Công tác xã hội trong can thiệp trợ giúp nữ công nhân bị bạo lực gia đình tại phường Khai Quang - thành phố Vĩnh Yên - tỉnh Vĩnh Phúc Đào Phương Thùy Trường Đại học Khoa học Xã hội và
Trang 1Công tác xã hội trong can thiệp trợ giúp nữ công nhân bị bạo lực gia đình tại phường Khai Quang - thành phố Vĩnh Yên - tỉnh Vĩnh Phúc
Đào Phương Thùy
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Công tác xã hội; Mã số 60 90 01 01
Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn An Lịch
Năm bảo vệ: 2013
Abstract Làm rõ thực trạng trên địa bàn nghiên cứu, qua đó đưa ra những nhận định,
đánh giá về công tác Phòng chống bạo lực gia đình (PCBLGĐ) tại địa phương Làm thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi của bản thân người Nữ công nhân (NCN) bị Bạo lực gia đình (BLGĐ), giúp đối tượng tăng năng lực để tự giải quyết vấn đề của mình Làm thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi của người gây ra BLGĐ với người NCN đó
Tăng cường vai trò trợ giúp của Công tác xã hội (CTXH) đối với NCN bị BLGĐ
Keywords Công tác xã hội; Bạo lực gia đình; Công nhân nữ
Trang 21
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 5
1 Lý do chọn đề tài 5
2 Tổng quan vấn đề nghiên cứu và can thiệp 7
2.1 Những nghiên cứu liên quan đến vấn đề bạo lực gia đình 7
2.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới 9
2.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam 12
2.2 Một số mô hình phòng chống bạo lực gia đình đã được triển khai trên thế giới và ở Việt Nam 18
3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 22
3.1 Ý nghĩa khoa học 22
3.2 Ý nghĩa thực tiễn 23
4 Mục đích của đề tài 23
5 Khách thể, vấn đề nghiên cứu và can thiệp 24
5.1 Khách thể nghiên cứu và can thiệp 24
5.2 Vấn đề nghiên cứu và can thiệp 24
6 Phạm vi nghiên cứu và can thiệp 24
7 Câu hỏi nghiên cứu 24
8 Phương pháp nghiên cứu và can thiệp 25
8.1 Phương pháp luận 25
8.2 Phương pháp nghiên cứu và can thiệp cụ thể 25
9 Cấu trúc luận văn 26
Chương 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN 28
1.1 Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu và can thiệp 28
1.1.1 Lý thuyết hệ thống - sinh thái 28
1.1.2 Lý thuyết can thiệp khủng hoảng 32
1.1.3 Lý thuyết nhận thức hành vi 34
1.1.4 Lý thuyết gắn bó 35
1.2 Các khái niệm công cụ 37
Trang 32
1.2.1 Khái niệm bạo lực 37
1.2.2 Khái niệm bạo lực gia đình 37
1.2.3 Khái niệm Công tác xã hội 40
1.3 Cơ sở pháp lý của can thiệp 42
1.3.1 Các văn bản mang tính quốc tế 42
1 3.2 Hệ thống chính sách, pháp luật của Việt Nam 43
Chương 2.THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU TẠI ĐỊA PHƯƠNG 46 2.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu 46
2.2 Tình hình bạo lực gia đình đối với phụ nữ tại địa bàn nghiên cứu 48
2.2.1 Khái quát chung 48
2.2.2 Một số trường hợp điển cứu 50
2.3 Đánh giá chung về tình hình bạo lực gia đình đối với phụ nữ, nữ công nhân và hiệu quả của các biện pháp can thiệp tại địa phương 60
2.3.1 Tình trạng bạo lực gia đình 60
2.3.2 Các biện pháp can thiệp địa phương đã thực hiện 66
2.3.3 Đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp của địa phương 69
Chương 3.QUÁ TRÌNH CAN THIỆP TRỢ GIÚP ĐỐI TƯỢNG 72
2.1 Xác định đặc điểm đối tượng can thiệp 72
2.1.1 Nhiệm vụ, mục tiêu và phương pháp xác định đặc điểm đối tượng can thiệp 72
2.1.2 Mô tả thân chủ 73
2.2 Lập kế hoạch giải quyết vấn đề 82
2.2.1 Các mục tiêu 82
2.2.2 Đánh giá nguồn lực hỗ trợ 84
2.2.3 Xây dựng kế hoạch hoạt động giải quyết vấn đề 85
2.3 Thực thi kế hoạch và đánh giá 87
2.3.1 Thực thi kế hoạch 87
2.3.2 Đánh giá - tiếp tục hay chấm dứt sự giúp đỡ 89
Trang 43
2.4 Những thuận lợi, khó khăn trong quá trình can thiệp và biện pháp
khắc phục 91
2.4.1 Thuận lợi 91
2.4.2 Khó khăn và biện pháp khắc phục 91
3.5 Bài học kinh nghiệm 92
3.5.1 Mối liên hệ giữa kiến thức, kỹ năng và giá trị trong quá trình can thiệp 92
3.5.2 Những kinh nghiệm rèn luyện kỹ năng trong thực hành Công tác xã hội 94
3.5.3 Kinh nghiệm trong việc giải quyết vấn đề bạo lực gia đình 96
KẾT LUẬN 103
KHUYẾN NGHỊ 104
TÀI LIỆU THAM KHẢO 106
Trang 5106
TÀI LIỆU THAM KHẢO
A Tiếng Việt
1 Lê Chí An (2006), Công tác xã hội nhập môn, Nxb Đại học Mở bán công
Thành phố Hồ Chí Minh
2 Phùng Thị Kim Anh (2003), “ Bạo lực gia đình Việt Nam”, Tạp chí Khoa
học về Phụ nữ, Số 5, Tr 51
3 Phùng Thị Kim Anh (2008), Một số tiếp cận lý thuyết trong nghiên cứu
BLGĐ, Tạp chí Nghiên cứu gia đình và giới, số 6/2008
4 Trịnh Thị Vân Anh (2006), Thái độ của phụ nữ trước hành vi BL đối với
phụ nữ trong gia đình (Luận văn thạc sỹ), Hà Nội
5 Bộ luật Hình sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, 1999
6 Bộ luật Dân sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, 2005
7 Trần Thị Minh Đức (2010), Hành vi gây hấn - phân tích từ góc độ tâm lý
học xã hội (sách chuyên khảo), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội
8 Trần Thị Minh Đức (2012), Giáo trình tham vấn tâm lý, Nxb Đại học quốc
gia Hà Nội
9 Mary Ann Forgey và Carol S Cohen (1997), Thực hành CTXH chuyên
nghiệp, Nxb Đại học Mở bán công Thành phố Hồ Chí Minh
10 Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam nãm 1992
11 Nguyễn Thị Hoà (chủ biên) (2007), Giới, việc làm và đời sống gia đình,
Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
12 Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam (2001), Báo cáo nghiên cứu: BLGĐ đối
với phụ nữ ở Việt Nam
13 Hội LHPN tỉnh Vĩnh Phúc (2011), Thực trạng, giải pháp PCBLGĐ trên
địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, Vĩnh Phúc
14 Luật Hôn nhân và Gia đình, 2000
15 Luật BĐG - được Quốc hội nước ta thông qua ngày 29/11/2006
16 Luật PCBLGĐ - được Quốc hội thông qua ngày 21/11/2007
Trang 6107
17 LHQ (2006), Nghiên cứu sâu về bạo hành với phụ nữ - Báo cáo của Tổng
thư ký LHQ
18 Liên đoàn lao động tỉnh Vĩnh Phúc (2011), Thực trạng và các giải pháp
nhằm nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho công nhân lao động trong các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, Vĩnh Phúc
19 Nguyễn Ngọc Lâm, Sách bỏ túi dành cho NVXH, Nxb Đại học Mở bán công Thành phố Hồ Chí Minh
20 Nguyễn Hữu Minh, Lê Ngọc Lân (2007), “ Bạo lực gia đình đối với phụ
nữ Việt Nam và các yếu tố tác động”,Tạp chí Khoa học Xã hội, Số 5, Tr 20
21 Vũ Mạnh Lợi, Vũ Tuấn Huy, Nguyễn Hữu Minh (1999), Báo cáo nghiên
cứu: BL trên cơ sở giới
22 Magali Romedenne và Vũ Mạnh Lợi (2006), BLGĐ: Sự thay đổi ở Việt
Nam - Kết quả và khuyến nghị từ một dự án của UNFPA/SDC, Hà Nội
23 Lê Thị Phương Mai và cộng sự (2002), Ngăn chặn BL trong gia đình: Phổ
biến tài liệu hướng dẫn tư vấn chống BL cho các cộng đồng nông thôn, Hà
Nội
24 Mathew & Grace (Lê Chí An biên dịch, 2006), Công tác xã hội cá nhân,
Nxb Đại học Mở bán công Thành phố Hồ Chí Minh
25 Bùi Thị Xuân Mai và Nguyễn Thị Thái Lan (2011), Giáo trình Công tác xã
hội cá nhân và gia đình, Nxb Lao động - Xã hội, Hà Nội
26 PGS.TS Nguyễn Hữu Minh (2008), Vai trò của các tổ chức trong
PCBLGĐ - Bài tham luận tại Hội thảo về việc triển khai thi hành Luật BĐG và Luật PCBLGĐ, Yên Bái
27 Ngân hàng Thế giới (2006), Đánh giá tình hình giới ở Việt Nam
28 Pamella Klein Odhner, Giới thiệu thực hành Công tác xã hội, sách hướng
dẫn tập huấn, 1998
29 Nguyễn Thị Oanh, Công Tác Xã Hội đại cương, ĐHMBCTP.HCM, 1994
30 Hoàng Phê (chủ biên, 1994), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Khoa học xã hội, Hà
Nội
Trang 7108
31 Lê Thị Qúy (1991), Một số vấn đề về BLGĐ hiện nay, Tạp chí Khoa học về
phụ nữ, số 2/1991, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
32 Lê Thị Qúy (1994), BLGĐ ở Việt Nam, Tạp chí Khoa học và Phụ nữ, Nxb
Khoa học xã hội, Hà Nội
33 Lê Thị Qúy (2000), Domestic Violence in Vietnam, Asia Pacific Forum on
Women, Law and Development (Diễn đàn châu á Thái Bình Dương về Phụ
nữ, Luật pháp và Phát triển) xuất bản
34 Lê Thị Qúy và Đặng Vũ Cảnh Linh (2007), BLGĐ - một sự sai lệch giá trị,
Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
35 Sở VHTTDL tỉnh Vĩnh Phúc (2012), Báo cáo tình hình thực hiện công tác
PCBLGĐ giai đoạn 2008-2012
36 Tổng cục thống kê (2010), Nghiên cứu quốc gia về BLGĐ đối với phụ nữ ở
Việt Nam
37 PGS.TS Hoàng Bá Thịnh (2006), Báo cáo nghiên cứu “BLGĐ - Nhận thức
và thực trạng”
38 BS Nguyễn Minh Tiến (2008), Làm việc với thân chủ có vấn đề bạo hành
trong gia đình - Bài tham luận tại Hội thảo về Biện pháp PCBLGĐ, Thành
phố Hồ Chí Minh
39 Trần Đình Tuấn (dịch, 2008), Code of Ethics of the National Association
of Social Worker
40 Trần Đình Tuấn (2010), Công tác xã hội - Lý thuyết và thực hành, Nxb Đại
học quốc gia Hà Nội, Hà Nội
41 UNFPA (2008), PCBLGĐ - Thực trạng, nhu cầu và ưu tiên cho các hoạt
động can thiệp tại hai tỉnh Phú Thọ và Bến Tre, Nxb Lao động xã hội, Hà
Nội
42 Nguyễn Khắc Viện (1994), Từ điển Xã hội học, Nxb Thế giới
B Tiếng Anh
43 Encyclopedia of Social work - 19th edition
44 Andrea Bernstein & Mel Gray (1997), Social Work, a beginner’s text
Trang 8109
45 Dee.L.R Graham, Edna.I Rawligs và Roberta.K Rigsby (1994), Loving
to Survive - Sexual Terror Men’s Violence and Women’s Live
46 Deirdre Lashgari (chủ biên 1995), Violence, Silence and Anger - Women’s
Writing as Transgression
47 Malcolm Payne (1997), Modern Social work Theory, Lycecum book INC
5758 s.Blackstone Avenue, Chicago
48 Margaret Schuler (chủ biên, 1992), Freedom from Violence - Women’s
Strategies from Around the World
49 WHO (Charlotte Watts, Lori Heise, Mary Ellsberg và Claudia Garcia
Moreno, 2001), Putting women first: Ethical and Safety Recommendations
for Research on Domestic Violence Against Women, Geneva, Thụy Sỹ
C Website
51 http://www.dovipnet.com.vn/
52 http://gencommen.net/
53 http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=487&ItemID=10692
54 http://www.hoilhpn.org.vn/
55 http://www.nhandan.com.vn/phapluat/thoi-su-phap-luat/item/13793502-.html
56 http://www.tamlytrilieu.com/
57 http://www.ubphunu-ncfaw.gov.vn/
58 http://vexpress/Vietnam/Doi-song-gia-dinh, tháng 3/2008
59 www.wikipedia/bao-luc-gia-dinh
60 www.women.bds.com tháng 7/2007