PHÂN TÍCH XỬ LÝ TÌNH HUỐNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC: “NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC”

Những thất thoát, tiêu cực trong thực hiện các dự án đầu tư xây dựng như nêu trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau: do tác động tiêu cực của cơ chế thị trường sức hút của đồng tiền đã làm tha hoá biến chất nhiều cán bộ công chức, do đội ngũ cán bộ quản lý yếu về năng lực, do cơ chế chính sách còn chồng chéo, không đồng bộ. Xuất phát từ tình hình thực tế đã nêu ở trên, trong phạm vi bài tiểu luận “Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng ngân sách nhà nước”, tôi muốn đưa ra một tình huống sai phạm cụ thể trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, phưong pháp xử lý các tình huống sai phạm này và những kiến nghị. Tình huống này chưa hẳn đã là điển hình trong nhiều tình huống sai phạm liên quan đến lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản còn tồn tại ở nước ta. Tuy nhiên , bằng kiến thức đã tiếp thu được qua một thời gian học lớp quản lý hành chính nhà nước ngạch chuyên viên, cùng với kiến thức thực tế từ việc thực hiện nhiệm vụ kiểm soát thanh toán vốn đầu tư tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước, với tình huống cụ thể sẽ trình bày, tôi muốn đóng góp với các cơ quan chức năng những kiến nghị nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác quản lý trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản. Kết cấu tiểu luận: ngoài phần mở đầu, tiểu luận chia làm 3 phần: Phần I: Tình huống trong quản lý hành chính Phần II: Phân tích và xử lý tình huống Phần III: Kiến nghị và kết luận

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

“NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN SỬ DỤNG NGÂN SÁCH

NHÀ NƯỚC”

Học viên: Bùi Thị Vân Anh – Bộ Khoa học và Công nghệ

Giáo viên hướng dẫn: TS Nguyễn Văn Cường – Học viện

Hành chính Quốc gia

Hà Nội - 2017

LỜI MỞ ĐẦU

Đầu tư xây dựng cơ bản là một trong những nhân tố quan trọng quyết định

sự tăng trưởng hay phát triển kinh tế xã hội của mỗi một quốc gia Chi đầu tư xây dựng cơ bản thường chiếm tỷ lệ lớn trong tổng chi ngân sách hàng năm Sản phẩm trong lĩnh vực xây dựng cơ bản có đặc thù riêng không giống với các sản phẩm khác, nó được sản xuất đơn chiếc, trong các điều kiện khác nhau, thời gian xây dựng dài, đặc biệt là nhiều tổ chức cá nhân cùng tham gia quản lý đầu tư và xây dựng từ khâu chuẩn bị đầu tư đến khi kết thúc dự án đưa vào khai thác sử dụng … Vấn đề đặt ra là cần phải được quản lý , giám sát chặt chẽ Đối với Việt Nam, trong điều kiện nguồn thu ngân sách nhà nước còn hạn chế thì việc quản

lý chặt chẽ, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả các khoản chi ngân sách nhà nước có

ý nghĩa đặc biệt quan trọng

Thực tế trong những năm qua, lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản đã và đang đóng góp to lớn đối với sự phát triển của đất nước Ngân sách nhà nước hàng năm giành một lượng vốn rất lớn để chi cho đầu tư xây dựng cơ bản và không ngừng gia tăng theo các năm Nhiều công trình trọng điểm đã được đầu tư xây dựng làm nền tảng cho sự phát triển của cộng đồng dân cư , của vùng miền và của xã hội nói chung, đời sống người dân ngày càng được nâng cao, đất nước ngày càng giàu mạnh Cùng với việc chú trọng vốn cho đầu tư phát triển, chúng

ta cũng không ngừng hoàn thiện và đổi mới cơ chế chính sách trong lĩnh vực đầu

tư xây dựng cơ bản

Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đã đạt trong lĩnh vực đầu tư xây dựng

cơ bản, việc thực hiện, triển khai các dự án này còn nhiều vấn đề phát sinh và tồn tại Hiện tượng thất thoát lãng phí trong đầu tư xây dựng cơ bản, sự thông đồng, móc ngoặc, rút tiền của Nhà nước và các hiện tượng tiêu cực khác đã và đang diễn ra ở nhiều nơi Cuộc kiểm tra về một số dự án đầu tư xây dựng trên cả

nước theo kế hoạch của Bộ Chính trị (do Thủ tướng Chính phủ chủ trì) cho thấy: hầu hết các dự án đầu tư xây dựng đều bị thất thoát Theo các chuyên gia, thất thoát trong các dự án đầu tư xây dựng thường chiếm từ 15%đến 30% giá trị dự

án Do các dự án đầu tư xây dựng thường có giá trị rất lớn nên số vốn thất thoát trong từng dự án và trên phạm vi toàn quốc là rất nhiều trong khi nước ta vẫn là một nước nghèo trên thế giới Đây là một vấn đề nhức nhối trong xã hội nói chung và trong quản lý các dự án đầu tư xây dựng nói riêng

Những thất thoát, tiêu cực trong thực hiện các dự án đầu tư xây dựng như nêu trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau: do tác động tiêu cực của cơ chế thị trường sức hút của đồng tiền đã làm tha hoá biến chất nhiều cán bộ công chức, do đội ngũ cán bộ quản lý yếu về năng lực, do cơ chế chính sách còn chồng chéo, không đồng bộ

Xuất phát từ tình hình thực tế đã nêu ở trên, trong phạm vi bài tiểu luận

“Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng ngân sách nhà nước”, tôi muốn đưa ra một tình huống sai phạm cụ thể trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, phưong pháp xử lý các tình huống sai phạm này và những kiến nghị Tình huống này chưa hẳn đã là điển hình trong nhiều tình huống sai phạm liên quan đến lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản còn tồn tại ở nước ta Tuy nhiên , bằng kiến thức đã tiếp thu được qua một thời gian học lớp quản lý hành chính nhà nước ngạch chuyên viên, cùng với kiến thức thực

tế từ việc thực hiện nhiệm vụ kiểm soát thanh toán vốn đầu tư tại Sở Giao dịch Kho bạc Nhà nước, với tình huống cụ thể sẽ trình bày, tôi muốn đóng góp với các cơ quan chức năng những kiến nghị nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác quản lý trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản

Kết cấu tiểu luận: ngoài phần mở đầu, tiểu luận chia làm 3 phần:

Phần I: Tình huống trong quản lý hành chính

Phần II: Phân tích và xử lý tình huống

Phần III: Kiến nghị và kết luận

Do hạn chế về thời gian cũng như phạm vi, khuôn khổ của bài viết và kinh nghiệm, kiến thức chưa được đầy đủ về một lĩnh vực rất phức tạp, với lòng ham học hỏi, tôi rất mong nhận được các ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo, các đồng nghiệp và các bạn quan tâm để tiểu luận được hoàn thiện hơn

PHẦN I

TÌNH HUỐNG TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH

I/ Hoàn cảnh ra đời câu chuyện tình huống

Dự án xây dựng khu tái định cư X thuộc thành phố HN Đây là dự án

hết sức quan trọng do thành phố HN làm chủ đầu tư, được ưu tiên xây dựng và sớm đưa vào sử dụng để tạo quỹ nhà cho thành phố phục vụ công tác giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm của thành phố sẽ được triển khai trong năm 2005 So với các khu tái định cư khác , thành phố HN hy vọng dự án này

sẽ là điểm nhấn trong tổng thể phát triển của thành phố và tin tưởng rằng những người bị ảnh hưởng bởi việc triển khai thi công các dự án trọng điểm của thành phố sẽ mong muốn được sống trong khu tái định cư này, từ đó sẽ góp phần tạo điều kiện cho việc triển khai công tác giải phóng mặt bằng các

dự án trọng điểm của thành phố năm 2005 được thực hiện một cách nhanh chóng Tuy nhiên trong quá trình triển khai dự án do buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm, có sự cấu kết giữa các bên đã làm ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng của dự án, làm thất thoát lãng phí tài sản sản xã hội chủ nghĩa

Để làm sáng tỏ vấn đề trên, xác định rõ mức độ vi phạm trách nhiệm quản lý vốn đầu tư của mỗi cá nhân hay tập thể và làm rõ sự việc trước dư luận, xin chuyển sang phần tiếp theo

II/ Diễn biến của tình huống câu chuyện

1 Thông tin về dự án

Dự án xây dựng khu tái định cư X sử dụng vốn ngân sách thành phố ứng trước được đầu tư theo Quyết định 1893/QĐ - TPHN ngay 02 tháng 12 năm

2003 của Chủ tịch uỷ ban nhân dân thành phố HN gồm các hạng mục sau:

- Xây dựng toà nhà 14 tầng với diện tích xây dựng 961,6 m2 với tổng diện tích sàn ( không kể tầng hầm ) là 9581,2 m2;

- Kỹ thuật hạ tầng gồm đường, điện, cấp thoát nước …

- Trang thiết bị phục vụ chung của khu tái định cư

Ban quản lý cở sở hạ tầng và phát triển đô thị thay mặt Thành phố HN làm nhiệm vụ chủ đầu tư Thời gian khởi công và hoàn thành dự án trong phạm

vi 24 tháng Tổng mức đầu tư của dự án 52.890,478.000 đồng

Ngày 16 tháng 03 năm 2004, thành phố HN đã phê duyệt thiết kế kỹ thuật

và tổng dự toán tại Quyết định số 2361/QĐ -TPHN với tổng dự toán được duyệt

là : 52.890.478.000 đồng

Theo kế hoạch đấu thầu đã được phê duyệt đối với phần xây lắp của dự

án được chia làm 3 gói thầu chính :

- Gói thầu 1: san lấp mặt bằng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật chung của khu tái định cư;

- Gói thầu 2 : Xây dựng hạng mục móng công trình

- Gói thầu 3: Xây dựng phần thân và hoàn thiện

Dự án mới được triển khai thi công, tuy nhiên đã có nhiều luồng thông tin phản ánh có hiện tượng gian dối trong thi công, trình tư thủ tục đầu tư, qui trình quản

lý chát lượng không được chấp hành nghiêm chỉnh … Trước những thông tin trên Uỷ ban nhân dân thành phố quyết định thành lập đoàn kiểm tra để tiến hành kiểm tra tình hình triển khai dự án

2 Diễn biến tình huống

2.1 Tình huống thứ nhất : tại gói thầu 2 xây dựng phần móng toà nhà phát hiện

vụ việc rút ruột công trình và ăn bớt chất lượng ( đưa nguyên vật liệu có phẩm cấp thấp hơn thiết kế vào thi công)

Theo thiết kế công trình gồm 2 khối nhà Khối nhà 14 tầng sử dụng cọc khoan nhồi bê tông cốt thép, bê tông mác 300; tổng số cọc 49 chiếc với đường kính 1000 mm, các cọc có chiều dài 48 m Khối nhà 3 tầng sử dụng cọc ép bê tông cốt thép tiết diện 300x300 mm, bê tông mác 300; tổng số cọc 54 cọc, các cọc có chiều dài 37 m

Theo quyết định phê duyệt kết quả đấu thầu 1906/QĐ - TPHN đơn vị trúng thầu là công ty cổ phần xây dựng số 5 thuộc tổng công ty xây dựng công trình A, giá trúng thầu là 8.192.322.000 đồng

Đơn vị tư vấn giám sát là công ty tư vấn thiết kế công trình dân dụng K Trước thời điểm phát hiện vụ việc gói thầu đã được tạm ứng 20% giá trị hợp đồng là 1.638.464.400 đồng và thanh toán khối lượng hoàn thành theo đề nghị của chủ đầu tư: 1.325.000.000 đồng

Đêm ngày 28 tháng z năm 2004, trong khi đang thi công cọc khoan nhồi

số 8 và số 9 đoàn thanh tra bất ngờ kiểm tra đã phát hiên ra hành vi tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa

Mỗi cọc nhồi theo thiết kế gồm 4 lồng sắt được đặt chồng nên nhau, mỗi lồng sắt chịu lực gồm 550 kg thép Tuy nhiên khi thi công đơn vị thi công chỉ đặt 2 lồng thép , mỗi lồng thép trị giá 4.400.000 đ

Theo kết quả kiểm tra ban đầu, công trình đã đổ hoàn tất 15/49 cọc nhồi Tiếp tục kiểm tra sổ xuất nhập kho vật tư phục vụ thi công và đối chiếu với nhật ký thi công tại hiện trường đoàn thanh tra phát hiện chủng loại và chất

lượng vật tư đưa vào thi công công trình không đúng với thiết kế được duyệt Theo thiết kế đối với phần móng thép sử dụng phải có chất lượng loại A và chỉ

có một số ít doanh nghiệp trong nước có đủ năng lực để sản xuất đảm bảo tiêu chuẩn Tuy nhiên đơn vi thi công lại sử dụng thép nhập của Trung Quốc có chất lượng thấp hơn và giá rẻ hơn 856 đ/ 1kg

Theo nghiệm thu kỹ thuật không đề cập đến việc thay đổi chủng loại vật liệu giá trị thanh toán vẫn theo đơn giá thầu được duyệt

Bên cạnh đó qua kiểm tra đã phát hiện ra bộ phận giám sát thi công tại

hiện trường không thuộc biên chế của công ty tư vấn thiết kế công trình dân

dụng K, họ chỉ mượn tư cách pháp nhân của công ty tư vấn này để ký hợp đồng

tư vấn giám sát thi công và trả cho công ty này khoản phí 16 % giá trị hợp đồng

đã ký

2.2 Tình huống hai: Tại gói thầu số 1- san lấp mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật

Theo Quyết định số 1582/QĐ - TPHN về việc chỉ định thầu thi công hạng mục san lấp mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật chung, đơn vị được chỉ định thầu là công ty xây dựng công trình 87a thuộc Tổng công ty xây dựng và phát triển hạ tầng; giá ký kết hợp đồng theo dự toán được duyệt :3.125.000.000 đồng

Đối với phần san lấp mặt bằng công ty đã hoàn thành nghiệm thu thanh toán theo đúng như dự toán được duyệt, Kho bạc nhà nước đã thanh toán theo quyết toán A- B đề nghị cho đối tượng thụ hưởng : 680.000.000 đồng

Tuy nhiên khi kiểm tra, đoàn thanh tra đã phát hiện nghiệm thu khống khối lượng để rút ruột nhà nước

Theo thiết kế và dự toán được duyệt khối lượng san lấp là 788x m3 tuy nhiên thực tế thi công được đo đạc , tính toán lại cũng như căn cứ theo nhật ký thi công thỉ tổng khối lượng chỉ có 777x

2.3 Tình huống thứ ba : Tại gói thầu số 3 - Xây lắp phần thân và hoàn thiện.

Chưa tổ chức triển khai thi công, mới có quyết định trúng thầu

Theo quyết định trúng thầu số 5874/ QĐ - TPHN ngày 18 tháng 5 năm

2004, đơn vị trúng thầu là tổng công ty xây dựng TL, giá trúng thầu 19.850.000.000 đồng Tổng công ty xây dựng TL không ký hợp đồng thi công với Ban quản lý dự án mà lại uỷ quyển cho Công ty xây dựng 12 trực tiếp ký kết hợp đồng và tổ chức thực hiện triển khai thực hiện hợp đồng

PHẦN II PHÂN TÍCH VÀ XỬ LÝ TÌNH HUỐNG I/ Phân tích tình huống

Xét trên quan điểm một người làm công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng

cơ bản, sau khi xem xét các tình huống nêu trên , dựa trên cơ sở các Nghị định và các thông tư hướng dẫn quy định về trình tự thủ tục đầu tư xây dựng cơ bản , tôi xin phân tích các bên liên quan đã có những sai phạm sau:

1 Tình huống thứ nhất

Như chúng ta đã biết, đối với một công trình dân dụng phần móng là hết sức quan trọng nó là nền tảng quyết định chất lượng và tuổi thọ công trình Tuy nhiên khi thi công thì phần móng cọc cũng là phần dễ làm xiếc nhất bởi vì giá trị lớn và khi đã hoàn thành khó bị phát hiện Một chiếc cọc khoan nhồi thường bắt sâu vào địa tầng Về nguyên tắc, để đảm bảo cọc có thể tải lực truyền của công trình phía trên và chống được những lực nghiêng tác động vào thân cọc , người ta phải đặt rọ thép đến đáy theo suốt chiều dài cọc và có một ống thép nhỏ thông suốt cũng được gắn suốt chiều dài cọc để phục vụ cho nghiệm thu Và sau khi đặt rọ , người ta phải bịt kín đầu phía trên của ống thép, tránh vật liệu rơi vào làm tắc ống Khi hạng mục hoàn thành, bên giám sát có thể nghiệm thu và đo chiều dài rọ thép bằng cách siêu âm Tuy nhiên trong quá trình thi công công trình này nhà thầu đã bớt khối lượng thép đưa vào móng cọc

Không những bớt khối lượng móng cọc, nhà thầu thi công đưa vật liệu không đúng chủng loại, phẩm cấp thấp vào thi công

Theo quy chế quản lý đầu tư xây dựng cơ bản và quy định về quản lý chất lượng công trình:

Trách nhiệm của nhà thầu xây dựng:

Chỉ được nhận thầu thi công những công trình thực hiện đúng thủ tục đầu

tư xây dựng cơ bản, phù hợp với năng lực của mình; thi công đúng thiết kế được duyệt; áp dụng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng đã được quy định và chịu sự giám sát , kiểm tra thường xuyên về chất lượng của chủ đầu tư ; chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư và trước pháp luật về chất lượng thi công xây lắp công trình kể

cả những phần việc do nhà thầu phụ thực hiện theo quy định của hợp đồng giao nhận thầu xây lắp; vật liệu cấu kiện xây dựng sử dụng vào công trình phải có chứng nhận về chất lượng gửi cho chủ đâù tư để kiểm soát trước khi sử dụng theo quy định

Giám sát trong quá trình thi công:

Là hoạt động theo dõi thường xuyên , liên tục, có hệ thống tại hiện trường của của chủ đầu tư hoặc tổ chức tư vấn giám sát thi công được chủ đầu tư thuê để quản lý khối lượng, chất lượng , tiến độ các công việc xây lắp do doanh nghiệp xây dựng thực hiện theo hợp đồng giao nhận thầu xây dựng, theo thiết kế bản vẽ thi công hoặc theo thiết kế kỹ thuật thi công đã được phê duyệt , quy chuẩn và tiêu chuẩn xây dựng được áp dụng

Khi phát hiện thiết bị thi công , nhân lực , vật liệu, cấu kiện, sản phẩm xây dựng, thiết bị công trình và thiết bị công nghệ không phù hợp hợp đồng giao nhận thầu thì được quyền:

- Yêu cầu nhà thầu phải sử dụng thiết bị thi công, nhân lực theo đúng cam kết đã nêu trong hợp đồng ;

- Không cho phép đưa vào sử dụng trong công trình những vật liệu , cấu kiện sản phẩm xây dựng , thiết bị không phù hợp với tiêu chuẩn về chất

lượng , quy cách ; không phù hợp với công nghệ, chưa qua kiểm tra, kiểm định;

- Dừng thi công và lập biên bản khi bên B vi phạm các điều kiện bảo đảm chất lượng công trình, an toàn thi công xây lắp và vệ sinh môi trường;

- Từ chối nghiệm thu các sản phẩm của công tác thi công xây lắp, các giai đoạn xây lắp, chạy thử thiết bị không đảm bảo chất lượng

Theo quy định trên chúng ta thấy nếu đơn vị giám sát thi công làm đúng chức trách của mình thì nhà thầu thi công không có cơ hội để rút ruột công trình, đưa những vật liệu không đúng quy định, kém chất lượng vào thi công

Như vậy, nhà thầu thi công và giám sát thi công đã vi phạm đạo đức nghề nghiệp, có sự thông đồng, móc ngoặc để rút ruột công trình tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa

Về phía chủ đầu tư theo quy định phải chịu trách nhiệm toàn bộ về chất lượng công trình xây dựng do mình quản lý, trong trường hợp không có đủ điều kiện năng lực theo quy định thì phải thuê tổ chức tư vấn thực hiện giám sát thi công xây lắp

Trong trượng hợp này có hai khả năng xảy ra :

- Chủ đầu tư buông lỏng quản lý, năng lực kém và thiếu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ quản lý dự án ;

- Hoặc có sự thông đồng giữa chủ đầu tư , đơn vị thi công và giám sát

Trách nhiệm của cơ quan cấp vốn - Kho bạc nhà nước

Theo quy định của quy chế quản lý đầu tư xây dựng cơ bản và thông tư số 44/2003/TT- BTC về việc hướng dẫn quản lý, thanh toán vốn đầu tư và sự