vứi hai loại hoạt đổng cư bàn: hoại động chién đáu tiêu phi vật cbẫt và cù con người, ĩììà lực lượng vfl trar.fi là y ỉ n lố ch õ đạo: và boụl động sản xuất, X;.
Trang 1T Ạ I ’ CHỈ Kì 1 ' A l l ự t : d ạ ; h o c T í A í ; I!ỌI> !!Ả v ộ i '6 ĩ. í"' "'
CHỈ ViỆrt TIỀN Tư YẾN ở THANH - NGHẸ - TĨNH TRONG
T íi ở l KỲ KHÁNG CHiỄN CHÕỈỈG PHÁP
N i ủ L>Á \ í i 1 IU
>• hii-it Ị tru lịch s ử c ủ i cá ■ ímiì Th a n h — Xí,! — 'ỉ ù h !i ui ff i hòi kl sỉ i h
c i ’.i Cii ci ỉ ốnj < P h á p v ứ i g ó c ủ ( ià n u t v ù n c líặii [ ) l i uơi i | / , , ! t ỏ i ti ' r ố i i i n
mã y v,\n đi'- can „fiẵi q n v í t : Một là, V Si () ía o à I á o Vị vá xảv (I(IĩI_ i :■(>■' gi íi (ỉắí r>!ỉg I fn, (i ỏn^ (lán, c ó vị ri c h i ế u itiỌY quan t r ọng ỈÙIV t h à n h ri;ộl vur.< iự
<!o, n ơ i cũr.Ịg cl ùn, h ậ u p i n r ư n g c ủ u ( l ộ c kliaiig c h i ế n ? ỉ ỉai : à, vai [ró 1,1, Li huui í của 1 ::ì '1 'i — Nịịbệ — i n l i U Ì đ ư ợ Ỉỉi hi ện I.liu ĩiu n à o Vá ]•;; lũ ỉ Lai —S ị ĩ h ị
'i ÍL.li ù à d è i ạ i n ỉ u ì i i g k i n h n g b i ệ m g i Vc b ả o vò vồ x â y d n g à u - i h i i ư n o c h i
vũ; II t i e n tu> ử 11 ?
1 v o n g k h u ô n k h ỗ l'ùi n à y , c h ú n g t ò i s ẽ k h ô n g í r n l ì b à y m ọ i c h i 1/ft r à c l ỉ
lìèr.i !0'ì m n n h à n x é t l ú n , n h ũ n g k ế t h i ậ n c l i t i y ế u v e c á c V n đi} ỉ.c i IrCu.
I T h e o q u a n n i ệ m c h u r g n h ấ t , h ậ u p h ư ơ n g i à m ộ t t hnậ ! n g ừ q u á n S i r - c h i n l ỉ trị, là khái n i ệ m đùn tỉ đ ề chỉ mộ t v ù n g mà t r o n g cl i i ốn t r a nh lồ n o i khá r ộng ỉirrriự (ỉối r n ' o à n so v á i m ộ t v ù n g c ó c h i ế n sự v à l i ên q u a n hữu ((>■ v ớ i v ù n g chi ^ỉ s ự ày Hãy lù nơ i cỏ t hê triền khai x â v đ ự n g l i ê m lire củ I c h i ế n i ranh r:ỉ
X i c l - i n l i i n q u ả n s ự , k i n h t è v à v ã n h ỏ a ; l ù n o i đ ó n g e á e C 0 q u a n i ! ạ o
c h ì ũ ụ o q u a n [ r ọ n / 4 ; n a i C U ! K c ồ [ ) c h ù V v U M I C r g t r ớ ) , s ứ c c ủ a t h u h e n U n t i l ; 110 i
rut lui c ủ n g c ỏ v à i à b à n đ ạ p t i ế n e ổ n y c ủ a c á c l ự c l ư ợ n g Y Ĩ i Iraiiịị Về i.-.m q u a n
t r ọ n ; của nỏ, i.-hii n g h ĩ a Mác LO- mu <15 rỉhán m ạ n h l ằ n g hậu p h u o i i ị ij n ộl tronig n h ữ n g n h â u tố t h ư ờ n g x u \ ê n quyc t đ ị n h t h ắ n g lợi của c h i í n trai
Tron.í' chỉ đ ạ o thực t i ễn, hố ti p b ư o r g đ ư ợ c phôn ra nhi èu !( ại nh (11 c ấ p
k h ố c u h a u C ỏ hậu p h ư ơ n g q u ố c g i a va h:-u p h ư ơ n g q u ô n đ ộ i , cỏ liặu pl urơng
c h o ng c h o cà n ư ớ c và hẠu p h ư ơ n g tại c h ỗ của c ác (lịa p h ư ơ n g , cổ 1‘ậu p' ưc>ng
c h i ế n l ư ợ c , h ậ u p h ư ư n g c h i ế n dị ch và !)ậa p h ư ơ n g chi ế n thuậ! T u y k b ồ r g h c ^ n
t o à n g i ổ n g n h a u v ề t r ì nh đ<"> và q u y mò , vồ vai trỏ vả vị trí, sonịỊ nói c h u n "
c h ú mg đ ề u là m ộ t bộ p h ậ n c áu t h à n h Irong m ọ i c u ộ c c hi ế n Irani) I l ưn Ihê n ữ »
lá b ' 0 phận quan t r ọ n g n h á t , q u y ế t đ ị n h t íiiìơ hại của chi ến tríinh.
N h ữ n g l uôn đe đổ đ ò i hỏi , kbi trinh h à y l ị c h s ừ cốc c u ộ c c ù i ẽ n ‘ranh < iải
p h ó mg dân tộc và c h i ế n l r anh bảo v ệ lồ q u ố c của nhản đAn fa, t r c n g (Tố c ó c uộ c
k h á mg c h i í n c h ố n g I h ụ c dán P b á p xAni hrọc 19-15— 19õ4 nu); Iiiặt rà 11 hét s ú c Ìihiim m ạ n b n h ữ n g s ự kií/n q u â n s ự , n h ữ n g c h i ế n t h ắ n g , n h ũ n g c h i ế u ( l ị ch q u a n
57
Trang 2trọng • mặt khác, phải luôn ỉuỏn đ ỉ cao đúng mức vai trò của các lực lưọng phục
v ụ ehi é n đấu, vai trò của nhãn lõ ki nh !Í - hậu p l i ư ơ u g , ỷ n g h ĩ a của nhừngcònf>í
v i ệ c «ngày t h ư ờn g * c ù a đ o n g (tào n h à n dAn ử hộu l u y ế n Nó i n h ư v ậ y , t úc là
c h ú n g tá coi l ịch s ử c á c c u ố c kh ảng c h i ế n v è đại thè g ò m cỏ hai m ả n g l ớ n : m ã n g
tiẽn luyến và m&ng hậu phương vứi hai loại hoạt đổng cư bàn: hoại động chién đáu tiêu phi vật cbẫt và cù con người, ĩììà lực lượng vfl trar.fi là y ỉ n lố
ch õ đạo: và boụl động sản xuất, X;<v dựng, lạo ra sửc người, sức của cho quần
đ ộ i d o đ ò n g đảo n h ả n dân tl ực l v i l Hai l oại hoạt đ ộ n g , bai m ả n g l ãn đỏ có
n e t d ố c đáo ri êng, m à u t h uẫn nhau n h ư n g lại có q u a n hệ bi ện c h ứ n g v á i n h a u
t r o n g c h i n h t b è l ị ch s ử c ù a mộ t r u ộ e c h i ế n t r a n h l)o d ó , k hi n g h i ê n c ứ u f r è n
g ó c đ ộ c h u y ê n ngành, c h u y ê n đe có !!)(' (li sàn v à o n.ặl n à y h a y inặt kia, v ù n g
nàv hay v ù n " nọ, nhvrng tòng qu aII không (lược coi nhọ mộ! mặt náo.
Nhân xét về v i ệ c n g b ị è n cửu l ị ch s ử c u ộ c c h i ó r t ranh g i ữ a ni rớo Phap c á c h
m ạ n g Aà l i ê n m i n h p h o n g ki ến Ả o - P h ô ( l 7 9 2 - 1 7 9 3 ) , V I L ò n i n đ ã v i í t : <Ngirời
ta lu on l uô n nỏu l ẽ n l i nh thảiiỴÓu n ư ớ c a n h d ũ n g \ ắ n h ữ n g ký tích quán s ự
c ủ a n g ư ờ i P h á p hòi n h ữ n g nă.m 1 7 9 2 - 1 7 9 3 Nh i r r g n g ư ờ i la q u ê n toát n i i i n g
đ i ỉ n ki ện v ậ t chất , n h ữ n g đ i ề u ki ện l ị ch s ử ki nh tế, là n h ữ n g (li êu ki ện d u y nhãt
k h i ế n có thè c ó đirọrc n h ữ n g kỳ tich k i a » ( 1 ).
Đố i v ớ i c u ộ c k h á n g c h i ế n c h ố n g Phốp, khi t ồ n g kết Te các n g u y ê n nhânt l ẳng
l ợ i B ả n g t a đ â k h ẳ n g đ ị n h m ạ n h m ẽ v a i t r ò c ủ a n h â n t ố h ậ u p h ư ơ n g S o n g , V l i Ạu
p h ư ơ n g cua c u ộ c k h a n g c h i ế n n à \ ) ạ i bao g ồ m n h i ề u v ù n g tự d o n h i è u chi ến kỉ:u
l ơ n n h o k h á c n h a u c ỏ vị t r ị v a i t r ỏ k h á c n h a u n ò n đ ẽ n h ậ u t h ứ c đi i y đ ủ , í i n h đ ộ n s
T ỗ n đ ề đ ỏ v i ệ c đ i s à u ỉ i m h i è u i ừ n g v ù n y í ư d o , c h i ẽ n k h u c ụ t h ề là đ i ề u h ế t s ức c â n
t h i ế t T h a n h - N g h ệ — T ĩ n h , m ộ t t r o n g s ố c ả c v u n g t ự d o , h ậ u p h ư ơ n g c ủ a c u ộ,' k h á n g
c h i ễ n đ a ( ó n h ữ n g đ ỏ n g g ó p t o l ơ n v à o t l i ắ n g l ọi c h u n g , q u a n g v i n h c ù a d â n
t o e Tai đây t uy k h ổ n g tiien ra n h ữ n g trận đ á n h l ó n , n h ũ n g c h i ế n dịch q u a n
t r ô n " t r ự c t i ế p t ạo r a b ư ở c n g o ặ t c h o c h i ế n t r a n h , song n h ữ n g t h ắ n g l ợi v e v a n g
c u a các c h i ế n t r ư ờ n g , c á c c h i e n dị c h d i ẻ n ra t r ẻ n c á c (lịa p l u r ư n g k h á c , mộ t p h a n
q u y ế t ( l ị n h l à d o c ỏ s ứ c n g ư ờ i , s ứ c c ù a c ủ í h á u p h ư ơ n g T h a n h — N « b ệ - l ĩ n h
II Vè khảch quan mà n ó i , sau khi c u ộ c k h á n g c h i ế n l oàn q u ố c h ù n g nồ, <ỉo
t ư ơ i i g q u a n l ự c l ư ợ n g c h u n g , (lo »ự cài t hế rủa rả liíú Ill'll, việc' c húnn !u phâi
r ờ i bò một sỏ i h à n h thị, tru Ilf* ỉAni g i a o tliAng, ki nh tế là đ i ề u tát v í u dà ỉ l ư ọ e
T i l i n g ư ơ n g Đả ng và Chủ tịch Hò Chí Minh (lự ki ế n Inrởc Tuy nhỉ ện di v ò o
c u t h ồ l ừ n g đ ị a p h ư ơ n g , s ự p h ù n v ù n g g i ữ a í a v n d ị c h k b ô n g p L ồ i In mộ t V&I1
<le l ion đị n h v è kh ô n g gi an cunt; nh ư thời g i n ỏ' đ à y v ừ a c ó y ế u tó cục tìiỌiỊ
c h u I V ' l ạ i v ừ a c ó d ặ c đ i ỉ i n r i ê n g v è t ự n h i ê n x a h ò i , v i ' s o s á n h l ụ c l i m n - t ụ i
c h ù và n h ữ n g y ế u tố chủ q u a n kh ác của t ửn g hi v ệ n , tirnfi ti nh, t ừ n g kht v ự c
S ự bi nh iiiànli v ù n g ' ự (lo i n h V., rác v ủ n g l ạ m bị c hi ế m x u n «
q u a n h CUỐI n a m 19 Hi đ à u n ă m l'.U7 o b ứ n ” I h ự c đ i ề u (ló
Cùnrt đ ứ n g lên tiỗn h à n h c u ộ c kluuií! o h i ễ n t o a n q u ổ c , s o n g chỉ m ẫ r :hản(Ị
s a u C U 0 C k b á n g c h i ế n b b:« t ỉ n h T h a n h - X p h ệ - T ĩ n h v à c á c t ỉ n h l A n r ầ n l e d i C - n
r a t h e o n h ữ n g c hi è u hướn^Ị khôrif» ho à n l o à n g i õ n g n h a u
ỏ' Bình TrỊ T h i ê n , d o l ực l i rựng (lịch đ ỏ n g ừ Hue đỏn g , ( gần 1 ooọ tên , s a u
h ơ n mụ l t h á n g Vày đ á n h , qi rui ti dã kbònft đù đi ều ki ệ n (tề t i ê u di ệt c h ủ n g
K h i P h á p tỏ c h ứ c diiỢv' l ực l ư ự n g t ừ Dà Nần^ l ử na n rhi ra 1 h i è n ỉiétt ri g i ả i
5S
Trang 3v:<y c h o ( l ồng bọn q u à n ía (la phải rút k h u t h à n h phố Dị ch Ihu-ii (•()• đả n h i n- l i
r a KUỉ i g q u a n h v a l ọ i đ ạ n ÍJ VRU* ta k h ô n g k i p t h ờ i t h ự c h n / n í i e u t h ồ k h á u * o h i r n
ỉriệt !<5t (lã n h a a h clion;> t i ỗn ra Qiikuịị 1 r ị Q u ả n g B i n h Iíinh Trị T h i ê n irứ t h à n h
ví i n y ạ T 1 t)ị c h i ế m í lác c ơ q u a n của x ừ ủy IViing kỳ vả V y ban ĩ lànii chi nil
T r u u g hộ c h u ? ĩ n ra T i i a n h - N g h ọ - T ĩ n h Q a à a ( l ãn ta ỏ* đày v ừ a hot s :c ( hạn (lịch v ừ a a nh d ũ n g t ồ c h ứ c c u ộ c rút lui b a o t o à n l ự c «nh ỉ ọ n ó 1)0 k h ú i i
-M an t* tr a n h thủ thời Ịịian», c h u 'in bị c u ộ c c h i ế n đ ấ u q u y ẽ t liệt ve sau.
() - ĩ n-1 H ỏ - N a m - N i Liiì, t i ni i h ì n h C ỉ i r g c ỏ n í r r n p II'H t ưưĩ ì ỄỊ t ự , \ t V' t ù
l ú c đau, c h u n g ta ci i ug chỉ t h ực h i ệ n đ ư ợ c c u ộ c h a o vây q u a n P h ố p or l i i a n h
p h ố Na m Di i i h Bét! đ ầ u t h á ng 3 - 1 9 4 7 , đ ị c h đă c h o qu à n t ừ Hà Nội , i l l D ỏ n g
v à o giải v â y và s a u đ ó , n g à y 23-3-1917, 5.00(1 q u à n Pi i áp đă t ừ Na m B i n h đ á n h
v ầ o Nh o Quan — Ni n h Bi nh và phí a b á c T h a n h Hoa Lực l ư ợ n g của ta rút d ằ n
ra khỏi e à c t h à n h ph ố , thị xà, íhị trấn Dị c h dS r h i ẽ m đ ư ợ c c ác vị trí q u a n t r ọ n g
t r ong bì tĩ nh và kí ch đ ộ n g b ọ n p h à n đ ộ n g nòi l ỏ n l ậ p lồ, n g u y , dâu d \n b i n h
t h à a h các v ù n g d o c h ú n g k i ề m s oât
T r o a g khi đó, ỏr T h a n h - X g h ệ - T ĩ n h , do l ự c l ư ợ n g dị ch y ế u h o n ta ( c h u n g
chỉ cỏ h ư u 30 tên đ ó n g ở \ iuiì), bị ta bao vày bắt g ọ n n g a y t r onự đ ê m 1(J rạ ì g
n g à y 20 t h á n g 12-1940, h ọ a phản đ ộ n g nội đị a bị uy ĩ i i ep khoiifc li góc dctU ù ạ v
đ i r ự j d o J ó m ặ c ( l ù c h ứ n<4 đ a l i è í i t i ế p l ồ cÌ U' C c á c m i l l t i ế n c ò n g í ừ I à o b.iii-v
l ử bi ẽn lên, tử Q u ả n g Bi nh ra, lử N i n h Bi nh v à o , s o n g c h ú n g dà k h ỏ n g ti m
dt r ợ, kết quả T h ự c d a n P h á p (t-ĩ thất bại t r o ng a m m ư u ađai ì h n h a nh, t h ắ n g
i i h u n h o đ ổ i v ớ i v ù n g T h a n h - N g h ệ - T ĩ n h , vì v ậ y c ơ bản là d o l ực ỉ ượn^ e r a la
m ạ n h h<r:i d ị c h , d o c h ú n g k h ô n g t h ự c h i ệ n đ ư ợ c t b ủ đ o ạ n t ử t r o n g đ ả n h r a , l ừ
ĩ ì ‘r oM rl ui h v à o ; k h ổ n g lợi d ụ n g đtrợc iru t hế c ua c ơ gi(Vi d o qu à n dân ha tĩnh
đà ihirc ỉ ùện Iriột đe c nu t r ư ơ n ơ phá ho ạ i dề k h á n g c h i ế n Mặt khác, t h ắ n g i ợ i
c u a T í i i i n h - N g h ệ - 1 ĩ ỉ i h c u n g c o i l d o q u ả n dà n CẨ1 C lỉnlì l i ì a h - i 1 ị T h i ê n ử phiii N a m
và I l à —N a m —N i n h ở phí a Bắc đìi n g o a n c ư ờ n g c h ặ n đị c h, kiln giir ebùĩi c h ú n g
! àm c ho c h ú n g s u y y ế u khi t i ế a đ ế n v ù n g nà y
S r hì nh h àiib v ù n g tir iio rh * a h - \ g h ậ - T ĩ a h t r ẽ n C‘ơ s ử n h ữ n g diet! ki ẹn cỉà 11
q u a n , ‘.cliá ’ h qauQ alur v ậ y k h u n ;4 c h ỉ C ì ứi i g t ỏ c h ú t r ư ơ Iff p ’iut độn*/ C-11 ỘC* kỉián*: chi ế 1 i o i ỉ i q u ố c của Đ uig la lù h o à n t o á n đ ú n g đẵn m à c ò n the !ỉ i V 1 xu lh<> p i n t ỉri ẽn chủ đ ạ o , c o n đ t i ưng tiến ỉ e n của T h a n h - N^ h ệ - TI r i h nói l i ê c ủ a
cắrí i mạ n g V1 ẹt X a m n ó i c h u n g là t ừ khởi n g h ĩ a v ũ t r a n g t hẳng íựi đon gi i ì \
V'TP;[ (juyen l àm c h ủ t r o n g c h i ế t tranh c ả ‘h m ạ n g , tiến t ó i g i à n h tlì irì£ l ại
h o à n t o à n
III I ) j vị tĩ\ nằ n l ọt g i í r a c á c v ù n g t ạm bị c h i ế m , đ ư ợ c hảo vệ vĩrtiơ cl;a«v
r t a n h - N g h ộ - T ĩ a h đ ă trử thành mộ t vùn g l ự d o , n ơ i đ ứ n g c h ù n q :au ỉrọiiịị c ủ a
c u ộ c kháng c h i ế n
l ạ i vung tự d o n à y , c u ố i n ă m 19 17 dã có h u n 11.200 dùncỉ ùào của la í ử rác*
nui ỉ l ca sơ tấu, l á n h n ạ n Li ê n khu IV dà ^iỏng e á c c a q u a n của Miỉnii ỏ’ đà} : Li èu
kh u ủy, Uy bail k h a n g c h i ế n ỉ ánh c h í n h ( UB KL HC) Li èa khu, Li éi ầ khu bộ q u à n
sự Ban dan q u ả n k h u , c á o sỏr c i m y é n m ò n , c á c c ơ Ẫirưng s â u xuã vũ khí l ơ n Một s ố cơ q u a n c ủ a T r u n g ư ơ n g c ũ n g V đ ỏ n g ỏ’ T h a n h - N g h ó - T ĩ n h n h ư : Các
l(Vp (ỉir bị đại họr, các ỉ r i r ò ng s ư phạm Lò c a o sản xuất g: mg, Vi ện bào chC'
t h ỉ ỗ ( ‘ X r ử n g i n g ỉ ẩ v b ạ i ' , B a n l i ể ị ) v ậ n ĩ ì ì i ề n \ a i i ) , P i ì ò n g t i Ị) v ậ n n i ề n Ní t i t i
' Ĩ I u n g bộ và Liòn kh u V Li(^n khu 111 c ù n g có c á c l ỏ n g 1 i nb xưởí i q, các phâiầ
Trang 4v i ệ n q u à n y đ ỏ n g ÍV I r ê n đ í t i 1.111 '1 I l ó n N h i ề u đ ơ n vị c h u l ự c c u a q n â n đ ộ i l a
,IÃ đi r ợ c x â y ci-rn^, 1 r IrcVa54 \ r.\ ’!) lại l’h a t i h - N g l ’O- r i n h N h ữ n g n ă m 1946,
- 1 9 4 7 c ố c á c T r u n g (loàn 103 ( ở Hn T ì n h ) Trun;- đ o à n r.7 ( ờ Ng h ệ All), T r u n g
<1 oà 1*77 v à T r u 1 1 » <1 làn ọ II t.ig T r u n g («v r i n n h H ó a ) thán;* 19 »0, D ạ i đ o à n
3 l i đat đ ' A n c hù l ực t h ử ii í I - • ( f ú m 5ội ciinji (lã < 1 ir ? 0 tl ì í i nh l ập tại T h a n h
H ò a v ớ i n l á u t à i v ậ t l ự c c h ú y ế u i t r ủ i 3 l ỉ n h I h a n h — Nf>i ù‘ — ỉ ĩ u h C á c đ ạ ị
đ o à n 32Õ.:V20 c a n g il nr rrtíị v í đ ũ y ú Hí* c ố l u ă n ỉ u v ệ i bỏ s m i ỵ l ự c i uọ-nịỉ rồi lir d ố x u ấ t q u à n đ i :!ánh đ ị c h rreác ú II IrưùiiỊ,' ')( v-.ù c u ộ c t.Mảug e h ỉ ê : ; r u u
Iihùn đ à n 1 , áo, v à n .' t ự d o n a y >'ŨÍ 1 :a m ộ t (lị I !)•'*" đ u i t g I n ílii- ỉ } ế u N h i ê u
c ơ q u a n DẲnrt c h í n h q n y ừ n , đo:»n t i u và q u â n ộ: Ciie <;ìp ' i n i n g u ơ n g c ũ n g
n h ư đ i a pbi rơnị Ị bạn dã đ ó n g lại 'Mni> ụi 'ìn r y c n c liiiì i Jítôni» N g o ạ i VII ( a u
gộ i la ỉ >1 J n J > Bte n c!i.:rs) c ơ q i ũ ỉ i li ôn r i Ì ! C h i h Ị liu ta đ o i v á i C h i n h p h ủ
kh á n : ’ c h i ể n L à o cQag đir:/c dặt 'ạ; vù !;'■ tự «1:) ' ii-'nih gi ộ — l ỉ n h , b ố n c ạ nh
U B K C H C L i è n k h u IV.
K h ô n ơ c b ĩ l à n ơ i d ừ n g r h A n , h ậ u - ử c t V c á Cu qỉ H 1 1 đ o n v ị ! ; o n g v à n £0Ùi
I i ê n kh u° I V T h a n h - N g h ệ — l ĩ n ỉ i cun a h ộ u pínrí ng I r V c ' lù V ộ n c h o n h i è u
c h i ế n t r ư ờ n g q u a n i r ọ n g N g o à i Vỉt C ủ n g ÍIỘ t i n h U i ầ n v à c ư c á c ( l ơ n VỊ N a m
t i ế n c h i Yỉện c u ộ c k h à n g c h i ế n ciia n h à n (lân N a m Bộ t hời kỳ cuối 1915 dầu
1 9 4 6 v a i trò h ậ u p h ư ơ n g , chi v i ( n tiền t u y ế n của T h ạ n h —N g h ộ —T ĩ n h c h o c uộ c khánrt c hi ố n c h õ n g Ph á p đ ư ợ c t h è hi ện rõ n é t n h S t là tử c uỗ i năp 1947 t r ở v è sau.
N h ữ n « n ă m 1947— 1950, nh ữní í n ă m khó khăn nhíít c ủa r h i ế n t r ư ơ n g Bỉnh —
T r i —T h i ê n c ũn" là n h ữ n g n ă m cà 3 t i nh Th a n h — Ng h ệ T ĩ n h t ập Irung chi v i ệ n
c h õ bu t ỉ nh o ì mg lièn kh u n à v Sau đ ó , I á a n h Hó a va ĩ s g b ệ An d ư ợ c I r u n g
i r ơng g i a o n h i ệ m vụ tập t r u n g phục vụ c h o chi n m r ừ n g c i nh Dắc Hộ v à c h i ê n
r ư ờ n g T h ư ợ n g I.ao l ỉ a ' l ĩ n h t i ế p l ục chi vi ện niặí trộn Bì nh Trị T h i ê n và' l rung,
Hạ Là o S ự đ ố n g g ó p cùa hậu pl n r a n g T h a n h — Ngh' — l ĩ n h c h o r á c c h i ế n t r ư ờ n g
nó i t r ê n V\ hết s ứ c lo l ớn.
Vè nhân l ự c chỉ r i ê n g t i nh T h a n h H ó a t r o n g 5 c h i f n dị rh l ớ n : Q u a n g Trung, Truu>» Du Hòa Bì nh, T a y Bủc vá Di ệ n Hiì ‘ 0 1’hii dã có 3 8 8 0 2 5 d à n c ô n g (lài
h ạ n ĩ <0 159 d â n c ò n g n g ắ n h ạ n di p b ụ c vụ hộ đ ộ i I inh Nphộ An t r o n g k h á n g
c h i ế n đ à c ố t ố i h ơ n x o 0 0 0 t h n n b I i i t ' i i v à o 1 j ộ ( l ộ i Ỉ 1 0 1 Ì 1 5 ( 1 0 0 d a n q u â n d u k í c h
v à b ơ n 1 0 0 0 0 0 0 d á n c ỏ n g đ i p h ụ c V I ! c l i i ẽ n ( k i l l O il
V e v ã t l ự c ch! l í nh c ủc đq/t h u \ d ộ n g 1 11 riio B ì n h — Trị —T h i ê n ba l ỉ nh đả
c u n g c ẫ p đ ư ợ ò h ơ n 300 000 t i l l ạty ì ỉ n h u#> rĩ ih 11011 « ,-ãir n ă m lítr.O- 19f»4 đả
g ố p đ ư ợ c 100 000 lãn l ư ơ n g ( h ực T m h N:;ì'.v An troi , V năm c ũ n g đa ( l ó n g g ó p
đĩ rợe 2 1 7 7 3 6 l ă n llióc v;\ h à n g rhi i r t r i ệ u d o l l - ' h o khávig chi ì ' 11
Di ều q u a n t r ọ n g là hậu pbưon{J ' rhanh — Xgl i ộ —’I I I’ ll khỏn< < lủ có ktan lỉán^i
h u y đ ộ n g 1 n mà c ỏ n có kh ả n ă r g h u y ( l ộ ’ig n h a n h CƯO! R dò l i i d khi c â n Ihièl
' ỉ r o n g ỉ : a » 1 9 5 1 , d è p h i i c v u c h o n h ỉ 11 I ' t i H t i l ị c í , 1)11 t i n ! 1, d ã c o n | * o í i p c ì ì O í i ò n
l u y ế n l ú l i i ộ u n g à y c ò n g c á c l oại OŨIIỊỊ riO.OOO làn isKTTiơ í h ụ c r ỏ c h i c n d ị c h
n h ư c h i ế n dị ch Hòa Bi nh, ba tỉ nh đ ả m n h i ệ m í li 7,")% sỏ (làn i-Ann (ba tỉ nh H ò a
B i n h , i i \ N a m Ni nh , Xi n h Bi nh h à o đ ả m 2 0 %) Ho ặ c t r o n g 7 t h ố n ? p h ụ c v u c ụ ộ c
t i ến c ổ n g c h i ế n l ược 1) >ng-Xuún 1 yr>3 — 1931, r i ê n g Ỉ 1 Í 11 tí b Ngl i ộ An và Ha ! i n h
đ a h u v đ ộ n g đ ư ợ c 1 175 1 7 l ư ợ l d A n c ô n g l à m ( l u ợe :ìl t r i ệ u ng à y c ò n g 9 757
x e đ ạ p ' hồ, -S') t h u y ề n v ậ n tải phực YI .1 c ù n g mộ t U: • ') (■; iõn t r ư ờ n g q u a n trọiiỊí ( B ì n h T i ị T h i ê n , T r u n g Lào l l ạ l no, ' Hurợng ĩ / t o và Di ệ n l ì í òn P h ú ) (3) D ặ c
b i ệ t t r o n g c h i ế n d i c h n t‘ 11 B i ỏ n P h ủ , m ộ i m i n h li nl i I h a n h H ố a a c u n g c đ p
Trang 5c h o mặ t IrẠỉi '){)% Ĩ;h6 i l ư ợ n g l ư ư n g t h ự c , !0% k h ố i l ư ợ i ì g t h ự v pỉ í i ni S ố l b n i i h Iìiẻn của T h a n h Hỏa tò! <* quân t r o r g dịp nfì\* banjj 7 n a m tĩiiVrc đ ó CỘI!” lại (Ị).
Vè mặ t đ ộ n g v i è n e h í ỉ h írị tinh t hi l l ] hậu phuorng T h a r b — Xg hẹ — 'ỉ ĩ nh ct n^
t h ư ờ n g xuyẻri c ử ( á c đ o à n đại bi ? u d« Ihăm L(li và to c h ứ c \ i ( :t íhtr inV Jill
t h ắ n g l ợ i ả hậu p h ư ơ n g , q u y Or t éji klii.il Ịav, t h u ố c i ào u 'ạo í hi' 11 s ĩ I <;oài
h ỏ a l u y ế n Các ĩỉ h í ũ ỉ ) ị i \ ĩ c) i\r lỉ.b n h / i , cứi ỉ e b i ì a i h u (láo, {ỈMMn:<4 !.: H; ]>iỉ h
t ừ c ố c n í Ị U r Ặ ỉ ì c ỉ í i n ề n vỉ**, f • i»i c* li \ í í c h i h ‘ á t l ; < h? (!<•; c h i a 11 r r g (’ • i h ( cỏ
n h ừ n g H g u ò i < f ĩ ỉ 11 t ĩ ử I o n q i - ' ! n n 'Sì: ờ đ u ọ c g i á o d ụ c , d ộ ĩ ^ v j ( j : r ' , f , f i l l
í ư ở : k V à o t i rưĩ y !ai t ư ơ i s ả ! g' ('! a q11 ê 1 I P <ĩ đ ú t r ir*;(\ e o n e m 'i : ;*Ii?: — N^ị ộ —
rfi.il di íhíMìì • iakỉ);in£ eiuíín đa i i i ỏn I uỏn í êu c a o ỉ: ỉìlì ihì' n x:\ ihù ì) V ?' c ! í p I ự
<!o c ; : 'l ò q u ó c , a n h vi f mg h y s i i i h í r ỏ n c á c < h i u ì h u ò ĩ g XI) ì u ; ị'\ 7 r b ư P h a n
D i n h í ì i ỏ ỉ ( H à T ĩ ĩ h) , ( ù C h í n h ' a n , T: ; ' í i C a n ( Ni ỉ: ọ A i ) , ỉ'ỏ Vĩỉ:Ì! Di ệi ; f l ■ Ti ỉ ìh
H ó a ) r ? ã í l ề ỉ ạ i ( á i ì ì g ư ơ r ị s n r g ( h o c c ! ẳ : e ’ ệ V i * N f i i n u i : V v i k m ĩ h o r à i £
tĩ ỉm (toil vi, l i àng ng; m dãn rôĩ Lị Ci a ;> ÍÌIH? dã (ĩuẹ.: *-írh ỉi > (ÌLỎC ị)i òi g
'ỉ'oỉ>ịỉ í i t l ệ n h t u y ê n d ư ơ n g k h e n ỉ h i r ỏ n g vờ t h à n h t í c h piuu* y\ỉ b ọ <íội.
Khi c h i ế n c xa ỉ h m ó i rl-f.'pj dứL tn V C(’ n g ặ p rat n i i í u khó kl f:.ì v e c ĩ ò i Snrịỉ
s i nh hoạt , ỈV ng bộ v à qu ả n dán ba ti h vẫn fiC‘p tu vi rtai l ẽn (ỉn:,ỉ ;ốt
n h i ệ m TỤ iiộu ph ươn g, c a n c ứ đ ịa sau củn^ị đ<"i v o i c u ộ c k h u' ự c h v i ' chuỉi<í
P h á p ( v à l à đ à u 11 é 11 đ o i v ử i CUỘJ k h á n g c h i ế n c ! Oil# My c ừ u n ư ư c v ề s a u ) D ỏ
là đ o n t i ếp 36 c h u y ế n Làu í hủ v vơi 5 v )rs cúĩầ bộ, hộ độì 'vã nhân dàn ta (V v ù n g
H à m Tàn, X u v ê n Mộc, Đ ò n g Ti á p Mư ời , Ca Man và Li('*ìì khli V ra íAp kết (V
C ử a H ộ i ( N g h ệ A n ) T ả S à m S ở n ( T h a n h H ó a ) , c ù n ^ h à n g n g à n c á n b ộ , bt) ủ ộ i , ( l à n
qu ủn (Iu ki ch và nhàn d â n ỏ T h ừ a T h i è r , Qiiảỉìg Trị và ở Là o ra b a n g đirỏTig bộ
N h ữ n g ( l ỏ n g g ỏ ị ) to l ớn nói í r è n của 'I hanl i — N^hẹ — T ĩ n h dối với c uộ c k h á n g
c h i ố n c h ổ n g Piiáị) dẫ đi rợc Li ên khu ủv, CBKCHvl Li On khu IV, đ u ạ c TruDg
ư ơ n g Đảng, Ci únh ph u Tà c hủ tịch Iiỏ Chí Miỉih d á n h g i á ( a o
Vớ i t hực (ế lịch s ử n h ư v ậ y c h o p h é p c h ú n g ta k h ẳ n g địi ih l ằ n g Thí i nh-
N g h ệ - r ĩ n h liì i rột đị a b à n đ ứ n g c h a n v H n g cl>ắc, một VÙD^ hạ li p h ư ơ n g í ỉ ù ế n
h r ợ c q u a n í r r i í ị c ủ a CUAC k h ả n g c h i ế n c h o n g P h á p
IV í ) ? r ọ đ m r c n h ữ n g Ih ì n h c ô n g to lỏn đỏ, B ảu í^ b ộ , C-ĩiifI!ì Ì]U\ỎIÌ VM <\ ' f ỉ\
ùi‘»n ba l ĩ nh (ỉa phải trải quu mộ i qu á ( ri nh |)ỉ)ãn (ỉâu gi an k h o Irciì tát f ả c
mặ t xâv (.lựng vỉì báo vệ hậu p h ư ơ n g , t ^ c ỉ ì ú c chi v i ệ n t i ?n t uvốn.
Khi b ư ở i v à o c u ộ c k h á n g el i i én ăi t w XI ất phát e r a Tỉi;.tth'Npl ú‘~Tĩi»h v ề
c h í u h trị, (ỊiKÌn sự, ki n h tế \ à >ồn h ỏ a c ơ ir.\n c ù n g g i ố n g n h ư c ốc đĩ a ]•: irui'fi
k h á c Đ i è m v ế u hơD c ủ a I b a o h - Ng h ệ - Tĩ í ì l ỉ ỉà t ì nh í r ạng ki nh ỉ ế r g i i è o * ::ỉ‘, ] ạ c hậu Đ i è m trội h ơ n là cỏ đội n^ũ đ ả n g v i é n đ ỏ n g đ ả o n h â n l ực dồi (Ino, ù ẹn
t í ch khả rỘDjỊ (7) T r o n g qu á trìnlì k h á o # c*ìi< nf Ihành c ỏ n g c ủ a c á c lỉnh ã đ ă
b i ẽ t r a s ứ c k h ắ c p b u c đ i ề m y ế u , p h ấ t h u v t h ế U ì ạ n h c ủ a m ì n l i , đ o đ ỏ d i u i d ă í i
đ à b i ế n đ ị a p h ư ơ n g m i n h t h à n h m ộ t v n n g h ậ u p h ư ơ D g v ữ n g m ạ n h
Trưởc hếí TỈ xây d ự n g chính trị các lỉnh dă xúc liến mạnh mè cỏng (ác
x à y d ự n g t ì ảng T ừ 70(i đ ồ n g v i ê n c uố i nám lí;46, đ é n t h á n g 2 - 1949, ba đ ả n g h ộ
4 ã c ó tớl 3 0 0 6 7 đ ồ n g c h i và c ỏ 19G chi bộ đ ư ợ c Li e n k h u ủ y c ò ng n h ậ n là chi
hộ khá, c h i bộ * l ự d ộ n g c ô n g t á o Đ ế n đ à u n ă m 1918, c á c l ĩ nh đã t h à nh l ập
đ ư ợ c ƯBKCHC c á c c í p , iron c ơ sỏ h ợ p i ì b ẵ t l BHO với ủ y ban k b á r ^ c hi ế n, l ạ o
t h u ậ n l ợ i c ho s ự chỉ ( l ạo c ổ n g vi ệc IIsII hết c ác tăng l ở p nhàn d à u đ ư ợ c t hu hút Tào các đ o à n Ihềkhái i í ' chi ến .
fil
Trang 6Tronj? x à v d ự n g ki nh tể, l ừ v i ệ c ph ả i n h ậ p đ ư ừ n g của L i ê n k ì i u V, g ạ o của
L i ị n khu l l ĩ , đ ố n năúì 1J 1H c á c t ì nh <.1ãcơ bàu tự l úc đ ư ợ c l ư ơ n g t h ự c , I h ự e p h ầ m , vài g i ú y xà p h ị n g và c ĩ d ự t rữ đè c u n g c á p c h o mạ i I r í n cố c hè , cá p h ê dâu irá.' m u 6 i xuất k h ầ a đi c ấ c n ơ i khúc Bì nh ịÚn l ư ơ n # t h ực đ ă u n g ư ờ i t r o n g
n ă m 1 9 4 H x í p xỉ đạt 2 0 0 kg Kế h o ạ c h í ả n xuẫt n ă m 1952, í l ịn khu g i a o c ho
T h a n h - N g h ệ - T ĩ n h piiốn đ á n đ ạ t 2 7 0 k s t h ĩ c m ộ t n g ư ờ i , 50 kjí bạt g i ỗ n g m ộ t h é r t a ( 8 ).
V e qu â n s ự, l ự c l ư ợ n g vũ t r a n g b a t h ứ q i ã n d ư ợ c xày ( i ự n g n h a n h c ả s 6
l ư ợ n g và chút l ư ự i g Ns?ồi ‘1 Iran;' đ o à n chù l ự c (lOii, 57, 77, Q u a n g ỉ r u n g ) ,
<1% n ă m 19Õ0 h à u hẽl c á c h u y ộ n «lều cố ÍI nLiăí m ộ t lỉại d ộ i c á c tinh c ĩ t ừ mộ t
đ ế n hai t i ề u đ o à n iiộ đ ộ i đị a p h ư ơ n g Dà n quàn (lu ki ch Il à ì ĩ n h t h á n g 6 - 1 9 4 9
c ỏ 9 8 6 7 2 n g ư ờ i , bẳng 20% s ỗ d à n v a 45% s ố c ừ tri tro: )g lỉ nh Cuối n ă m 1947
ờ ba tỉnh ta đã t â y d ự n ị í đ ư ợ c 5 cư x ư ở n g n ặ n g , 8 xi rờng nh ẹ , 3 x ư ở n g l à m
t h u ố c đ ạ n 3 x ư ớ n g đ ủ c g a n g s ả n xuất v ũ khi dạn d u ự c và các c ơ n g cụ sản xuút Mơi x ư ỏ n g t r u n g bì nh cĩ t ừ 30 đ ế n 100 c ơ n g nhâ n.
T r ê n l ĩ n h v ự c văn h ĩ a y tố, phon í trào bi nh dân học vụ, v à íịiẩo due ph ị
I h ơ n g t i ẻ p t ục đ ư ợ c d ầ y m ạ n h Nă m 1950 ba t i n h c ị » t r ư ở n g c á p III, 32 t r ư ờ n g
c í p II c á p I t rung bi nh m ỗ i xã cĩ 1 Irirờng Các tỉ nh đ e u cỏ t ừ 2 d ế a 3 t ờ b á o
di a p h ư ơ n g n g o à i các b á o c h i c ủ a T r u n g ư ơ n g yà c ủ ạ Li ên kh u T n a n h H ĩ a c ĩ :
L i è n h i ê p q u ố c d â n , C h ỗ n g gi ặc Ng h ệ An cỏ : T r u y ề n t hanh, Kh á n g c h i ể n Hà
T i n h c ĩ Li è n Vi ệt Hà T ĩ n h , Gọi bạn, T h ơ n g tin N á m 1952, ba l ỉ nh cĩ 107 xã cĩ
t ú i t h u ố c Tà c à n b ộ y t ể , n ữ h ộ s i n h G á o t h ư I h u ố c q u a i l t r ọ n g n h ư k i - n i n , a t - p i -
ri n ta đã tự s â n x u á t d ư ợ c
Nh ữ n f l t h à n h t ự u t r o n g x â y d ự n g h ậ u p h ư ơ n g n h ư vậy đã t ạ o nên t i ẽ m l ự«
đ ề T h a n h - \ g h ệ - T ĩ n h đ ủ s ư c chi v i ệ n tÌỒn l u y ế n , đ ị n g t hời c ũ n g cl i l nh là s ử c
m ạ n h đe c ố c ti nh t ự b ả o v ệ m i n h , l à m thát bại c ac â m m ư u , thủ đ o ạ u đ á n h phả
c ủ a t h ự c d â u P h á p và b ọ n p h à n đ ộ n g , tay sai.
Bà o v ệ đ ư ợ c v ữ n g c h ắ c đị a p h ư ơ a g mi n h và c ĩ n g u ỏ n n h â n tài , vật l ự c khá
d ồ i d à o ù bur vậy là mộ t kỳ cồQg cùa T h a n h - N g h ệ - T ĩ n h t rong k h à n g c h i ế n c h õ n g
P h á p S o n g với tư c ả c h là một v ù n g hậu p h ư ơ n g , đ ỏ chí là n h ữ n g đ i ề u k i ệ n quYẾt đị n h đăư i i é a ; đ i è u q u a n t r ọng t i ếp t h e o là l à m t hế nà o , đề h u y d ộ n g và
d ư a đ u ợ c n g u ồ n s ức m a n h á y c ủ a h ả u p h ư ơ n g ra t!CM! t uvếi i , t ạo nơn s ư c m ạ n h
quồn BIT đảnh thắng k ẻ ’thù K.nh ng hiệ m cùa T h a n n - \ í íl i ệ - T ĩ n h là phải t h ư ờ n g
x u v ê n kết h ơ p chặ! c hẽ n h i ệ m vu x â y d ự n g và b á o v«‘ hậu p h ư ơ n g v ở i n h i ệ m vụ
c h í v i ệ n tiồn t u y ể n P h ả i c o i q u ố trình x à y d ự n g , bảo vộ hậu p h ư ơ n g v a c h i v i ệ n
t i ồ n t u y é u lá m ộ t (juá t r i n h đi từ t h ắ p đẻti c ao, tir c h ư a ho a n c h ĩ n h d ỗ n h o a n
c h ỉ n h t ư ít đ é n nhi ều V à phải đật qu á t ri nh tlỏ t r o n g tiến t ri nh c hunẠ của
t o à n bơ sir n g a i ệ p r á c h m ạ n g , v ừ a l ặp t r u n g t h ự c lìiẹn n h i ệ m vu hi ện tụ Ị v ừ a kễt h ợ p h o à n t h anh c ác n h i ệ m vu c ùa gi ai đoíiii (rtr ; c ị n tlă lại d o n g lliựỊ vira
t i c k *:ực cĩ i uần bị c h o b ư ờ c phát t ri èn c a o h ơ n củ;, aiai đ o ạ n tiỂp t h e o P h a i trên
c ơ s ả b >' J ư ỡ a g s i í c dA 1 n à n g c a o s ự gi ác rụ;ụ của nhân au clM vcri k h á n g c h i ế n
đ e huy đ ộ n g c ho tiên t uyến N ă m 1930 T h a n h - \ | > h ệ - T ĩ n h , d o k h ơ n g kết h ạ p tốt
c á c v ầ u đề đ ĩ n 6 » đã d ẫ n tới sai l à m »)ị (’r ung ưưnị í B a n 4 , Ctiính p h u v à Chu
t i è h Hồ Chí Mi nh ph è b i n h n g h i ê m khẳtì (9) N g ư ợ c lại, sau khi kh ác p h ụ c r á c thi ỉ u SỎI, đ ặ c hiệt la vưi v i ệ c thi h à n h c ác biện p h á p g i â m tị, g i ả m t ứ c và p h á t
đ ị n " quan chúní í t h ự c hi ệ n cối c á c h r u ộ n g ơrít, giài p h ĩ n g n ơ n g d A n - l ự c l ư ợ n g
đơ n i ì đ ả o n h í t ừ (lậu p h ư ơ n g vè mặt k i n h tí', n â n g cao uy t hé c l ì í n h li’Ị v à
n h ụ i tì nh kh uig c hi ế n c ủ a họ liạu p h ư ơ n g Tlia n h - N g h ộ - l ĩ n h đ ă v ử a g m ạ u h l è ị i
n h a n h c b ĩ n g «t u ị n n g ư ờ i t u ị n cửac ra c á c mạt tr 11 ; g ĩ p ị.h ,n q u a n t r ọ n g q u ỵ è t
0 2
Trang 7đ i n h thiu ịị lự, i i o à ạ l o à n cùa c u ộ c k h á n g c h i ế n R ò r à n g s i r v i ' a ^ mạn! ) của ỈI '•!£
p h a n i g tac <lijnq c ủ a n o í! 6 1 \ (Vi Ill' ll h i y ẽ n lá ỗ ' t i n h lìU v i ụ í c ủa oLiế t’ <) c h ú t '
í rị —xã •• i, (V ki nh tế iVl-.ng ng ưừi
V Ng i r ợ c v ẽ l ị ch sir xa xưa vồ liỏn hộ v ỏ i n h ữ n g t hòi kv ':Tp t h e o s a n (ló,
c h ú In n h ậ n ! h ă \ l ầ n I i à v k l i ỏ i i ơ p h á i l à l ă n đ-' in, c ũ i r ’ k h ò n p | ) h ’ i i à l ầ n c u ố i
T ỉ u n h - N ^ i i i V Í ĩ hi đ à m n h i ệ m c h ứ c nìl ng căn c ử rlịa, liậu |)!i:-.!-ìg fĩí'i V i Mr
i v i ’i i p đ á u i r a n h cíiòtig Ilf oại X m cùa ( b n í ộ e
l Y / n VÙ11SỊ đ;í t n à y , x i r a ki a đi') lii D ơ i (l ựĩ )/ » c ờ k l i ừ i n g h ĩ a < ! ù ’> Ị ) ' O l ' f j k i v n
p h ư ơ n g bắc c a a ì ri ộu T h ị T r i n h ( t hể ky t h ứ ill), c ủ a Mai Th ú c Lo a n ( ! hế ky
t h ứ V 111) là n ơ i c ó « t h ậ p v ạ n b i n h í , Iiièrn ti n c h i ế n t hắng cùa nhà T r ầ n tron'i kháng c h i ế n c h ổ n g N g u y ẻ n Mò n g (li iế kỷ XIU), lồ c ăn c ử địa v à lìfiu p h ư ơ n g c ủ a
c u ộ c k h ả i n g h ĩ a L a m Sơn (Ihi- kỷ XV), là n ơ i Q u a n g T r u n g d ừ n g c h â n hô s u n g
l ự c l ư ợ n g đẽ ti ế n ra gi ải p h ó n g T h ă n g L o n g , đại pliú q u â n T h a n h ( 1 hõ k ỷ x v u i ) ,
Tù khi thựí' d á n P h á p s a n g x ẩ m l ư ợ c , n o i đảy CÍÍIIỊÍ là c ăn e ứ c h ố n g P h á p
c ủ a p h o n g trào c à n V ư ơ n g , c ủ a khỏ-i ng h ĩ a P h a n B i n h P h ù n g , kb ời ng h ĩ a Ba
Đ ì n h ( c uố i t hể k v XIX)
Bui v ờ i c u ộ c k h á n g c h i ổ n c h ó n g Mỹ, c ứ u n ư ớ c s a u n à y T h a n b - N g l i ệ - T ĩ n h
t i ếp tục là mộ t TÙag h ạ u pbi rưng t r ọ n g Tếu t rong hàu p h ư ơ n g l ớ n m i ê n Buc XHC.NỈ chi v i ệ n đ ẳ c l ực nh á t c h o c h i ế n t r ư ờ n g m i ề n N a m , c h i ế n tri róng Là o Tà c h i ế n tru o ng C a mp u c h i a
Có t h e s u y n g h ĩ và rat ra hộ l u á n gì l ừ đặc đ i ê m l ị ch s ử d ộ c đá o đ ố c ủ a
v ù n g T h a n h - N g h ệ - T ĩ n h ? P h ả i ciiă 11*4 : T h a n h - N i í h ệ - T ĩ n h là mộ t nơ i đ á t r ộ n g , Dgười đôiij/, đị a thố t hí ch h ự p có Ihề bảo vệ và x â v d ự n g đ ư ợ c t h à n h m ộ t v ù n g
c á u c ứ đị a, h ậ u p h i r ơ n g đ ề g i ữ n ư ớ c và gi ải p h ó n g d â n tộc m ỗ i khi díít n ư ớ c
bị kẻ thù x ủ m l ư ạ c
C h ú t h í c h
(1) V I L ê - n i u : B à n v ì c h i í n t r a n h , quả n ttội, k h o a học quàn s ự và n g h é
t h u ậ t q u â n sự N x b Q Đ N D , H, 1980, tr 366
(2) Hác l ỉ u v ớ i què h ư ơ n g N g h ệ T ĩ n h Ban NCLS Đ l ỉ nh ủ y N g h ệ T ĩ n h , x uỗ t
ban Vi nh, 11)71, tr 45.
(;?) Lị c h s ừ Đ ả n g bộ Đ C S V S l ỉ n h Ng h ệ T ĩ n h , s o t h ả o , t ậ p 1 (l!)25 — 1 9 5 ‘1), Xxl )
Ng h y T ĩ n h , Vi nh, 1987, tr 337.
(4) 50 n ă m hoạt đ ộ n g của B ả n g bộ Đ C S V S t ỉ n h T h a n l i Hỏ a , N x b T h a n h I l ỏ a ,
1 9 8 0 , tr 97.
(5) Bá o cáo đ ó n t i i p M ữ n N a m c ủa V B K C H C Li ẽ n k h u I V, t háng 1 1 19.~4,
L ư u tại Kho L ư u t r ừ Nhà n ư ớ c TW, Hà Nội , P h ò n g P I T, đ ư n vị bào qu ả n 704,
( 6), (9) Cbi tiết x i u x e m bài : t V ù n y t ự do T h a n h S g h ệ T i n h t r o n g k h á n g
c h i ề n c hõng P h á p * , của N g ỗ B ỗ n g Tri, t r o ng Tạ p chí Lị ch s ử Quân sự, s6 1(5
4 - 1 9 8 7
(7) N ă m 1947 s áu tỉ nh Việt B ắ c : di ện tích :ỉ7.0(X)Kin2 d ã n số 1 500 000
nt f ười , bí i t ỉ nh Thanh Nghộ T ĩ n h : d i ệ n ticii 33 000Kill 2 , d â u s ổ : 2 f> 0 0 0 0 0 ngirởi
b ẳ n g v i ê n Th a n h Ng h ệ T ĩ n h : 12.1)92 đ/c, Bi nh Trị T h i é n 6.567 đ/ c, Na m Dị nh và
N i n h Bì nh : 1.799 đ/ c.
( 8) C h ư ơ n g Irì nh k.nỉi li' VJÕ2 c ì a Hộ i rĩỊiliị s \ liên \!ui IV, 1-1931, L ư u
tại Piiỏiiịỉ nghi ên c ứ u LSOS Qu à n khu IV.