DSpace at VNU: Phát triển kiến thức thông tin cho sinh viên trường Đại học Hà Nội

Phát triển kiến thức thông tin cho sinh viên trường Đại học Hà Nội Nguyễn Thị Ngà Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Khoa học thư viện; Mã số 60 32 2

Phát triển kiến thức thông tin cho sinh viên

trường Đại học Hà Nội

Nguyễn Thị Ngà

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Khoa học thư viện; Mã số 60 32 20

Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hữu Hùng

Năm bảo vệ: 2010

Abstract Nghiên cứu nội dung kiến thức thông tin (KTTT), các tiêu chuẩn về kiến

thức thông tin và một số khái niệm liên quan; Khẳng định vai trò của KTTT đối với giáo dục đại học Khảo sát thực trạng KTTT và nhu cầu về KTTT của sinh viên trường Đại học Hà Nội Đưa ra những giải pháp và công cụ cụ thể nhằm nâng cao hiểu biết về KTTT cho sinh viên trường Đại học Hà Nội

Keywords Kiến thức thông tin; Sinh viên; Thư viện

MỤC LỤC

References

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

4

Content

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 7

1 Tính cấp thiết của đề tài 7

2 Mục đích, nhiệm vụ của đề tài 8

2.1 Mục đích của đề tài 8

2.2 Nhiệm vụ của đề tài 8

3 Lịch sử nghiên cứu của vấn đề 8

3.1 Lịch sử nghiên cứu kiến thức thông tin quốc tế 8

3.2 Lịch sử nghiên cứu kiến thức thông tin trong nước 10

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của vấn đề 11

4.1 Đối tượng nghiên cứu 11

4.2 Phạm vi nghiên cứu 11

5 Phương pháp nghiên cứu 11

5.1 Phương pháp luận 11

5.2 Phương pháp cụ thể 12

6 Cấu trúc của đề tài 12

Chương 1: NỘI DUNG, VAI TRÒ CỦA KIẾN THỨC THÔNG TIN ĐỐI VỚI GIÁO DỤC ĐẠI HỌC 13

1.1 Các khái niệm cơ bản 13

1.1.1 Kỹ năng máy tính 13

1.1.2 Đào tạo từ xa và học trên mạng 13

1.1.3 Kiến thức thông tin 14

1.2 Tiêu chuẩn của Kiến thức thông tin 15

1.2.1 Khả năng nhận biết nhu cầu thông tin 16

1.2.2 Tìm kiếm thông tin một cách hiệu quả, chính xác 16

1.2.3 Khả năng đánh giá thông tin và quá trình tìm kiếm thông tin 17

1.2.4 Khả năng quản lý thông tin thu thập được và thông tin phát sinh.18

1.2.5 Ứng dụng thông tin trong việc học tập, sáng tạo tri thức mới 18

1.2.6 Nắm bắt được các khía cạnh kinh tế, 18

1.3 Vai trò của kiến thức thông tin đối với giáo dục đại học 19

1.3.1 Công cụ quan trọng trong việc học tập và học tập suốt đời 19

1.3.2 Đổi mới phương pháp dạy – học 21

1.3.3 Nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học 21

Chương 2 THỰC TRẠNG KIẾN THỨC THÔNG TIN CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀ NỘI 24

2.1 Trường Đại học Hà Nội và Trung tâm Thông tin thư viện 24

2.2 Điều kiện triển khai kiến thức thông tin cho sinh viên 31

2.2.1 Điều kiện thuận lợi 31

2.2.2 Những khó khăn 35

2.4.1 Thực trạng đào tạo kiến thức thông tin 36

2.4.2 Thực trạng kỹ năng tìm kiếm thông tin 38

2.4.3 Thực trạng kỹ năng đánh giá, sử dụng thông tin 40

2.4.4 Nhu cầu tham dự khoá học kiến thức thông tin 41

Chương 3: NHỮNG CÔNG CỤ VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KIẾN THỨC THÔNG TIN CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀ NỘI 43

3.1 Xây dựng nội dung kiến thức thông tin cho sinh viên 43

3.1.1 Kỹ năng khai thác thông tin trên internet 43

3.1.1.1 Khái niệm internet và world wide web 43

3.1.1.2 Sử dụng internet để cung cấp tài liệu cho học tập, nghiên cứu 44

3.1.1.3 So sánh nguồn tài liệu in và tài liệu điện tử 44

3.1.1.4 Một số tính chất ảnh hưởng tới quyết định của người dùng tin 45

3.1.2 Đánh giá, sử dụng hiệu quả nguồn thông tin trên internet 46

3.1.3 Các công cụ tìm kiếm thông tin trên internet 47

3.1.3.1 Máy tìm kiếm thông tin (Search engines) 47

6

3.1.3.2 Máy tìm kiếm liên thông (meta-search engines) 49

3.1.3.3 Cổng thông tin (Gate way) 52

3.1.3.4 Cơ sở dữ liệu chuyên ngành (Database) 52

3.1.3.5 Xây dựng cú pháp của lệnh tìm kiếm thông tin 53

3.1.4 Trích dẫn tài liệu, nguồn tin tham khảo 54

3.1.4.1 Thế nào là trích dẫn tài liệu? 54

3.1.4.2 Tại sao phải thực hiện trích dẫn tài liệu 55

3.1.4.3 Các bước trong quá trình trích dẫn 56

3.1.4.5 Sử dụng phần mềm trích dẫn tài liệu tham khảo Endnote 59

3.1.4.6 Cách sử dụng chức năng trích dẫn, 68

3.2 Triển khai tập huấn kiến thức thông tin cho sinh viên 71

3.2.1 Tập huấn tại thư viện 72

3.2.2 Lồng ghép vào chương trình giảng dạy 72

3.2.3 Phương tiện thông tin đại chúng 73

3.3 Nâng cao vai trò của cán bộ thư viện 73

3.4 Xây dựng mối liên hệ giữa cán bộ thư viện và giáo viên 74

3.5 Khẳng định vai trò của thư viện trong trường đại học 74

3.6 Xây dựng các tiêu chí kiểm tra, đánh giá 75

3.7 Phổ biến kiến thức thông tin 75

KẾT LUẬN 79

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 80

References

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tài liệu tiếng Việt

1 Đại học Hà Nội (2006), Giới thiệu trường Đại học Hà Nội Trang web

Trường Đại học Hà Nội [Cited: November 1, 2009.] http://hanu.edu.vn

2 Đại học Hà Nội (2006), Trường đại học Ngoại ngữ - 45 năm xây dựng và

phát triển (1959 - 2004) Trang web Trường Đại học Hà Nội [Cited: November 01,

2009.] http://hanu.edu.vn

3 Đại học Huế (2009), Phổ cập thông tin Trang web Thư viện Đại học Huế

[Cited: January 2, 2009.] http://hueuni.edu.vn 3 Đại học Ngoại ngữ (2004),

4 Nguyễn Hữu Hùng (2005), Thông tin: Từ lý luận tới thực tiễn Hà Nội:

Văn hoá Thông tin

5 Nghiêm Xuân Huy (2006), Kiến thức thông tin với giáo dục đại học

Hanoi : Hanoi University of Foreign Studies Training workshop: Information Literacy Capacity building for Vietnamese Academic Librarians

6 Nghiêm Xuân Huy (2009), Chỉ dẫn triển khai tối ưu việc phát triển kiến

thức thông tin trong các trường đại học Australia Mạng thông tin thư viện Việt

Nam [Cited: August 9, 2009.] http://vietnamlib.net

7 Nghiêm Xuân Huy (2009), Kiến thức thông tin - nhìn từ góc độ phát triển

ngành thư viện Việt Nam Mạng thông tin thư viện Việt Nam [Cited: December 8,

2009.] http://vietnamlib.net

8 Nghiêm Xuân Huy (2010), Vai trò của kiến thức thông tin đối với cán bộ nghiên cứu khoa học Tạp chí Thư viện Việt Nam, số (3)23, tr.13-17

9 Dương Thuý Hương (2009), Thư viện Đại học Khoa học Tự nhiên triển

khai chương trình kiến thức thông tin Trang web Thư viện Đại học khoa họ tự

nhiên TPHCM [Cited: August 9, 2009.] http://www.glib.hcmuns.edu.vn

10 Khoa Thông tin thư viện (2006), Kỷ yếu hội thảo quốc tế về kiến thức

thông tin Hà Nội: Khoa TT-TV Trường Đại học KHXH&VN Hà Nội

81

11 Từ Lương (2010), Học tập suốt đời góp phần xây dựng xã hội tiến bộ

Trang web báo điện tử chính phủ nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

[Cited: June 2, 2010.] http://baodientu.chinhphu.vn/Home/Hoc-tap-suot-doi-gop-phan-xay-dung-xa-hoi-tien-bo/20107/33525.vgp

12 Vũ Thị Nha (2009), Sự thay đổi vai trò của thư viện trường học của Việt

Nam Mạng thông tin thư viện Việt Nam.[Cited: August 9, 2009.]

http://vietnamlib.net

13 Phạm Thị Huyền Trang (2009), Tìm hiểu hoạt động đào tạo kiến thức thông tin dành cho sinh viên tại Trung tâm Thông tin - Thư viện trường Đại học Hà

Nội Khoá luận tốt nghiệp Hà Nội: Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn

Đại học Quốc gia Hà Nội

14 Trần Mạnh Tuấn (2009), Nội dung kiến thức thông tin - Information

literacy Trang web Thư viện Đại học Khoa học tự nhiên TPHCM [Cited: August 9,

2009.] http://glib.hcmuns.edu.vn

Tài liệu tiếng Anh

15 Andrew, Harnack; Eugene, Kleppinge (2000), Online: A reference Guide

to using internet sourses Boston : Bedford/St.Martin's

16 Australian School Library Association (2000), Standards of professional

excellence for teacher librarians Australian School Library Association

website.[Cited: August 9, 2008.] http://www.asla.org.au/policy/standards.html

17 American Library Association (1989), Presidential Committee on

Information Literacy: Final Report American Library Association Website.[Cited:

October 3, 2009.]

http://www.ala.org/ala/mgrps/divs/acrl/publications/whitepapers/presidential.cfm

18 Barack, Obama (2009), National Information Literacy Awareness month

Whitehouse website.[Cited: October 22, 2009.]

http://www.whitehouse.gov/assets/documents/2009literacy_prc_rel.pdf

19 Christine, Bruce (2006), Seven Faces of Information Literacy Ha Noi :

Hanoi University of Foreign Studies Training workshop: Information Literacy Capacity Building for Vietnamese Academic Librarians pg 27-32

20 David, Munger and Bret, Benjami (2006), Researching Online New

York : Longman

21 Gibson, C (2004), Information literacy develops globally: The role of the

national forum on information literacy Knowledge Quest American Library

Association website.[Cited: October 3, 2009.]

http://www.ala.org/ala/aasl/aaslpubsandjournals/kqweb/kqarchives/vol32/324TOC2 cfm

22 Nghiêm, Xuân Huy (2006), The role of librarians in developing students’

information literacy Ha Noi : Hanoi University of Foreign Studies., 2006 Training

workshop: Information Literacy Capacity Building for Vietnamese Academic

Librarians pg 16-24

23 ILene, F.Rockman (2004), Intergrating information literacy in to the

higher education curriculum San Francisco : Jossey Bass

24 Kathleen, L Spitze (1998), Information Literacy: Essential Skills for the

Information Age New York : Clearinghouse on Information and Technology

Syracuse University

25 Keiko, Pitter; Sara, Amato (1995), Every student’s guide to the internet

New York : MacGraw Hill

26 John, Swearingen (2000), A student’s Guide to the internet: Surfing for

Success in decision Science New Jesey : Prentice Hall

27 Jesus, Lau (2006), Guidelines on information literacy for lifelong

learning International Information Literacy Resources Directory website [Cited:

April 6, 2008.] http://www.uv.mx/usbi%5Fver/

28 National Forum on Information Literacy (2003), Prague Declaration:

“Towards an Information Literate Society” National Forum on Information

Literacy website [Cited: October 12, 2009.] http://www.infolit.org/2003.htm

83

29 National Forum on Information Literacy (2006), Information Literacy

Summit: American Competitiveness in the Internet Age National Forum on

Information Literacy website [Cited: October 3, 2009.]

http://www.infolit.org/reports.html

30 Paz, Galupo; Jenifer, Campbel (1999), The mafield Quick view guide to

the internet California : Mayfield

31 Peacock, Judith (2006), From Trainers to Educators: Librarians and the

challenge of change Ha Noi : Hanoi University of Foreign Studies National

Information Literacy conference Training workshop: Information Literacy

Capacity Building for Vietnamese Academic Librarians pg 45-50

32 Terrence, A.Doyle; Doug, Gotthoffe (2000), Quick Guide to the internet

for speech communication, Allyn and Bacon, Boston Boston : Allyn and Bacon

33 Rest, Black C.; Volland, M (2006), Building a successful information

literacy infrastructure on the foundation of librarian – faculty collaboration Ha

Noi : Hanoi University of foreign Studies, 2006 Training workshop: Information Literacy Capacity Building for Vietnamese Academic Librarians

34 Ralph, Catts; Jesus, Lau (2008), Towards information literacy indicators:

Conceptual framework paper Paris : UNESCO

35 UNESCO (2007), Understanding information Literacy: A Primer, United

Nations Educational, Scientific and Cultural Organization Paris : UNESCO

36 Raymond, Greenlaw; Ellen, Hepp (1999), Fundamentals of the internet

and the World Wide Web Boston : MacGraw Hill

37 Thomson (2004), Endnote 9: Bibliographies made easy Endnote website

[Cited: October 22, 2009.]

http://www.endnote.com/support/ensupport.asp

38 Nguồn: http://wikipedia.org/wiki/Main_Page