C ha tôi sinh ra trong một gia đình trí thức nhỏ ở nông thôn.. Ô ng tôi m ất sớm, bà nội tôi tầ n tảo buôn bán để nuôi gia dinh khá dông người.. C ũng vì vậy nên cha tôi phải đi làm
Trang 1TẠP CHÍ KHOA HỌC DHQGHN, KHXH & NV, T XX, s ò 2, 2004
C H A T Ô I - Đ À O D U Y A N H
N h â n kỷ niệm 100 nàm ngày sinh
của ông Đào D uy A nh, có lẽ tỏi là ngưòi
có đ iểu kiện n h ấ t đ ể v iế t về kỷ niệm có
liê n qu an đến ôn g, đê h iểu con người
của ông.
C ha tôi sinh ra trong một gia đình trí
thức nhỏ ở nông thôn Ổ ng nội tôi là Đào
Đ ình Diệp làm để lại ỏ h u yện N ông
Cống, tỉn h T hanh Hoá Ô ng tôi m ất sớm,
bà nội tôi tầ n tảo buôn bán để nuôi gia
dinh khá dông người C ũng vì vậy nên
cha tôi phải đi làm sớm cỉể kiếm tiền
nuôi các em ăn học Ô ng tôi có 7 người
con vói bà nội tỏi.
C ha tôi bắt đầu học chữ H án, sau dó
ch u y ển sa n g học chữ quốc ngữ S au khi
học xong tiểu học ớ T hanh Hoá, ông vào
H uế, thi vào trường Quốc học N ăm
1923, học xong Cao đ ă n g tiểu học, đi làm
giáo viên ở Đ ồng Hới để kiếm tiên nuôi
các em ăn học Từ đấy b ắ t đầu cuộc đòi tự
lập và tạo nên sự nghiệp của mình.
N ăm 1925, ô n g thôi dạy học định vào
S à i Gòn làm báo Đ i qua H u ế gặp cụ
P han Bội C hâu, và qua Đà N ă n g gặp cụ
H uỳnh Thúc K háng, ông qu yết định ở lại
m iền T rung h oạt độn g trong Tàn Việt
C ách m ạng Đ ảng và cù ng cụ H uỳnh
Thúc K háng lập tò báo T iến g d ân và làm
chủ bút Tờ báo T iế n g d ân là tò báo đầu
tiên x u ấ t bản ỏ T ru ng Kỳ.
Trong thời gian ch u ẩ n bị ra báo ông
vào S ài Gòn tìm m ua sách báo tiến bộ
của Pháp và T rung Quốc, v ể H u ế ông
Đ à o T h ế T u ấ n °
lập ra N h à x u ấ t bản Q uan h ả i tùng thư,
để x u ấ t b ản các cu ốn sách nhỏ nhằm phổ biến các k iến thứ c v ề khoa học xă hội cho
th a n h n iên th òi b ấy giò Từ các sách báo của các n h à n h â n v ă n P h á p của T h ế kỷ
Á nh sá n g , sách về c h ủ n g h ía Mác của
N h à x u ấ t bản Xã hội đo nhữ ng người cộng sả n P h á p gửi s a n g qua th uỷ th ủ tàu viễn dương, và các sá c h v ề triết học và vản hoá phư ơng Đ ô n g của T rung Quốc
ỏ n g đã cù n g các bạn so ạ n và dịch các
cu ốn sách nh ỏ vê khoa học xã hội nhằm giới th iệu cho tri th ứ c trẻ nước ta các
k iến thức v ề k h oa học xã hội S au này
n h iề u n h à cách m ạ n g cho b iết đã được giác ngộ cách m ạ n g qua các sách báo này T ấ t cả ra được 13 cuốn cho đến khi
ô n g bị bắt Với côn g v iệc n à y cha tôi bắt đầu bước vào sự n g h iệp n g h iên cứu mà
sa u n à y ông côn g h iế n cả cuộc đòi.
C ùn g tro n g thời g ia n này ông tham gia T à n V iệt cách m ạn g Đ ả n g là một
đ ả n g yêu nước có xu hướng tiến bộ của trí th ứ c m iên T ru ng C h ín h Đ ả n g này đà đào tạo cho Đ ả n g C ộng sả n m ột th ế hệ các nh à cách m ạ n g sa u n à y tham gia
Đ ả n g C ộng sản Ô n g được cử giừ chửc
T ổng bí th ư Đ ả n g V ào năm 1929 ông bị
P h áp b ắ t c ù n g với người đồng chí sau
n à y là m ẹ tôi S a u thời gian ỏ tù ông
q u y ế t đ ịn h th ô i h o ạ t đ ộn g chính trị đế
tậ p tru n g vào côn g v iệc n g h iên cửu khoa học Q u y ết địn h n à y củ a ông đã giữ su ố t cuộc đòi m ìn h , n g a y cả sa u khi cách
m ạ n g th à n h công.
° Giào SƯ Nỏng học Viện sĩ Anh hùng lao đòng
3 9
Trang 24 0 Đào Thủ Tu án
Trong thời g ia n th a m gia Đ ả n g T á n
V ịệt ôn g đã gặp lại m ẹ tôi, là con m ộ t gia
đìn h qu an lạ i ở H uế Ô n g nội củ a m ẹ tôi
là cụ T rần T iễn T h à n h , là m ột trong
n h ữ n g quan đầu triều củ a vua Tự Đức,
sa u được cử làm P h ụ c h ín h của vua trẻ
sa u khi Tự Đ ức qua đời Ố n g n goại tôi là
T rần T iến H ôi, đã th i đ ậu đầu xứ, làm
đến chức T ổng đốc A n T ĩn h M ẹ tôi là học
sin h trường nữ học Đ ồ n g K h án h H uế
S au kh i học xon g được giừ lạ i là m giáo
v iên Bà đã ký tê n x in trả tự do cho các
cụ P h an Bội C hâu v à th a m gia tru y diệu
cụ P h a n C hâu T rin h n ên bị th ô i việc Bà
th a m gia th à n h lập hội nữ côn g với cụ
Đ ạm P h ư ơ ng là m ẹ củ a nhà báo H ải
T riều , và đă th à n h lậ p tò báo P h ụ nữ
Từ ng s a n, là tò báo phụ nữ đầu tiê n của
m iền T rung S a u khi lấ y cha tôi bà đă
buôn bán, lặp trường tư th ụ c nữ để giúp
đỏ ô n g v ề m ặt k in h t ế và giú p dâ n h iều
tro n g việc n g h iê n cứu của ch a tôi.
V iệc th a m gia h o ạ t đ ộn g ch ín h trị
này đã tạ o ra cho g ia đ ìn h ch ú n g tôi m ột
tru y ền th ố n g gia đìn h cách m ạng: tôi có
ba người chú, th a m gia các p h o n g trào
cách m ạng, bị b ắ t đi tù Côn Đ ảo, đến sau
đảo ch ín h N h ậ t mới dược th a về th am
gia cách m ạ n g và k h á n g c h iế n Một
người cô cũ n g th a m g ia cách m ạ n g bị bắt
ở H u ế sa u làm cán bộ ph ụ nữ, m ột th ím
và m ột ch ú rể th am gia h o ạ t đ ộn g cách
m ạ n g t đã cốn g h iến s u ố t đời cho sự
n gh iệp này.
Lúc n à y tôi đã b ắ t đẩu h iể u b iết, tôi
th ấ y cha tôi làm v iệc suô't n gày, n ếu
k h ô n g p h ải đi d ạ y học ở các trư ờng tư
th ụ c nh ư P h ú X u ân , trư ờng T h u ậ n H oá,
trư òng T h iên H ựu (P rovid en ce) th ì ôn g
làm việc su ố t n g à y tro n g p h ò n g làm việc.
Ô ng rất n gh iêm khắc, vì v ậ y ba anh em chú n g tôi rấ t sỢ ô n g mà chỉ gần gũi
n h iều với m ẹ ch ú n g tôi.
Gia đình ch ú n g tôi rất cỉông, ngoài
gia đ ìn h nhò còn có các chú, cô, m ột s ố bà
con từ T h an h H oá và con các bạn của cha tôi đ ến học ở H uế C ha tôi rất
n g h iêm do đây cả n h à rất sợ ông Tuy vậy, trong giò án cả n h à hội họp bàn các
ch u y ện thời sự, mở m an g n h iều kiến thức cho ch ú n g tôi.
T rong các lúc rảnh rỗi sa u bữa ăn tối bao giờ cha tôi cù n g dành thòi gian hỏi
về tìn h h ìn h học tập của ch ú n g tôi, theo dõi rất sá t Ỏ ng rất ch ú ý đến v iệc giáo dục tôi Tôi b ắ t đầu đi học ở trường nữ tu
sĩ J e a n n cTAre, m ột trường dạy tốt nhất
ở H u ế bấy giờ Ớ trường này chỉ dạy tiế n g P h áp m à k h ô n g dạy tiế n g Việt
T iến g V iệt tôi học ỏ nh à do m ẹ tôi dạy
S a u h ai năm học ở trường P h áp , tôi được
ch u y ến về học lớp ba ở trường N ữ giáo do
mẹ tôi th à n h lặp để dạy nữ sin h m iền
T rung đến học ở H uế H ai n ăm sa u tôi vào học ỏ trường T h iên H ựu là trường do cha cố C ông giáo Học ỏ trư òng này ba năm thì ch u y ển v ề học ở trường Quốc học ơ trường n à y tôi học B an cổ điên chỉ học tiế n g P h áp, tiế n g L atin và tiến g Anh Do đây cha tôi dã tổ chức cho tôi học tiến g V iệt với các học sin h số n g trong nhà và th u ê th ầy đồ d ạy tôi học chữ Hán
T ất cả sự giáo dục n à y được tín h toán
m ột cách toàn diện nhằm dào tạo m ột người làm v iệc n g h iên cứu sau này
C hính sự ch u ẩ n bị n à y sau này đà giúp tôi trong việc học tập v à làm việc.
T uy vậy trong việc giáo dục, cha tôi còn chú ý đến cả việc th am gia h o ạ t động
xã hội Từ năm 6 tu ổi tôi th am gia vào tồ
Tạp chi Khoa học Đ H Q G iiN , KH XỈỈ & N V T XX S ố 2 u m
Trang 3Cha lỏi - Đào Duy Anh 41
chức H ướng dạo sin h , lúc đầu là Sói con,
sa u là T h iếu sin h , hội họp và cắm trại,
học n h iều đ iểu có ích cho cuộc sôn g sau
này Vì vậy n gay từ nhỏ tôi đã b iết nấu
an, m ay vá, làm công việc th ủ công, hoạt
động xã hội, làm việc từ th iện Tôi còn
được cù n g cha tôi và các bạn của ông
tham gia đi du lịch, thăm các danh lam
th ắ n g cảnh v ù n g H u ế và các tính m iên
Trung T rong các cuộc đi này tôi được
ngh e các cuộc th áo lu ận vê lịch sử, văn
hoá giữa các nhà n g h iên cứu, bắt đầu
học thói qu en n gh iên cứu.
Các bạn th â n n h ấ t của cha tôi là ông
Bùi Á i, người Hà T ĩnh, cậu của ông Cù
Huy C ận, lả m ột nhả phiêu lưu dã từ n g
đi N ga, đi Pháp Lúc nhà tôi kh ông còn
là trường học nữ a, ô n g th u ê nhà của nhà
tôi T hư ờng ô n g kể ch u y ện cho ch ún g tôi
ngh e về các nước ông đã đi, mở rộng tầm
nhìn của c h ú n g tôi về n h iều vãn dể.
Ô ng Tôn Q u an g P h iệ t là h iệu trưởng
trường T h u ậ n Hoá cũ n g có thời kỳ ở
ch u n g với nh à tôi Ô ng P h iệ t là bạn hoạt
động T ô n V iệt của cha tôi, sa u n ày thôi
hoạt độn g ch ín h trị vể lập trường dạy
học cù n g cha tôi S au n à y ông h oạt động
chính trị trở lại, làm C hủ tịch tỉn h Thừa
T hiên , rồi là m C hủ tịch Quốc hội của
nước ta.
O ng N g u y ễn T h iệu Lâu, là m ột nhà
địa lý, tôt n g h iệp ở Pháp, làm việc ỏ V iện
V iễn đông bác cổ ở Hà N ội, vào H ưế
ngh iên cứu v ề địa lý lịch sử, từ n g ở nhà
tôi O ng cù n g cha tôi đi du lịch nh iều
nơi, có lúc tôi được đi th eo, n gh e các ông
trao đổi n h iểu vấn để.
Ô ng N g u y ễn Đỗ C ung, hoạ si từ Hà
Nội đã có thời gian vào H u ế dạy học ở trọ
nhà tôi O ng đà d ạ y tôi vỏ, kể n h iều
ch u y ện về hội h oạ O n g đà d ạy vẽ cho
ch ú n g tôi ò trư ờng Q uốc học.’
Ô ng Đ ặ n g T h a i M ai, ỏ Hà N ội là dân biếu T ru n g kỳ, n h ữ n g kỳ vào họp Viện
D ân biểu cũ n g ớ n h à tôi.
Ô n g Tạ T hu C h â u , m ột nh à cách
m ạ n g từ S ài G òn, ra H u ế th eo lòi mòi của ch ín h phủ T rần T rọn g Kim cũ n g đả
từ n g à nh à tôi m ột th òi g ia n n gắn H ình
n h ư ô n g k h ô n g cộn g tá c được với chính phủ n ày, trên dường v ề N a m , bị b ắ t và bị
g iế t ò Q u ả n g N găi.
S a u n à y ra H à N ộ i, ch a tôi q u en b iế t vỏi cá c ô n g Hồ H ữ u T ư ờ n g, N g u y ễ n
H ữu Đ a n g
T hòi g ia n tả n cư vể T h a n h Hoá cha tôi ở gần là n g T h ư ờng T ín, nơi tập tru n g các v à n n g h ệ sì của khu bôn Cha tôi
th â n n h â t với các ô n g N g u y ễ n H ữu Ngọc,
N g u yễn Đức Q uỳnh, Trương Tửu thưòng cùng cha tôi trao đổi n h iều vấn để.
Công việc n g iê n cửu đ ầ u tiê n củ a cha
tôi là so ạ n cuốn T ừ đ iể n H á n * Việt. C ông
v iệc n à y đã góp p h ần vào việc xây dựng cho khoa học xã h ội V iệ t N am nh ư ý k iến
củ a ô n g N g u y ễ n K hắc V iện Cụ P h a n Bội
C hâu đă k h u y ế n k h ích v iệc làm n ày và
để tựa cho tập I C ha tôi th ư ờn g x u y ên
lê n th ă m cụ ở B ến N gự; th ư ò n g tôi được
đi th eo và n g h e h a i người trao đối vể
n h iều v ấ n để.
S a u khi dã x u ấ t bản h a i cuốn T ừ
đ iển H á n - V iệt và T ừ đ iê n P há p - Việt
cha tôi q u y ết đ ịn h đi vào n g h iên cứu lịch
sử Đ ể bát đầu cô n g v iệ c n g h iên cừu ông
đã m ua rấ t n h iều sá ch báo của P h áp và
Tạp chi Khoa hoc O H Q G H N K H X ti & NV ĩ XX Sò'2 2004
Trang 44 2 Đào Thẻ Tuấn
T rung Quốc C ông việc này đo m ẹ tôi
giúp vì bà lập hiệu sách V ân Hoà bán
sách báo và g iây b ú t cho học sin h Cha
tôi đi th ăm n h iều nh à của các t h ế gia ỏ
m iền T r u n g để mượn và sao chép n h iề u
tà i liệu lịch sử v iế t quý giá m à n gay các
th ư viện cũ ng khôn g có ơ n h à tôi luôn
có một nh à nho giúp cha tôi sao chép các
sách cha tôi mượn được và dạy tôi học
chữ H án Vì vậy nhà tôi có m ột tủ sách
rất phong phú C hính tủ sách này, bao
gồm kh ông n h ữ ng các sách n g h iên cứu
mà cả sách văn học b ằn g tiế n g V iệ t và
Pháp, đã gây cho chúng tôi thói quen thích
sách báo và hiểu b iết rộng vê k iến thức
chung.
N goài việc dạy học và n g h iên cứu
trong sách báo ông cù n g vói m ột người
bạn là ôn g N guyễn T h iện Lâu đi khảo
sá t để n g iên cứu vế địa lý lịch sử Ô ng
cùn g cha tôi đi du lịch n h iều nơi, cỏ lúc
tôi được đi th eo, n g h e các ôn g trao đổi
n h iều vấn đề N ăm 1942 ông cù n g cha
tôi đạp xe từ N ha T ra n g lên Đà L ạt để
khảo s á t thực địa C hính việc cộng tác
với ông N guyễn T hiộn Lâu đã b ắ t đầu
công v iệc n giên cứu về địa lý lịch sử tống
kết trong cuốn Đất nước Việt N a m qua
các đời.
T rong thời gian bị bệnh lao phổi cha
tôi phải về ngh ỉ ở L àng T hanh Lương,
hu yện H ương Trà, nơi ông Cả K hiêm ,
anh của cụ Hồ C hí M inh sin h sông
C hính ở đây cha tôi đã b ắ t đầu n g h iên
cứu v ề cổ sử và về nguồn gốc dân tộc V iệt
N am H ằng tu ần vào n gày n gh ỉ, tôi p h ải
đạp xe vê thăm ông và m a n g các tà i liệu
mà ông cần.
S a u Cách m ạ n g T h á n g Tám cha tôi
từ chối các công việc ch ín h trị do chính phủ đề ngh ị, chỉ n h ận dạy lịch sử ở trường Đ ại học T ổng hợp Hà Nội N h ư n g
công việc n ày k h ô n g kéo dài được lâu vì
Hà Nội phải đi tả n cư tron g cuộc toàn quốc k h á n g ch iến
T ủ sách của cha tôi năm 1946 dược
ch u y ển phần lớn ra Hà N ội Trước cuộc Toàn quốc k h á n g ch iến đà được chu yển
về T hanh H oá n h ư n g ch u y ến tà u này ngày 19 th á n g 12 bị k ẹt ỏ Cầu G uột, H à
N am và tủ sách bị m ất Đê cứu các sách còn lại cha tôi trở vê H u ế đ a n g đánh
nh au với P h áp cứu các sách còn lại ở
H uế, còn lại vài sọt, chở ra T hanh Hoá Thời gian tả n cư ỏ T h a n h Hoá cha tôi hoàn th ành cuốn Việt N a m lịc h sử g iá o
t rin h, tham gia dạy các lớp huấn luyện văn hóa k h á n g ch iến do các tri thức, văn
n gh ệ Sì đầu tiên của nước V iệt N am độc lập Tôi cũ n g được th am gia học khoá học đầu tiên của lớp n ày ở làn g c ổ Bôn,
h u y ện T h iệu H óa Trường này tổ chức được ba lỏp đào tạo ra n h iều văn ngh ệ sĩ
và trí thức nổi tiế n g của nước ta.
M ặc dù bị m ấ t các tài liệu sách vỏ
nh ư n g cha tỏi vẫn tiếp tụ c làm v iệc theo
m ột hướng khác: hướng điển dã đế xây dựng cuốn Đ ịa c h í T h a n h Hoá. Ô ng đả cùn g các bạn đi lên các hu yện m iền núi của T hanh H oá ngiôn cứu vể ngưòi Mường Ô ng còn đến là n g Bản T huỳ thuộc h u y ện c ẩ m T h u ỷ là m ột là n g mà dân là n g này có m ột ngôn ngữ riẽn g
dù ng để giao tiếp với n h au trong làng
kh ôn g giôn g tiế n g V iệt củ n g kh ông giống tiế n g M ưòng N hờ sự giúp đõ của học
Tạp chi Khoa học DỈỈQCiHN KH XỈỈ & N Y T XX S ố 2 2W 4
Trang 5Cha tói - Đào Duy Anh 4 3
sin h trường T rung câp N ô n g lâm đóng ở
là n g n ày ông đã lập cả m ột bản từ vựng
của ngôn ngữ đặc b iệ t n à y đê tìm hiểu về
hiện tư ợng cá b iệt này.
N ăm 1950 cha tô i được điều ra V iệt
Bắc làm việc ở Bộ giáo dục và Ban Van
Sử Đ ịa Đ ây là cơ hội để ô n g trỏ lại ngiên
cứu về cố sử và lịch sử V iệ t N am N hư n g
sau m ột cuộc đi từ V iệt B ắc về T hanh
H oá và N g h ệ An để lấ y tài liệu ôn g lại bị
lao trỏ lại T rong điều k iện rấ t th iếu
thôn thuốc m en, mẹ tôi p h ả i đi bộ rất xa
để mua thuốc và chăm sóc Lúc bệnh đã
th u y ên giảm , phải đưa ô n g về T hanh
Hoá dể dưỡng bệnh, ỏ đây ông tham gia
dạy ở trường Dự bị đại học Trong thời
gian cải cách ruộng đ ấ t ô n g cũ ng có đi
th am gia n h ư n g chủ yếu là để cứu các tài
liệu củ a n h iều nhà địa c h ủ sắ p bị đưa ra
đốt cháy.
S au khi hoà bình lặp lạ i ông dạy ở
Đ ại học Sư Phạm và Đ ại học T ổng hợp
Hà Nội cho đến vụ N h â n vàn giai phẩm
thì ch u y ển về Viện Sử học Trong thời
gian n à y ô n g đã x u ấ t b ản 2 cuốn Có sử
V iệt N a m và L ịc h sử V iệt N a m và một
loạt các bài vê vấn đề h ìn h th à n h dân tộc
V iệ t N am Thời gian cuối ông làm việc
h iệu chỉnh các tư liệu dịch từ chừ Hán, làm Từ đ iển T ru yện K iề u, dịch thơ
N g u y ễn Trãi, K h o á h ư lụ c của Trần Thái Tông* dịch Đ ạo đức k in h của Lào tử, s ở
từ của K hu ất N g u y ên
T rong cuốn “N h ớ n g h ĩ ch iều hôm ''
cha tôi có nói về cái h ứ n g thú sá n g tạo của nhà sử học cũ n g như của người nghệ
sĩ C hính sự sa y m ê n gh iên cứu, tập
tr u n g vào suy ngh ĩ đã giúp ông th ắ n g được bệnh lao phổi h ai lần trong điều
k iệ n th iếu th ốn thuốc m en chữa bệnh
S a u lần ôm thứ hai, về Hà Nội chửa
b ện h thì th ấ y m ột lá phổi đã bị teo lại
n ên kh ông còn khả n ă n g bị nh iễm bệnh nữa.
Đối vối tôi k h ô n g phải là m ột nhà sử học, trong việc n g h iên cứu của tôi các
k iến thức về lịch sử, về văn hoá đã giúp tôi rất nhiều trong việc áp d ụ n g tiếp cận lịch sử để g iả i q u y ết các vấn đề hiện đại
n h ư vấn đề lịch sử tiế n hoá của nông
n gh iệp , p h á t triển n ôn g thôn, là n g xã,
k in h t ế hộ n ôn g dân, th ể c h ế k in h tế
S ự hiểu b iế t rộ n g rãi là cơ sở để p h á t
triển các mốĩ quan hệ liên ngàn h.
VNU JOURNAL OF SCIENCE, SOC-, SCI., HUMAN T x x , N02, 2004
M Y F A T H E R - D A O D U Y A N H
D a o T h e T u a n
Professor o f Agronom y, A cadem ician, Hero o f labour.
B ein g th e e ld e st son o f P rofessor D ao D u y A n h , th e w riter w rote ab ou t h is fa th er’s biography and career and told som e stories ab ou t th e life o f h is fam ily.
Professor Dao D uy A nh early took part in th e a ctiv ities o f Tan V iet R evolution Party, an official p atriotic p olitical party o f th e p ro g ressiv e-m in d ed in tellec tu a ls from
Tap (h i Khoa hm D H Q C H N KHXIt & N Y , T.xx So 2 2 M 4
Trang 64 4 Đào Thẻ Tuán
th e C entral Provin ces in th e la te 1920s H e had con n ectio n w ith th e strongrw illed scholars P h an Bo C hau, H uynh T huc K hang and to g eth er w ith M r H u yn h, h e form ed
th e T ie n g D a n papers H e w as acq uain ted w ith m any fam ou s sch olars such a s
G eographer N g u y en T h ieu Lau, A rtist P ain ter N g u y en D o C un g, L iterary R eseach er
D a n g T hai M ai and oth ers.
H e sp en t m ost o f h is life on reseach in to lexicograp hy, h isto ry , h isto rica l geography, litera tu re, lin g u istic s, etc H is C h in ese • V ietn a m ese, F ren ch - V ie tn a m e se dictionaries and oth er reseach w orks ab ou t V ie tn a m ese a n c ie n t liter a tu r e and h istory m ade
im p ortan t co n trib u tio n s to th e n a tio n a l kn ow led ge and c u ltu ra l trea su re.
Looking back to th e research process of Prof Dao D uy A nh , th e a u th or wrote: “In
N h o n g h i ch ieu horn y m y fath er talk ed about th e in te r e st o f crea tio n o f an h istorician as
w ell a s an a rtist It is th e passion^for researchin g, th e co n cen tra tio n on th in k in g th a t helped him overcom e tu b ercu lo sis tw ice in th e condition o f m ed icin e sh o r ta g e ”.
Tạp chi Khoa hot D H Q G H N KỈỈXH A N V T XX So 2 K m