đề tài sẽ tập trung nghiên cứu một số biểu hiện cơ bản:

 Sứ mệnh

 Tầm nhìn

 Bầu không khí NT

 Các giá trị văn hoá chính thống

 Tính chuyên nghiệp của các thành viên trong tổ chức

 Sự hợp tác của các thành viên trong NT

 Tính hợp thức và nhất quán hành vi của các thành viên trong NT

 Môi trường sư phạm của NT

8 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài kết hợp các nhóm phương pháp nghiên cứu sau:

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Tiếp cận, phân tích lịch sử, nghiên cứu so sánh, phân tích logic những quan niệm, lí thuyết, khái quát hóa lí luận, các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài và thực tế hoạt động quản lý VHTC tại TTGDTX

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8.2.1 Phương pháp điều tra

Thông qua phiếu điều tra để khảo sát các thành viên của TTGDTX Điện Biên về VHTC của NT

8.2.2 Phương pha ́ p tổng kết kinh nghiệm

Bao gồm nghiên cứu hồ sơ, trao đổi với lãnh đạo NT để thu thập các thông tin phục vụ cho nghiên cứu

8.2.3 Phương pháp quan sát

Ghi chép các hoạt động của TT thông qua các biên bản ghi chép của cơ quan và qua quan sát thực tế

8.3 Phương pháp thống kê

- Phương pháp thống kê toán học: xử lý bằng phần mềm SPSS

- Chủ yếu là thu thập, xử lý các dữ liệu, tìm hiểu thực trạng (điều tra bằng phiếu hỏi, phỏng vấn, quan sát, xin ý kiến chuyên gia, tổng kết kinh nghiệm)

- Các phương pháp cơ bản: Phân tích, tổng hợp, đánh giá, nêu vẫn đề

và đề xuất những giải pháp kết hợp với trao đổi, phỏng vấn, điều tra, thử nghiệm

Ngoài các phương pháp trên, các phương pháp xử lý số liệu thống kê

để bổ trợ, bổ sung việc xử lý kết quả cũng được áp dụng trong luận văn

9 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

9.1 Ý nghĩa lý luận

- Góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận việc quản lý VHTC của TT GDTX tỉnh Điện Biên nhằm nâng cao chất lượng đào tạo

9.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Những biện pháp do tác giả đề xuất có giá trị thực tiễn làm cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và BGĐ TT và các đơn vị có điều kiện tương tự

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo

và các phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về vấn đề phát triển VHTC tại Trung tâm GDTX

Chương 2: Thực trạng công tác phát triển văn hoá tổ chức tại Trung tâm GDTX tỉnh Điện Biên

Chương 3: Biện pháp phát triển VHTC tại Trung tâm GDTX tỉnh Điện Biên trong giai đoạn hiện tại

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt:

1 Đảng Cộng Sản Việt Nam, Nghị Quyết tại Đại hội Đảng lần thứ X, XI

2 Đảng Cộng Sản Việt Nam, Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI

3 Đặng Quốc Bảo, TS.Nguyễn Thành Vinh (2011), Quản lý NT, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội

4 Brenda Bertrand (Bản dịch), Sự chuyển đổi trong VHTC: khoảng cách giữa lí thuyết và thực tiễn, www.teacherbulletin.org

5 Nguyễn Văn Dung, Phan Đình Quyền, Lê Việt Hưng (2013), VHTC và lãnh đạo, Nxb Giao thông vận tải

6 Phạm Minh Hạc (2008), Nghiên cứu con người và nguồn nhân lực đi vào công nghiệp hoá và hiện đại hoá, Nxb CTQG

7 Phạm Minh Hạc (2009), Văn hóa học đường: NT thân thiện, Tạp chí KHGD (42), tr 5- 10

8 Phạm Minh Hạc (2010), NT Việt Nam trong một nền giáo dục tiên tiến mang đậm bản sắc dân tộc, Tạp chí KHGD (52 ), tr 1- 3

9 Nguyễn Tiến Hùng (2008), Lý luận phát triển VHNT phổ thông, Đề tài cấp Bộ, mã số: B2008-37-56

10 Nguyễn Hữu Lam, MBA, (1998), Hành vi tổ chức, Trường ĐH Kinh tế

thành phố Hồ Chí Minh - Khoa Quản trị kinh doanh - Chương trình Thụy Sĩ - AIT về phát triển quản lí tại Việt Nam, Nxb Giáo dục, TP Hồ

Chí Minh

11 Trần Thị Bích Liễu (2005), Quản lý dựa vào NT - Con đường nâng cao chất lượng và công bằng giáo dục, Nxb ĐHSP, Hà Nội

12 Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Quản lí VHNT, Tập bài giảng Thạc sĩ Quản lí

giáo dục, Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội