DSpace at VNU: Cân bằng nước và phương hướng sử dụng tài nguyên nước huyện hướng hóa tỉnh Quảng Trị

DSpace at VNU: Cân bằng nước và phương hướng sử dụng tài nguyên nước huyện hướng hóa tỉnh Quảng Trị tài liệu, giáo án, b...

TAP CHI KHOA HỌC ĐHQGHN KHTN & CN ĩ XIX, >^1,2003

C Ả N IìẰNG NƯỚC VẢ P H Ư Ơ N G HƯỚNG s ử DỤNG TÀI N G U Y Ê N NƯỚC H U Y Ệ N HƯỚNG HOẢ TỈNH QUẢN G TRỊ

N g u y ể n H ữ u K h à i

Khoa K h í tượng T h ú y ván & Hài dương học Đại học Khoa học T ự nhiên, ĐHQG Hà Nội

I Đ ặ c d iê m t ự n h iê n -x ã h ọ i h u y ệ n Hướng Hoá

1.1 Đ á c đ i ế m t ư n h i ê n

(ỉ Đác d ì ếm đ ịa lý t ự nhiên

- V ị t r í c! ịa lý

H u y ệ n H ư ớ n g H o á là h u y ệ n m iê n n ú i p h ía T â y Bắc tìn h Q u à n g T r ị P h ía Bắc

g iá p h u y ệ n \ẤỊ T h u ỷ t in h Q u ả n g B ìn h , p h ía N a m và T â y g iá p Lào, p h ía Đ ỏ n g g iá p các h u y ệ n V in h L in h , G io L in h Đ a k rô n g

T ổ n g d iệ n tí c h tự n h iê n của h u y ệ n là 1150,75 k i r r (c h iê m 25,7% d iệ n tíc h t ỉn h

Q u ả n g T r ị) D ã n sô 5 7 7 1 5 người (c h iế m 8 ,6 % d â n số to à n t ỉn h ) T o à n h u y ệ n có 19

xã v à 2 t h ị t r à n là L a o B à o v à K h e S a n h V ù n g n g h iê n cứ u th u ộ c các lư u vự c sô n g

S ê P ă n g H ia n g , S ê P ô n và R ào Q u á n (th ư ợ n g n g u ồ n sông T h ạ c h H ã n )

- Đ ịa h ìn ih

Đ ịa h ìn h k h u vực có h ư ố n g dốc c h ín h từ D ôn g sa n g T â y và từ Bắc x u ô n g N a m ,

b ị c h ia c ắ t m ạ n h bời hệ th ô n g sô n g su ố i và d à y T rư ờ n g Sơn

- T h ổ n h ư ỡ n g ; T ro n g đ ấ t tự n h iê n , đ ấ t n ô n g n g h iệ p là 10.703 ha (c h iê m 9% ), lâ m

n g h iệ p 29.117 h a (c h iê m 25% ), đ ấ t chưa sừ d ụ n g 77.290 ha (c h iê m 65%) T ro n g các lo ạ i

đ ấ t đa sô là đ ấ t đỏ v à n g tr ê n đá g r a n it (34,93% ), đ ấ t clỏ và n g tr ê n đá g r a n it- n a i( 1 5 t9% ),

đ á t dỏ v à n g t r ê n đa p h iế n s é t (21,51% ), d ấ t v à n g n h ạ t tr ô n đá c á t (5,1% )

6 Dộc đ i ể m k h í h ậ u t h u ỳ rán

* K h í h ậ u : N h ì n c h u n g m a n g đặc đ iể m k h í h ặ u n h iệ t đới g ió m ù a

+ N h iệ t đ ộ : n h iệ t độ k h á cao, t r u n g b ìn h năm 2 2 ,6 ° c , n ó n g n h ấ t là th á n g 5,6,

n h ư n g n h iệ t cỉộ cao n h ấ t x u ấ t h iệ n tr o n g n h ữ n g th á n g k h ô n g p h ả i là n ó n g n h ấ t n h ư

th á n g 4: 3 8,2 'C h a y t h á n g 10: 31,1 c T h á n g lạ n h n h ấ t là th á n g 12 và 1 , v à c ủ n g là

th á n g có n h iệ t đ ộ t h ấ p n h ấ t (7 ,7 2 -8 ,2 C)

+ M ư a : L ư ợ n g m ư a k h á dồi đ à o v ố i lư ợ ng m ư a n ă m t r u n g b ìn h 2 2 6 2 m m M ù a

m ư a kéo d à i 6 t h á n g (từ th á n g 6 - 1 1 ) c h iê m 82% lượng m ư a n ă m , đ ỉn h m ư a tậ p

tr u n g và o t h á n g 9 ,1 0 , c h iê m gần Õ0°o lư ợ ng m ư a m ù a m ư a M ù a k h ô từ th á n g 12 đến th á n g 5 n ă m s a u , c h ỉ c h iế m 18°o lư ợ ng m ư a n ă m , có th á n g h ầ u n h ư k h ỏ n g m ưa ( th á n g 1 ,2 )

58 N g u y ề n H ừ u K h ả i

+ Bốc hơi: Bốc hơi tr u n g b ìn h n ă m là 7 6 8 m m , tậ p t r u n g v à o cá c th á n g đ ầ u

m ù a m ưa (4 -7), c h iê m 48% lư ợ n g bốc hơ i n ă m

+ Độ am : Độ ả m k h á cao, t r u n g b ìn h n h iê u n ă m 8 7 ,4 % , cao n h ấ t v à o các th á n g

m ư a n h iề u (9 -1 2 ), v ố i độ ẩ m t r u n g b ìn h 90,7% T h ấ p n h ấ t th ư ờ n g là th á n g n ó n g

n h ấ t (4-6), t r u n g b ìn h c h í có 83,3%

* Do ả n h hư ở ng c ủ a đ ịa h ìn h có th ể c h ia th à n h 3 v ù n g k h í h ậ u k h á c n h a u :

+ V ù n g Đ ỏ n g T rư ờ n g Sơn: C h ịu ả n h hương r õ n é t c ủ a k h í h ậ u n h iệ t đ ố i g ió

m ù a Đ ông B ấc, m ù a n ó n g c h ịu ả n h hưở ng củ a g ió tâ y k h ô n ó n g P h á n bô ơ các xả

H ư ỏ n g L in h , H ư ớ ng Sơn

+ V ù n g k h í h ậ u c h u y ể n tiế p : C h ịu ả n h hưởng p h â n h oá bơ i độ cao đ ịa h ìn h

T rư ờ n g Sơn, v ó i n ê n n h iệ t độ tư ơ ng đô i ôn hoà, bao gồm các xã v à t h ị t r ấ n T â n Hợp,

K h e S a n h , T â n L iê n , T â n L ậ p , H ướ ng T â n , H ư ố n g P h ù n g , H ú c

+ V ù n g k h í h ậ u T â y T rư ờ n g Sơn: T h ê h iệ n k h í h ậ u h iệ t đ ớ i VỚI n ê n n h iệ t dộ

cao g ầ n n h ư q u a n h n ă m , c h ịu ả n h hưở ng c ủ a g ió t â y k h ô n ó n g , lư ợ n g m ưa th ấ p hơn

các v ù n g k h á c P h ạ m v i củ a v ù n g gổm 1 1 xã và t h ị t r ấ n còn lạ i

* T h u ỷ v ã n : M ạ n g lư ó i sô n g s u ô i k h á dày, m ậ t độ lư ó i sô n g 0 ,9 - l k m / k n r Có 3

sôn g c h ín h :

+ Sông S ê P a n g H ia n g : B ắ t n g u ồ n từ xã H ư ớ ng L ậ p , c h ả y v à o s ô n g M ê K ô n g ,

v ó i c h iể u d à i 3 0 ,3 k m

+ Sông S êP ỏn: B ấ t n g u ồ n từ L à o c h ả y vào H ư ỏ n g H o á t ạ i L a o B ảo, c h ả y dọc

b iê n g ió i V iệ t- L à o , đổ v à o sông M ê K ô n g , v ó i độ d à i 5 5 k m Có 3 n h á n h c h ín h , đó là

K h e C h á m , K L o n g v à K a Đ ă n g

+ S ông Rào Q u á n : B ắ t n g u ồ n từ H ư ớ n g P h ù n g v à H ư ớ ng L in h c h ả y th e o hướng

Đ ông N a m đổ và o sông T h ạ c h H ã n

M ù a lù kéo d à i õ th á n g , từ th á n g 8 - 1 2 , tổ n g lượng nước m ù a lũ c h iế m 84% lượng

dòng ch ả y ná m M ù a k iệ t kéo d à i 7 th á n g n h ư n g c h ỉ c h iê m 16% T h á n g lố n n h ấ t (th á n g

10) c h iê m 46% T h á n g k iệ t n h ấ t là th á n g 3,4, m ô đ u n d ò n g c h ả y n h ó , k h o ả n g 4,8 1/skm2

1.2 D i ê u h i ê n k i n h tế - x ã h ộ i

* D â n số: M ậ t đô đ a n sô tr u n g b ìn h n ã m 2 0 0 1 là 50,2 n g ư ờ i/k m 2, n h ư n g p h â n

bô k h ô n g đề u, cao n h ấ t là ở 2 t h ị t r ấ n K h e S a n h (6 8 7 n g ư ò i/k m 2), v à L a o Bào (434

n g ư ờ i/k irr), tiế p th e o là các xã v e n q u ốc lộ , t ỉn h lộ N ơi có m ậ t đ ộ t h ấ p n h ấ t là xã

H ư ớ ng Sơn (7 n g ư ò i/k m 2) T ỷ lệ tả n g d â n sô đã g iả m đ á n g kể, từ 3 ,0 5 % (1 9 9 5 ) x u ô n g

còn 2,25% (2 0 01 )

* Cơ cấ u k in h tế : T ổ n g sả n p h ẩ m tr o n g h u y ệ n n ă m 2 0 0 1 là : 7 3 7 3 2 2 t r iệ u

đồng, tr o n g đó n ô n g n g h iệ p c h iế m 3 9 ,6 7 % , lâ m n g h iệ p 4,3 5 , t h u ỷ s ả n 0 ,0 1 % , công

n g h iệ p 16,11% , d ịc h v ụ 3 2 ,0 4 % , g ia o th ô n g 7,78% T ốc độ tă n g G D P đ ạ t 10%

- N ô n g n g h iệ p : N ô n g n g h iệ p h iệ n v ẫ n giữ v a i t r ò c h ín h v ể s ả n p h ẩ m c ũ n g như

th u h ú t lao đ ộ n g (7 9 ,4 3 % )

C â n b â n g n ư ớ c v à p ỉ i ư d ì ì Ị Ị h ư ớ n g s ử d u n g 59

T ò n g d iệ n tíc h tr ồ n g t r ọ t nám 2001 là 1 1005 ha với g iá t r ị sả n x u ấ t là 102.246

t r iệ u d ồ n g , c h iê m 8 7 ,8 4 % ty tr ọ n g n g à n h n ô n g n g h iệ p T u y n h iê n d iệ n tíc h đ ấ t n ô n g

n g h iệ p c h ỉ c h iế m 9 ,3 % đ iệ n tíc h đ ấ t tự n h iê n (1 0 7 0 2 h a ), tr o n g đó cây h à n g n ă m

5 8 38 ,2 h a v ó i 5 2 5 8 ,4 ha câ y lương th ự c, c â y lâ u n á m 516G,8 ha (b ả n g 1 1 - 1 2 ) H ệ sô

sử d ụ n g ‘ ỉấ t cò n th ấ p

B ả n g 1.1 Cơ cấ u d iệ n tíc h sử d ụ n g đ ấ t n ả m 2001 (ha)

C h ia ra th e o các n g àn h

r p a'

1 Õng sỏ D â n cư N ô n g n g h iệ p L â m n g h iệ p C h u y ê n d ù n g C hưa sử d ụ n g

C h ã n n u ô i đã có cô g ắ n g tr o n g c h u y ê n d ịc h cơ c ấ u v ậ t n u ô i T ín h đến n ă m

2 0 0 1 tô n g sô đ à n g ia súc tr o n g h u y ệ n n h ư sau:

+ T r â u , bò: 1 2 4 7 2 con

+ L ợ n , dê, n g ự a : 19.731 con

+ G ia c ầ m cá c lo ạ i: 7 2 1 1 6 con

• L ả m n g h iệ p : D iệ n tíc h đ ấ t lâ m n g h iệ p là 2 0 8 5 7 ,9 ha, c h iế m 22,4% tổ n g đ ấ t

tụ n h iê n T u y n h iê n t ỷ tr ọ n g cò n r ấ t th ấ p , tổ n g g iá t r ị lâ m n g h iệ p c h ỉ có 10.651

tr iệ u đ ồ n g , c h iê m 4 ,3 % C ô n g tá c n u ô i tr ồ n g rừ n g c h ỉ có 2 2 9 9 t r iệ u , còn lạ i là k h a i

th á c và lâ m n g h ệ p k h á c : 8 3 5 2 tr iệ u

II Cân b ằ n g nước h u y ệ n H uớ ng Hoá

T í n h to á n c â n b ằ n g nước că n cứ và o n g u ồ n nưỏc đế n, gồm n g u ồ n nước tự n h iê n

và đ iế u t i ế t t ừ cá c c ô n g t r ì n h th u ỳ lợi và n h u cầ u đ ù n g nước cù a các n g à n h k in h tê

V iệc tí n h to á n (lược th ự c h iệ n cho n ă m 2 0 0 0 v à đ ịn h hướng ch o các n ă m 2005 và

2.1 P h ả n h h u c ả n b ă n g n ư ớ c

C ă n cử v à o th ự c tê p h â n bỏ d ã n cư và k in h tế c ủ n g n h ư đặc đ iể m tự n h iê n có

th ẻ c h ia h u y ệ n H ư ổ n g H o á th à n h 3 tiể u v ù n g dế tí n h c â n b ằ n g nước:

+ T iể u v ù n g 1 : T h u ộ c lư u vực sông S ê B ă n g H ia n g , gồm 2 xã H ư ớ ng L ậ p và Hướng P h ù n g

+ T iể u v ù n g 2: T h u ộ c sô n g Rào Q u á n (th ư ợ n g n g u ồ n sông T h ạ c h H ã n ), gồm 2

xã H ướ ng L in h v à H ư ỏ n g Sơn

+ T iể u v ù n g 3: T h u ộ c lư u vực sông S êP ô n , gồm 2 t h ị t r ấ n L a o Bảo, K h e S a n h

và 15 xã c ò n lạ i: T â n T h à n h , T â n L o n g , T â n L ậ p , T â n L iê n , T â n H ợp, H ư ó n g T â n ,

H lc , P a T ầ n g , T h u ậ n , T h a n h , H ư ớ n g Lộc, A X in g , A T ú c , A D ớ i, Xy.

60 N g u y ễ n H ữ u K h ả i

Do t à i liệ u d ò n g c h ả y r ấ t th iế u th ố n n ê n lương nưốc đên dược xác đ ịn h th ô n g

q u a lư ợ n g m ưa Lư ợ ng d ò n g c h ả y to à n h u y ệ n là 1 3 ỗ 7 m m , tư ơ n g đư ơ ng 1 ,5 6 1 0 “ n v \

K ế t q u ả t ịn h lư ợ n g d ò n g c h ả y t r u n g b ìn h n ă m , m ù a k iệ t v à ứ n g v ỏ i tầ n s u ấ t 75% được đư a ra tr o n g b ả n g 2 1

2 2 X á c đ i n h l ư ơ n g n ư ớ c đ ế ìu

B ả n g 2.1 D òng chảy tr u n g b ìn h năm và m ùa k iệ t,

ứ ng với tầ n s u ấ t 75% h u y ệ n Hướng Hoá

T T Lượ ng dòng ch ả y Cả h u v ệ n T iể u v ù n g l T iể u v ù n g 2 T iể u v ù n g 3

1 D iệ n tíc h v ù n g P ík m 2) 1150,75 340,3687 3 2 1 ,1 0 4 5 4 84.2768

2 D ò n g chày t r u n g b ìn h

n ă m W o(10,; m ')

3 D ò n g ch ả y n ă m ứ ng với

p=75% w ,6(10 6 m 3)

4 D ò n g ch à y m ù a k iệ t W k

( 1 0 m )

5 D ò n g ch ả y m ù a k iệ t ứng

vớ i p=75% w k75 (10® m ’) 145,6 52,54 48,8 73,6

B ả n g 2.2 T ổ n g lượng nước đến (cả đ iề u tiế t)

tr o n g các g ia i đoạn ( 1 0 G m 3) củ a h u y ệ n H ư ống H o á

T T Lư ợ ng nưốc đ ế n các th ò i k ỳ Cả h u y ệ n T iể u v ù n g ỉ T iể u v ù n g 2 T iể u v ú n g 3

1 W 7f) n ă m 2 0 0 0 1170,.24 360,67 3 5 1 ,3 2 4 5 8 ,2 5

9 W k75 n ă m 2 0 0 0 791,76 248,44 2 3 2 ,4 8 2 9 9 ,7 3

2 W 7f, n ă m 2005 1310,80 374,13 3 5 6 ,1 2 5 3 2 ,1 6

3 W |,75 n ă m 2005 864,25 252,93 2 37,7 3 7 3,6 2

2 3 X á c đ ị n h n h u c ẩ u d ù n g n ư ớ c

N h u cầ u d ù n g nưỏc được xác đ ịn h ch o từ n g đ ô i tư ợ ng đ ù n g nư ỏc, gọi t ắ t là các

hộ d ù n g nước:, bao gồm nưóc d ù n g ch o n ô n g n g h iệ p , c ô n g n g h iệ p , s in h h o ạ t v à các

d ịc h v ụ k h á c M ứ c sử d ụ n g ch o từ n g hộ lấ y th e o đ ịn h m ức c ủ a B ộ N N & P T N N n ă m

1999 và chươ ng t r ì n h K C 1 2

Lư ợ ng nước cầ n ch o tr ồ n g t r ọ t c h ủ y ế u tr o n g m ù a k iệ t, c ò n lư ợ ng nưỏc d ù n g

c h o cô n g n g h iệ p , s in h h o ạ t v à d ịc h v ụ th a y đ ổ i th e o th ờ i g ia n d ù n g nước

* N h u cầu d ù n g nước n ă m 2 000

T h e o t à i liệ u th ô n g k ê v ề d â n số, d iệ n tíc h các lo ạ i c â y t r ồ n g c ù n g n h ư th u

n h ậ p h à n g n ă m c ủ a các n g à n h k in h t ế tr o n g h u y ệ n và các v ù n g t í n h dược n h u cầ u

d ù n g nước n hư sa u (b ả n g 2 3 )

C á n b â n g n ư ớ c v ả p h ư ơ t ì ị Ị ì i ư ở t i g s ù d u ì ĩ g 61

H ả n g 2 3 N h u cẩu đ ù n g nước các k h u vực h u yệ n H ư ó n g H o á n ă m 2 0 0 0 (1 0 ,; m 1)

T T H ộ d ù n g nưốc C á h u v ệ n T iô u v ù n g l T iể u v ù n g 2 T iể u v ù n g 3

1 L ư ợ n g nưỏc d ù n g h à n g n á m 64,944 7,97 5,917 50,844

9 L ư ợ n g nước cán m ù a k iệ t 57,02 7,01 5,844 44,27

* N h u c ầ u d ù n g nước n ấ m 2 0 0 5 và 2 0 1 0

T h e o d ư k iế n của p h á t t r iể n k in h tê , n h u cẩu d ù n g nước n ă m 2 0 0 5 to à n h u y ệ n

là 101,98 10í; m 3 và n ă m 2 0 10 là 1 5 0,20.10' m N h u cầ u nước m ù a k iệ t tư ơ ng ứng

là 87,60.1 0* m 3 v à 1 2 5,4 6 10 ' m 3

2.4 T í n h c à n b â n g n ư ớ c

a C â n b ằ n g nước t ự nhiên

C â n b ằ n g nưóc tự n h iê n là so s á n h lư ợ ng nước h iệ n có c ủ a sông n g ò i tr o n g k h u vực v ỏ i n h u c ầ u d ù n g nước K ế t q u ả t í n h c â n bằng nưỏc cho to à n n ă m và m ù a k iệ t

củ a từ n g v ù n g v à o các n ă m 2000, 2 0 0 5 và 2 0 10 th ể h iệ n tr o n g các b ả n g 2.4 v à 2.5

B ả n g 2 -4 C â n b ằ n g nước tự n h iê n n ă m 2000 các v ù n g h u y ệ n H ư ố n g H o á ( 1 0#; m 3)

T T T ê n •••ùng C ân b ằ n g nước n ă m C ân b ằ n g nirô c m ù a k iệ t

N guồn N h u cầu C à n b ằ n g N g u ồ n N h u cầu C â n b ầ n g

1 T iể u v ù n g 1 328,40 7,97 +320,43 52,54 7,01 + 45 ,43

2 T iể u v ù n g 2 305.00 5,917 +299,08 48,80 5,844 + 4 2 ,9 6

3 T iể u v ù n g 3 460.00 50,844 + 454,16 73,60 44,27 + 2 9 ,3 3

4 T o à n h u y ệ n 910,00 64,94-1 +845,06 145,60 5 7,067 + 88 ,53

H ả n g 2 5 C â n b ằ n g nước tự n h iê n n ă m 2005 và 2010 h u y ệ n H ướng H o á (1 0 6 m :ỉ)

TT N ă m C â n b ằ n g nước n ă m C â n b ằ n g nưốc m ù a k iệ t

N g u ồ n N h u c ầ u C â n b ằ n g N g u ồ n N h u c ầ u C â n b ằ n g

1 N ă m 2 0 0 5 910,0 101,98 +808,02 1-15,60 87,15 + 58 ,45

9 N ă m 2 0 1 0 910,0 150,25 +759,75 145,60 120,40 + 2 0 ,2 0

G h i c h ú : C o i r ằ n g n g u ồ n nước n ă m 2 0 1 0 v à 2005 g iữ b ằ n g n ă m 2 0 0 0

b C â n b ằ n g nước tô n g hợp

C â n b à n g nước tổ n g hớp là k ế t q u a so sá n h g iữ a tổ n g n g u ồ n nước đ ế n , có x é t ctên lượ ng nướ c đ iể u t iê t , và tổ n g n h u c ầ u d ù n g nước c ủ a từ n g v ù n g K ế t q u ả tín h

c h j to à n n ă m và m ù a k iệ t c ủ a từ n g v ù n g vào các n ă m 2 0 0 0 , 2 0 0 5 v à 2 0 1 0 th ể h iệ n

t r r n g các b ả n g 2 6 và 2.7

(3 2 N g u y ê n H ữ u K h ả i

B ả n g 2 6 C ần b ằ n g nước tô n g hợp n ă m 2000 các v ù n g h u y ệ n H ư ớ n g H oá (10* m a)

T T T ê n v ù n g C â n b ằ n g nước n ã m C ân b ằ n g nư óc m ù a k iê t

N g u ồ n N h u cầu C ân bằng N g u ồ n N h u cầu C ân b ằ n g

1 T iể u v ù n g 1 360,87 7,97 +352,9 248,44 7 ,1 0 +241,34

2 T iể u v ù n g 2 351,32 5,917 +345,4 232,48 5,844 +226,64

3 T iê u v ù n g 3 458,25 50,8-14 +452,41 299,73 4 4,213 +255,52

4 Toàn h u y ệ n 1170,24 64,944 +52,396 791,76 5 7,067 + 734,69

B à n g 2 7 C ân b a n g nước tổ n g hợp n ă m 2005 và 2010 h u y ệ n H ư ớ n g H oá ( 1 0 ’ m 3)

T T N ăm C ân b ằ n g nước n ă m C â n b ằ n g nư óc m ù a k iệ t

N g u ồ n N h u cầu C ân bằng N g u ồ n N h u cầu C ân b ằng

1 N ă m 2005 1310,24 75,512 + 1234,73 864,25 65,01 +799,2

9 N ă m 2010 1310,24 9 0,255 + 1300,9 864,25 8 1 ,5 6 +782,69

G h i c h ú : C oi rằ n g tổ n g n g u ồ n nước n ă m 2010 g iử b ằ n g n ã m 2 0 0 5

T u y n h iê n h iệ n tư ợ n g th iế u nước v à h ạ n th ư ờ n g x ẩ y r a t r o n g các th ò i đoạn

n g ắ n hơn V ì v ậ y ở đ â y th ự c h iệ n t ín h câ n b ằ n g cho từ n g th á n g C h ú n g tô i c h ỉ tí n h

c â n b ằ n g nưỏc t ụ n h iê n , chư a t í n h đến lư ợ ng nưỏc đ iề u t i ế t c ủ a hồ chứ a K ế t q u ả

tí n h cho n ă m 2 0 0 0 d ẫ n ra tr o n g b ả n g 2 8

2.5 N h ậ n x é t

( 1 ) X é t vê tổ n g th ể n h u cầ u d ù n g nưâc h à n g n ă m của các k h u vực tro n g h u y ệ n

H ướ ng H oá còn cách xa tổ n g n g u ồ n nước h iệ n có, n g a y cả đ ố i v ớ i n g u ồ n nước tự

n h iê n T o à n h u y ệ n n h u cầ u d ù n g nước m ới c h iế m 5% lư ợ n g nước tự n h iê n , lỏ n n h ấ t

là T iể u v ù n g 3 c ủ n g c h ỉ c h iê m 9,6% n g u ồ n nước h iệ n có Đ ố i v ố i n g u ồ n nước tự

n h iê n tỷ lệ d ù n g nước to à n h u y ệ n c h iế m 7%, T iể u v ù n g 3 c h iế m 12% Đ ô i vỏ i m ùa

k iệ t tỷ lệ n à y cao hơn, to à n h u y ệ n c h iế m 39,4% , T iể u v ù n g 3 lỏ n n h ấ t c h iế m tỏ i 60% N h ư v ậ y lượng nước d ù n g m ù a k iệ t đà c h iê m t ỷ tr ọ n g đ á n g k ể , đặc b iệ t dối vó i

T iể u v ù n g 3

(2) X é t ch o th ờ i đ o ạ n th á n g ch o to à n h u y ệ n t h ấ y r ằ n g lượng nưóc tự n h iê n

k h ô n g đủ d ù n g tr o n g m ộ t sô th á n g m ù a k h ô (th á n g 3-4 ) V ố i c á c t iể u v ù n g 1 và 2 các

th á n g v ẫ n còn đủ nước, n h ư n g ở tiể u v ù n g 3 các th á n g 2 ,3 ,4 v à 7 đ ê u th iế u niíỏc

T ro n g t iể u v ù n g 3 t h ì sự th iế u nưỏc th ự c c h ấ t x ẩ y ra t ạ i m ộ t sô" x ã v à t h ị tr ấ n th u ộ c

v e n đường sô 9, vì ở đ â y k in h t ế đ a n g p h á t t r iể n , các xà k h á c k h ô n g th iê u h ụ t n h iề u

Đ ế n n ă m 2 0 0 5 và 2 0 1 0 t h ì lư ợ ng nước th iế u sẽ tă n g lê n , t r ê n to à n h u y ệ n , ng oà i 2

th á n g 3-4, th á n g 2 v à 7 dă g ầ n đ ế n g iỏ i h ạ n th iế u nưóc, c ò n ở t iể u v ù n g 3, th ê m

th á n g 6 c ũ n g dã có th ể k h ô n g đ ù nưỏc d ù n g

(3) T iể u v ù n g 3 là v ù n g tậ p t r u n g d â n cư và có n h iê u d iế u k iệ n p h á t t r iể n k in h

tê , cà về n ô n g , c ô n g n g h iệ p lẫ n d ịc h v ụ và d â n sô V ì v ậ y c ầ n có h ư ớ n g q u y hơtạch các công t r ì n h th u ý lợi p h ù hợp n h ằ m tă n g cường lư ợ n g nưóc đ iể u t i ế t ch o k h u vực

(4) C ầ n tậ n d ụ n g tố i đa n g u ồ n v ố n th e o chươ ng t r ì n h 135 và c h ú ý tớ i c h ấ t lượ ng t h iế t k ế và t h i cô n g để x â y d ự n g các công t r ì n h th u ỷ lợ i đ ạ t h iệ u quả cao n h ấ t (õ) Lư ợ ng nước đ iể u t iế t dược xác đ ịn h th e o k h ả n ă n g các c ô n g tr ì n h có th ể cung cấp, n h ư n g th ự c tế h ạ n chê hơn n h iê u do các công tr ì n h n h a n h c h ó n g bị xuôYig cấp

Bảng 2.8 C â n b ằn g nước tự n h iê n h a n g th a n g n ă m 2 0 0 0 các v ù n g h u y ệ n Hướng Hoá (1 0 6 m )

10 347.74 1.741 372.999 125.50 0.195 125,305 84.019 0,015 84.004 175.80 1.219 174.581

11 118.55 1.760 116.79 42.78 0.198 42.582 28.639 0.015 28.624 59.924 1.222 58.702

12 102.79 1.695 101.095 37.093 0.191 36.902 26.045 0.013 26.032 51.798 1.119 50.679

Ợ}

00

B ả n g 2.9 C án b à n g nước tự n h iê n h à n g th á n g n ă m 2005 các v ù n g h u y ệ n Hướng Hoá (1 06 m 3)

1 37.841 14.120 23,721 13,666 1.164 12.502 12.692 1.428 11.264 19.142 8.896 10.246

10 347.74 2.962 371.78 125,50 0,37« 125,12 84.019 0.308 83.711 175.80 2.284 172.72

11 118.55 2.955 115.60 42.78 0.383 42.397 28639 0,301 28 338 59.924 2.275 57.649 12

—102.79 2.945 99.845 37.093 0.389 36.704 26.045 0.306

25.739 51.798 2.262 49.536

—]

C ả n b ă n g n ư ớ c vò p h ư ơ n g h ư ớ n g s ử d u n g . 65

I I I H iệ n tr ạ n g và phư ơ ng hướng p h á t t r iể n tà i n g u y ê n nước

3 ỉ H ỉ ê n t r ạ n g s ử d u n g t ả i n g u y ê n n ước

a H iện tr ạ n g

H iệ n n a y Sờ N N & P T N N k h ô n g có C h i cục q u à n lý nước v à cô n g t r ì n h t h j ỷ lợ i,

c h ỉ có p h ò n g T h u ỷ lợ i là m t h a m m ư u cho sở v à trự c tiế p th ự c h iệ n các cô n g tá c th u ý

lợ i D o v ậ y h u y ê n H ư ớ n g iío á c ù n g chư a có cơ q u a n tr ự c tiế p q u ả n lý t à i n g u y ê n nước C ác cô n g t r ì n h d o đ ịa p h ư ơ n g q u ả n lý n h ìn c h u n g ch ư a tố t, k h ô n g có p h â n cấ p

c ụ th ể Q u ả n lý và k h a i th á c nước n g ầ m t h iế u q u y h o ạ ch

H ầ u h ê t các c ô n g tr ìn ầ i t h u ỷ lợi h iệ n có đ ề u ỏ cỉạng tạ m th ờ i, do n h â n d â n

tr o n g v ù n g t ạ là m , k h ô n g được q u y h o ạ ch v à t í n h to á n t h i ê t k ế , q u y m ô c ô n g t r ì n h

n h ỏ T r o n g tổ n g sỏ 2 0 c ô n g t r ì n h có 13 đ ậ p đ ấ t, c h iế m 6 8 ,7 5 % , còn lạ i là đ ậ p bê tô n g

và đá x â y , c h iế m 3 1 ,2 5 % C á c c ô n g t r ì n h h a u h ế t chư a h o ạ t đ ộ n g đ ủ n ă n g lự c t h i ế t

kế N h u c ầ u nước tư ớ i ch o các lo ạ i cây t r ồ n g m ố i đ á p ứ ng dược 2,08% d iệ n tíc h , còn

đ ạ i bộ p h ậ n (9 7 ,9 2 % ) ch ư a được tư ớ i N h iê u cô n g t r ì n h đà x u ố n g cấp, h à n g n ă m

p h ả i sửa ch ừ a r ấ t tố n k é m M ộ t sô côn g t r ì n h x â y d ự n g th e o dự á n 135 n h ư n g c h ỉ

là m từ n g p h ầ n v à từ n g h ạ n g m ụ c

b T in h h ỉn h ú ìĩg h ạ n

H ạ n tr o n g v ù n g th ư ờ n g x ẩ y r a và o các th á n g từ 1 1 đ ế n 4 n ă m sau M ộ t sô"công

t r ì n h đ ã x â y d ự n g n h ư n g c h ư a đ ả m bảo tư ớ i h ế t d iệ n tíc h đ ấ t c a n h tá c N g a y cả

n h ữ n g k h u vự c có c ô n g t r ì n h tư ớ i h ạ n v ẫ n th ư ờ n g x ẩ y r a N á m 1998 được đ á n h g iá

là n ă m h ạ n n ặ n g c ủ a k h u vự c m iề n T r u n g , tr o n g dó có Q u a n g T r ị , g â y n h iề u t h iệ t

h ạ i n g h iê m tro n g

D o hệ th ô n g sô n g s u ô i tr o n g v ù n g tư ơ n g đ ố i đ à y , n h ư n g có độ dốc cao n ê n

v ấ n đê ú n g q u y m ô lớ n í t x ẩ y ra T h e o t à i liệ u k h ả o s á t, lũ 1 9 9 9 -2 0 0 0 có 3 lầ n t h ị

tr ấ n L a o B ảo b ị n g ậ p bởi nước sô n g S êP ô n v à m ư a n h iề u n g à y với th ờ i g ia n n g ậ p kéo d à i 5-7 n g à y

c H iện t r ạ n g cấ p nước s i n h hoạt

N g u ồ n nưốc s in h h o ạ t dược sử d ụ n g c h ủ y ế u là nước m ư a, nưóc n g ầ m tầ n g

n ô ng v à nước m ậ t từ các k h e s u ô i H ìn h th ứ c k h a i th á c p h â n tá n ỏ các h ộ g ia đ ìn h

n h ư bể, c h u m v ạ i, g iê n g đ à o h a y k h o a n ta y U N IC E F T h e o th ố n g kê đ ế n c u ố i n ă m

2000 đ ã đ à o được 1611 g iê n g , x â y được 3 6 0 m 3 bể ch ử a nư óc, 3 0 k m đườ ng ố n g 12 x ã

có hệ th ô n g cấp nưóc tự c h ả y , các xã còn lạ i đ a n g được t à i trợ b ằ n g dự á n U N IC E F

T u y n h iê n nước sạch c h ỉ tỏ i được t r u n g tâ m các xà n ê n các v ù n g xa v ẫ n p h ả i d ù n g nước k h e s u ô i, k h ô n g đ ả m b ả o vệ s in h , nhát, là vế m ù a lũ s ô n g s u ô i có độ đ ụ c cao

N h ư v ậ y có th ê t h ấ y r ằ n g công tá c t h u ỷ lợ i h iệ n v ẫ n ch ư a được q u a n tâ m

đ ú n g m ứ c, tá c d ụ n g c ủ a c h ú n g tr o n g tư â i v à c ấ p nưỏc s in h h o ạ t còn r ấ t h ạ n chế

6 6 N g u y ễ n H ữ u K h ả i

-C ầ n c h ú ý đ ế n các th á n g m ù a cạ n , n h ấ t là các th á n g 2-4 v à 6 -7 , đặc b iệ t cầ n

lư u ý đ ế n cãc xă v e n đường số 9, nơ i k im h t ế tậ p t r u n g v à p h á t t r i ể n c ủ a h u y ệ n Có

q u y ho ạch c ụ th ể về x â y d ự n g công t r ì n h t h u ỷ lợi v à d iề u t i ế t n g u ồ n nước hợp lý dể

c h ố n g h ạ n cho câ y tr ồ n g v à p h ụ c v ụ các n h u cầu d ù n g nưốc k h á c

-C ầ n tă n g cường c ô n g tá c q u ả n lý t à i n g u y ê n nư ỏc, tu y ê n t r u y ề n sâ u rộ n g lu ậ t

t à i n g u y ê n nước C h ú ý dào tạ o n â n g cao t r ì n h độ q u ả n lý , h o ạ t đ ộ n g c ủ a các cô n g

t r ì n h th u ỷ lợ i, n h ấ t là tư ỏ i tiê u và q u ả n lý hệ th ô n g , có sự p h â n c ấ p rỏ rà n g Đ ồ n g

th ờ i tả n g cường c ô n g tá c đ iế u t r a cơ b ả n , c ô n g tá c q u y h o ạ ch th e o v ù n g , th e o lư u vực

để có b iệ n p h á p k h a i th á c t ố t hơn tà i n g u y ê n nưốc

-T ậ p t r u n g k iê n cô hoá n h ữ n g k ò n h m ư ơng và n â n g cấp các c ô n g t r ì n h h iệ n có -C ó c h ín h sách hỗ trợ đế d â n k iê n cỏ h o á các đ ậ p tạ m đả x â y d ự n g trư ớ c đ â y

-X â y d ự n g m ớ i các cô n g t r ì n h th u ỷ lợi n h ằ m ổn đ ịn h d iệ n t í c h tưới Ở nơ i có

đ iề u k iệ n k ế t hợp tư ớ i v à cấp nước s in h h o ạ t

-C ả i tiế n và n â n g cao h iệ u q u ả cô n g tá c q u ả n lý , v ậ n h à n h c á c c ô n g t r ì n h t h u ỷ

lợ i để là m tă n g h iệ u s u ấ t p h ụ c v ụ t ố t hơn ch o các n g à n h k in h tế

• T ro n g m ù a m ư a lủ th ự c h iệ n tố t phư ơ ng c h â m 4 t ạ i c h ỗ , đ ả m bảo p h ò n g

c h ố n g lủ h iệ u q u ả

IV M ộ t số k ế t lu ậ n

1 T iể m n ả n g đ ấ t d a i, k h í h ậ u c ủ n g n h ư t à i n g u y ê n nứ óc c ủ a h u y ệ n H ư ố n g H oá

k h á d ồ i cỉào, th u ậ n lợ i c h o p h á t t r iể n k in h tế , kể cả k in h t ế h à n g h o á

2 N h u cầu sử d ụ n g nước h iệ n na y c h ư a lỏ n , h à n g n ă m c ò n c á c h xa k h ả n ă n g

n g u ồ n nước h iệ n có T u y n h iê n tr o n g m ù a c ạ n tỷ tr ọ n g sử d ù n g nước dà k h á lớn, các

th á n g 3-4 đã có th ể th iế u nước, n h ấ t là tiể u v ù n g 3, các t h á n g 2 ,3 ,4 v à 7 đểu có k h ả

n ă n g k h ô n g đủ nước d ừ n g , có th ể gây n ê n n h ữ n g k h ó k h ă n ch o s ả n x u ấ t T r o n g từ n g

k h u vực h ạ n v ẫ n có k h ả n ă n g xẩ y ra , n g a y cả ở n h ữ n g nơ i có c ô n g t r ì n h th u ý lợi

Đ ế n n ă m 2 005 v à 2 0 1 0 k h ả n ă n g th iế u h ụ t n g u ồ n nước các t h á n g m ù a k iệ t sẽ tr ầ m

tr ọ n g hơn

3 D â n sô d ồ i dào n h ư n g p h â n bô k h ô n g đ ểu th e o k h u vự c v à các n g à n h k in h

tế , c h ủ yế u là n ô n g n g h iệ p v ỏ i t r ì n h độ th ấ p , h ạ n ch ê k h ả n ă n g p h á t t r iể n k in h t ế

h à n g ho á

4 C ôn g tá c q u ả n lý tà i n g u y ê n nưóc cò n chư a có q u y h o ạ c h , k é m h iệ u qu ả Các

cô n g t r ì n h t h u ỷ lợ i c h ấ t lư ợ ng th ấ p , n g à y cà n g x u ố n g cấ p T r o n g tư ơ n g la i cầ n đ ầ u

tư hơn nữa, đ ẩ y m ạ n h v iệ c x â y d ự n g , c h ú ý đ ế n c h ấ t lư ợ ng các c ô n g t r ì n h và c ả i tiế n

cô n g tá c q u ả n lý , n â n g cao h iệ u q u ả sử d ụ n g t à i n g u y ê n nước

3 2 P h ư ơ n g h ư ớ n g p h á t t r i ể n t à i n g u y ê n n ư ớ c