DSpace at VNU: Ảnh hưởng của năng lực người giảng viên đến tính tích cực học tập của sinh viên (nghiên cứu trường hợp Trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC    ---TRỊNH VĂN HƯỞNG ẢNH HƯỞNG CỦA NĂNG LỰC NGƯỜI GIẢNG VIÊN ĐẾN TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN Nghiên cứu trường hợ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

  

-TRỊNH VĂN HƯỞNG

ẢNH HƯỞNG CỦA NĂNG LỰC NGƯỜI GIẢNG VIÊN ĐẾN TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN

(Nghiên cứu trường hợp Trường Cao đẳng CN&QT Sonadezi)

LUẬN VĂN THẠC SỸ

Hà Nội – 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

  

-TRỊNH VĂN HƯỞNG

ẢNH HƯỞNG CỦA NĂNG LỰC NGƯỜI GIẢNG VIÊN ĐẾN TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN

(Nghiên cứu trường hợp Trường Cao đẳng CN&QT Sonadezi)

Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục

Mã số: 60140120

LUẬN VĂN THẠC SỸ

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Đức Hoạt

Hà Nội – 2014

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những thập niên gần đây, vấn đề đổi mới toàn diện ngành Giáo dục luôn được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội quan tâm Trong đó, hai vấn đề nhận được sự quan tâm nhiều nhất đó chính là nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và đổi mới phương pháp giảng dạy ở các bậc học Nội dung Nghị quyết Đại hội Đảng

toàn quốc lần thứ X đã khẳng định: “Đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao”, cụ thể là: “Đổi mới phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng cường cơ sở vật chất của nhà trường, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh, sinh viên”

[5] Tiếp theo đó, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI một lần nữa khẳng

định: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam…, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt” [6] Ngày 13/6/2012, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến

lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2011-2020, trong đó nêu rõ các giải

pháp là: “Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học” [40]

Đối với bậc cao đẳng, đại học, (CĐ, ĐH) vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên (GV) và đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) càng trở nên cấp thiết hơn, bởi đây là bậc đào tạo ra những cử nhân, kỹ sư lành nghề sẽ trực tiếp tham gia

và giữ vai trò quan trọng góp phần thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP của Chính phủ về đổi mới cơ bản và toàn

diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006–2020 xác định mục tiêu: “Đến năm

2020, giáo dục đại học Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực và tiếp cận trình

độ tiên tiến trên thế giới ” và những giải pháp nhằm thực hiện mục tiêu đó là: “xây dựng đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục đại học đủ về số lượng, có phẩm chất đạo đức và lương tâm nghề nghiệp, có trình độ chuyên môn cao, phong cách giảng dạy và quản lý tiên tiến…” đồng thời phải “đổi mới nội dung, phương

pháp và quy trình đào tạo”, với các tiêu chí cụ thể: “trang bị cách học, phát huy tính chủ động của người học…” [3] Trong khi đó, Luật Giáo dục (2005) đã nêu rõ:

“Phương pháp đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ đại học phải coi trọng việc bồi dưỡng ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu, phát triển tư duy sáng tạo…” Như vậy có thể thấy, công tác phát triển GV và phát huy tính tích

cực học tập (TCHT) của sinh viên (SV) thông qua những PPDH tích cực được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm [36]

Thực tế dạy học ĐH hiện nay yêu cầu rất cao về trình độ của GV GV phải là người am hiểu sâu sắc về chuyên môn bao gồm kiến thức và tay nghề thực hành, có khả năng sư phạm và phẩm chất đạo đức phù hợp để giúp SV đạt được hiệu quả học tập tối đa GV ở bậc CĐ, ĐH vừa đóng vai trò là người giảng dạy, hướng dẫn đồng thời là người đồng hành, cố vấn học tập cho SV Bên cạnh đó, GV phải có khả năng

tổ chức dạy học, biết dạy cho SV phương pháp nghiên cứu, giúp SV nhận thức được tầm quan trọng và thực hành việc tự học Nói cách khác, một GV giỏi phải giúp cho

SV của mình học thật sự

Phát huy tính TCHT của người học nói chung và của SV nói riêng là một xu thế mới của giáo dục hiện đại Tính TCHT là một trong những nhân tố quan trọng quyết định chất lượng học tập của SV Một trong những đặc điểm của hoạt động

học tập SV là nó mang tính độc lập trí tuệ cao để chuẩn bị trở thành người chuyên gia1 Đặc điểm này nhấn mạnh đến vai trò và khả năng tự học, tự nghiên cứu của

SV để nắm vững hệ thống tri thức, kỹ năng, kỹ xảo thuộc lĩnh vực chuyên ngành nhằm đáp ứng được những yêu cầu của hoạt động nghề nghiệp trong tương lai Bên cạnh đó, thực tế thị trường lao động hiện nay có những đòi hỏi ngày càng cao đối với SV tốt nghiệp, đó là SV phải có kiến thức chuyên môn vững vàng, kỹ năng nghiệp vụ thuần thục Điều này đòi hỏi SV ngay khi còn trong giai đoạn đào tạo tại Trường phải tham gia tích cực, độc lập vào quá trình lĩnh hội tri thức, rèn luyện các kỹ năng dưới sự hướng dẫn của GV để nắm vững hệ thống tri thức, hình thành

1 Nguyễn Thạc (Chủ biên), Phạm Thành Nghị (2007), Tâm lý học sư phạm đại học, NXB Đại học Sư phạm,

trang 120

được những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng nhằm nâng cao năng lực áp dụng tri thức vào thực tiễn

Qua nhiều năm làm công tác quản lý đào tạo, tác giả nhận thấy SV Trường Cao đẳng Sonadezi chưa thật sự tích cực trong hoạt động học tập, thể hiện qua kết quả học tập của SV không có nhiều tiến triển đáng kể qua từng năm học; GV Trường chưa thể hiện được vai trò phát huy tính TCHT cho SV mà thay vào đó là những đánh giá chưa tích cực về thái độ học tập của SV; có một số GV chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết giảng trong dạy học nhưng vẫn thu hút SV tham gia tích cực vào lớp học và được SV đánh giá cao; cũng có trường hợp GV áp dụng những PPDH tích cực nhưng không mang lại hiệu quả như mong đợi

Từ hiện trạng trên khiến tác giả tự đặt những câu hỏi: Làm sao để tăng tính TCHT cho SV? GV có vai trò như thế nào trong việc phát huy tính TCHT cho SV? Tính TCHT của SV chịu tác động bởi những yếu tố nào? Năng lực của GV có ảnh hưởng đến tính TCHT của SV không? GV phải làm gì để SV có thái độ hứng thú, tự giác tham gia rèn luyện với môn học?

Chính từ những lý do trên, việc lựa chọn đề tài: “Ảnh hưởng của năng lực

người giảng viên đến tính tích cực học tập của sinh viên” là vấn đề cấp thiết nhằm

góp phần nâng cao tính TCHT cho SV Trường Cao đẳng Sonadezi

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm tìm ra mối liên hệ giữa năng lực người GV thông qua ý kiến đánh giá của SV với những biểu hiện học tập tích cực của SV và ảnh hưởng

của những nhân tố thuộc về năng lực người GV đến tính TCHT của SV tại Trường

Cao đẳng Sonadezi

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được những mục đích đề ra, tác giả thực hiện các nhiệm vụ sau:

 Nghiên cứu cơ sở lý luận về năng lực người GV và tính TCHT của SV

 Khảo sát ý kiến đánh giá của SV Trường Cao đẳng Sonadezi về những nhân tố thuộc về năng lực của GV thể hiện qua quá trình giảng dạy một môn học cụ thể

 Khảo sát những biểu hiện học tập tích cực của SV đối với các môn học

do GV được khảo sát đảm nhận

 Khuyến nghị một số giải pháp nâng cao năng lực của GV nhằm phát huy tính TCHT của SV từ đó nâng cao chất lượng đào tạo tại Trường Cao đẳng Sonadezi

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Mối liên hệ giữa năng lực người GV qua ý kiến đánh giá của SV với những biểu hiện học tập tích cực của SV Trường Cao đẳng Sonadezi

3.2 Khách thể nghiên cứu

SV Cao đẳng hệ Chính quy của Trường Cao đẳng Sonadezi

4 Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu

4.1 Câu hỏi nghiên cứu

Năng lực người GV và tính TCHT của SV có mối liên hệ như thế nào?

Các nhân tố thuộc vè năng lực người GV có ảnh hưởng như thế nào đến tính TCHT của SV?

4.2 Giả thuyết nghiên cứu

Năng lực người GV và tính TCHT của SV có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Trong đó, các nhân tố thuộc về năng lực của GV có ảnh hưởng theo chiều thuận đến tính TCHT của SV

5 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này được thiết kế theo dạng nghiên cứu khảo sát dựa trên hai phương pháp chính là phương pháp nghiên cứu định lượng (thông qua bảng hỏi để

thu thập thông tin) và nghiên cứu định tính (thông qua phỏng vấn sâu một số GV và SV) nhằm tìm ra mối liên hệ tuyến tính giữa năng lực GV và tính TCHT của SV

Về lý thuyết, tác giả tiến hành thu thập tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau như: các đề tài nghiên cứu, sách báo và tài liệu liên quan đến đề tài về năng lực GV

và tính TCHT của SV, qua đó phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa nguồn tài liệu để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài Bên cạnh đó, nghiên cứu các tài liệu về Trường Cao đẳng Soandezi như: sứ mạng và mục tiêu đào tạo của Trường, chương trình đào tạo, các quy định về GV, dữ liệu SV, kết quả học tập của SV, kết quả đánh giá môn học hằng năm đối với GV Trường

Số liệu được thu thập bằng khảo sát thông qua phiếu khảo sát dành cho SV,

xử lý dữ liệu bằng phần mềm SPSS Số liệu được phân tích theo phương pháp cơ bản của lý thuyết đo lường và đánh giá với trình tự sau:

 Tính toán độ tin cậy của bộ câu hỏi

 Thống kê, mô tả kết quả SV đánh giá năng lực GV, biểu hiện tích cực học tập của SV, từ đó tiến hành kiểm định mối liên hệ giữa năng lực người GV và tính TCHT của SV, đồng thời lượng hóa mối liên hệ giữa chúng bằng hệ số tương quan Pearson (r)

 Phân tích nhân tố và hồi qui nhằm xây dựng mô hình tuyến tính giữa các nhân tố thuộc về năng lực người GV (được xem là biến độc lập) và tính tính THCT của SV (được xem là biến phụ thuộc)

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về nội dung nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu về năng lực người GV và tính TCHT của SV thể hiện ở các khía cạnh sau:

 Đánh giá năng lực giảng dạy của GV dựa trên ý kiến của SV về các năng lực: kiến thức chuyên môn, kỹ năng sư phạm và tác phong, thái độ

 Tính TCHT thể hiện qua thái độ và những biểu hiện học tập của SV trong lớp học hoặc sau giờ lên lớp

6.2 Giới hạn về đối tượng khảo sát

Khảo sát SV Cao đẳng hệ Chính quy đang theo học tại Trường

Khảo sát ý kiến đánh giá của SV về một GV cụ thể đang tham gia giảng dạy

ở một môn học cụ thể

7 Cấu trúc của luận văn

Phần mở đầu nêu tóm tắt một số nội dung cơ bản của luận văn

Phần nội dung nghiên cứu có 3 chương, bao gồm: Chương 1 trình bày cơ sở

lý luận và tổng quan chung về vấn đề nghiên cứu; Chương 2 trình bày chi tiết các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn; Chương 3 trình bày các kết quả nghiên cứu và thảo luận về những kết quả đạt được

Phần thứ ba là kết luận và khuyến nghị dựa trên những kết quả nghiên cứu của đề tài

TÀI LIỆU THAM KHẢO

I Tài liệu tiếng Việt

1 AUN-QA (2005), Sổ tay thực hiện các hướng dẫn đảm bảo chất lượng trong mạng lưới các trường đại học Đông Nam Á, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

2 A.V Daparogiet (2009), Tâm lý học, Nxb Giáo dục, Hà Nội

3 Chính phủ (2005), Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP ngày 02/11/2005 về đổi mới

cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020

4 Đảng cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện Hội nghị lần thứ hai BCHTW khoá VIII, Nxb Chính trị Quốc gia

5 Đảng cộng sản Việt Nam (2006), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X

6 Đảng cộng sản Việt Nam (2011), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI

7 Đặng Thành Hưng (2002), Dạy học hiện đại lý luận biện pháp kỹ thuật, Nxb

Đại học Quốc gia Hà Nội

8 Đoàn Huy Oánh (2004), Sơ lược lịch sử giáo dục, Nxb Đại học Quốc gia

TP.HCM

9 Hoàng Trọng – Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2008), Phân tích dữ liệu nghiên cứu với SPSS, tập 1, Nxb Hồng Đức

10 Hoàng Trọng – Chu Nguyễn Mộng Ngọc (2008), Phân tích dữ liệu nghiên cứu với SPSS, tập 2, Nxb Hồng Đức

11 Huỳnh Văn Sơn (chủ biên) và nhóm tác giả (2012), Giáo trình tâm lý học sư phạm đại học, Nxb Đại học Sư phạm TP.HCM

12 Huỳnh Văn Sơn (2011), Nhập môn tâm lý học phát triển, Nxb Giáo dục Việt

Nam

13 I F Khalarmov (1978), Phát huy tính tích cực học tập của học sinh như thế

nào, Nxb Giáo dục, Hà Nội

14 J Dewey (2008), Dân chủ và giáo dục, Nxb Tri thức, Hà Nội

15 Lê Hồng Sâm, Trần Quốc Dương biên dịch (2008), Émile hay là về giáo dục,

Jean Jacques Rousseau, Nxb Tri thức, Hà Nội

16 Lê Hoàng Giang (2011), Người dạy là "nhân vật" trung tâm của quá trình dạy

học, Tạp chí Dạy và Học ngày nay, số 3-2011

17 Lê Thị Xuân Liên (2006), Phát huy tính tích cực học tập của học sinh – sinh

viên trong dạy học toán ở trường cao đẳng sư phạm, Kỷ yếu Hội thảo“Đổi mới phương pháp giáo dục các môn khoa học tự nhiên”, Trường Cao đẳng Sư

phạm Quảng Trị

18 Lê Văn Hồng (chủ biên) và nhóm tác giả (2009), Tâm lý học lứa tuổi và tâm

lý học sư phạm, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

19 Ngô Văn Hà, Đỗ Thị Hằng Nga (2010), Tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy

giáo, Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Đà Nẵng, Số 5(40) 2010

20 Nguyễn Đức Vũ (1993), Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tăng cường hoạt động độc lập của sinh viên, Tạp chí Đại học và Giáo dục chuyên

nghiệp, Số 8/1993

21 Nguyễn Hữu Lam, Phát triển năng lực giảng viên nhằm nâng cao chất lượng GD&ĐT trong các trường ĐH và CĐ trong điều kiện toàn cầu hóa và bùng

nổ tri thức, http://www.cemd.ueh.edu.vn (cập nhật ngày 08/8/2014)

22 Nguyễn Kim Dung, Boris Dongelmans và ctv (2012), Báo cáo nghiên cứu số

5, Tiêu chuẩn năng lực giảng viên POHE, Dự án phát triển giáo dục đại học theo định hướng nghề ứng dụng

23 Nguyễn Như Ý (1996), Từ điển tiếng Việt thông dụng, Nxb Giáo dục

24 Nguyễn Phương Nga (2005), Quá trình hình thành và phát triển việc đánh giá

GV, Giáo dục đại học, chất lượng và đánh giá, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

25 Nguyễn Phương Nga – Nguyễn Quý Thanh (đồng Chủ biên), Giáo dục đại

học – Đảm bảo, đánh giá và kiểm định chất lượng, Nxb Đại học Quốc gia Hà

Nội

26 Nguyễn Quang Thư – Phạm Thị Yến (2011), Xây dựng đội ngũ giảng viên và

cán bộ quản lý trường cao đẳng, Kỷ yếu Hội thảo khoa học “Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục đại học và cao đẳng Việt Nam”, Ban Liên lạc

các trường đại học và cao đẳng Việt Nam

27 Nguyễn Quang Uẩn (chủ biên) và nhóm tác giả (2010), Giáo trình Tâm lý học đại cương, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội

28 Nguyễn Quý Thanh – Nguyễn Trung Kiên (2010), Sự thực hành học tập tích cực của sinh viên: Một thử nghiệm mô hình hoá các yếu tố tác động, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa học Xã hội và Nhân văn 26 (2010)

174-181

29 Nguyễn Thị Kim Chuyên (2012), Xây dựng và sử dụng trò chơi dạy học nhằm tích cực hóa hoạt động học tập của sinh viên sư phạm trong dạy học môn Giáo dục học ở trường Đại học Đồng Tháp, Đề tài Khoa học và công nghệ

cấp cơ sở, Trường Đại học Đồng Tháp, Mã số CS2011.01.41

30 Nguyễn Thị Mĩ Lộc (2010), Đào tạo giáo viên chất lượng cao trong thời đại

hiện nay, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa học Xã hội và Nhân văn 26 (2010) 46-52

31 Nguyễn Thạc (Chủ biên) Phạm Thành Nghị (2008), Tâm lý học sư phạm đại học, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội

32 Nguyễn Thiết (2006), Phát huy tính tích cực của SV trong dạy học học phần Đại số tuyến tính theo chương trình CĐSP mới, Kỷ yếu Hội thảo “Đổi mới

phương pháp giáo dục các môn khoa học tự nhiên”, Trường Cao đẳng Sư

phạm Quảng Trị

33 Nguyễn Văn Cường và Bernd Meier (2011), Một số vấn đề chung về đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học