SKKN một số biện pháp giúp học sinh nhẩm toán nhanh ở lớp 1a trường tiểu học lý thường kiệt

Chính vì vậy mà việc hướng dẫn học sinh biết cách nhẩmtính nhanh cho các em nói chung và học sinh lớp Một nói riêng đang hết sức cầnthiết để nhằm giúp các em hình thành kỹ năng nhẩm toán

Các bạn đồng nghiệp thân mến!

Môn Toán là môn học rất quan trọng trong các bậc học, nó được vận dụngvào tất cả các lĩnh vực trong trong đời sống hằng ngày của con người, nhằm gópphần đào tạo những con người phát triển toàn diện, năng động, sáng tạo đáp ứngmọi nhu cầu phát triển của khoa học công nghệ trong xã hội trong thời kỳ đổi mới

Vì thế việc dạy toán trong nhà trường phải được quan tâm và cần được bồi dưỡngngay từ khi học lớp Một

Với phương hướng đổi mới phương pháp dạy học của chúng ta hiện nay là “Lấy học sinh làm trung tâm”, “ Thầy hướng dẫn, trò thực hành”, là người hướng dẫn

để trò tìm ra những tri thức mới, đòi hỏi các em phải nổ lực, tìm tòi, tư duy tốt vàbiết cách nhẩm tính nhanh Chính vì vậy mà việc hướng dẫn học sinh biết cách nhẩmtính nhanh cho các em nói chung và học sinh lớp Một nói riêng đang hết sức cầnthiết để nhằm giúp các em hình thành kỹ năng nhẩm toán ngay từ ban đầu

Được sự cộng tác của các đồng nghiệp, đặc biệt được sự giúp đỡ, cố vấn củaBan giám hiệu trường Tiểu học Lý Thường Kiệt đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ chotôi hoàn thành đề tài này Trong quá trình thực hiện đề tài bản thân đã có nhiều cốgắng nhưng cũng không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế Tôi rất mong đồngnghiệp đóng góp ý kiến để đề tài này được hoàn thiện hơn và nâng cao giảng dạymôn Toán nói chung và cách nhẩm các phép tính cộng, trừ không nhớ nói riêng

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu và các đồng nghiệp ở trường Tiểuhọc Lý Thường Kiệt xã Ea M’nang, cảm ơn các bạn đọc trong toàn ngành

1 Lý do chọn đề tài.

Như chúng ta đã biết khoa học ngày một phát triển đòi hỏi con người cũng phảiphát triển toàn diện mới đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao của xã hội.Chính vì con người là mục tiêu là động lực để phát triển kinh tế xã hội Đứng trướcyêu cầu đó Quốc hội đã có quyết định số 40 về đổi mới giáo dục với mục tiêu: “Xâydựng nội dung chương trình đổi mới phương pháp giáo dục, đổi mới sách giáo khoanhằm nâng cao chất lượng toàn diện cho thế hệ trẻ, đáp ứng theo yêu cầu phát triểncông nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước” Vì vậy năm học 2002- 2003 chương trìnhsách giáo khoa các môn học mới được triển khai đại trà trên cả nước Hiện nay Bộgiáo dục đào tạo có công văn số 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 9 năm 2016 đãsửa đổi bổ sung một số điều của quy định đánh giá học sinh Tiểu học Ban hành kèmtheo thông tư số 30 năm 2014/TT/-BGDĐT ngày 28 tháng năm 2014 của Bộ trưởng

Bộ giáo dục và Đào tạo không chấm điểm cho học sinh nhưng nhận xét sửa sai kịpthời Tuy nhiên kiến thức toán học của các em đang còn nhiều hạn chế đặc biệt làcách nhẩm tính nhẩm kết quả toán nhanh

Là người giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp Một tôi nhận thấy rằng môn toán làmôn học có tính tư duy, trừu tượng, cung cấp kiến thức, kỹ năng, phương pháp, gópphần xây dựng nền tảng văn hóa của con người lao động mới Những kiến thức toánhọc cơ bản giúp học sinh có cơ sở để học các môn học khác Kết quả thực tế chothấy số học sinh biết cách nhẩm toán nhanh chiếm khoảng 25- 30% tổng số học sinhtrong lớp Điều đó cũng dễ hiểu vì để lĩnh hội được tri thức toán học, học sinh cầnphải biết tư duy, kiên trì, chăm chỉ, nhẩm tính nhanh, so sánh, phân tích tổng hợp,trừu tượng hóa và khái quát hóa mà chức năng trừu tượng và khái quát, tư duy ở trẻcòn chưa được phát triển đầy đủ, nếu không sớm khắc phục thì sẽ tạo ra nhiều khókhăn khác cho học sinh trong quá trình lĩnh hội kiến thức sau này

Nếu khi dạy toán ta chỉ sử dụng một hình thức dạy học thì học sinh rất dễ nhàmchán và mức độ tiếp thu bài của học sinh cũng không đạt hiệu quả cao Chính vì vậytrong các tiết dạy học toán nếu biết kết hợp sử dụng nhiều hình thức dạy học và kếthợp trò chơi nối tiếp, trả lời nhanh kết quả phép tính,… để nhằm thay đổi quá trìnhhọc tập, khắc sâu được kiến thức, học sinh biết tư duy nhanh Môn Toán còn góp

phần giáo dục lý trí và những đức tính tốt như: trung thực, cẩn thận, phân biệt rõràng đúng sai Môn toán còn có tác dụng trau dồi cho học sinh óc thẩm mĩ và nhiều

kỹ năng tính toán cần thiết để con người phát triển toàn diện trong thời đại mới

Việc nhẩm toán nhanh ở tiểu học nói chung và học sinh lớp Một nói riêng nhằmgiúp học sinh biết cách vận dụng những kỹ năng tính toán vào cuộc sống hằng ngàyvới những yêu cầu được thể hiện đa dạng và phong phú Vì thế việc dạy cho họcsinh biết cách nhẩm các phép tính đòi hỏi các em phải có năng lực tư duy, cần cù,nhớ tốt, biết suy luận Vậy làm thế nào để học sinh lớp 1A trường Tiểu học LýThường Kiệt nói riêng và bậc tiểu học nói chung biết cách nhẩm các phép tínhnhanh, chính xác, rõ ràng, khoa học? Những trăn trở ấy ấy chính là lí do để tôi chọn

đề tài “ Một số biện pháp giúp học sinh nhẩm toán nhanh ở lớp 1A trường Tiểu

học Lý Thường Kiệt”.

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.

* Mục tiêu:

Đề tài này nhằm tìm hiểu thực trạng dạy và học môn Toán lớp 1 nói chung

và lớp 1A nói riêng ở trường Tiểu học Lý Thường Kiệt - huyện CưM’gar- tỉnh ĐăkLăk, đồng thời đề xuất một số kinh nghiệm hướng dẫn học sinh lớp 1A cách nhẩmtoán

3 Đối tượng nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Một số biện pháp giúp học sinh tính nhẩmnhanh môn toán ở lớp 1A trường tiểu học Lý Thường Kiệt- CưM’gar- đăk Lăk

4 Giới hạn của đề tài:

- Đề tài này tôi chỉ nghiên cứu thực trạng học sinh nhẩm các phép tính cộng, trừ

không nhớ ở lớp Một Cụ thể lớp 1A trường Tiểu học Lý Thường Kiệt Qua đó, đềxuất một số biện pháp giúp học sinh lớp 1A biết cách nhẩm toán nhanh Từ đó rút ramột số kinh nghiệm để hướng dẫn học sinh nhẩm toán nhanh đạt kết quả cao tronghọc tập

- Thời gian nghiên cứu từ tháng 11 năm 2016 đến tháng 3 năm 2017

5 Phương pháp nghiên cứu.

II PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

Như chúng ta đã biết môn toán là bộ môn học công cụ, cung cấp kiến thức, kỹnăng, phương pháp thực hành hằng ngày, để góp phần xây dựng nền tảng văn hóaphổ thông của con người mới là ''chìa khoá'' mở cửa cho tất cả các ngành khoa họckhác, nó là công cụ cần thiết của người lao động trong thời đại mới Môn toán đãđược vận dụng vào nhiều lĩnh vực trong đời sống của con người và giúp con ngườiphát triển toàn diện Dạy học toán nói chung và lớp Một nói riêng cũng nhằm gópphần phát triển tư duy trí tuệ cho học sinh, hình thành tư duy tăng dần từ trực quanđến trừu tượng Có thể nói môn Toán lớp Một đã mở đường cho trẻ em đi vào thếgiới kì diệu của toán học mà nó luôn đóng vai trò hết sức quan trọng, rèn luyện chocác em không đơn thuần là những tính toán mà chủ yếu là năng lực tư duy, đòi hỏiphải tính toán, biết tư duy nhanh Chính bởi tư duy sâu sắc đó đã giúp các em nhạybén hơn nhiều trong các môn học khác Vì vậy việc học sinh biết cách nhẩm toánnhanh ở lớp Một là nền tảng đầu tiên nhằm nâng cao kiến thức về toán học cho các

em, rèn luyện khả năng tư duy, kĩ năng tính toán Mặt khác tâm lý học hiện đạikhẳng định trẻ em ở lứa tuổi tiểu học thì việc chuyển từ hoạt động vui chơi ở tuổimầm non sang hoạt động học, từ quan sát tranh trực tiếp sang viết các phép tínhcộng, phép tính trừ, đọc bài toán làm được các phép tính đã làm cho các em gặpnhiều khó khăn nhất định về cách nhẩm toán về mặt tâm lý Mặc dù các em đã vàohọc lớp Một được một thời gian khá dài sau đó mới học về các phép tính cộng, trừnhưng một số em còn bỡ ngỡ, sợ hãi khi học các phép tính cộng, trừ mà không biếtnhẩm chỉ biết dùng các ngón tay đếm Một số em còn ham chơi chưa chú trọng vàoviệc học tập vì thế mà giáo viên cần phải quan tâm và có sự đầu tư nhiều trong quátrình truyền đạt kiến thức Toán cơ bản về nhẩm nhanh các dạng toán cộng,trừ( không nhớ) trong phạm vi 100 và các dạng toán nâng cao cho các em Để thựchiện tốt mục tiêu đó, giáo viên cần phải nghiên cứu, tìm biện pháp giảng dạy thíchhợp, giúp các em biết cộng, trừ nhẩm một cách vững vàng, hiểu sâu được bản chấtcủa vấn đề cần tìm, mặt khác giúp các em tự tin học tập các môn học khác

II Thực trạng vấn đề nghiên cứu.

1 Tình hình của lớp:

Lớp 1A mà tôi đang chủ nhiệm có tổng số học sinh 28 em Trong đó số họcsinh nữ: 15 em; học sinh dân tộc thiểu số: 1 em Gia đình có thuộc diện hộ nghèo: 4em; hộ cận nghèo: 3 em; học sinh ngoài địa bàn: 2 em; Gia đình các em đều làmnông có hoàn cảnh khó khăn trong việc chăm sóc, quan tâm đến việc học hành củacon em

2 Phân tích đánh giá các nội dung

- Đa số các em chăm ngoan hiếu học

- Đồ dùng học tập của các em tương đối đầy đủ

- Phần lớn các em biết cách cộng, trừ nhẩm( không nhớ) được các phép tính

đã học Các em biết học thuộc bảng cộng, bảng trừ qua các bài đã học

- Gia đình các em đa số ở trong địa bàn xã nên thuận lợi cho việc đi học

chuyên cần, đúng giờ

- Giáo viên nhiều năm giảng dạy lớp Một, nhiệt tình, tâm huyết với nghề

- Đồ dùng trực quan môn toán ở phòng thiết bị phong phú, đa dạng

b Khó khăn :

- Một số em đồ dùng học tập còn thiếu

- Sự quan tâm của phụ huynh học sinh còn nhiều hạn chế bởi gia đình các emđều làm nông, một số em ở với ông bà nên việc học của con em mình ở nhà không aikiểm tra, nhắc nhở

- Các em ngồi học chưa tập trung, lười học thuộc bảng cộng, bảng trừ, họctrước, quên sau, thiếu tự tin khi trả lời các phép tính

- Một số em trả lời kết quả các phép tính cộng, trừ nhưng còn lấy ngón tay,ngón chân để đếm.

- Khi làm các phép tính trừ một số em lại thường nhẩm cộng thành trừ

- Các em thường lúng túng khi thực hiện các phép tính có nhiều số và nhiều

dấu

- Cộng, trừ nhẩm các phép tính đang còn chậm

- Chưa phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh

- Giáo viên hướng dẫn quá kĩ các dạng toán dẫn đến các dạng toán các emkhông chịu tư duy

- Khích lệ học sinh trong học tập còn hạn chế

- Giáo viên sử dụng đồ dùng trực quan về các dạng toán còn ít

- Phân bố thời gian chưa hợp lý

3 Vấn đề thực trạng:

a Vấn đề của thực trạng:

Theo chương trình sách giáo khoa Toán 1 từ tuần bảy các em bắt đầu học vềcác phép tính cộng, tuần chín làm quen về các phép tính trừ Qua các tiết dạy toáncho thấy chất lượng nhẩm toán ở lớp Một nói chung và lớp 1A nói riêng còn nhiềuhạn chế như:

- Tư duy của các em còn mang tính trực quan

- Nhẩm tính chậm, không biết cách nhẩm, dùng ngón tay đếm khi điền kếtquả phép tính

- Không tự tin khi nhẩm để trả lời kết quả các phép tính đặc biệt các phéptính có nhiều số và nhiều dấu và nhẩm các phép tính so sánh số để điền dấu

- Ham chơi chưa chú ý nghe cô giảng, lười học thuộc bảng cộng, bảng trừtrong phạm

- Sự kiên trì của các em khi học thuộc các phép tính cộng, các phép tính trừtrong phạm vi 10 chưa cao

- Các em không nắm được mối quan hệ giữa phép cộng và phép trừ

b Cách tiến hành điều tra thực trạng:

Trong thời gian giảng dạy bản thân đã theo dõi và tìm hiểu thực tế nhẩm toán

ở lớp 1A còn chậm Để tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng, từ đó làm cơ sở giúpgiáo viên đề ra kế hoạch, phương hướng thực hiện các biện pháp rèn cho học sinhcách tính nhẩm toán nhanh Chính vì vậy tôi đã tiến hành điều tra khảo sát bằng cáchkiểm tra một số kiến thức cơ bản của học sinh như sau

- Trò chuyện thăm dò ý kiến

- Tiến hành khảo nghiệm vào phiếu học tập bằng dạng bài tập điển hình chohọc sinh của lớp vào tháng 11 với các bài tập sau:

Số H/S nhẩm kếtquả nhanh, đúng

Số HS tính chậm,dùng ngón tay đếm

Số HS tính chưađúng kết quả

Qua bảng số liệu tôi thấy khả năng nhẩm toán của các em chưa được tốt.Nhất là những em tính chậm, dùng ngón tay đếm, các phép tính trừ làm kết quảthành cộng, tính kết quả chưa đúng với các dạng toán trên còn mơ hồ Số học sinhlàm đúng tất cả các bài toán có dạng trên chỉ mới đạt từ 17,8% đến 25%, số học sinhdùng ngón tay để đếm chiếm tỉ lệ còn cao, đếm sai kết quả chiếm tỉ lệ 21,4% đến28,6% chủ yếu tập trung vào các em khả năng tư duy chưa được tốt, ngồi học chưachú ý nghe giảng, chưa tự tin điền kết quả, kiến thức cơ bản như bảng cộng, bảng trừ

đã học các em không thuộc, gia đình ít quan tâm, về nhà ham chơi không chịu họclại bài

Qua thực trạng về việc nhẩm toán của các em trong gian qua đã có những thànhcông và hạn chế như sau:

4 Thành công – Hạn chế

Thành công

Được sự quan tâm, giúp đỡ kịp thời của các Ban giám hiệu và các ban ngành Phòng học thoáng mát, đủ ánh sáng

Lớp một được học bảy buổi /tuần Mỗi tuần các em được 2 tiết ôn luyện Toán

"chương trình đảm bảo dạy học cả ngày” trong dự án SEQAP

Các em đều đọc, viết được các số và biết cách cộng, trừ các số đã học

Đồ dùng học tập của các em tương đối đầy đủ

Giáo viên có kinh nghiệm trong công tác giảng dạy

Các em luôn ham mê trong việc học tập, thích thi nhẩm nhanh các phép tính

Các em hoàn thành được các bài tập trong vở bài tập toán

Giáo viên liên lạc thường xuyên với phụ huynh trao đổi về tình hình học tậpcủa các em để phụ huynh nắm bắt

Nguyên nhân thành công

Giáo viên nhiều năm giảng dạy lớp Một có tâm huyết với nghề, nhiệt tìnhtrong công tác giảng dạy, nhiều năm liền là giáo viên dạy giỏi cấp trường, cấphuyện

Luôn đổi mới hình thức dạy học nhằm gây hứng thú cho học sinh

Ngày giờ công đảm bảo.

Khuyến khích, động viên các em kịp thời khi các em trả lời kết quả đúngnhằm giúp các em tự tin trong học tập.

Hướng dẫn các em nắm bắt mối quan hệ giữa phép cộng và phép trừ nhằmgiúp các em trả lời nhanh kết quả

Kiểm tra, nhắc nhở các em việc học các bảng cộng, bảng trừ đã học thườngxuyên

Đa số phụ huynh học sinh thường xuyên quan tâm đến sự nghiệp giáo dục củalớp nên luôn đồng hành cùng giáo viên trong mọi lĩnh vực Vì vậy việc rèn nhẩmtính nhanh khi học toán gặp nhiều thuận lợi

Một số em bố mẹ đi làm xa ở với ông bà nên việc học của các em giao khoáncho cô giáo ở lớp các em học thế nào để mặc phó vậy không quan tâm đến việc họcbài, làm bài ở nhà của các em

Nguyên nhân hạn chế

Tư duy của các em còn hạn chế

Các em có tính ham chơi, nhanh quên

100% học sinh là con em thuần nông nên gia đình các em chưa thực sự quantâm đến việc học của con cái

III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1 Mục tiêu của giải pháp:

Để dạy tốt môn Toán lớp Một nói chung và rèn cho các em biết nhẩm toánnhanh nói riêng đòi hỏi người giáo viên kiên trì, chịu khó, kiểm tra các em thườngxuyên, giúp đỡ tận tình, sửa sai kịp thời

Như chúng ta đã biết vốn tư duy của các em đang còn hạn chế, các dạng toánmới chủ yếu các em đều nhìn tranh để nêu

Học sinh nhẩm tính hiện nay đang còn lúng túng cho nên đây là công việc phảilàm thường xuyên, liên tục và lâu dài đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì, kiểm traviệc học các bảng cộng và trừ trong phạm vi 10 thường xuyên

Học sinh nhẩm được toán nhanh là nhằm bồi dưỡng cho học sinh phát triển tốtnăng lực tư duy về môn toán nói chung và các phép tính cộng, phép tính trừ nóiriêng

Nâng cao vai trò, trách nhiệm trong việc rèn nhẩm toán nhanh cho các em họcnhằm giảm tỉ lệ học sinh yếu toán, hạn chế học sinh dùng ngón tay để đếm

2 Nội dung và cách thức thực hiện các giải pháp

+ Hướng dẫn học sinh thành lập công thức 5+ 1 = 6; 1 + 5 = 6

- Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hành trên que tính lấy 5 que tính, thêm

1 que tính nữa hỏi các em có 5 que tính thêm 1 que tính có bao nhiêu que tính tất

cả ? ( 5 que tính thêm 1 que tính có tất cả 6 que tính)

- Giáo viên đính mẫu vật lên bảng