T Ạ P CHÍ K H O A H Ọ C N o 6 - 1991
T R O N G CÂU T I Ế N G V IỆ T VÀ T I Ế N G A N H
N G U Y Ế N T H Ư Ợ N G H Ù N G
K ế t c ấ u c h ủ vị, t ứ c là kết c ấ u cố hai vế đ ư ợ c đ ặ t t h e o q u a n hộ cú p h á p C( bản, quai
h t chủ ngữ và v| ngữ, là đ a n vị nhỏ n h ấ t c ủ a cú p h á p tiếng V i ộ t và là cẵu t r ú c ơ bản củi
n g ữ p h á p t i ế n g A n h T r o n g cả hai n gô n ng ữ, kết c ấ u này làm n òn g c ố t c h o c u đ ơn V
d ụ :
- T ô i ăn c ơ m
- T ô i g ửi c h o DÓ một b ứ c t h ư
í t r a i n e d s t e a d i l y all day
J o h n c a r e f u l l y s e a r c h e d th e r oo m ( G i ô n l ụ c s o á t kỹ c à n g c ă n p h ò n g )
T h e y m a k e him t h e c h a i r m a n every y e a r ( N ă m n à o họ c ũ n g b ầ u ổ n g ấy làm chù Uch) KỄt c ấ u c h ủ - vị q u a c á c ví d ụ t r ẽ n làm t h à n h c â u l ối thỉ&u, n h ư n g b ả n thin k í t cíu này lại c ố t h è đ ố n g vai t r ồ c h ủ n g ừ c h o cả câu Ví dụ:
C h ú n g ta th i d u a là c h ú n g t a yêu n ư ở c
ị
C h ú n g ía thi d u a là mộ t c ụ m t ừ c hủ - vị, b ả n t h â n cụ m t ừ này lại l à m chỏ ỉgử cho cỉ
c â u t r ê n mà vi n g ữ là " c h ỏ n g ta yêu n ư ớ c "
C á c ví d ụ khác:
- C ách m ạ n g th á n g T á m th à n h cồng m a ng lại đ ộ c l ậ p c h o n ư ớ c n h à
- Q u â n d ộ i ta d â t r ư ớ n g th à n h v i m ọ i m ặ t đ a n g xây d ự n g q u â n đ ộ l cáck nạng chính
q u y và ngày c à n g hlộn đạl ( b á o Q u â n độl N h â n D â n )
- Ả i tìn h bị t h ư ơ n g d a n g k ỉ lề ( V ù T r ọ n g P h ụ n g )
- N g ư ờ i làng (rồ cd lén n hỉn T r u n g và Li ê u ( N g u y ẽ n C ô n g H o a n )
Trang 2c - V
chủ n gi gữ , V: vị n g ử )
Ig ( i ? n ;n g A nh c ỏ b a loại c ú ( c l a u s e ) c ỏ k í t c ẵ u chủ - vị cỏ thồ g i ừ c h ứ c n ă n g c hủ
J c â u í Đ ố là:
a n h n g t g ữ b ấ t d ầ u b ằ n g "that” ( t h a t - c l a u s e ) Ví dụ:
at s h e e is still a live is a c o n s o l a t i o n ,
à (a cồ:ỏn sống là m ộ l d i ỉ t i an ủ i)
7( h e w will c o m e is p os s i b l e ,
nh ta s sỗ đ c n là đ i ồ u cố t h è )
lí h e c t c a n ’t a n s w e r these s i m p l e q u e s tio n s s e e m s s t r a n g e
; a n h â ấy khftng t r ả lời đ ư ợ c n h ữ n g c â u hòi đ ơ n giản đ ố t h j t là \ậ)
ình c ủ : ủ a loại d a n h n g ữ này là:
T h a t - c - V
n h ngú*ừ c h ứ a m ộ t đ ộ n g t ừ n g u y ê n t h ề ( T o - i n f i n ỉ t i v c n o m i n a l c l a u s e ) Ví dụ;
b r íd g tỵ c to c o l l a p s e lik e th a t is u n b e l i e v a b l e
>t cái c c ă u đồ n h ư t h ế thì khAng t h ề n à o tin đ ư ợ c )
ư c h ỉld ỉd r e n to s e e th e water p u p p e t s h o w is a r e a l joy
ỉ c o n ó đ ư ợ c xem m ú a rối n ư ớ c là cả mộl niồm vuỉ i hí c h )
nh củala loạỉ danh ngử này llà:
For - DT - ĐTNT
d a n h ti t ừ ; Đ T N T : đ ộ n g t ừ n gu yên i h ề )
m a n g ç t í n h c h ấ t n g h i v án b á t d ầ u b á n g các dp i t ừ YVh - và " how ”
- i n t c i c r r o g a t i v e c l a u s e ) Ví dụ:
'IV t h e te b o o k w i l l s e i i d e p e n d s o n i t s a u t h o r
yÈn s á c ác h sc b á n n h ư ihố n à o p hụ t h u ộ c v ào t á c giả)
IV he c c a m e late w a s not k n ow n,
s a o n ờ i ỏ đ í n m u ộ n t h ì k h ỏ n g b i £ t )
cn h i s is b u s in e s s starts d o c s not c o n c c r n me,
n à o c<cỏng vlộc l à m ân c ủa n ố bál đ ă u (hì k h ô n g liôn q u a n gì đ í n tôi )
Trang 3d - W h e r e he g o e s is n o b us i n e s s o f y ou rs
( A n h ây di đ à u thì k h ỏ n g phải là viộc c ủa a n h )
c - W h a t y o u h a v e J u s t s a id is v e r y i n t e r e s t i n g
( Đ i ề u a n h vưa nổi r a t lý t h ú )
f * W h o arrives f irsí will b e the w i n n e r
( A i vC trư(Vc I iủn sc đ ư ợ c giải),
g - W h o e v e r g a in s tin • m o s t p o i n t s wins the c o m p e t i t i o n
( N g ư ờ i n à o đ ư ợ c nhiÊu d i e m n h ấ t thì t h ắ n g c u ộ c ) ,
h - W h e th e r he will c o m e or n o i d e p e n d s on c i r c u m s t a n c e s
( A n h ấy c ỏ đ ế n đ ư ợ c hay k h ô n g còr» tùy t h u ộ c v ào h o à n c ả n h ) ,
i - 'W h i c h b o o k d o y o u want T was his q u e s t i o n
( " Mà y t h í c h q u y ề n s á c h n à o ?" là c âu hỏi c ủ a anh f a)
M ô hì nh c h u n g c ủ a loại m ệ n h đề nay !à:
W h - c - V
c
Q u a c á c ví d ụ và các* mô hình t r c n , t r ừ t r ư ở n g h ợ p đ ặ c b iệ l lả m ç n h đỄ rghi vấn bắt
đ ầ u b ằ n g w h o , w hoever n h ư ờ p h ầ n 3f và 3g, còn n g o ài ra t r o n g t i ế n g A n h kkông cỏ kít
c ấ u c h ủ - vị đ ơ n t h u ầ n g i ố n g n h ư c ấ u t r ú c t r o n g t ằ í n g Viột là m c h ù n g ữ , mà (hl cỏ mệnh
đ ỉ d a n h t ừ làm c h ù n gữ Ví du t r o n g t i ế n g Vỉột cỏ 1 hề nối:
N 6 t h á n g là d i e u c h á c c há n
N h ư n g t r o n g t i ế n g A n h c ù ng mộỉ nội d u n g tr ôn k h ỏ n g ihÈ d i ê n đ ạ t đ ú i g i h c o kít
c ấ u c h ủ - vị làm c h ỏ n g ữ n h ư câu t i ế n g Việt đ ư ợ c :
* H e wi ns is c e r t a i n
Vì c â u này c ỏ h ai đ ộ n g t ừ có ngôi ( f i n i t e v e r b ) nôn phải c h i a i h à n h hai nv.nh đ ề: một
m ệ n h đ ẽ c h í n h v à m ộ t m ệ n h đ ề p h ụ m à m ọ l u ' I i g n h ữ n g c á c h d i ẻ n ỔẠt ( I ) l à d ù n g m Ệ n h
( tỉ p h ụ chủ n g ữ b ắt đ â u b ẳ n g "that* và một mộ nh đẽ c h í n h l i ô p t he o:
T h a t he w i n s Is c e r t a i n
T u y n h ỉ ê n một c â u t i ế n g Việt V hú njî.ir ỉã cv«ềi t ử chủ - vị c ỏ t h ề c ố mit c â u tiẽng
A n h ( ư ơ n g ứ n g v ớ i c ù n g m ộ t n ộ i đ u n g n h ư n g C Í1I t r ú c k h á c vcVI m ộ n h đ È b i t d ă u b ằ n g
" t h a t ” ở t r ê n Ví dụ:
Ch i r r c h ó c xào xạc l à m huyCn náo c a n h r ừng
(, au clếng A n h c ỏ c ù n g nội d u n g 1:1
T h e f l u t t e r i n g b i r d s m a d e the f o r e s t noisy
So s á n h hai cat! ( l ê n c h ú n g (a t hấ y chủ n g ử "chim c h ỏ c xào xạc" t r o n g câi t ỉ ế n g Việt
Trang 4ộí kct c : ấ u c h ủ V i c ỏn c h ủ ngừ " í l u l l c r i n g bi rd s" ( r o n g c à u lỉ ố ng A n h là mộ t c ụ m d a n h
D ộ n g I t ì ừ " x à o XiíC* c ủ a cAn t i ố n g V i ộ t b ỉ í n t h à n h ( l ộ n g t í n h t ừ h i ộ n I a i ( p r e s e n t
c i p l c ) ) "’f u l t c r i n g * t r o n g c ả u l i c n g A n h và d ư n g t r ư ớ c d a n h l ừ đ ĩ làm đ ị n h n g ữ c h o
' 6 lh£ rminh h ọ a s ự h i ế n đ ồ l VÈ kết c ấ u c hủ n g ứ h:*i c â u t r ôn b ẳ n g mA hình sau:
c JU Ỉ ii ỉ ĩi ng ViCt:
C â u t ỉ ổ í r n g A n h :
ĐN - DT
(ĐN: d đị i nh n g ử ; D T d a n h từ; Đ T: đ ộ n g t ừ )
Một ví í cdụ k h á c :
N ó cíẽn b ấ t n g ớ làm lỏi ngực nhỉCn.
' âu t i ổ í n i g A n h t ư ơ n g đ ư ơ n g là:
H i s s u d d e n c o m in g t o o k me u n a w a r e
>0 s á n h h hai c â u t r ô n , c h ú n g ta thấy:
) ộ n g t t ừ " d i n " t r o n g c â u t i ống Viột đ ư ợ c c h u y ề n t h à n h (Janh đ ộ n g ( ừ " comi ng" t r o n g
c n g Af*nih
) ạ i t ừ * "’n ó " t r o n g c â u l i ế n g V i ộ t đ ư ợ c c h u y è n t h à n h t í n h t ừ S(V h ử u t ư ơ n g d ư < r n g
r o n g c c â i u lìt2ng A n h
' r ạ n g r n ( g ữ " b ẫ t n g ờ " t r o n g c ảu t i ế n g Viột đ ư ợ c c h u y ề n t h à n h t í n h l ừ " s u d d e n " t r o n g
í n g Aĩinlh
ự b i í n n ‘đ ồ i v ỉ k«ít c ấ u chủ n ^ ử t r o n g hai c â u trOn cỏ t h í m ỉ n h h ọ a h ằ n g mỏ h ìn h sau:
à u ỉ i í ế n t g V i ệ t :
Đụi r - D T - TN
â u t i í ế n j g A n h :
T T S H - T T - D T v
-[)ại T : : dl ại t ừ ; D T : đ ộ n g từ; T N : t r ạ n g n g ừ ; T T S H : tí nh t ừ s ờ h ử u ; TT: l í n h l ừ )
h ư vậyy t r o n g t i í n g ViộI k í t ciíu c h ủ - vị c ỏ I hc làm c h ứ c n ă n g c h ủ n g ữ t h o cả c á u
>ng t ỉ ế ẽ m g A n h h i u n h ư t l ù 1 > t.ljuh n y ử h o ặ c cú m a n g t í n h chát nghi v ẫn c ó kết c ă u làm c hh i ủ n g ừ c h o câu Đ 6 ũ i n g ià một t r o n g n h ữ n g s ự k h á c biộl g i ữ a hai i h ứ tiếng
C H Ú THÍCH
') Mộồt c á c h diển đạt A/)hV là dùng "It" làm chủ ngừ giới thiệu trước
p a t o r y y s u b j e c t ) ở đ ầ u cá u <1$ r/iay t h ế c h o một dan h n g ử làm c h ủ n g ừ đ ặ t ờ
is cerirttaln t h a t h e wins