DSpace at VNU: Cải cách giáo dục đại học Nhật Bản và Đại học Hiroshima trong quá trình tập đoàn hóa tài liệu, giáo án, b...
Trang 1T ạ p c h í Khoa học Đ H Q G H N , K hoa h ọ c Xã hội v à N h â n v ả n 24 (2008) 1-11
Cải cách giáo dục đại học Nhật Bản và Đại học Hiroshima
trong quá trình tập đoàn hóa
Trần K hánh Đức*^
Khoữ S ư phạm , D ạì học Q u â c g ia H à N ội, 144 X u â n T h ứ y , C ãu G iâỷ, H à N ội, V iệ t N a m
Nhận ngày 03 tháng 02 năm 2008
Tóm Úi. Đài báo giói thiệu một số đặc đỉom của hệ thốn^ gỉáo dục đại hợc Nhật Đản trong quá
ỉhnh cài cách giáo dục Kr thòi Minh trĩ Thicn hoàng (1868*1912) cho âẽn nay Chú ý được tập trung
vào giai đoạn (ải câ u trúc hộ ỉhông giáo dục đại học Nhật Bản sau chiến tranh thế giới thứ Ĩ1 trẽn cơ
s ó m õ h ìn h Mỹ,
Tập đoàn hoá )ả một trong những xu hướng phát (rich của hệ thống giáo dục đại học Mhậ( Đản
trong cai cách giáo dục Trong xu hiróng nàỵ, các co sd giáo d ục đại học don ngành đuợc kẽ't hợp
vả to chức ỉại thành các dại học đa ngành, da iỉnh vực (university) với quỵcn tự chii và tự chịu
trách nhiệm cao Xu hướng írên đà và đang được ửiực hiện với nhiểu chinh sich quốc gia mới và
mô hình mới VC ca chc quản lý; tổ chức bộ máy quỏn lý, đấu tư làl chính và đội tìgủ giảng viên d
cảc trưòng dại học ó5ng,
Đại học Hiroshima là một trong nhửng đại học quốc gia lớn nhất ò Nhặt Đản Đại học này
được thành lặp vào ngày 31/5/1949 do kết quả tổ chức lại các cơ sỏ giáo dục đại học cỏ ó khu vực
Hiroshima trưóc chlôh tranh the giới thứ II Đại học Hiroshima đang hướng dôh mục tiêu trỏ ưìành
một trung tảm giáo dục và nghiên cửu cùa Nhật Bảiì tẩm cõ tho giới trong thô'ký 21
Cuỏì bài báo có nêu một số bàl học kinh nghiộm cúa N hật Bản cho công cuộc đối mới giảo dục
học ViộL Num
1 L ời n ó i dắư
N h ậ t Bản - c ư ò n g q u ố c k in h t ê 't h ế giới d ả
v ư ơ n le n từ đ ố n g tro tả n c ú a c u ộ c ch ien T h ế
giới th ứ II với n h ừ n g n ỗ lự c p h i th ư ờ n g v à
chiêVi lư ợ c p h á t triẽ n k h ỏ n n g o a n L à m ộ t
n ư ớ c n g h è o v ế là i n g u y ê n th ié n n h iê n n ê n
n h à c a m q u y ế n N h ậ t B ản n g a y từ th ò i cải
các h c ủ a M in h tri (1868-1912) đ ã đ ặ c b iệ t chú
ý đ ê h g iả o d ụ c n h ằ m p h á t triế n n g u ổ n v ố n
c o n n g ư ờ i N g a y từ đ ẫ u I h ế k ỷ 20 (1900) N h ậ t
DT; 84-4-7548W2
E-maíÌ: kducl954#y3hoo.com
B án đ ă p h ổ c ậ p g iáo d ụ c tiế u học G iá o d ụ c
c o b ả n (e le m e n ta ry e d u c a tio n ) ià g iá o d ụ c b ắ t
b u ộ c v à m iề n p h í T ừ th ậ p n iê n 70 N h ậ t B ản
đ ã p h ổ c ậ p g iá o d ụ c tr u n g h ọ c b ậ c c a o (u p p e r
s e c o n d a ry e d u c a tio n ) c h o h ọ c s in h tr o n g đ ộ
tu ổ i Đ â y ià n ế n tả n g v ữ n g c h ắ c c h o c ô n g
c u ộ c p h á t triể n g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c N h ậ t B án
đ ư ợ c b ắ t đ ầ u từ sau T h ế c h iế n t h ử II v à c h o
đ ế n n a y (2008) đ ẵ có k h o ả n g tr ê n 50% h ọ c
s in h tô't n g h iệ p tru n g h ọ c tiế p tụ c th e o h ọ c ở các t r ư ờ n g c a o đ ẳ n g , đ ạ i h ọ c Ị l] G iá o d ụ c đ ạ i
h ọ c N h ậ t B ản đ ẵ th ự c s ự b ư ớ c v à o th ờ i kỳ
p h á t tr ỉế n m ớ i th e o h ư ó n g h iệ n đ ạ i h ó a , q u ô c
t ế h ó a v à đ ạ i c h ú n g h ó a v á i q u á tr ìn h tậ p
Trang 2Trần KhÁnh Đ úc / Tạp chi Khoữ học D H Q G H N , Khoỉĩ học X ã hội N hân vàn 24 (2008) 2- I I
đ o à n h ó a đ ư ọ c k h ớ i đ ộ n g t ừ n h ữ n g n ă m 70
c ù a th ê kỷ 20 T ậ p đ o à n h ó a (in c o rp o ra tio n ) là
q u á trìn h s ắ p xếp, (ố c h ứ c lại các cơ 50 g iá o
d ụ c đ ạ i học c h u y ê n n g à n h , đ ơ n n g à n h c ù n g
m ộ t k h u v ự c ỉh à n h n h ữ n g đ ạ i h ọ c đ a n g à n h ,
đ a lĩn h v ự c với tín h tự c h ủ tự c h ịu trá c h
n h iệ m cao
2 V à ỉ n é t v é h ệ th ố n g g ỉá o đ ụ c đ ạ i h ọ c N h ậ t
B ản
H ệ th ố n g g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c h iệ n đ ạ i của
N h ậ t Bản đ ư ợ c h ìn h th à n h từ c u ô ì t h ế k ỷ 19
v ớ i s ự ra đ ờ i c ú a Đ ạ i h ọ c T o k y o (sau n à y
đ ư ọ c gọi là Đ ạ i h ọ c q u ổ c lậ p T o k y o ) v à o n ă m
18S7 C ác D ại h ọ c q u ố c lậ p k h á c lã n lư ợ t
đ ư ợ c th à n h lậ p n h ư Đ ạ i h ọ c K yoto, T o h o k u ,
O sa c a C á c đ ạ i h ọ c n à y là n h ữ n g đ ạ i h ọ c đ a
n g à n h đ ư ợ c h ìn h th ả n h th e o m ô h m h đ ạ i h ọ c
c h â u Ả u (m ô h ìn h Đ ứ c ) v ó i h ệ th ô n g q u á n lý
h à n h c h in h tậ p I r u n g m ạ n h ò c a p trư ờ n g v à
q u y ể n tự c h ủ (q u a s i-a u to n o m o u s ) v ế h ọ c
c h ín h c ủ a các đ ơ n v ị h ọ c th u ậ t (k h o a /tru n g
tâ m ) N g o à i các đ ạ i h ọ c q u ô c lập , n h iể u c ơ s ò
g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c cú a n h à n ư ó c , trư ờ n g có n g
c ú a các đ ịa p h ư ơ n g (p u b lic local) v à n h iể u
tr u ờ n g tư (p riv a te ) c ũ n g đ ư ợ c tiế p tụ c th à n h
lậ p ữ o n g th ờ i g ia n s a u c h iế n tra n h (xem
b ả n g 1)
T rư ó c C h iế n tr a n h t h ế g ió i th ử I I h ệ
th ô n g g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c N h ậ t B ản đ ư ợ c d ặ c
trư n g b ớ i hộ th ô n g q u ả n lý h à n h c h ín h - tậ p
tr u n g (tu y k h ô n g h o à n to à n ) ờ các trư ờ n g n h à
n ư ó c đ ặ c b iệt là các Đ ạ i h ọ c q u ố c lậ p d o các
trư ơ n g n à y n h ậ n đ ư ợ c rứ ìiẽu đ ặ c q u y ể n ư u
đ ẵ i v ề đ ộ i n g ũ n h ả n sự , tr a n g b ị, đ ẩ u tư tài
c h ín h từ n g â n sác h n h à n ư ó c
Bảng 1 - Sô' lượng các co sỏ giáo dục ĐH ỏ Nhật Bán (1943) chia thoo loại hinh truìmg và loại hình sở hừu
quốc lập
phương
NguSn: Ịun Oba, 2005121.
H ệ th ô n g g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c m ỏ i, h iệ n đại
c ủ a N h ậ t B ản đ ư ợ c h ìn h th à n h từ s a u k h i kcì
th ú c T h ê ' ch iẽh th ử II th e o m ô h ìn h Mỹ (A m e ric a m o d e l) v ớ i h ệ Ih ố n g đ à o tạ o 4 c ấ p C
b ậ c đ ạ i học: C a o đ ẳ n g , c ử n h â n , th ạ c s ĩ v à tiên
sĩ Đ áy là th ờ i k ỳ p h á t Iriển m ạ n h các loại
h ìn h đ ạ i h ọ c đ a n g à n h , đ a lĩn h lự c ở các đại
h ọ c ló n n h ư Đ ạ i h ọ c T o k y o , Đ ại học O saC íi
đ ổ n g th ò i c ũ n g là th ò i kỳ p h á t triế n m ạ n h vỗ sô' lư ợ n g v à q u y m ô đ à o tạ o đ ạ i h ọ c ở các đ ại
học, trư ờ n g đ ạ i h ọ c tư Đ ế n n ă m 1949, hộ
th ô n g g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c N h ậ t B án đ ã c ó th ê m
70 trư ờ n g đ ạ i h ọ c quô'c gia, 17 trư ờ n g đ ạ i học
c ô n g ở đ ịa p h ư ơ n g v à 81 tr ư ờ n g đ ạ i h ọ c tư
c ù n g h à n g tră m ỉrư ờ n g c a o đ ẳ n g H ệ tho'n^ các trư ờ n g c a o d ẳ n g G u n io r C ollege) cùng
đ ư ợ c m ó r ộ n g th e o n h iế u lĩn h v ự c n h ư su
p h ạ m , k ỹ ỉ h u ậ t k in h ỉe , Đ ặ c b iệ t là tù
n ă m 1961 đ ã h ìn h ỉh à n h lo ạ i h ìn h c a o đ ă n ^
c ô n g n g h ệ 5 n ă m (C o lle g e of T echonogy]
d à n h c h o h ọ c s in h lô't n g h iệ p tru n g h ọ c c ơ SC (lo w e r s e c o n d a ry sch o o ls) C h o đ ê h nay
N h ậ t B ản đ ẵ có h ơ n m ộ t n g h ìn trư ò n g đ ạ
h ọ c v à c a o đ a n g v ớ i h ơ n 3 triệ u sin h v iê r tro n g đ ó p h a n lớ n là ở loại h ìn h trư ờ n g tv
(xem b á n g 2)
Trang 3Trần Khánh Điec / Tạp chi Khoa học Đ H Q G H N Khoa học Xã hội và Nhản văn 24 (2008) 1-11
Bâng 2 Quy mô giáo dục đại học Nhật Bản (2004)
NguSn: Ịun Oba, 200512].
B ắl đ ẩ u từ n h ữ n g n ă m 70 c ú a th ẽ ' kỷ 20
q u y m ô g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c N h ậ l B ản đ ã tă n g
m ạ n h , m ở đ ẩ u c h o q u á trìn h đ ạ i c h ú n g hóa
g iá o d ụ c đ ạ i học N ê u n h ư ó H o a Kỳ q u á
ỉrìn h đ ạ i c h ú n g h ó a g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c có vai
trò lớ n c ù a h ệ th ố n g các trư ờ n g c a o đ ẳ n g
c ộ n g đ ổ n g (C o m m u n ity C o lleg e) th ì ở N h ậ t
B ản v a i trò lớ n th u ộ c v ể h ệ thôVig các trư ờ n g
đ ạ i họC; cao đ ẳ n g tu Q u y m ò g iá o d ụ c đ ạ i
h ọ c ỉă n g lên k h o ả n g 5 lẩn từ 1965 đ ê h 2007
T ỷ lệ sin h v iê n tro n g đ ộ tu ổ i v à o đ ạ i hoc, cao
đ ẳ n g tă n g từ 10% (1960) lên k h o ả n g g ầ n 60%
(2007) S ô 's in h v iê n n ư ớ c n g o à i h ọ c đ ạ i h ọ c ò
N h ậ t B àn tă n g m ạ n h từ k h o ả n g 10.000 sin h
v ic n (1983) lẽn 117.000 sin h v iê n (2004)
K h á c với g iá o d ụ c c ơ s ờ là g iả o d ụ c b ắ t
Luỹ^ V d UÙCH pUí/ ị;ỉá u hv^ N h ộ l Dâii
CÓ m ứ c h ọ c p h í k h á c a o ò trư ờ n g tư c ù n g n h ư
ờ trư ờ n g c ô n g N g o à i s ố sin h v iê n đ ư ợ c cấp
h ọ c b ổ n g c ủ a C h ín h p h ú N h ậ t B ân h o ả c các
n g u ổ n tà i trợ k h á c đ e tra n g trả i h ọ c p h í, còn
lại đ ẽ u p h ả i đ ó n g h ọ c p h í th e o m ứ c th u của
từ n g ỉrư ờ n g p h ù h ọ p với k h u n g q u y đ ịn h
c h u ẫ n c ú a B ộ G iá o d ụ c , V ăn hóa^ T h ế th ao ,
K ho a h ọ c v à C ô n g n g h ệ (M EXT) n h ư n g
k h ò n g đ ư ợ c v ư ợ t q u á 10% V í d ụ tro n g n ă m
2007 m ử c th u h ọ c p h í c ủ a Đ ại h ọ c H iro s h im a
là 535.800 Y ê n /n ă m c h o b ậc c ử n h â n v à th ạc
5Ĩ P h í tu y ể n sin h đ ẵ u v à o là 282.000 Yên
N h ậ t B ản k h ò n g tổ c h ứ c k ỳ th i q u ố c g ia tu y ể n
sin h đ ạ i học H ọ c s m h tô'l n g h iệ p p h ổ th ô n g
tru n g h ọ c sẽ p h ả i q u a hai v ò n g th i tu y ế n :
V òng 1 d o T r u n g tằ m q u ô c g ia tru v ể n sin h
đ ạ i h ọ c to c h ứ c (so tu y ế n ); v ò n g 2 d o từ n g
đ ạ i h ọ c tố c h ú c th e o y ê u c ẩ u c ú a từ n g
k h o a /n g à n h đ à o tạ o ở n h à trư ờ n g
3 X u h ư ó ỉìg t ị p đ o à n h ó a tr o n g q u á trìn h
c ải c ách g ỉá o d ụ c d ậ i h ọ c ỏ N h ậ t B ản
3.1 Cải cách giáo d ụ c dại học
Đ ê đ á p ứ n g n h u cầu p h á t triế n c ủ a N h ậ t
B ản tro n g n h ữ n g ỉh ậ p n iên cu ô ỉ t h ế k ý 20 và
đ a u t h ế kỷ 21, từ n h ủ n g n ă m 80 c ù a th ê 'k ỳ 20
N h ậ ( B án đ ã tich h à n h cải cách h ệ th ố n g g iáo
d ụ c đ ạ i h ọ c N h ậ t Bán Đ ẵy là c u ộ c cải cách
s â u rộ n g n h ã t v ẽ g iá o d ụ c k ế từ s a u k h i k( t
th ú c ih ế c h iè h II N ă m 1984 H ộ i đ ổ n g cải cách
g iá o d ụ c đ ư ợ c Ih à n h lậ p v à s a u đ ó đ ẻ h 1987
là U ỷ b a n đ ạ i h ọ c trự c th u ộ c T h ủ tư ớ n g N h ậ l
B ản đ a d ư ọ c th à n h lập ử y b a n g iá o d ụ c đ ạ i
h ọ c đ ã đ ư a ra n h ữ n g k h u y ẻ h c á o v ẽ cải cách
g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c n h ằ m đ á p ứ n g nhŨTig biẽiì
đ ố i n h a n h c h ó n g c ủ a đ ờ i s ố n g k in h t ế - x ã hội
N h ậ t B ản h iệ n đ ạ i và m ô i trư ờ n g q u ô c t ế vói các d ặ c đ ic m sau:
1) N h ừ n g tiế n b ộ n h a n h c h ó n g v ể n g h iê n
c ứ u k h o a h ọ c v à n h ữ n g th a y đ ố i co b ả n v ể
n g u õ n n h â n lự c đ ặ c b iệt là n h à n lự c trin h đ ộ Câo
2) X u h ư ớ n g tă n g n h a n h q u y m ô v à n h u
c ẩ u g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c v à tín h đ a d ạ n g c ủ a c a
c â u s in h viên
Trang 4Trần Khánh Đức t Tạp chi Khoa học ĐMQGHNe Khoa học X ã hội và N hấn vđn 24 (200$) ĩ-11
3) S ự tả n g c ư ở n g n h u c ẩ u h ọ c s u ố t đ ờ i v à
n h ữ n g k ỵ v ọ n g n g à y c à n g tă n g c ú a x ã h ộ i
v à o g iá o d ụ c đ ạ i học
U ỷ b a n cải c ác h g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c đ ã
k h u y ế n n g h ị n h iể u b iệ n p h á p đ ể m ở r ộ n g v à
n â n g c a o cha't lư ợ n g g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c đ ặ c b iệt
ỉà các lo ại h ìn h đ à o tạ o s â u đ ạ i h ọ c (g r a d u a te
sch o o s) n h ư cải c ách v à n ă n g c a o h iệ u q u ả
c ô n g tá c q u ả n lý g iá o d ụ c d ạ i h ọ c; cải cách
c ấ u trú c v à n ộ i d u n g , c h ư ơ n g tr ìn h đ à o tạo
đ ạ i h ọ c (đ ạ i cưcm g v à c h u y ê n n g h iệ p ) th eo
h ư ớ n g tă n g tín h tự c h ù v à tín h c h ấ t r iê n g của
các tn i ò n g đ ạ i học; đ ư a ra c á c tiê u c h u ẩ n
th à n h lậ p trư cm g đ ạ i h ọ c v à h ệ t h ố n g đ à o tạo
th e o tín chi ở b ậ c đ ạ i học
V ào n ă m 1998, ư ỷ b a n g iá o d ụ c đ ạ i học
đ ã đ ư a ra b ả n b á o c ả o v ề 'T ẵ m n h ìn g iá o d ụ c
đ ạ i h ọ c tro n g t h ế k ỳ 21 v à các b iệ n p h á p cải
cách c h o tư ơ n g lai" v ó i các n ộ i d u n g c ơ b ả n
sau: [2]
1) N â n g c a o c h a t lư ợ n g g iả o d ụ c v à
n g h iê n c ứ u v ớ i đ ịn h h ư ớ n g k h u y ế n k h ích ,
n u ô i d ư d n g n ă n g lự c tìm k iế m v à s á n g tạo
2) B ảo đ ả m tín h tự c h ủ c ủ a c á c tr ư ờ n g đ ạ i
h ọ c b ằ n g v iệ c h ìn h th à n h m ộ t h ệ th ô h g cấu
t r ủ c m c m d c o , UnW h o ạ t t r o n g đ à o t ạ o v à
n g h iê n cứ u
3) H ừ ử i th à n h h ệ th ố n g q u ả n ỉý v à q u ả n
trị đ ạ i h ọ c v ó i trá c h n h iệ m c ủ a t ừ n g c ơ s ỏ đ ạ i
h ọ c tr o n g v iệ c ra q u y ê t đ ịn h v à tố c h ử c th ự c
hiện
4) C á b iệ t h ỏ a các trư ẻ m g đ ạ i h ọ c
(ừ id ỉv id u a lise u n iv e rs itie s) v à tiế p tụ c n â n g
cao c h ấ t lư ợ n g n g h iê n c ứ u v à đ à o tạ o th ô n g
q u a h ệ th ố n g đ á n h g iá n h iề u b ê n
Đ ế n n ă m 2 X 1 U ỷ b a n g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c đ ẫ
đ ề xua't các " C h in h s á c h cải c á c h c ơ c â u g iá o
d ụ c đ ạ i h ọ c c ô n g ỉập " v ó i m ụ c tiê u tă n g
c ư ò n g tín h n ă n g đ ộ n g v ả k h ả n ả n g c ạ n h
tra n h q u ô c tê' c ủ a các đ ạ i h ọ c c ô n g vcri các
b iệ n p h á p c o b á n sau :
1) C ẩ n k iê n trì có các b iệ n p h á p kiẽn
q u y ế t v à tá o b ạ o tro n g c ủ n g cô" v à p h á t triến các đ ạ i h ọ c c ô n g
2) V ận d ụ n g các p h ư c m g p h á p q u ả n lý
d o a n h n g h iệ p (k h u v ự c tư n h â n ) tr o n g q u ả n
lỷ các Irư ờ n g đ ạ i học V ói xu h ư ớ n g n à y các trư ờ n g đ ạ i h ọ c là m ộ t th ự c t h ế q u ả n lý đ ộ c
lậ p có s ự th a m gia q u ả n lý c ủ â các đ ô l tác
b ê n n g o à i v à q u ả n lý n g u õ n n h â n lự c trẽ n cơ
sở th ỏ a th u ậ n , h ọ p d õ n g 3) H ìn h th à n h Cữ c h ế c ạ n h tra n h tro n g
g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c v ớ i đ á n h g iá 3 b è n
N ă m 2002 L u ậ t g iá o d ụ c n h à trư ờ n g sừ a
đ ổ i đ ã đ ư ợ c b a n h àrứ ì c h o p h é p cảc n h à trư ờ n g lin h h o ạ i h ơ n tro n g v iệc cải lổ c o câu
tổ c h ứ c v à q u ả n lý các k h o a v à đ ơ n vị n g h iệ p
v ụ c ù n g v ớ i h ệ th ô h g đ á n h g iá 3 b ê n đ ư ợ c triế n k h a i (N h à trư ờ n g - N h à n ư ó c v à các tố
c h ứ c x ã h ộ i - n g h ể n g h iệ p ) T h e o L u ậ t này
n h à trư ờ n g đ ạ i học đ ư ợ c t ự c h ù v à tự chịu trá c h n h iệ m th e o L u ậ t đ ịn h v iệc c ấ p các v ă n
b ằ n g , c h ứ n g c h ỉ các c h ư ơ n g trìn h đ à o tạ o cú a
n h à trư ờ n g , g iả m b ớ t v iệc q u ả n lý trự c tiếp
c ù a B ộ G iá o d ụ c V ă n h ỏ a , T h ế th ao , K hoa
h ọ c v à C ô n g n g h ệ (MEXT) tro n g v â h đ ể này
3.2 Tập đoàn hóa các đại học cô n g lập
M ộ t tro n g n h ử n g đ ặ c đ iể m c o b ả n n h ấ t
c ủ a c ô n g c u ộ c cải c á c h g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c ó
N h ậ t B ản tro n g n h ữ n g n á m v ừ a q u a V3 đ a n g tiế p tụ c tro n g g ia i đ o ạ n h iệ n n a y là tậ p đ o à n
h ó a các đ ạ i h ọ c c ô n g iậ p Q u á trìn h n à y đ ư ọ c
th ự c h iệ n với m ụ c tiê u tă n g c ư ờ n g tín h đ ộ c lập^ tự c h ủ v à t ự c h ịu trá c h n h iệ m c ủ a các đ ạ i
h ọ c c ô n g lập , á p d ụ n g m ô h ìn h q u ả n lý k iếu
d o a n h n g h iệ p (b u s n e ss m o d e l) tr o n g q u ả n trị
đ ạ i học
T h e o các n h à n g h iê n c ử u đ ạ i h ọ c N h ậ t
B án (O b a , 2005) tư tư ở n g tậ p đ o à n h ó a đ ạ i
h ọ c c ô n g k h ô n g p h ả i là tư tư ờ n g m ớ i ò N h ậ t
Trang 5Tràn Khảnh Đ ứ c ! Tạp chỉ Khoứ học Đ H Q G H U , Khoa học X ẵ h ộ ỉv à N hẵn vàn 24 {200S) 1-2 ĩ
B án m à tư tư ờ n g n à y đ ã h ìn h th à n h từ CUỒI
t h ế kỷ 19 (1899) k h i xuâ'l h iệ n đ ế x u ã \ v ẽ
'T ừ d i đ ộ c lậ p c ủ a các Đ ại h ọ c q u ô c lập"
(T e ik o k u d a ig a k u d o k u r itu a n sh ỉk o ) n h ă m
g iả m b ớ t s ự p h ụ th u ộ c v ẽ h ọ c th u ậ t c ủ a các
đ ạ i h ọ c đ ô i v ó i H o à n g gia Đ ê h n h ữ n g n ă m
60 c ũ n g có n h ữ n g ý tư ở n g v ề tậ p đ o à n h ó a
đ ạ i h ọc N ă m 1971 H ộ i đ ổ n g t n i n g ư ơ n g v ề
g iá o d ụ c đ ằ đ ư a r a các d ẽ x ua't v ẽ tậ p đ o à n
h ó a các đ ạ i h ọ c c ô n g n h ằ m tă n g tin h t ự c h ủ ,
đ ộ c lậ p c ủ a các đ ạ i h ọ c v à q u a đ ó tạ o đ iể u
k iệ n c h o các đ ạ i h ọ c tự p h á t triể n
Đ ến n h ữ n g n ă m c u ô ì th ậ p k ỷ 80, U ỷ b a n
cải cách g iá o d ụ c c ũ n g đ ã c ó n h iề u th ả o lu ậ n
v à đ ể xuâ't v ể tậ p đ o à n h ó a đ ạ i h ọ c c ô n g (n h à
n ư ớ c v à đ ịa p h ư ơ n g ) V iệc c h u y ế n đ ố i n à y
đ ư ợ c x em n h ư là m ộ t p h â n c u a c u ộ c cải cách
h à n h c h ín h v à q u ả n lý n h à n ư ó c V ào n h ữ n g
n ă m 90 m ộ t s ố cơ q u a n tư v ấ n c ủ a C h ín h p h ủ
c ũ n g tiế p tụ c đ ể x u ấ ì các p h ư ơ n g á n tậ p đ o à n
h ó a đ ạ i học s o n g k h ô n g n h ậ n đ ư ợ c s ự nhâ't
trí; đ ổ n g tìn h c ủ a Bộ G iả o d ụ c (cũ) v à các Đ ại
h ọ c c ô n g Q u a đ ó có th ê th â y v iệ c tậ p đ o à n
h ó a đ ạ i h ọ c ỏ N h ậ t B ản k h ô n g p h ả i là m ộ t
v iệc d ễ d à n g d o n h ữ n g n íu k é o v ể q u a n n iệ m
v à q u y c n [ ọ i c ủ a CÁC l ỉ ạ i h y c d ư y t n h à
n ư ó c b a o cấp
Đ ê h n ă m 1999, h ệ th ố n g q u á n lý m ới
đ ư ợ c th iẽ t lậ p vớ i tê n g ọ i ”C ơ s ở q u ả n lý đ ộ c
lập " (lA I) th e o Q u y ế t đ ịn h c ủ a C h ín h p h ủ
T h e o đ ó m ộ t sô* tổ c h ứ c d ư ợ c đ ư a ra k h ò i co
ch ê' q u ả n lý c ủ a N h à n ư ỏ c tr u n g ư ơ n g v ó i
q u y ể n tự c h ủ c a o đ ể n ă n g c a o h iệ u lự c v à
h iệ u q u ả q u ả n trị c ũ a tổ c h ứ c V iệc c h u y ê h
đ ổ i các đ ạ i h ọ c c ô n g th à n h c á c c ơ sở q u ả n trị
đ ộ c lậ p đ ư ợ c x em n h ư là m ộ t p h ẫ n c u a cải
các h g iả o d ụ c đ ạ i h ọ c đ ế tă n g tín h tự c h ủ c ủ a
các đ ạ i học Đ ê h th á n g 4/2001 đ â có 57 tậ p
đ o à n t ự c h ủ n h à n ư ó c đ ư ợ c th à n h lậ p Việc
tậ p đ o à n h ó a đ ạ i h ọ c lú c n à y t r ò th à n h m ộ t
b ộ p h ậ n c ủ a c ô n g cu ộ c c ài c ác h h à n h chừ ứ ỉ v ế
m ô h ìn h q u ả n lý c ủ a c ác t ổ c h ứ c n h à nưóc
T ừ 1999 c á c n g h iê n c ứ u v ể tậ p đ o à n h ó a
đ ạ i h ọ c đ ằ đ ư ợ c tổ c h ứ c c h ín h th ứ c d ư ớ i s ự
c h i đ ạ o c ỉia B ộ G iáo d ụ c V ăn h óa, T h ế thao,
K h o a h ọ c v à C ô n g n g h ệ (M EXT) v à s ự p h ô i
h ợ p c ủ a H iệ p h ộ i các trư ờ n g đ ạ i h ọ c công
T h á n g 6/2001 B ộ trư ờ n g Bộ G iá o d ụ c , V ăn
h ó a , T h ế th a o , K h o a h ọ c v à C ô n g n g h ệ (M EX T) đ ă ra v ả n b ả n " C h in h s á c h cảỉ cách
c ấ u tr ú c đ ạ i h ọ c " tro n g đ ó n h ã h m ạ n h các
đ iẽ m s a u [3]:
1) T ổ c h ứ c lại v à h ợ p n h ằ \ các đ ạ i học công 2) T ậ p đ o à n h ó a đ ạ i h ọ c công
3) P h á t tr iể n đ ạ i h ọ c th e o các tiê u c h u ẩ n
q u ố c t ế c a o v ớ i c o c h ế d á n h g iá 3 b ẻn
T h á n g 6/2001 C h ín h p h ú N h ậ t B ản có
qu y ê^ đ ị n h v ể c ải cách c ơ c ấ u k in h tê 'v à q u ả n
lý k in h tê v ĩ m ô tro n g đ ó n h ấ n m ạ n h "C ác đ ạ i
h ọ c c ô n g p h á t triế n h ư ớ n g tớ i m ụ c tiêu cạn h
tr a n h qu o 'c tế v à v iệc tậ p đ o à n h ó a sẽ tạ o
đ iế u k iệ n tă n g tin h tự c h ủ v à k h á n ă n g á p
d ụ n g c á c q u a n đ iế m , kỹ th u ậ t q u ả n lý c ủ a
k h u v ự c t u n h â n "
T h á n g 6/2 0 0 2 C h ín h p h ù N h ậ ỉ B àn lại ra
i|u y C A đ ị i ì h VC c d c *‘C h ú i l i c u b ả i i v é
q u ả n lý k i n h tẽ , tả i c h in h v ì cảỉ cách h ệ
th ố n g ” tr o n g đ ó q u y ế t đ ịn h v iệc tậ p đ o à n h ỏ a các đ ạ i h ọ c c ô n g v à b ă i b ỏ c h ỉn h sác h b iê n chề'
n h à n ư ớ c v ể n h â n s ự ò c ác đ ạ i học Đ ổ n g th ờ i
C h ín h p h ủ N h ậ t Bản n h ã n m ạ n h v iệc n à y
p h ả i đ ư ợ c th ự c h iệ n c o b ả n từ n ă m h ọ c 2004
v ới c á c c h i d ẫ n v ể v iệc x â y d ụ n g n g ả n sách
g iả o d ụ c d ạ i h ọ c p h ụ c v ụ y ê u c ẩ u trẽ n n g a y
tư 2003
Đ ê h th ả n g 7/2003 L u ậ t v ể T ậ p đ o à n h ỏ a
đ ạ i h ọ c c ô n g v à 5 L u ậ t k h á c có liên q u a n đ ẵ
đ ư ợ c c h ín h th ứ c th ô n g q u a Đ ế n n g à y 1 th á n g
4 n ả m 2004 ìằ \ c ả các đ ạ i h ọ c c ô n g đ ă đ ư ợ c
tậ p đ o à n h ó a (x e m h ìn h 1)
Trang 6Tràn Khảnh Dửc / Tạp chi Khoa học D H Q C H N , Khoa học X â hội và Nhản vản 24 (200S) i ' l l
Hình 1 So đõ hệ thống tập doàn đại hợc công
T h eo L u ậ t n à y k h ò n g c ò n c h ẽ' đ ộ cOng
c h ứ c n h à n ư ớ c đ ô ì v ớ i đ ộ i n g ũ g ỉả n g v iẻ n và
c á n b ộ q u ả n lý T ậ p đ o à n đ ạ i h ọ c có m ô ì liên
h ệ c h ặ t chẽ vớ i các đ ô ì tảc (d o a n h n g h iộ p , tổ
c h ứ c x ã h ộ i - n g h ể n g h iệ p ) v à á p d ụ n g m ô
h ìn h q u ả n lý k iếu d o a n h n g h iệ p tư C h ủ tịch
đ ạ i h ọ c có q u y ẽ n b ồ n h iệ m g iá m đ ô c các đ a n
v ị trự c th u ộ c là n g ư ờ i n u ớ c n g o à i V iệc p h â n
b ố n g â n sác h n h à n ư ớ c cho các đ ạ i h ọ c đ ư ọ c
ả p d ụ n g th e o p h ư o n g th ứ c trọ n g ó i (a lu m p
su m ) d ự d tr è n k ế i q u ả th ự c h iệ n c á c k ê 'h o ạ c h
h o ạ t đ ộ n g tr u n g h ạ n (6 n ă m ) đ ã đ ư ợ c Bộ
G iá o d ụ c , V ăn h ỏa, T h e th ao , K h o a h ọ c và
C ô n g n g h ệ (MEXT) p h ê d u y ệ t K è \ q u ả tự
đ á n h giá c ủ a các tậ p đ o à n đ ạ i h ọ c v à đ á n h giá
cú a U ỷ b a n đ á n h g iá đ ạ i h ọ c (E v a lu a tio n
C o m m itte e fo r N a tio n a l U n iv e rs ity
C o rp o ra tio n s ) là cơ s ở c h o v iệc k iể m đ ịn h và
p h â n b ổ n g â n s á c h (x em h ìn h 2)
Hình 2 So đổ hệ thông danh giá các tập đoàn dại học
Trang 7Trần Khảnh Đức ỉ TợỊì chi Khoa học D H Q G H N , Khoa học Xâ hội ĩ>à N hắn vứn 24 (2008) J - I I
T ậ p đ o à n h ó a các đại h ọ c đ ư a đ ê h th a y
d ố i c ơ b ả n tổ c h ứ c b ộ m áy q u ả n lý cúa các
đ ạ i học công T h e o tổ c h ứ c tậ p đ o à n c ơ c â u lổ
c h ứ c q u ả n lý ó m ỗ i đ ạ i h ọ c N h ậ t B ản tậ p
Iru n g q u y ể n lự c v à o c h ủ tịch đ ạ i h ọ c v à có 3
co q u a n c h ủ yẽ'u (x e m h ìn h 3)
I) H ộ i đ ỡ ng các giám doc: c ơ q u a n có th ẩ m
q u y ể n th ả o lu ậ n các v âìi đ ề q u a n trọ n g irư ử c
k h i c h ũ tịch đ ạ i h ọ c ra quyê^t đ ịn h 2) H ội đ o n g Q uản trị: T h ả o lu ậ n v à q u y ẽ t
đ ịn h n h ữ n g v ẵ h đ ể q u a n trọ n g v ể q u ả n trị
n h à trư ờ n g 3) H ội đ ỗ n g đào iợo và nghiền cứu: T h ảo
lu ậ n , tư v ằ h v à q u y ế t đ ịn h n h ữ n g v ă n đ ể
q u a n trọ n g v ể đ ả o tạ o v à n g h iê n c ứ u n h à trư ờ n g ,
Hlnh 3 Mô hình ìô chức quản lý tập đoàn đại học [3Ị
C h ẽ 'đ ộ tu y ể n d ụ n g n h â n sự , đ ã i n g ộ v à
s ử d ụ n g đ ư ọ c th a y đ ổ i c o b ả n từ th e o c h ế đ ộ
c ò n g c h ứ c n h à n ư ó c s a n g ỉh e o c h ế đ ộ tu y ế n
d ụ n g la o đ ộ n g v à c h ín h sá rh Iư ữ n g b ố n g , đẫi
n g ộ riê n g c ù a các tậ p đ o à n đ ạ i học
ỉ ĩ ộ i <.ỉõiiịị q u ả n u ị c ó bỌ i h d iìt
c ú a các cá n h ẵ n , lổ ch ứ c b ề n n g o à i nhà
trư ờ n g n h ư cỏ đ ạ i d iệ n H ội đ ổ n g g iả o d ụ c
đ ịa p h ư ơ n g , c h u y ê n g ia n ư ớ c n g o ài; đ ạ i d iệ n
các d o a n h n g h iệ p ; các iồ c h ứ c xă h ộ i - n g h ể
n g h iệ p
Q u á trìn h tậ p đ o à n h ó a các Đ ạ i h ọ c cô n g
(T ru n g ư ơ n g và đ ịa p h ư a n g ) ở N h ậ t B ản đ ă
c ơ b ả n h o à n íh à n h v à o n ă m 2004 s o n g c ù n g
c ò n k h ô n g ít v â n đ ể p h ả i iic p tụ c h o à n th iệ n
Việc á p d ụ n g m ô h in h q u ả n lý k iế u d o a n h
n g h iệ p đ ò i h ò i s ự th a y đ ổ i m ạ n h n ế p n g h ĩ v à
p h o n g c ác h làm v iệc c ủ a các n h à q u ả n lý đ ạ i
h ọ c c ô n g th e o c o chê' m ớ i v ố n n h iể u n ă m
q u e n v ó i c o c h ế q u ả n lỷ h à n h c h ín h b a o cấp
c ú a n h à n ư ớ c N g â n sác h tà i c h ín h k h ô n g ổn
đ ịn h m à tù y th u ộ c v à o kê't q u ả đ á n h g iá 3 b ê n
tro n g khi các c h u ẩ n m ự c, p h ư o n g p h á p , q u y trìn h đ á n h g iá c h ư a h o à n th iệ n C h ê' đ ộ cô n g
c h ứ c b ị b ã i b ỏ k é o th e o n h ữ n g lo lắ n g v ể vị trí, v iệc làm k h ô n g ổ n đ ịn h n h ư trư ớ c c ủ a đ ộ i
n g ủ g iả n g v iê n Đ ặc b iệ t có n h iễ u b ả n k h o ăn v£' u ìn ii Iiày d ư ò ỉi^ ỉìh ư ìả q u á trin lì tư
n h â n h ỏ a đ ạ i h ọ c công, xóa b ò loại h in h đ ạ i
h ọ c c ô n g tr o n g h ệ th ô h g g iá o d ụ c đ ạ i học
N h ậ ỉ Bản
4 Đ ạ i h ọ c H io s h ìm a (ro n g q ú a tr ìn h tậ p
đ o à n h ó a
4.1 T h ô n g tin c h u n g
Đ ạ i h ọ c H iro s h ứ n a ià m ộ t tro n g n h ử n g
đ ạ i h ọ c c ô n g lớ n ở N h ậ t B ản đ ư ọ c th à n h lập
từ 1949 trê n co sở lổ c h ứ c lại các c ơ s ò g iáo
d ụ c đ ạ i h ọ c ở k h u v ự c h à n h c h ín h - lẵ n h th ố
H iro sh im a
Trang 88 Trần Khánh Dừc / Tạp chi Khoa học D H Q G H N , Khoa học X â hội và N hản văn 24 (2008) ĩ - ĩ ĩ
T ro n g g ia i đ o ạ n đ ẩ u Đ ạ i h ọ c H iro s h im a
b a o g ổ m Đ ạ i h ọ c H iro s h im a v ể V ăn c h ư ơ n g
v à K h o a h ọ c (th à n h lậ p ti i 1929); T ru ờ n g Sư
p h ạ m c a o c ấ p H iro s h im a (th à n h lậ p t ù 1902);
T rưcm g S ư p h ạ m H iro s h im a (th à n h lậ p từ
1943); T rư cm g K ỹ th u ậ t c a o c ấ p H iro s h im a
(th à n h lậ p t ừ 1920) T r ư ờ n g C a o đ ẳ n g Y t ế
H iro s h im a (th à n h lậ p 1945) v à m ộ t s ố
trư ờ n g k h á c tr o n g k h u v ự c H iro s h im a C ó th ể
n ó i n g a y từ đ ẩ u th à n h lậ p , Đ ạ i h ọ c
H iro s h im a đ ã b ư ớ c đ ẩ u tr ê n c o n đ ư ờ n g tậ p
đ o à n h ó a v ó i m ô h ìn h tổ c h ứ c c ủ a m ộ t đ ạ i
h ọ c đ a n g à n h , đ a lĩn h v ự c ờ k h u v ự c H iệ n
n a y (2007) Đ ạ i h ọ c H iro s h im a có 11 K h o a
c h u y ê n n g à n h , 12 T rư ờ n g c a o h ọ c (g ra d u a te
schools); 20 V iện v à T ru n g tâ m n g h iê n c ứ u ; 4
T h ư v iện , các Ir ư ò n g p h ổ th ô n g th ự c h à n h v à
n h iể u c a s ỏ k h ác N g â iì s á c h n h à trư ờ n g là
67.806.000.000 Y ên (2007) tư ơ n g đ ư ơ n g
k h o ả n g 50 triệ u USD
T ừ 1973 đ ê h 1995 Đ ại h ọ c H iro s h im a đ ã
h o à n th à n h v iệc tố ch ứ c lại v à c h u y ế n p h ẩ n
lỏ n các K h o a /T ru n g lânV V iện n g h iê n c ứ u
th à n h v iê n v ể k h u v ự c m ớ i d ư ợ c đ ẩ u tư xây
d ự n g h iệ n đ ạ i, đ ẩ y đ ủ c ơ s ở v ậ t c h à i, tiện
n g h i c h o đ à o (ạo đ ạ i h ọ c v à n g h iê n c ứ u k h o a
h ọ c ỏ l ỉ ì g a s h i l l i r o e h i m a ( t r ừ K h o a Y v à
D ư ợ c ớ k h u v ự c c ũ ơ th à n h p h ô ' H iro sh im a )
H iệ n n a y (2007) Đ ạ i h ọ c H iro s h im a có q u y
m ô đ à o tạ o k h o ả n g 15.000 s in h v iê n tro n g đ ó
k h o á n g 1/3 (4.445) ỉà h ọ c v iê n s a u đ ạ i học
(cao h ọ c v à tiê h sĩ) S ố lư ợ n g c á n b ộ , g iả n g
v iê n !â 3.281 n g ư ờ i C ó 755 s in h v iê n q u ô c i ẽ
từ 57 n ư ó c n g o à i th e o hgc
N g a y từ k h i m ó i th à n h lậ p (1949) Đ ạ i học
H iro s h im a đ ằ đ ư a ra 5 n g u y ê n ta c chỉ đ ạ o cơ
b ả n (M ỉsio n) là (4|:
1) T h e o đ u ố i H ò a b ìn h
2) S á n g tạ o k iế n th ứ c m á i
3) N u ô i d ư ỡ n g c o n n g ư ờ i
4) H ợ p tá c v ó i đ ịâ p h ư o n g , k h u v ự c v à
c ộ n g đ ổ n g q u ô c tê'
5) T iế p tụ c tự p h á t triển
N ă m n g u y ê n tắc trê n t h ế h iệ n iTÌếì lý p h á t triế n đ ể th ự c h iện s ứ m ệ n h c ủ a Đ ại học
H iro s h im a tro n g c ô n g c u ộ c c h â h h ư n g n ư ó c
N h ậ t s a u c h iê h tra n h v à p h á t tr iể n h iệ n đại
h ó a T rê n c ơ s ó đ ó , Đ ạ i h ọ c H iro s h im a d ã đ ể
râ các m ụ c tiê u p h á t triê n c ơ b ả n s a u [5]:
1) T rở th à n h m ộ t c o s ò đ ạ i h ọ c ở trìn h đ ộ
c a o v ề đ à o tạ o v à n g h iê n c ử u tr o n g n ư ó c và
q u ố c tê' 2) T ạ o d ụ n g m ô i trư ờ n g h ọ c tậ p , n g h iê n
c ứ u đ ạ t đ ă n g c a p q u ô c tê' N u ô i d ư Õ T ì g tinh
th a n s á n g tạ o k h o a h ọ c c h o th ẻ 'h ệ trẻ
3) G ắ n n g h iê n c ứ u v ó i g iả n g d ạ y Đ à o ỉạo
đ ộ n g ũ c h u y ê n g ia s a u d ạ i h ọ c c ó trin h đ ộ cao
th e o c h u ẩ n q u ổ c té' 4) Đ à o tạ o đ ộ i n g ù c ử n h â n có trìn h đ ộ và
n ă n g lự c th ự c tiễ n c a o đ á p ứ n g y ê u c ẩ u n h â n
lự c c ủ a x ă hội
5) L iên k ê \ c h ặ t c h ẽ v ó i c ộ n g d õ n g , đ ó n g
g ó p tích c ự c v à o s ự p h á t triế n đ a d ạ n g c ú a xâ hội,
6) T ả n g c ư ò n g n ă n g lự c c ạ n h tra n h q u ố c
t ế , x ã h ộ i to à n cẵu T ích c ự c ứ ìa m g iâ v à m ò
rộ n g h ợ p t á c tra o đ ổ i q u ò c tẽ' 7) H ìn h th à n h c a c h è ' q u ả n lý đ ạ i h ọ c và các đ ơ n v ị th à n h v iê n tậ p tr u n g v à o "Con
ngvrèri, p h ư o n g HẶI> v à t à i r h í n h "
8) H ìn h th à n h m ộ t h ệ th ố n g h ọ p lỷ tro n g
đ á n h g iá k h ả n ă n g v à k ê ỉ quả^ tạ o m ô i trư ờ n g
th u ậ n lợ i p h á t h u y m ọ i k h ả n ă n g c ủ a đ ộ i ngũ
c á n b ộ v à s in h viên
9) P h á t triể n h ệ th ố n g th ô n g rin v à tru y ể n
th ô n g p h ụ c v ụ c ó h iệ u q u á h o ạ t đ ộ n g q u a n
lý, g iả n g d ạ y v à n g h iê n cứu^ th ô n g tin x ẵ hội
v à m a rk e tin g
4.2 M ô h ìn h quản lý
T h e o m ỏ h ìn h tậ p đ o à n đ ạ i học^ hệ th ố n g
q u ả n lý c ủ a Đ ạ i h ọ c H iro s h im a đ ư ợ c Uúết lậ p
th e o h ư ớ n g tậ p tr u n g q u y ế n iự c q u ả n lý vào
C h ủ tịc h đ ạ i h ọ c trê n c o s ò th a m v â h c ủ a H ộ i
đ ố n g Q u ả n trj, H ộ i đ ổ n g G iá m đ ô c v à H ộ i
Trang 9Trằn ịOúrứì Đ ử c í Tạp chi Khoa học Đ H Q Ọ H li, K h o a h ọ c X ổ h ộ iv à hihãn vàn 24 (2008) J - í I
đ ổ n g đ à o tạ o - n g h iê n cứ u C á c đ ơ n v ị th à n h h o ạ t d ộ n g n g h iê n c ứ u v à g iá n g d ạ y (xem
v iê n có q u y ế n đ ộ c lậ p v à tự c h ú c a o tro n g các h ìn h 4)
Hinh 4, Mỏ hinh tố chức và quản lý Đại học Hiroshima (2007) [5]
4.3 M ô h ìn h đào tạo
V ới đ ịn h h ư ớ n g p h á t triể n tr ô th à n h m ộ t
d ạ i h ọ c n g h iê n c ứ u đ ẳ n g c a p q u ô c tê', có k h ả
n ă n g c ạ n h Iran h cao, Đ ại học H iro sh im a đ ă xác
đ ịn h v à k iê n trì th eo đ u ổ i m ô h ìn h đ à o tạ o
h iệ n đ ạ i n h ằ m đ á p ứ n g n h u c ẩ u m ó i v à
th ư ò n g x u y ê n th a y đ ổ i c ù a xẵ h ộ i N h ậ t Bản
h iệ n đ ạ i v à x u h ư ớ n g to à n c ẩ u h ó a tro n g t h ế
k ỷ 21 (xem h ìn h 5)
Giáo
dục
dựa
trôn
mục
tì cu
Hoạt
động
quỏc
te
hỏa
Giáo dục nhùng cá nhân có khả năng đổi mặt vỏi những thách thửc và giải quyct
vấn đ ể đặt ra trong the ký 21
- HÒ trợ Sinh viên
• l.ựa chọn khóa học và tư vấn
• Khuyến khích các hoật động ngo^i khỏa và Tinh nguyện
Đào tạo các nhà nghiên cứu ỉài nảng,
Đào tạo Ticn sĩ
Đào tạo Thạc sĩ
ĩ
Dào tệo các cá nhân có tư duy nảng lực vói sự kết hợp kiến thức cơ bản và náng
lực vận dụng thực h ỉn
Sình viẽn từ các trưởng d^ị học khác
Các loại hinh lao động nghể rvghiệp
GD Chuyên ngành
GD Đại cuơng Chương trình dào tạo cứ nhân
Các chương
4 trình nghicn h
cửu và kết quả nghicn cưu
Hình s. Mô hình giáo dục cho thẻ'ký 21 ‘ Dại học Hiroshima |4]
Trang 1010 Trần Khảnh Đức / Tạp chí Khoa học D H Q G H N , Khoa học X ã hội Nhììn văn 24 (20(ì8) h ĩ ĩ
4.4 M ô h ìn h báo đảm châì Iượrtg giáo d ụ c đại học N h ậ t Bản tro n g th ế k ỷ 21 íX e m h ìn h 6)
-Nhà nưóc
công nghiộp
Trưóc khi kiếm soảt
kẽ\ quẩ
- Xã hội tri ìhừc V
kết quả
ĐẠI HỌC
DAI HỌC
lượng
Hình 6 Mô hinh bảo đảm chât lượng giáo dực đội học Nhật Bản trong Ihếký 21
5 N h ữ n g k i n h n g h ỉệ m c ủ a N h ậ t B án tro n g
cải cách g iá o d ụ c đ ạ i học
Q u a h ư n nCia lh£* kỷ tái câ"u tr ú c h ộ th ồ n g
g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c (1945) v à đ ặ c b iệ t là các
c h ín h sác h v à b iệ n p h á p cải c ác h g iá o d ụ c đ ạ i
h ọ c từ 1984 c h o đ ế n n ay, h ệ th ố n g g iá o d ụ c
đ ạ i h ọ c N h ậ t B ản đ ã có n h ữ n g th a y đ ô i cơ
b ả n c á v ể c ấ u trú c h ệ th ô n g , lo ạ i h ìn h , q u y
m ô v à trìn h đ ộ đ à o tạo N h ậ t B ản đ ã có m ộ t
h ệ th ố n g g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c n g a n g tẩ m q u ô c tê'
vói khả n ă n g cạn h tra n h q uô c tê 'n g à y c àiìg cao,
đ á p ứ n g n h u c ầ u p h á t triể n c ú a x ẵ h ộ i h iện
đ ạ i N h ậ t B ản tro n g thê* k ỳ 21 N h ữ n g k in h
n g h iệ m c ủ a N h ậ t B án rấ t c ó g iá trị v à ý n g h ía
đ ố i với V iệt N a m trê n các b ìn h d iệ n S â u đ ây ;
1) C ả i c ác h g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c là m ộ t cô n g
việc k h ó k h ă n , lâ u d à i cẩn c ó tẵ m n h ìn xa,
s á n g s u ố t tro n g h o ạ c h đ ịn h c h ín h s á c h p h ù
h ợ p với xu h ư ớ n g p h á t tr iể n c h u n g v à k iên
trì, k iê n quyêV tro n g tố c h ứ c th ự c h iệ n
2) C h ín h p h ủ v à c á c Bộ n g à n h h ữ u q u a n
cỏ v a i trò q u y ế t đ ịn h tro n g tiế n trìn h cải cách trê n c ơ sở c ác k h u y ê h n g h ị c ủ a c á c tố c h ứ c tư
v â n ín h ư U ỷ b a n g iá o d u e đ a i h o c trự c th u ô r
T h ú tư ở n g )
3) V iệc đ ố i m ó i m ô h in h q u à n lý đ ạ i học
k h ô n g p h ả i chi riê n g c ù a n g à n h g iá o d ụ c m à
c ẩ n d ặ t tro n g q u á trìn h cái c ác h q u ả n lý h à n h
c h in h q u ô c g ia (có liẻ n q u a n đ c h C h in h p h ú ,
Bộ nội v ụ v à q u ả n lý công)
4) S ớ m h m h th à n h các đ ạ i h ọ c đ a n g ân h ,
đ a lĩn h v ự c ờ các k h u v ự c trê n c ơ s ò q u y
h o ạ c h v à đ ẩ u tu k h u đ ạ i h ọ c đ ể tạ o m òi trư ờ n g th u ậ n lọ i (đ ấ t đ a i, co s ò v ậ t ch ất) c h o
p h á ỉ tríể n g iá o d ụ c đ ạ i h ọ c n g a n g tầ m q u ỏ c tc 5) T ậ p đ o à n h ó a g iá o d ụ c đ ạ i học/ p h á t triế n các đ ạ i h ọ c đ a n g à n h / đ a lìn h v ự c là m ộ ỉ
xu h ư ớ n g lâ't y ế u (k h ô n g chỉ đoTì th u ẩ n là
g h é p các Irư ò n g /c ơ sở đ ạ i h ọ c v ỏ i n h a u ) m à
c ẩ n tố c h ứ c s ắ p x ê p lại đ ế tậ p tr u n g đ ẩ u tư,
tạ o m ô i liên k ế t trê n c o s ò tă n g tín h tự chú, tụ