OAI HOC TỔNG HỢP HA NỘI
V Ì MÔ H Ì N H N H À NƯỚC T H O N G CẤC T ổ C H Ứ C
PT S N g u y ễ n Văn K h a n h
Ííỉiìg í’hình t r ị »ho; f \ ị n đai làn đ á u t i ẻn xuAt hiộn ờ n ư ớ c ta
( ' h \M VH í'ỉ\r d ỏ n g chí c ủ a ỏ n g t h à n h lộp nAm ! 9 04
■ 'b i 1 ■ • ■' r»ự<-í:- Vw.f N a m Ị ậ p Hì Tiìột r h í n h p h ủ đ ộ c l áp, n g o à i
H *M ' hu í n í ^ n g t ì m m ộ t np r f t i t r o n g h o à n g t ộ c t ò n l ẻn ỉ: : 1 <'hư n g tò t ố <' h tí n ả y v ấ n c h ư a vượt r a k h ò ì k h u ô n
' ‘ í ' 'ị/ 1AV !«» ĩ Ii" t !r ờng q u ã n c h ù ỉặp h i n c h ữ k h ô n g p h ả i q 11 á n • í t u y n ì ! ’ -ií.>n£ r h ỉ r ó d a n h và k h ô n g có t h ự c q u v ô n S a u
V * ' ’ ĩrN-n hội vi õn g à y n g u ồ n t ài c h i n h , đ ồ n g t h ờ i c h u ẩ n
; , ‘ ’V :■»: ■ ■ ì ỉ ĩ Viện Rò! r u ồ r m ụ c đ í c h c á u n g o ạ i vi ện k h ô n g t h a n h ,
I • * »**u !!!•• n I.’ N ■' í? h: ỉ n n h í m điĩ' t ạ o và ' h u â n bị l ực l ư ợ n g n ò n g cốt c h o c u ộ c
l *'■' đ' = r f - •- : -u : n í f’ l v h u i i Y ^ n S.ỈU n ì v
r-1' <! 1 ‘ ỉ ' ■ ĩ hi r i ng r h í n h t r ị n g u y ê n t á r tô c h ứ c và c h ư ơ n g t r ì n h
h ;* r h (V r L»n n i <t:fn triãn Mãi d ò n nAnì 1906, m ộ t b a n (’h ư ơ n g t r i n h cụ
ÚH' < UH i • •■ỉ;: ! ’ 1 '' * ì í 1 Ỉ M r m Hòi i ’ h i u k h í t i t h a o , c h o i n và r ò n g l>ỏ ỡ t r o n g n ư ớ c
M;Ư1 • nu ; ;:r h n;t\ I ỉ ^nn^ lôi v h i n h t r ị cơ b a n v ẫ n đ ư ợ c x á c đ ị n h là g i à n h đ ộ c
ỉ fi-U’ ♦ í > r.nr póĩì ( ] uá n < hu ỉã p W - n ' 2 '
* 'íin ĩ ỉ i — ’ • u i ‘ 1; \i h í% ị ' í ; ' ng t h« •> p h o n g kịí-n c ũ n g n h ư so vrii các* đ ộ i q u â n
V ■ ♦ r-'H.f í • 1 !;í I ' h n n ^ p h í í p »h'ii kỳ ! n f i i r đ ó D â y là m ộ t t ỏ c h ứ c c h i n h í rị m a n g
M.-Uì *A.• m ì' 'l i í inf í hAt tu s a n van r ò n m ờ n h ạ t ỉ lòi Du v íAn đ á x á c đ ị n h
í* nn, h ; • ■ 1 ‘ O r?i ỉ' it ro r h ìííin g ỉ n n h h a n h d ộ n g , và g iữ a c á c t h a n h viòn t r o n g
í in ỉ ãì ih u •!:» , ‘liịỉi ■ ĩ)ịr p h ã n n h i c m «.'Ụ t h e Du y t â n hòi là m ộ t t ô c h ứ c c h i n h
{ Ị á?'»ỉ t ' ? -r •,-r*u r á n p h a i t h ò n g n h ấ t r u ộ r đíVu t r n n h ( ' h ố n g P h á p gi ải
Ị i - ' , ỉ í 1 :’ T u y n h i ^ n S<ỈU khi g i à n h r h í i ì h ( j uy^n, (‘An p h ả i í ạ o
t n r h i í n h ỉ ỉ ĩ I»í: 1 * - ỉt; n h i í n g n g ì í í i i l ã n h đ ạ o d u y t â n h ộ i c h Ưa c ổ k h ả n ă n g c h i
M n\ồĩ - \Ị ìi-\f H ; r-ỉ S p ay r ả kh á i ni òni quAn c h u l ặ Ị ) h i ế n CUH H ộ i c ũ n g c h ỉ
p|-':)rsự í hiin;! i h u n ^ thr*o ki ể u p h ư ơ n g T á y và N h â t l)ân m à k h ố n g
f‘ó s ư p h â n Hí h lv Ị V ' ) < 'ì thí- CTinií ! 'ó l ú r ỉJh a n Bội ( ’h â u vổi t ư r á c h t h ù l ĩ n h t i n h t h á n
flirt Pviv fã r hỉM 1,Ì t ỉ m ''MI rì đơH r a m ộ t o h ư r t n g t r i n h K i ế n ỉ ặ p n ư d o Vi ệ t N a m mđ i
VỈIH v:-, r i rl'- 1 • •• N r r! Ị1 fii' • •< ' *'\ m p h í ■ i it p.híou với N h o g i á o n-^n P h a n Bội C h á u
Trang 2đả t h i ê n lệch và s ư u h ì n h k h i n h ấ n m ạ n h c h ứ c nAng giáo h ó a c ủ a bộ m á y n h à n ư ổ c Ồ n g
ti n r a n g n h à n ư ớ c c h ỉ c ầ n giáo d ụ c là mọi n g ư ờ i b i ế t g đ cái đ ạ o c h â n c h í n h , b i ế t vì ‘c ổ n g đức", c h ứ k h ố n g c n n có p h á p l uậ t Ổ n g c ò n ư đ c ao g i ứ a k i n h đô c ù a n ư ớ c Viột n a m độc
lậ p sau n à y SP d ự n g lÊn m ộ t "Viện c ả m hóa" đ ể gi áo hóa c h o mọi người " l ò n g y ê u nơổc,
p h ụ n g s ự c ô n g việc, h ế t l ò n g t h ư ờ n g yèu n h a u , biết p h ụ c t ù n g c h í n h l ệ n h , b i ế t t h e o đuổi
v ốn m i n h " <3> T h ậ t r a, cái xả hội m à P h a n Bội C h â u mơ ước q u á đ ẹ p đ ẻ v à c h i t e c h a n
t i n h t h â n n h a n đ ạ o cao cả N h ư n g cái xã hội và bộ m á y n h à n ư ớ c t h â n d i ệ u nó i í r è n
c h ỉ là m ộ t ước m o n g đ ư ợ c lý t ư ở n g hóa N g h ị v i ệ n và n h à n ư đ c dù cổ n h ữ n g đ i ể m
n h ư t h ế n à o c h a n g n ứ a thì c ũ n g v ả n ch ỉ là c ô n g cụ c ủ a m ộ t giai c ấ p n h ấ t đ ị n h - giai c ấ p
t h ố n g t r ị m à t hôi Rỏ r à n g P h a n Bội C h á u k h ô n g t h ể hi ểu đ ư ợ c ban c h á t c ủ a \yộ máy
n h à n ư ớ c và n é n đ ạ i n g h ị t ư s ả n D ây c ũ n g là m ộ t h ạ n c h ế phô q u á t c u a h â u hét CÁC
sĩ p h u y è u s n ư đ c Việt n a n ì hôi đ ả u t h ế ky
Đ è n đ â u n ă m 1908 p h o n g t r à o D ỏ n g du và Hội Du v t â n bị đ à n ap t a n r ã , c u ộ c vận
đ ộ n g c ứ u nư đc ở Vi ệt naĩìì t ạ m lắ g x u ố n g và lại l á m vào t i n h t r ạ n g m ấ t p h ư ơ n g hưdng
N h ư n g c h i ít nftm s a u đó, vào n ồ m 19] 1, c á c h m ạ n g T â n Hợi T r u n g Q u ố c b u n g n ổ t h á n g
lợi, (lẳn đ ế n việc t h à n h lặ p c h í n h p h ù C ộ n g h ò a d â n q u ố c c ù a T ô n 1 r u n g S ơ n , đ à mỏ ra
m ộ t c h a n t rơi m đi cho c á c 3Ĩ p h u y ê u n ư ớ c V i ệt n a m Với n i ê m hy v ọ n g m ô i, đ á u n a m
1912, P h a n Bội C h â u và CÁC đ ô n g c h i c ồ n s ó t lại đả tố c h ứ c m ộ t c u ộ c hụp, q u } ê ì đ ị n h giải t á n Du y t ả n hội, t h à n h lậ p hội V iệ t Ncun q u a n g p h ụ c
Vê m ặ t c h í n h t r ị V i ệ t n a m q u a n g p h ụ c hội r a đòi là m ộ t b ước t i ế n lớn so với Duy
t â n hội N ế u D u y t à n hội v ẩ n c ò n bị c h ù n g h ĩ a q u ả n c h u chi phối t hì V i ệ t N a m q u a n g
p h ụ c h ộ i đ ả t u y ệ t g i a o VỚI c á c q u a n đ i ể m t ư t ư ở n g á y v à c h í n h t h ứ c t h ừ a n h ậ n t ư t ư ở n g
d á n c h ù C ộ n g h ò a M ụ c đ í c h c h í n h t r ị c ủ a H ộ i đ ă đ ư ợ c x á c đ ị n h rỏ: " đ á n h đuố i giặc
P h á p khôi p h ụ c n ư d c Việt N a m , t h à n h lặp n ư ớ c C ộ n g hòa d á n q u ố c Việt N a m ' ' (4> Dường
!ối c h í n h t r ị này c ủ a Việt N a m q u a n g p h ụ c hội c ũ n g p h a n á n h bư ớc p h á t t r i ể n n h ả y vọt
t r o n g lặ p t r ư ờ n g t ư t ư ờ n g c h i n h t r ị c ủ a P h a n Bội C h â u và lớp sĩ p h u y è u n ư đ c c ùn g thời Vê tô c h ứ c , Vi ệt N a m q u a n g p h ụ c hội g ô m b a cơ q u a n ìà Bộ T ố n g vụ l ả n h đ ạ o chu n g,
Bộ B ì n h n g h ị đ ó n g vai t r ò c ố v ấ n và Rộ c h ấ p h à n h với 5 h a n Q u â n vụ, K i n h tế, Giac
tế, Vốn t h ư và T h ư vại Việt N a m q u a n g p h ụ c hội c ò n tỏ c h ứ c lưc l ư ợ n g vũ t r a n g c ủ a mì n h
lấy t è n là Q u a n g p h ụ c q u ố n ì h m n ò n g cốt c h o c u ộ c t ố n g khỏi n g h ĩ a s a u này, đ o n g thời đặt
r a q u ố c kỳ, q u â n kỳ và c h o p h á t h à n h " Q u â n d ụ n g phiêu" ò c à t r o n g và n g o à i n ư ớ c T r ẻ n
m ộ t m ặ t c ủ a tờ Q u â n d u n g p h i ế u có viết: " P h i ế u n à y do c h í n h p h ủ l à m t h ờ i ( ủa Việt
N a m q u a n g p h ụ c q u â n p h á t h à n h đ è đổi lấy t h ự c n g â n t h í o 60 t i ê n đ ã ghi t r o n g ph iế u đợi s au n à y c h i n h p h ủ d â n q u ố c c h í n h t h ứ c t h a n h l ập sô do m t h ự c n g â n đổi lại và t r ả lại
g ấ p đỏi, c ấ m k h ô n g đ ư ợ c l à m giả, người n à o t r á i l ệ n h sô bị t r ừ n g p h ạ t " (5>
Có lẽ c ồ n c ú vào n h ử n g d ò n g c h ứ t i è n m à k h ô n g ít npười đ ã cho r à n g V i ệ t N a m qu an g
phục hội có hộ m ay tò c h ứ r Vrt c h ứ c n a n g n h i ệ m vụ t ương đối hoan c h in h như một thê
c h ê n h à n ư ớ c N h ư n g thực ra, ng oài hệ t h ố n g tò c h ứ c n h ư đâ t r ì n h bày , Việt n a m qu an g
p h ụ c hội k h ô n g co hộ m á y v ậ n h à n h ; c á c cơ q u a n l ã n h đạo c ủ a H ộ i c h i t ồ n tại t r ê n danh
n g h ĩ a m à k h ô n g c ó k ế h o ạ c h v à p h ư ơ n g t h ứ c h o ạ t đ ộ n g c ụ t h ể R ỗ r à n g k h ô n g t h ể chi
d ự a vào m ột vài c â u c h ơ t r o n g tài liệu đó đ ể m i ẽ u t à Việt N a m q u a n g p h ụ c hội lìhií một
n h à n ư ớ c hay c h í n h p h u c á c h m ạ n g là m t hời T r ê n t h ự c tố nó ch i là m ộ t tỏ c h ứ c chí nh
trị c ủ a m ộ t s ố sĩ p h u y(Hi n ư ớ c có k h u y n h h ư ớ n g t ư s ả n t h o á t t ha i t ừ Du y t ả n hội, á ó n ị
Trang 3VRÌ t r ò ị/ỉ c h ứ c và ì ả n h đ ạ o c á c p h o n g t r à o c tu n ư ớ c ở Việt N a m t r o n g n h ữ n g n ô m
t r ư ớ c và t r o n g đại c h i ế n t h ế giổi t n ứ n h ấ t lo c h ỉ có p h ư ơ n g h ư đ n g c h u n g c h u n g m à
k h ố n g c ó c h ư ơ n g t r i n h kê h o ạ c h va CÁC p h ư ơ n g p h á p đ ấ u t r a n h cụ t h ể , s á t h ợp n è n H ội
Yiột N a m q u a n g p h u c k h A n g t h u h ú t , t r a n h t h ủ được s ự ù n g hộ c ủ a đ ô n g đ ả o n h â n d â n
t r o n g n ư r t c C h í n h vì vậy, s a u m ộ t thfti gipn t ồ n tại n g ắ n n g ùi , đẻ'n d ầ u nftm 1916, Việt
N a m q u a n g p h ụ c hội đã n h a n h c h ó n g t a n rả t r ư ớ c s ự đ à n á p k h ù n g b ố c ủ a q u â n t h ù Bước v à o đ A ' 1 n h ữ n g nftm 20, do t á c đ ộ n g d ồ n (iập c ủ a n h i ê u s ự k i ệ n c h í n h t r ị t r ẽ n
t h ế giới c h í n h q u ý ê n Xô Viết N g a r a đời Q u ố c t ố c ộ n g s à n đ ư ợc t h à n h lập, p h o n g t r à o
< ò n g nhAn và x ã hội c h u n g h ĩ a p h á t t r i ể n m ạ n h ỏ nhf £u n ư ổ c c h â u Au), c u ộ c v ậ n đ ộ n g
< ơ u n ư ớ c và k h ổ n g khí c h í n h h t r ị ơ Việt N a m bát (íâu p h á t t r i ể n sỏi nôi T r è n cơ sở
p h o n g t r à o d â n t ộ c p h á t t r i ể n m ạ n h mẽ m ộ t s ố t ổ c h ứ c y èu n ư đ c c ù a t h a n h n i ẽ n t r í
t h ứ c va t i ế u t ư s à n đả lân lượt x u ấ t h iệ n, t i ê u biểu n h ư Hội P h ụ c việt, Đ ả n g T h a n h n i ê n ,
ViM N a m q uố c dân đ a n g V V
D a n g T h a n h n i ề n đ ư ợ c t h à n h ỉ ập n ă m 1926, là mộ t tố c h ứ c y èu n ư ớ c t ậ p h ợ p m ộ t
sô t h a n h n i è n t r i t h ứ c t i ế n hộ N a m Kỳ Nội cỉung t ư t ư ở n g c h í n h t r ị , c ũ n g n h ư c h ư ơ n g
t r i n h đ í è u ỉệ r ủ a đ à n g h à u n h ư c h ư a cổ gì Cả n h ơ n g ng ưò i l ả n h đ ạ o n h ư T r ầ n H u y
Liệu, Bùi C ô n g T r ừ n g va các hội viên riêu c h ư a có q u a n đ i ể m c h í n h t r ị rõ r ệ t H ọ mđi
g ậ p n h a u ờ c h ỏ y êu nước, g h é t Tâ v, m u ố n có một t ậ p đ o á n c h i ế n đ ấ u (6) M ặ c dù vậy,
D à n g T h a n h n ì è n c ù n g với Hội P h ụ c việt - c ũ n g là m ột tỏ c h ứ c c h í n h t r ị c ủ a s i n h vién
\'h t r í t h ứ c y èu n ư đ c ra đíii (S Bá c Kỳ - đã đ ó n g vai t r ò r ấ t q u a n t r ọ n g t r o n g việ c k hỏi
x i í đ n g Vft t ô c h ứ c c á c p h o n g t r à o yôu n ư ớ c c ủ a n h ả n đAn t a t r o n g n h ứ n g n ồ m 1 9 2 5 -
1 926
So vđi n à n g T h a n h n iè n V i ệ t N a m quốc d à n D a n g có hê t h ố n g tô c h ứ c c h ặ t c hỏ và
sô lư ơ ng h ộ i Vìèn đ ò n g hơn Đ ây là m ộ t tô c h ứ c c h í n h t r ị c ủ a t ố n g lổp t i ể u t ư s ả n ,
n h ư n g lại đại d i ệ n c ho q u y ê n lợi và hệ t ư t ư ớ n g c ù a giai r á p t ư s a n Việt N a m t r o n g
n h ữ n g nAro 2 0 ỈKíỢc t h à n h ỈẠp t r o n g đfẻu kiộn tổ c h ứ c Việt N a m t h a n h n i ẻ n
c á c h m ạ n g đ ô n g chỉ Hội m ộ t đ ả n g c h í n h t r ị thf*o k h u y n h h ư ớ n g vô s a n - đ ả g ây d ự n g
đư ợ c C(1 HỞ ở k h f t p nơi t r o n g nước, n ê n Viôt N a m Q u ố c d â n đ a n g k h ỏ n g t h ê k h ỏ n g c h ị u
à n h h u ơ n g vè mAt t ư t ư ờ n g và q u a n đ i ể m c h i n h t rị Kè t ừ khi ra đời ( 1 2 - 1 9 2 7 ) đ ốn
t r ư ớ c r u ộ c k h ỏ i n g h ĩ a Y ên Rái ( 2 - 1 93 0) , Việt N a m Q D Đ đá ba íàn t h a y đổi đ í ẽ u lệ và hai lầ n t h a v đ ổ i c h ư ơ n g t r i n h h a n h đ ộ n g T r o n g B ả n c h ư ơ n g t r ì n h h à n h đ ộ n g đ á u t i ê n ,
D á n g <íó m d ư ơ n g lôi " t r ư ớ c l à m c á c h m ạ n g q u ố c gia, sau \k m r á c h m ạ n g t h ẻ g i đ i \ m à
k h ỏ n g h ẻ c ó t h u y ế t m i n h , g i ả i t h í c h c ụ t h ể Đ ố n B ả n đ í è u lệ d o T ổ n g b ộ t h ô n g q u a
( 7 - 1 9 2 8 ) Lại k h á n g đ i n h m ụ c đích c ủ a D a n g là xả hội d â n c h u D âu n a m 1 92 9 D â n g
n ê u lèn c h à t r ư ơ n g l à m r á c h m ạ n g d â n c h ù , xáV d ự n g n ê n c ộ n g h òa t r ư ợ c t i ế p và g i ú p
đđ các d â n tộc bị a p bức Dể t h ự c h iệ n m ụ c tiôu t r ê n , c á c h m ạ n g phải I r â i q u a b ổ n thời kỳ: t hơi k ỳ p h á t t ố c h ứ c và \ ậ p hợp l ực l ượ ng, t hời kỳ t ò i d ư ỡ n g l ực l ư ợ n g vẻ
mọi m ặ t thời ky p h a t đ ộ n g khỏi n g h ĩ a vũ t r a n g g i à n h c h í n h q u ỳ ê n , và cuối r ù n g \h thời ky kif n t h i ế t t h à n h lập c h í n h p h ù C ộng hòa trư c ti ế p C h í n h p h ủ đó s ẻ tổ c h ứ c
t r u y è n bá học vấn giáo d ụ c n h ả n d â n b à n g c á c c u ộ c d iổn t h u y ế t và t h ự c h i ệ n t ự do
n gổ n ỉdận Sự t h a y đôi nhiVki ÍAn đ ư ờ n g Mi và c ư ơ n g lĩnh h à n h đ ộ n g c ủ a Viột N a m Q D Đ
đỗ c h ứ n g t ò Việt N a m Q D D k h n nt f thí8* ĩTi được đ ư ờ n g lối c h í n h t r ị đ ộ c l ập c ù a m ì n h
D ư ờ n g lối c h í n h tri c ù a nó l uôn l uồn hỉ dao độn^r, p h a t r ô n và vay m ư ợ n lúc c ủ a c á c h
Trang 4m ạ n g t ư s ả n P h á p 1789, lúc c ủ a giai c ấ p t ư s ả n T r u n g Q u ố c C h í n h vì vậy, CÁC k h á i
n i ệ m c h í n h t r ị do Việt N a m Q D Đ đ ư a r a r ấ t t r ừ u t ư ợ n g và mAu t h u ả n việt n a m Q D D
có nổi tới c h ủ t r ư ơ n g t h à n h lập một " ch ín h p h ủ C ộ n g h ò a t r ự c tiốp" s au khi g i à n h đư ợ c
đ ộc lập, n h ư n g nội d u n g , t í n h c h ấ t và c h ơ c nAng n h i ệ m vụ cù a ( 'hình p h ủ ấ y r a sao, thì
k h ổ n g đ ư ợ c đẽ c ậ p đ ế n
N h ì n c h u n g lại, Việt n a m Q D Đ mới xác đ ị n h đ ư ợc m ụ c đích c h í n h t r ị là đ á n h đuổi
đ ế q u ố c t h ự c d á n P h á p , g i à n h lại c h ủ q u y ê n đ ấ t n ư ổ c C ò n cốc v ấ n k h á c r ất q u a n
t r ọ n g n h ư : m ô h ì n h xả hôi t ư ơ n g lai hộ t h ố n g tồ c h ứ c n h à nước và c h ứ c n a n g c u a c h í n h
q u y ê n V V r a s ao t h ì v á n c ò n là m ộ t ẩ n sỏ c h ư a có lời g i ài đ á p
Rỏ r à n g là c à D uy t à n hội và Việt N a nì Q D Đ đV*u c h ư a có dù k h à nAng đó ra đ ư ợc
m ộ t mô h ì n h vê c h í n h q u y ê n n h à n ư ớc và thÌPt chò c h í n h trị c h o n ư đ c Việt n a m đ ộ c
l ậ p M ụ c đ í c h c h í n h c ủ a CÁC t ổ c h ứ c c h í n h t r ị t r ê n m d i l à đ á n h đ u ố i b ọ n t h ự c d á n x A m
l ược đ ể g i à n h đ ộ c l ậ p d â n t ộ c Nói c á c h k h á c , gi ải p h o n g d á n t ộ c đ ư ợ c coi là m ụ c
t i ê u q u a n t r ọ n g h à n g đ â u , số m ộ t C ò n n h i ệ m vụ và k ế h o ạ c h xây d ự n g đ ấ t n ư ớ c s au khi
g i à n h đ ư ợ c độc lập, thì k h ò n g đ ược q u a n tà nì chú ý đ ây đu T h ê m vào đây s ự t h i e n c ặ n
v à h ẹ p hòi vê n h ậ n t h ứ c v à ý t h ứ c t r o n g n h ữ n g n g ư ờ i c á m d â u CÁC t ố c h ứ c c h í n h t r ị
nói t r ẽ n c ũ n g g óp h â n t ạ o n ôn n h ữ n g h ạn c h ẻ đọ
P h á i đợi đ ê n khi tỏ c h ứ c c h í n h t r ị t h e o k h u y n h h ư ớ n g mác* xít đ â u t i ê n ơ nư 'c t a -
tô c h ứ c Việt N a m T h a n h m è n c á c h m ạ n g đ ồ n g chỉ Hội - do l á n h t ụ N g u y ề n Ai Q u ố c
t h à n h l ập n â m 1925, thi mộ t hệ q u a n điẽrn cụ t h ẽ và t ư ơ n g đối đ à y đù vê c h í n h q u y ê n
n h à n ư đ c V i ệt n a m mới được h ì n h t h à n h và n g à y c à n g p h á t t r i ôn h o à n ( 'hình
T r o n g c ư ơ n g lĩ nh c h í n h t r ị c ù a m i n h đ ư ợc t h ò n g q u a s au khi t h à n h lập, Viột N a m
T N C M Đ C H đã x á c đ ị n h rõ m ụ c đ ích ( đ ư ờ n g lối) l à m " c ác h m a n g d á n tộc ( đ ậ p t a n hon
P h á p và g i à n h lại d ộ c lập c ho x ứ S(i> rồi s au đó l à m c á c h m ạ n g thò giđi ' l ậ t đỏ c h u n g h ĩ a
đ ế q u ố c và t h ự c hiộn c h ủ n g h ĩ a r ộ n g s an )" <7* Đô tiốn tđi m ụ c ti êu đó, s au khi g i à n h
d ư ợc c h í n h q u y è n t ừ t a y bọ n t h ự c dAn p h o n g kiôn, H ội c h ủ t r ư ơ n g t h a n h l ập "('hình
p h ủ n h â n d á n b a o g ồ m đ ạ i b i ể u c ủ a C Á C đ o à n thô’ c ô n g n h à n , n ỏ n g d â n v à b i n h sĩ" í 8)
Vờ t h ự c c h ấ t , đ â v ỉà c h í n h q u y ê n c á c h m ạ n g c ù a c ô n g n ỏ n g , do giai c ấ p c ố n g ribAn
l ãnh đạo Chính q u ý ê n á y s ẻ t h ự c hiộn CÁC n h i ệ m vụ đô t h ủ tiôu t ận g ó c c h i n h fjUVPn
n h à n ư ớc c u a c á c t h ế lực dẻ q u ố c p h o n g ki ô n, t r i ệ t t i ê u lực lượng q u â n đội cũ, xóa t)ỏ
hệ t h ố n g p h a t lu ật c ủ a b ọ n t h ự c d â n p h o n g k i ế n H ồ n g t h ời t h ự c h à n h c á c c h i n h s á c h và
h i ệ n p h á p t h í c h hợp đò k iế n lập m ộ t nôn k i n h tê va t r ậ t t ư xả hội mcú
T r è n lĩ nh vực k in h tố (’hì nh phù n h â n ciA 11 sô tiốn h à n h quốc h ử u hóa các n h à máy,
đ ỏ n đi ôrL vác c ố n g t r i n h gi no t h ỏ n g , t h ủ y lợi; t ị c h t h u r u ộ n g đ ấ t c u a b ọ n t h ự c drill và
p h o n g k i ê n t ay sai đô c h i a cho d ã n cày, t h ự c h iệ n c h í n h sách k i n h tô mới xóa \xi tư
b à n t ư nh An VÀ x â y d ư n £ n ê n c ố n g n g h i ệ p h i ệ n đại
N g o à i n h ứ n g n h i ệ m VỊ! t rôn, c h í n h phù r ò n han hà nh q u y rhr n g à y lãm 8 giờ c h o c ó n g
c h ứ c , qui đ ị n h m ứ c lư ơ ng tối t h i í u ('ho r ô n g nhAn; p à m t h u ế r u ộ n g , xóa ho í h u ố t h ả n
c h o n ô n g d á n V V
Y'è nì ặt xá hội, c h i n h p hủ t h ự c hiộn qu W‘ii t ư do c ư n u đi lại, q u y ê n b i n h đ á n g
n a m nứ
T r o n g lĩnh vực vồn hóa giáo d ụ c, c h í n h p h ủ t h ự c h iôn ('hĩnh sá<'h iĩùio dự í’ hÁt b u ộ c
Trang 5và m i ỗ n p h í đ ố i vđi t r ẻ e m , ngAn c â m s ự c an t h i ệ p c ù a t ô n giáo vào các t r ư ờ n g học
Vè đ ỏi n g o ^ i , c h í n h p h u n h ả n d â n t u y ê n b ố liên k ết với c h í n h q u y ô n c h u y ê n c h i n h vỏ
s a n n ư ớ c N g a v à ù n g h ộ g i a i c á p v ô s ả n t ấ t c ả CÁC n ư ớ c
Rỗ r à n £ , V iệt N a m T N C M Đ C H là tổ c h ứ c c h í n h t r ị (íâu t i è n ở n ư ớ c i s đã n ẻ u lèn khá
t o à n d i ệ n v è t í n h c h â t , c h ứ c nAng và n h i ệ m vụ c ủ a bộ m á y n h à n ư ổ c Dâv là nìột mô h ìn h,
m ộ t k i ể u n h à n ư đ c c ù a n h á n d â n , vổi hai c h ứ c n ố n g cơ b à n là t r ấ n á p và t ố c h ứ c , xAv
<iơng S o vổi c á c tô c h ứ c c h í n h t r ị phi m á c xít x u ấ t h i ệ n t r ư đ c đó h oậc c ù n g thời thì Viột
N a m T N C M Đ C H đ ã t h ự c hiộn m ộ t bước t i ế n n h ả y vọt vẻ c h ấ t , c ắ m m ộ t m ố c q u a n t r ọ n g
t r o n g l ị c h s ử p h á t t r i ể n n h à n ư đ c và p h á p q u ỳ ẻ n Việt N a m
T ư t ư c ì n g v à mỏ h ì n h n h à n ư đ c kiểu mới do Việt N a m T N C M Đ C I I đê x u ấ t t i ố p t ụ c
đ ư ợ c h o £ n c h i n h và p h á t t r i ể n lẻn Tììột t r i n h độ mới t r o n g C ư ơ n g l ĩ nh c h í n h t r ị n á m
193 0 c ủ a đ ả n g C ộ n g s à n Việt N a m ; đ â t ự k h ẳ n g đ ị n h s ứ c s ố n g và t í n h c h ấ t đ ú n g đ á n
c u a m ì n h T r o n g t h ự c t i ễ n xAv d ự n g c h ế độ c ộ n g hòa d â n c hủ và xả hội c h ủ nghĩrt Việt
N a m t r o n g h ơ n s á u t h ậ p kv q u a
H à Nội, đ ỏ n g 1 9 93
C h ú t h í c h :
(1) P h a n B ộ i C hầu n i ê n b i ế u ; V â n Sừ Địa, II., 1957, t r 33
(2) T ô n Q u a n g P h i ệ t P h a n B ộ i Cháu và m ộ t g ia i đ oạn lịc h s ử c h ố n g P h á p cùa n h o n
d ồ n V i ệ t N a m N X B V â n hỏa, H., 1958, t r 4 1
- D ư ơ n g K i n h Q u ố c V i ệ t N a m n h ữ n g s ự k i ệ n l ị c h sứ (Ỉ 8 5 8 - 1945* T 2 K H X H ,
V , 1982, t r 1 00
(3) T h e o C h ư ơ n g T h á u P h a n Bội Chồn, con ngirời và s ự n g h i ệ p cứu nước NTXR N g h ệ
T ĩ n h , 19H2, t r 9 0
(4) P h tin B ộ i C hâu n i ê n biêiẨ, S đd
(5) L ị c h sir Cộn d ạ i V iệ t N a m , T 3 N X B Giáo d ụ c //., Ỉ9 6 1 , t r ì S S
(6) T r â n H u y Liộu D a n g T h a n h n i ê n , N X B S ử học, H., 1961.
(7) X e m các tồ c h ứ c tỉ d n th â n cùa Đ a n g (Vởn k i ệ n ) , Ban N C L S Đ , H , 1977 t r 82
(8) Các ửS c h ứ c t i ê n th â n cùa D à n g (Võn k i ệ n ) , S d d , tr.83.