Tổ chức hoạt động đọc sách cho thiếu nhi là một qui trình khoa học của nghiệp vụ thư viện để tổ chức phục vụ bạn đọc, giúp bạn đọc sử dụng tài liệu đạthiệu quả nhằm nâng cao trình độ chu
Trang 1MỤC LỤC
15 1 Đặc điểm tình hình trường TH Lý Thường Kiệt 7
18 III Một số biện pháp xây dựng tổ chức hoạt động đọc
sách cho thiếu nhi tại thư viện
10-12
19 IV Kết quả thu đựơc qua khảo nghiệm, giá trị khoa học
của vấn đề nghiên cứu
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU
Trong thời đại công nghiệp hóa – hiện đại hóa đang phát triển lên tầng cao mới, thư viện với chức năng là một thiết chế văn hóa- xã hội, là tòa lâu đài trí tuệ của nhân loại, là nơi lưu trữ và bảo tồn những giá trị văn hóa của loài người, là một bộ phận của nền văn hóa và mang sắc thái mới, là trung tâm thôngtin, là một bộ phận cấu thành không thể thiếu trong hệ thống thông tin - tư liệu của các nước trên thế giới, là nơi thu thập và thỏa mãn nhu cầu thông tin cho đạiquần chúng nhân dân
Bạn đọc là một tài sản, là tiềm lực, là sức mạnh, là niềm tự hào và là một trong những yếu tố đầu tiên trong bốn yếu tố cấu thành nên một thư viện
Tổ chức hoạt động đọc sách cho thiếu nhi là một qui trình khoa học của nghiệp vụ thư viện để tổ chức phục vụ bạn đọc, giúp bạn đọc sử dụng tài liệu đạthiệu quả nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, tự học, tự nghiên cứu, giáo dục phẩm chất đạo đức và thỏa mãn sự giải trí
Một vấn đề cần thiết xã hội đặt ra và quan tâm là: Cần phải có các hình thức tổ chức hoạt động đọc cho các em qua các tài liệu có nội dung tư tưởng tốt,
có giá trị khoa học, thực tiễn cao để đáp ứng nhu cầu của bạn đọc Cơ quan có thể thực hiện tốt nhất công việc đó là cơ quan Thư viện Bà Crup-xkai-a đã viết:
“Thư viện là người tổ chức, lựa chọn và đưa những cuốn sách tốt nhất, cần thiết nhất đến cho quảng đại quần chúng Thư viện là người giúp độc giả trong việc chọn ra những sách mà họ cần, là người cố vấn phụ đạo cho độc giả trong việc đọc sách có hệ thống”
Trang 3A PHẦN MỞ ĐẦU
I/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong sự chuyển đổi từ cơ chế kinh tế quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường đã tạo nên sự biến đổi to lớn trong đời sống xã hội, sản xuất phát triển, con người trở nên năng động hơn, hướng về những hoạt động mang lại hiệu quả thiết thực hơn Vai trò của tổ chức hoạt động thư viện nói chung và thư viện trường học nói riêng ngày càng khẳng định vị thế và sức mạnh của mình trong các cơ quan hành chính, trong các trường học Thư viện trường học là một
bộ phận trọng yếu không thể thiếu được của các trường phổ thông, bằng phươngtiện sách, báo, đang góp phần làm tốt việc chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ ngay
từ tuổi thơ ấu cho đến lúc trưởng thành, góp phần quyết định chất lượng và không ngừng nâng cao năng lực giảng dạy của giáo viên, mở rộng kiến thức và xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh
Trong thực tế hiện nay thư viện trường học nói chung và thư viện trường tiểu học Lý Thường Kiệt nói riêng thường xuyên tổ chức các hoạt động diễn ra như: các buổi đọc to nghe chung cho các em học sinh lớp 1, điểm sách và tuyên truyền giới thiệu sách theo chủ đề kỉ niệm vào các ngày lễ lớn Tổ chức hoạt động đọc sách là một trong những tiêu chí nằm trong khâu công tác phục vụ bạnđọc thể hiện kết quả hoạt động của thư viện, nó giúp cho việc vận hành và tổ chức tốt kho sách, giúp bạn đọc thỏa mãn được nhu cầu của mình Đến với thư viện các em được trang bị các kiến thức về lịch sử dân tộc, văn hóa ứng xử và kiến thức học tập của các môn học mà trên lớp các em có thể không tìm thấy từ thầy, từ bạn
Là một cán bộ thư viện làm việc qua nhiều năm, tôi xác định rằng: hoạt động thư viện trường học ngày càng phát triển sẽ là một nhiệm vụ trọng tâm và quan trọng nhất trong hoạt động thư viện của cả nước nói chung và của ngành giáo dục nói riêng Công tác thư viện trường học làm tốt sẽ tạo nên sự chuyển biến về mọi mặt trong hoạt động của nhà trường
Chính vì nhận thức rõ vai trò quan trọng của thư viện trường học trong việc nâng cao chất lượng học tập ở nhà trường cũng như trong việc hình thành
Trang 4và phát triển nhân cách của thế hệ trẻ tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số giải
pháp mới trong việc tổ chức hoạt động đọc sách tại thư viện trường Tiểu học
Lý Thường Kiệt- Huyện CưM’gar- Tỉnh ĐăkLăk”.
II MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI:
1 Mục đích nghiên cứu:
Trên cơ sở tìm hiểu thực trạng và đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động đọc sách cho thiếu nhi trong trường học nhằm nâng cao chất lượng công tác phục vụ bạn đọc và đem lại lợi ích góp phần nâng cao chất lượng học tập
2 Nhiệm vụ nghiên cứu:
Nhiệm vụ của hoạt động đọc sách là thỏa mãn và phát triển những nhu cầu, hứng thú đọc lành mạnh, đồng thời điều chỉnh những hứng thú đọc lệch lạc,phiến diện Đối với những nhu cầu lành mạnh, cần giúp các em lựa chọn sách thích hợp, có hệ thống Đối với những nhu cầu hứng thú đọc lệch lạc, thể hiện thị hiếu không lành mạnh, cần phải khéo léo sử dụng các biện pháp nghiệp vụ, điều chỉnh theo hướng lành mạnh và hài hòa
Do thời gian nghiên cứu có hạn nên đề tài này tôi chỉ tập trung định
hướng cho các em lựa chọn những cuốn sách có giá trị nội dung tư tưởng tốt vừa
có giá trị nghệ thuật cao đồng thời phù hợp với tâm lý lứa tuổi cũng như trình độhiểu biết của các em
3 Đối tượng nghiên cứu:
Một số giải pháp mới trong việc tổ chức hoạt động đọc sách tại thư viện trường Tiểu học Lý Thường Kiệt- Huyện Cư M’gar- Tỉnh ĐăkLăk
4 Phạm vi nghiên cứu
- Căn cứ vào điều kiện cơ sở vật chất hiện có của nhà trường đề tài này tôichỉ chuyên sâu nghiên cứu về một số giải pháp mới trong việc tổ chức hoạt độngđọc sách cho các em thiếu nhi của thư viện trường Tiểu học Lý Thường Kiệt
- Đề xuất một số giải pháp, biện pháp hướng dẫn các em thiếu nhi tự cungcấp cho mình tri thức và thông tin ở một số lĩnh vực nhất định
- Rút ra bài học kinh nghiệm cùng với kết quả nghiên cứu của đề tài
Trang 5- Thời gian nghiên cứu: Từ đầu tháng 10 năm 2012 đến cuối tháng 05 năm 2013.
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu và đọc văn bản
- Phương pháp điều tra và xử lý số liêụ
- Phương pháp thống kê số liệu
Trang 6B PHẦN NỘI DUNG
II CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1/ Cơ sở khoa học
Thư viện của nhà trường, cơ sở giáo dục khác được thành lập nhằm phục
vụ nhu cầu của cán bộ, nhà giáo, người học trong phạm vi nhà trường, cơ sở giáo dục khác và có thể phục vụ những đối tượng khác phù hợp với quy chế của thư viện
Sách báo là sản phẩm kết tinh các giá trị văn hóa của nhân loại, là tài sản tinh thần của thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau Khi đọc sách là các em đã tiếp xúc với tri thức và tư tưởng – kết tinh sức lực trí tuệ thế hệ trước Các em cần ứng xử có văn hóa với sách báo, trân trọng yêu mến sách báo
Đọc sách là một hoạt động tinh thần hết sức phức tạp của cá nhân có sự tham gia của các yếu tố tâm lý: cảm giác, trí nhớ, biểu tượng, tư duy, trong đó ngôn ngữ đóng vai trò cực kỳ quan trọng Là một loại hoạt động bên trong bị chiphối bởi tính chất các quá trình tâm lý của cá nhân hệ thống tri thức kinh nghiệmcủa các em, hoạt động đọc hướng M.Gorki từng nói “Mỗi cuốn sách là một bậc thang nhỏ mà khi bước lên, tôi tách khỏi con thú để đi tới gần con người” Nhận xét này đã khái quát một cách chính xác vai trò của sách đối với cuộc sống nhân loại Mỗi cuốn sách mở ra trước mắt con người những chân trời mới Hãy trân trọng những trang sách “mênh mông trí tuệ” của nhân loại
Tổ chức hoạt động đọc sách là hoạt động của thư viện nhằm thúc đẩy, phát triển và thỏa mãn nhu cầu, hứng thú đọc của các em, giúp các em hình thành nhu cầu đọc, hứng thú đọc, tạo thói quen đọc sách và phương pháp đọc sách Như M.K.Crup –xkai-a đã từng nói: “ Việc đọc sách cho thiếu nhi là một vấn đề các nhà giáo không thể thờ ơ được Đó là sự nghiệp xương máu của mình” Hoạt động chủ đạo ở lứa tuổi thiếu nhi là học tập ngoài giờ học các em rất say mê đọc sách Đây là công tác quan trọng của thư viện để đáp ứng ngày càng cao nhu cầu tài liệu cho thiếu nhi, nâng cao vai trò, nhận thức của người cán bộ thư viện, đầu tư mua sắm trang thiết bị cho thư viện, ứng dụng công
Trang 7nghệ thông tin vào các hoạt động của thư viện đồng thời kích thích nhu cầu đọc mượn tài liệu của thiếu nhi.
2/ Cơ sở thực tiễn
Để sách báo thiếu nhi có thể đến với các em học sinh trong nhà trường và trở thành người bạn đường thân thiết của các em Việc tổ chức đọc sách trong thư viện là vấn đề tất cả những người làm cán bộ thư viện trường học như tôi hếtsức quan tâm Song việc tổ chức hoạt động, cơ sở vật chất và mạng lưới thư viện
ở mỗi đơn vị trường học có một bước đi và cách thức khác nhau Đối với thư viện trường TH Lý Thường Kiệt việc xây dựng và phát triển việc tổ chức đọc sách cho thiếu nhi trong thư viện hết sức được chú trọng bởi tôi nhận thấy rằng Chăm sóc và giáo dục thiếu niên, nhi đồng là mối quan tâm của mỗi quốc gia trong quá trình phát triển, nhưng cũng là vấn đề phức tạp, đòi hỏi phải có sự tham gia của nhiều tổ chức, nhiều lực lượng xã hội, trong đó có vai trò của các thư viện
Từ thực tiễn cho thấy hoạt động đọc sách là hoạt động của thư viện nhằm thúc đẩy, phát triển và thỏa mãn nhu cầu, hứng thú đọc của các em, giúp các em hình thành nhu cầu đọc, hứng thú đọc, tạo thói quen đọc sách và phương pháp đọc sách trong việc học tập cũng như giải trí Hoạt động đọc sách là cơ sở và tiền đề hàng đầu quyết định đến hiệu quả của công tác phục vụ bạn đọc trong thư viện trường học Nhận thức được điều đó cho nên trong những năm vừa qua tôi đã quan tâm tới những hình thức tổ chức đọc sách cho các em chọn sách phù hợp với trình độ, cảm thụ và lĩnh hội giá trị của tác phẩm, một cách đam mê, hưng phấn, thoải mái, thân thiện chống lại được sự mệt mỏi cho bạn đọc nhằm nâng cao chất lượng học tập, giáo dục đạo đức và thỏa mãn tinh thần cho các em
Lứa tuổi nhi đồng là một giai đoạn phát triển quan trọng trong cuộc đời con người Đây là lứa tuổi thay thế dần từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập, thay đổi tâm lý từ ấu thơ sang nhi đồng, bắt đầu nhận biết thế giới xung quanh thông qua trực quan sinh động và phát triển thành tư duy Các em đã được đến trường và quen dần với các loại sách, bước đầu các em đã có nhu cầu
Trang 8đọc sách Quá trình nhận thức thế giới quan của các em nhuốm màu sắc cảm xúc
và mang tính trực quan sinh động Đối với lớp 1, lớp 2 các em thường ghi nhớ một cách máy móc, thuộc lòng từng chữ và các loại sách có càng nhiều hình ảnhcàng nhiều màu sắc thì các em cho là càng đẹp, càng tốt Những loại sách này giúp các em ghi nhớ dễ dàng hơn Trí nhớ các em dần tăng lên nên các bài học lớp 3, lớp 4, lớp 5 dần dài hơn và các em tự mình biết cách sắp xếp trí nhớ một cách lôgic hơn Trên cơ sở này tư duy dần phát triển, trí tưởng tượng được tăng cường và phát triển ngày càng cao hơn
II/ THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
1/ Đặc điểm tình hình trường TH Lý Thường Kiệt:
Trường TH Lý Thường Kiệt được thành lập tháng 10 năm 1997 Trường nằm ở trung tâm của xã EaM’nang Học sinh của trường gồm những học sinh cưtrú ở các thôn trong xã và một số ít học sinh thuộc xã CuôcKnia và Buôn Pôk thịtrấn EaPôk Toàn trường có 24 lớp tổng số học sinh 598 em, số học sinh dân tộc thiểu số 89 em Số học sinh con hộ nghèo là 86 học sinh
Thư viện trường được thành lập từ lâu nhưng chỉ do giáo viên đứng lớp kiêm nhiệm, đến cuối năm 2008 mới có cán bộ thư viện chuyên trách về nhận công tác
Đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên của trường có 44 người (Nữ38đ/c, DT 01đ/c); Trong đó Quản lý 03 người, TPT Đội 01 người, giáo viên 34 người, nhân viên 06 người Trình độ chuyên môn: Đại học 15 đ/c, Cao đẳng 17đ/c, Trung cấp 11 đ/c (Có 04 đ/c đang học Đại học)
Trường có 17 phòng học trong đó kiên cố 09, bán kiên cố 08, 02 phòng học bộ môn( môn Âm nhạc, môn Tin học), phòng hội đồng hành chính 08
Trang 9- Cơ sở vật chất trang thiết bị đầy đủ, hiện đại cùng với môi trường đọc trong sáng, thoáng mát, sạch sẽ, gọn gàng, yên tĩnh, các tủ sách được sắp xếp một cách ngăn nắp, khoa học theo số đăng kí cá biệt vì thế đã thu hút được rất nhiều bạn đọc đến học tập và nghiên cứu
Tuy tài liệu về các lĩnh vực đa dạng, phong phú nhưng số lượng bản vẫn còn hạn chế (chủ yếu 03 bản/tên sách), các sách từ điển, tra cứu có (01bản/tên sách)
mà các em đam mê
b Cách tiến hành
Thông qua các buổi đọc sách tại thư viện nhà trường
Trang 10Theo dõi kết quả nhận thức và học tập của các em qua giáo viên chủ
nhiệm trong năm học
Qua quá trình nghiên cứu và tìm hiểu thực trạng vấn đề tôi thấy trong học tập các em thường yêu thích những môn học như Toán, Tiếng việt Tuy nhiên hứng thú đọc của các em vẫn thiên về thể loại truyện đọc (truyện cổ tích, truyện ngụ ngôn, truyện thần thoại ); bởi thể loại truyện thể hiện những ước mơ
nguyện vọng của người lao động xưa, về một xã hội công bằng, tốt đẹp, nơi cái thiện, cái đẹp chiến thắng cái xấu, cái ác Kết quả khảo sát về sự yêu thích và không yêu thích các lĩnh vực như sau:
Toán Tiếng việt Văn hóa xã hội Truyện đọc
thích khôngthích thích khôngthích thích Khôngthích thích Khôngthích
483/598 (80,76%
)
17/598 (2,84%
)
403/598 (67,39%
)
9/598 (1,50%
)
67/598 (11,2%
)
486/598 (81,27%
)
458/598 (76,58%
)
19/598 (3,17% )
Ta có biểu đồ biểu diễn như sau:
Tổng số học sinh
0 100
Với kết quả đạt được về sự yêu thích các lĩnh vực như toán, tiếng việt,truyện đọc thì phải kể đến những đặc trưng nổi bật của sách trong thư viện đãthực sự thu hút các em Đọc sách đã trở thành nhu cầu thực sự và tương đối bềnvững của các em Qua bảng điều tra kết quả thực trạng các lĩnh vực về đọc sáchtrên ta thấy các hoạt động đọc sách của thư viện rất quan trọng và thiết thực
c Nguyên nhân của thực trạng:
Hứng thú đọc
Trang 11Do học sinh chưa nhận thức đúng đắn tác dụng của thư viện trong việc họctập, chưa biết cách đọc, chưa có thói quen tự học, tự tìm hiểu trong sách, chưahiểu giữa việc học trên lớp với sách tham khảo thư viện có mối liên hệ và tầmquan trọng với nhau nên chưa thấy được giá trị của từng cuốn sách
Khả năng tập trung chú ý không bền, các em thường hay di chuyển vị trítrong phòng đọc, bị chi phối bởi môi trường xung quanh, hay đổi sách liên tục
Do quỹ thời gian học ở lớp nhiều (7 buổi/tuần) nên học sinh ít có thờigian đọc sách tại thư viện
Cán bộ thư viện chưa nắm bắt được tâm lí của học sinh, chưa biết cáchgiới thiệu tạo hứng thú đọc cho các em, tổ chức hoạt động đọc sách của thư việnchưa có nhiều cái mới thu hút, hấp dẫn học sinh
III/ MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG ĐỌC SÁCH CHO THIẾU NHI TẠI THƯ VIỆN:
Ngoài các biện pháp khắc phục cho hoạt động đọc sách trở nên phong phúsinh động phù hợp với tâm lý lứa tuổi các em, bồi dưỡng và phát triển năng lực,năng khiếu nghệ thuật và khả năng sáng tạo, giúp các em trở thành những người
có nhân cách phát triển toàn diện Tôi xin đưa ra một số biện pháp nâng cao chấtlượng tổ chức hoạt động đọc sách cho thiếu nhi tại thư viện
* Biện pháp 1: Tổ chức hình thức đọc nghe tập thể
Ở lứa tuổi học sinh lớp 1, lớp 2 các em do còn quá nhỏ chưa đọc chữ được,chưa ý thức được những quy định của thư viện, chưa phân biệt rõ môi trườngthư viện so với nhà các em, không ngồi yên một chỗ đọc sách khi đến thư việncác em sẽ gây ồn ào cho bạn đọc khác Các em đến với thư viện qua những cuốntruyện tranh mang nhiều màu sắc, hình ảnh sinh động, các em đến chủ yếu là đểxem hình ảnh minh họa có trong sách vì một số ít các em đọc được Nên cán bộthư viện cử sáu em trong tổ cộng tác viên thư viện của nhà trường luân phiênnhau lên đọc và kể những câu truyện cổ tích, truyện thần thoại, truyện ngụngôn…cho các em lớp 1 vào đầu giờ sinh hoạt lớp và giờ ra chơi giữa buổi Với