Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (tt)

Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (LV thạc sĩ)Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (LV thạc sĩ)Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (LV thạc sĩ)Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (LV thạc sĩ)Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (LV thạc sĩ)Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (LV thạc sĩ)Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (LV thạc sĩ)Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (LV thạc sĩ)Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (LV thạc sĩ)Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh (LV thạc sĩ)

Chuyên ngành : Luật hình sự và Tố tụng hình sự

Mã số: 60.38.01.04

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội - 2017

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội Người hướng dẫn khoa học: TS Lê Tiến Châu

Phản biện 1: ………

………

Phản biện 2: ………

………

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ họp tại: Học viện Khoa học xã hội giờ ngày tháng

năm

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Một trong những công tác trọng tâm và có ý nghĩa rất quan trọng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm đó là phải chủ động nắm tình hình về an ninh trật tự, tiếp nhận và giải quyết kịp thời những phản ánh của nhân dân về tình hình an ninh trật tự Trong đó, trọng tâm là tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm Bàn

về trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm thì một đòi hỏi đặt ra đó là làm sao có được thông tin nhanh nhất, phản ứng xử lý giải quyết nhanh nhất, đạt hiệu quả cao nhất; khi thực hiện được mục tiêu đó sẽ mang lại hiệu quả thiết thực trong việc đảm bảo

an ninh trật tự nói chung, phòng chống tội phạm nói riêng

Trong những năm qua trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm từng bước đi vào nề nếp, có nhiều chuyển biến rõ rệt, kết quả giải quyết tin báo, tố giác tội phạm ngày càng tăng Theo thống kê của Công an tỉnh Tây Ninh,

từ năm 2012-2016 tỉ lệ đều đạt trên 90%/năm, vượt chỉ tiêu nghị quyết 37/2012/QH13 ngày 23/11/2012 của Quốc hội vể công tác đấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật và tội phạm, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án năm

2013 đề ra Số tin báo vi phạm thời hạn xác minh cũng được hạn chế theo từng năm, giảm từ 16% (năm 2012) xuống còn 3,8% (năm 2016) [Nguồn: số liệu thống kê của Công an tỉnh Tây Ninh]

Tuy nhiên, mặc dù theo số liệu báo cáo cho thấy công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng vẫn còn tồn tại một số hạn chế, thiếu sót như: công tác tổ chức còn sơ hở, quy trình tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm chưa có sự thống nhất, chưa có kế hoạch phối hợp chặt

chẽ giữa các cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm trên địa bàn tỉnh Tây Ninh…Đây là những vấn

đề ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng, tiến độ của hoạt động điều tra, giải quyết vụ án, đồng thời đã ảnh hưởng không nhỏ đến công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm

Nhằm khắc phục những hạn chế nêu trên, tác giả đã lựa chọn

đề tài: Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh làm đề tài nghiên cứu luận văn cao học luật, nhằm để tìm

hiểu thực trạng công tác tiếp nhận và giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm trên địa bàn tỉnh Tây Ninh Từ đó đề xuất ra giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác tiếp nhận và giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm

2 Tình hình nghiên cứu

Trong thời gian qua, công tác tiếp nhận, xử lý tố giác và tin báo về tội phạm rất được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước; Cơ quan Công an, Viện kiểm sát, các nhà khoa học, cán bộ nghiên cứu, cán bộ hoạt động thực tiễn…Nhiều đề tài khoa học đã nghiên cứu sâu sắc và đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tiếp nhận, giải quyết

tố giác và tin báo về tội phạm và thực tiễn áp dụng đã đạt được một

số kết quả tốt

Tuy nhiên, việc đi sâu vào nghiên cứu chi tiết về trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm trên địa bàn tỉnh Tây Ninh thì chưa có một công trình nào nghiên cứu Chính vì vậy, việc nghiên cứu đề tài này nhằm nhìn nhận đánh giá một cách khách quan toàn diện về tầm quan trọng của công tác tiếp nhận, xử lý tố giác và tin báo về tội phạm Trên cơ sở đó, rút ra những ưu điểm, tồn

tại và những nguyên nhân để có giải pháp khắc phục, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động này

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận văn

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận pháp lý về trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm ở Việt Nam và thực tiễn hoạt động này của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền tỉnh Tây Ninh, qua đó đề xuất những giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác này trên địa bàn tỉnh Tây Ninh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên tác giả cần tập trung giải quyết những nhiệm vụ cụ thể sau đây:

- Nghiên cứu các vấn để cơ bản liên quan đến cơ sở lý luận về trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

- Nghiên cứu thực trạng hoạt động, trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm trên địa bàn của các cơ quan có thẩm quyền tại tỉnh Tây Ninh

- Đề xuất một số giải pháp cụ thể nhằm góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm ở tỉnh Tây Ninh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của Luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Nghiên cứu các vấn đề lý luận và pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

- Nghiên cứu thực tiễn hoạt động tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm của Công an tỉnh Tây Ninh và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động này

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Do tính chất phức tạp của vấn đề nghiên cứu và khả năng của mình, tác giả chỉ tập trung vào nghiên cứu những vấn đề trong phạm vi: trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm của Công an tỉnh Tây Ninh Thời gian khảo sát từ 2012 đến 2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của Luận văn

Đề tài được tiến hành nghiên cứu dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lê nin về Nhà nước và Pháp luật, dựa trên các quan điểm của Đảng ta về đấu tranh phòng, chống tội phạm và cải cách Tư pháp

Trong khi thực hiện nghiên cứu đề tài này, tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: khảo sát, so sánh, phân tích, quy nạp, diễn giải nhằm làm rõ những vấn đề thuộc phạm

vi nghiên cứu của đề tài cả trên hai bình diện lý luận và thực tiễn

6 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của Luận văn:

6.1 Ý nghĩa khoa học

Kết quả nghiên cứu Luận văn sẽ góp phần bổ sung hoàn thiện

lý luận khoa học về trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của Luận văn giúp cho các cơ quan có thẩm quyền ở tỉnh Tây Ninh nhận thức một cách đầy đủ, sâu sắc tầm quan trọng, ý nghĩa của trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm Bên cạnh đó, Luận văn còn cung cấp thêm

những luận cứ để củng cố, hoàn thiện hệ thống cơ quan chức năng có trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo tội phạm trên địa bàn tỉnh Tây Ninh nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm

7 Cấu trúc của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung Luận văn được thiết kế thành ba chương:

- Chương 1: Một số vấn đề lý luận và pháp luật tố tụng hình

sự Việt Nam về tố giác, tin báo về tội phạm

- Chương 2: Thực trạng về hoạt động tiếp nhận và giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm trên địa bàn tỉnh Tây Ninh

- Chương 3: Các giải pháp nhằm góp phần nâng cao trách

nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm trên địa bàn tỉnh Tây Ninh

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM 1.1 Một số vấn đề lý luận về tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

1.1.1 Khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm

Trước hết, phải hiểu rõ thế nào là “Tố giác” Dưới góc độ ngôn ngữ học, Tố giác là báo cho cơ quan chính quyền biết người hoặc hành động phạm pháp nào đó [16, tr.1008] Từ điển Luật học giải thích tố giác về tội phạm là báo cáo cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền biết về hành vi phạm tội của người nào đó Theo Từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam thì Tố giác là công dân tố cáo trước cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội về người hoặc hành động phạm pháp đã, đang và sẽ xảy ra Theo quy định tại Điều 101

Bộ luật tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2003 như sau: “Công dân có thể tố giác tội phạm với Cơ quan điều tra, Viện kiệm sát, Tòa án hoặc với cơ quan khác, tổ chức …”

Còn “tin báo” là gì? Dưới góc độ ngôn ngữ học, thì thuật ngữ Tin được hiểu là truyền đi, báo đi cho biết về sự việc, tình hình xảy

ra hoặc là sự truyền đạt, sự phản ánh dưới các hình thức khác nhau, cho biết về thế giới xung quanh và những quá trình xảy ra trong nó [16, tr.993] Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng thì Tin là nội dung của sự phản ánh, là thuộc tính bản chất của vật chất Trong Đại từ điển tiếng Việt phổ thông, tin được xác định là: “Điều báo cho biết về sự việc, tình hình xảy ra” Theo từ điển Luật học thì tin báo về tội phạm là thông tin về tội phạm do cơ quan, tổ chức cung cấp dùng làm cơ sở để khởi tố vụ án hình sự

Tại Thông tư liên ngành số 03/TT-LN ngày 15/5/1992 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao - Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) - Bộ Quốc phòng - Bộ Lâm nghiệp - Tổng cục Hải quan (Thông tư 03): Hướng dẫn thi hành các quy định của Luật TTHS về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm đã nêu định nghĩa: "Tin báo và tố giác về tội phạm là những thông tin về tội phạm được quy định trong BLHS do công dân, cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội (gọi tắt là người, cơ quan, tổ chức) cung cấp cho cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết; do các phương tiện thông tin đại chúng nêu lên hoặc do người phạm tội tự thú” Định nghĩa này đến nay có nhiều điểm chưa phù hợp

Nhưng đến khi BLTTHS năm 2003 được ban hành cũng không quy định thế nào là tố giác, tin báo về tội phạm Do vậy, để tạo sự thống nhất trong việc áp dụng BLTTHS năm 2003, khoản 1,2 Điều 3 Thông tư liên tịch 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC ngày 02/8/2013 của Bộ Công an-Bộ Quốc phòng-Bộ Tài chính-Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn-Viện kiểm sát nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành quy định của BLTTHS năm 2003 về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố quy định về tố giác, tin báo về tội phạm (Thông tư liên tịch 06/2013) như sau:

“1 Tố giác về tội phạm là những thông tin về hành vi có dấu

hiệu tội phạm do cá nhân có danh tín, địa chỉ rõ ràng cung cấp cho

cơ quan, cá nhân có trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết

2 Tin báo về tội phạm là những thông tin về hành vi có dấu hiệu tội phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc do cơ quan, tổ chức cung cấp cho cơ quan, cá nhân có trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết” [5, tr.1]

Tại Điều 144 BLTTHS năm 2015 đã đưa ra khái niệm hoàn toàn mới về tố giác, tin báo về tội phạm Theo quy định tại Điều 144 BLTTHS năm 2015 quy định như sau:

“1 Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền

2 Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng”

1.1.2 Khái niệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo tội phạm

Công tác tiếp nhận tố giác và tin báo về tội phạm là nhiệm vụ rất quan trọng trong giai đoạn điều tra ban đầu, là cơ sở cho việc giải quyết có hay không các hoạt động tố tụng như khởi tố hay không khởi tố, do vậy, cần phải hiểu rõ công tác tiếp nhận tố giác và tin báo

về tội phạm

Tiếp nhận tố giác và tin báo về tội phạm là việc Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án và các cơ quan, tổ chức khác như: tổ chức chính trị, chính trị xã hội, xã hội nghề nghiệp, tổ chức kinh tế,… ghi nhận việc cơ quan, tổ chức và công dân đến báo tin về tội phạm đã, đang hoặc sẽ xảy ra để giải quyết hoặc để chuyển cho CQĐT có thẩm quyền giải quyết theo qui định của BLTTHS

1.1.3 Một số nguyên tắc cơ bản về hoạt động tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

* Nguyên tắc thứ nhất: Bảo đảm pháp chế trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm

* Nguyên tắc thứ hai: Bảo đảm tính đầy đủ trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm

* Nguyên tắc thứ ba: Bảo đảm tính khẩn cấp, bí mật trong hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội pham

1.2 Quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

1.2.1 Trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

1.2.1.1 Thẩm quyền tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

Theo quy định tại khoản 1 Điều 101 BLTTHS năm 2003 thì thẩm quyền tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm thuộc CQĐT, VKS, Tòa án, các cơ quan, tổ chức Thẩm quyền này được quy định khá cụ thể tại Điều 5 Thông tư liên tịch 06/2013 và Điều 145

BLTTHS năm 2015

1.2.1.2 Trình tự, thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

Thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm là cách thức tổ chức, thực hiện việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm của các cơ quan, tổ chức

Thủ tục tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm được quy định trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau như Điều 101, 103 Bộ luật

tố tụng hình sự, Thông tư liên tịch 06/2013, Thông tư số 28/2014/TT-BCA ngày 07/7/2014 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định về Công tác điều tra hình sự trong Công an nhân dân, Quyết định số 1319/QĐ-BCA-C41 ngày 20/3/2015 của Bộ trưởng Bộ Công

an Ban hành Quy trình tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố trong Công an nhân dân

1.2.2 Trách nhiệm giải quyết giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

1.2.2.1 Thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

Thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm được hiểu

là thẩm quyền áp dụng các biện pháp xác minh, điều tra theo quy

định của pháp luât tố tụng hình sự để làm rõ thông tin về tội phạm đã được tiếp nhận, làm cơ sở cho việc ban hành quyết định khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự theo quy định của BLTTHS Theo quy định tại Điều 130 BLTTHS năm 2003 và Điều 6 Thông tư liên tịch 06/2013 thì chủ thể có thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm ít hơn so với chủ thể tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

1.2.2.2 Trình tự, thủ tục giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm

Việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm tuy là một hoạt động tố tụng độc lập nhưng hoạt động này có quan hệ chặt chẽ và có

ý nghĩa quan trọng đối với các hoạt động tố tụng tiếp theo Theo đó, chủ thể có thẩm quyền giải quyết phải tuân thủ các quy định của pháp luật, không được vì bất cứ lý do gì mà từ chối việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm; chỉ những cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm mới được tiến hành giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

1.2.2.3 Thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

Theo quy định tại khoản 2 Điều 103 BLTTHS năm 2003 thì thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm trong điều kiện bình thường là 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm; đối với những tố giác, tin báo về tội phạm có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra xác minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm có thể dài hơn nhưng không quá hai tháng Tại điều 147 BLTTHS năm 2015: Trường hợp chưa thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh trong thời hạn quy định (02 tháng) thì Viện trưởng VKS cùng cấp hoặc VKS có thẩm quyền có thể gia hạn một lần nhưng không quá 02 tháng

Kết luận Chương 1

Trên đây là một số vấn đề lý luận về trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm được rút ra từ kết quả của quá trình nghiên cứu các tài liệu lý luận Nội dung được nghiên cứu chủ yếu trong chương này là những khái niệm cơ bản về tiếp nhận, giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm, các nguyên tắc cơ bản về hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm Bên cạnh

đó là những nghiên cứu về quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm Kết quả nhận thức là một trong những cơ sở để chúng tôi nghiên cứu, khảo sát, làm rõ thực trạng tiếp nhận, giải quyết tố giác

và tin báo về tội phạm của lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh Tây Ninh và đưa ra một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động này