Giáo dục đạo đức người Công an cách mạng cho học viên Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I trong tình hình hiện nay tt

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ MINH PHƯƠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGƯỜI CÔNG AN CÁCH MẠNG CHO HỌC VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CẢNH SÁT NHÂN DÂN I TRONG TÌ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ MINH PHƯƠNG

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGƯỜI CÔNG AN CÁCH MẠNG CHO HỌC VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CẢNH SÁT NHÂN DÂN I TRONG TÌNH HÌNH HIỆN NAY

Chuyên ngành: Triết học

Mã số : 60 22 03 01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI, 2017

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

Người hướng dẫn khoa học:

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đạo đức là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng, của ý thức xã hội, một mặt bị quy định bởi cơ sở hạ tầng, tồn tại xã hội; mặt khác nó cũng

có tính độc lập tương đối và tác động trở lại cơ sở hạ tầng, tồn tại xã hội Khi cơ sở hạ tầng thay đổi, nền tảng kinh tế thay đổi, đạo đức xã hội cũng phải thay đổi theo cho phù hợp và tác động tích cực thúc đẩy phát triển kinh

tế Xu thế hội nhập quốc tế đã và đang tác động mạnh mẽ đến đạo đức xã hội và ngược lại, để phát triển nền kinh tế thị trường rất cần xây dựng và củng cố, phát triển những chuẩn mực đạo đức truyền thống trên cơ sở mới

và bổ sung những chuẩn mực đạo đức phù hợp

Giáo dục đào tạo nói chung và giáo dục đạo đức nói riêng cho thanh niên trong thời kỳ đổi mới có nhiều thuận lợi song cũng đứng trước không ít khó khăn, thách thức Dưới tác động tiêu cực của cơ chế thị trường, của hội nhập với thế giới, của âm mưu “Diễn biến hòa bình”… đã làm phát sinh nguy cơ “tự diễn biến’, “tự chuyển hóa”, một bộ phận nhỏ thanh niên sinh ra tâm lý coi thường các giá trị nhân văn, bất chấp đạo lý, giảm sút tình cảm, đạo đức cách mạng

Trong những năm qua, xu thế hội nhập đã và đang tạo ra những chuyển biến sâu sắc đối với mọi mặt của đời sống xã hội nước ta Việc đi vào kinh tế thị trường, mở rộng hội nhập quốc tế, chúng ta có nhiều thành tựu to lớn rất đáng tự hào về phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục Bên cạnh những thành tựu về kinh tế thì về mặt xã hội, trong đó có đạo đức đang nảy sinh ngày càng nhiều những vấn đề, những tình huống phức tạp, nhức nhối, những mất mát giá trị truyền thống, những lệch lạc trong định hướng giá trị và lối sống trong nhiều tầng lớp xã hội, trong đó có thanh

niên, học viên Một bộ phận học viên suy thoái về đạo đức, lối sống, thiếu ước mơ và hoài bão, lập thân, lập nghiệp Trong thi cử, hiện tượng quay cóp, gian lận đang có xu hướng gia tăng, ý thức tổ chức kỷ luật kém, tinh thần trách nhiệm, ý thức cộng đồng thấp Thêm vào đó, sự du nhập văn hóa phẩm đồi trụy phản nhân văn thông qua các phương tiện như phim ảnh, games, mạng internet làm ảnh hưởng đến những quan điểm về tình bạn, tình yêu, ảnh hưởng đến đạo đức trong lứa tuổi thanh thiếu niên và học sinh hiện nay Đây là nỗi lo chung của toàn xã hội Thực tế đó cho thấy, việc giáo dục đạo đức trong xã hội ta, nhất là đối với thanh niên, học viên là nhiệm vụ hết sức cần thiết và cấp bách Ở đây, nhấn mạnh đến việc giáo dục đạo đức cho học viên không chỉ xuất phát từ tình huống suy thoái đạo đức hiện nay, cần phải cứu chữa mà còn quan trọng hơn vì định hướng phát triển lâu dài trong tương lai với tầm nhìn và hành động chiến lược Bởi vì, sinh viên, học viên là tầng lớp xã hội đặc thù, là bộ phân ưu tú, là nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai của đất nước Việc xây dựng đội ngũ tri thức tương lai đủ sức đủ tài đáp ứng sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc có tầm quan trọng đặc biệt Học viên Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I cũng nằm trong vấn đề chung đó

Mặt khác, đối với các trường công an nhân dân, việc đào tạo ra những chiến sỹ công an có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, có khả năng tư duy sáng tạo trong công tác điều tra được là một đòi hỏi khách quan Đặc biệt, do đặc thù của công tác công an luôn phải trực tiếp tiếp xúc với mọi mặt của đời sống xã hội, kể cả những hiện tượng tiêu cực trong xã hội; vì vậy, việc giáo dục đạo đức trong các trường công an nhân dân cần phải được chú ý nhiều hơn để đào tạo ra những người chiến sỹ có năng lực, phẩm chất đạo đức tốt và có lập trường tư tưởng chính

trị vững vàng, đáp ứng được yêu cầu của công cuộc đổi mới và nhiệm vụ chính trị được giao

Với những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Giáo dục đạo đức người Công an cách mạng cho học viên Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I trong tình hình hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp cao học

triết học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong thời gian qua đã có nhiều công trình khoa học về vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức từ nhiều góc độ khác nhau Đó là:

+ Quan điểm về đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường của các

nhà lý luận Việt Nam được trình bày trong quyển sách “Mấy vấn đề đạo

đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay” do Nguyễn

Trọng Chuẩn và Nguyễn Văn Phúc (đồng chủ biên) (Nxb Chính trị quốc gia, 2003) Các tác giả đã phân tích những vấn đề lý luận, thực trạng và những phương hướng, giải pháp để xây dựng đạo đức trong điều kiện kinh

tế thị trường ở nước ta hiện nay khá sâu sắc, tuy nhiên, đây mới là tập hợp những bài viết riêng lẻ của nhiều tác giả với những quan niệm khác nhau

+ Cuốn “Giáo dục đạo đức mới cho cán bộ, đảng viên trong thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” của Ban Tư tưởng -

Văn hóa Trung ương (Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004) đã đề cập một cách có hệ thống nội dung lý luận cũng như thực tiễn đạo đức xã hội của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đồng thời đã khái quát một cách cô đọng những chuẩn mực, truyền thống giá trị đạo đức của dân tộc ta, những nguyên tắc phương hướng và giải pháp xây dựng đạo đức mới cho đội ngũ cán bộ, đảng viên nhằm thực hiện đường lối cách mạng Việt Nam

+ Quyển sách “Đạo đức xã hội ở nước ta hiện nay - Vấn đề và giải

pháp” do Nguyễn Duy Quý chủ biên (Nxb Chính trị quốc gia, 2006) tìm

hiểu vấn đề đạo đức xã hội dưới tác động, ảnh hưởng của kinh tế, chính trị của nước ta hiện nay và phân tích đạo đức của từng nhóm đối tượng, hoàn cảnh cụ thể đạo đức của cán bộ, đảng viên và công chức, đạo đức của sinh viên, đạo đức trong lao động, giao tiếp, đạo đức trong gia đình

+ “Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam trong tình hình mới” của Phạm Đình Nghiệp (Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2000)

+ “Phát huy kết quả 65 năm CAND học tập và thực hiện 6 điều Bác

Hồ dạy, quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự trong tình hình mới”, GS - TS Trần Đại Quang, Tạp chí KHGD & AN 5/2013

+ “Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên CAND theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, Nguyễn Xuân Lý, Tạp chí KHGD & AN 5/2013

Ngoài ra có rất nhiều luận văn, luận án nghiên cứu về vấn đề giáo dục đạo đức cho sinh viên, học viên và thế hệ trẻ ở Việt Nam hiện nay Đó là:

+ Đề tài “Quan hệ biện chứng giữa truyền thống và hiện đại trong

giáo dục đạo đức cho sinh viên Việt Nam hiện nay” của Lê Thị Hoài Thanh

(Luận án tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2003)

Đề tài phân tích quan hệ biện chứng giữa truyền thống và hiện đại trong giáo dục đạo đức cho sinh viên Trên cơ sở đó, đề tài nêu một số giải pháp

cụ thể: Kết hợp giáo dục truyền thống và hiện đại trong gia đình, nhà trường và xã hội, tạo môi trường giáo dục lành mạnh và thống nhất; kết hợp giáo dục đạo đức với giáo dục pháp luật, tạo mội trường pháp lý cho việc kết hợp truyền thống và hiện đại trong giáo dục đạo đức; đổi mới hình thức và phương pháp giáo dục

+ “Vấn đề giáo dục giá trị đạo đức truyền thống cho sinh viên Việt

Nam hiện nay (qua thực tế một số trường cao đẳng, đại học ở Hà Nội)”,

Luận văn thạc sĩ của Doãn Thị Chín (2004)

+ Đề tài “Đạo đức của sinh viên trong điều hiện kinh tế thị trường

hiện nay ở Việt Nam - thực trạng và giải pháp” của Vũ Thanh Hương (Luận

văn thạc sĩ triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 2004) Qua khảo sát một số trường đại học và cao đẳng ở Hà Nội, đề tài phân tích thực trạng đạo đức sinh viên trong điều kiện hiện nay và nêu ra một số giải pháp nhằm nâng cao phẩm chất đạo đức cho sinh viên trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay như: Tạo lập môi trường kinh tế - xã hội lành mạnh, nâng cao ý thức tự giác giáo dục đạo đức của sinh viên, đổi mới nội dung và hình thức giáo dục đạo đức cho sinh viên

Như vậy, vấn đề đạo đức, giáo dục đạo đức là vấn đề rất được xã hội quan tâm Đối với học viên trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I là đối tượng có những nét đặc thù riêng Vì thế, việc giáo dục đạo đức người Công

an cách mạng cho đối tượng này cần tiếp tục tìm hiểu, lý giải khoa học thêm để có được phương hướng và những giải pháp hữu hiệu nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức hiện nay trong trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I Những công trình trên là nguồn tài liệu quý giá để chúng tôi kế thừa và tiếp

tục đi sâu nghiên cứu về vấn đề “Giáo dục đạo đức người Công an cách mạng cho học viên Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I trong tình hình hiện nay”

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

- Phân tích tầm quan trọng, thực trạng, nguyên nhân của giáo dục

đạo đức mới cho học viên trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I trong thời gian qua từ đó, đưa ra phương hướng và một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức người Công an cách mạng cho đối tượng này trong giai đoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích nội dung những vấn đề lý luận và thực tiễn của việc

giáo dục đạo đức người Công an cách mạng cho học viên trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I trong tình hình ở Việt Nam hiện nay

- Đánh giá thực trạng, rút ra ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong công tác giáo dục đạo đức cho học viên trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I trong tình hình hiện nay

- Đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho học viên trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I trong tình hình hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Vấn đề đạo đức và đạo đức người Công an cách mạng

- Thực tiễn giáo dục, rèn luyện đạo đức đối với học viên trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Học viên trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I và vấn đề giáo dục

đạo đức cho học viên trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I

- Thời gian từ 8/2010 đến 8/2015

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và chủ nghĩa duy vật lịch sử, các quan điểm của Đảng về đạo đức và giáo dục đạo đức Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể là: phân tích - tổng hợp, lịch sử - logic , so sánh, điều tra xã hội học và thống kê toán học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận của luận văn

Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần làm rõ cở sở lý luận

và thực tiễn của việc giáo dục đạo đức người Công an cách mạng cho học viên trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I trong tình hình hiện nay, từ đó, đưa ra phương hướng và một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục đạo đức cho học viên Trường Cao đẳng CSND I

6.2 Ý nghĩa thực tiễn của luận văn

Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ là tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu khoa học, ứng dụng vào công tác giảng dạy và giáo dục đạo đức người Công an cách mạng nói chung và giáo dục đạo đức cho học viên Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I và các trường Công an nhân dân trong cả nước

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,

đề tài bao gồm 3 chương, 6 tiết

Chương 1 NHẬN THỨC CHUNG VỀ ĐẠO ĐỨC VÀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC

NGƯỜI CÔNG AN CÁCH MẠNG 1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Đạo đức và đạo đức người Công an cách mạng

1.1.1.1 Đạo đức

Đạo đức là một trong những hình thái ý thức xã hội ra đời từ rất sớm trong lịch sử, nó phản ánh khả năng tự chủ của con người Do lịch sử hình thành và phát triển của mỗi cộng đồng khác nhau Do vậy, mỗi cộng đồng, mỗi dân tộc có nhiều quan điểm khác nhau về đạo đức

* Quan niệm Nho giáo

Người đặt nền móng, xây dựng nên học thuyết Nho giáo là Khổng Tử (551- 479 tr.CN) , với việc đề ra học thuyết Nhân - Lễ - Chính danh

* Quan điểm của Đạo giáo

Lão Tử (khoảng thế kỷ VI tr.CN) là ông tổ của Đạo giáo, với việc đề ra: học thuyết về “đạo”; tư tưởng về phép biện chứng và học thuyết “vô vi” hay

những vấn đề về đạo đức nhân sinh, chính trị - xã hội

* Quan điểm Phật giáo

Người sáng lập Phật giáo là Thích Ca Mâu Ni, còn gọi là Siddharta (563 - 483 tr CN) Đạo Phật ra đời là sự phản kháng sự ngự trị của Đạo Bàlamôn và chế độ phân chia đẳng cấp cực kỳ hà khắc trong xã hội Ấn Độ cổ đại

* Quan điểm đạo đức trong xã hội Hy Lạp cổ đại

Đêmôcrít (khoảng 460 - 370 tr CN) quan niệm đối tượng nghiên cứu của đạo đức học là cuộc sống, hành vi, số phận của mỗi cá nhân Hạt nhân trung tâm trong đạo đức của ông là lương tâm trong sáng, là sự lành mạnh về

tinh thần của từng cá nhân

* Quan niệm mác - xít về đạo đức

Theo quan niệm Mác - xít, “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là

tập hợp những nguyên tắc, quy chuẩn, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội” [50, tr.8]

1.1.1.2 Đạo đức người Công an cách mạng

Kế thừa truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc với đạo đức mang bản chất giai cấp công nhân và tinh hoa đạo đức của nhân loại Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức cách mạng là trung với nước, hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì CNXH, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng; là cần, kiệm,

liêm, chính, chí công vô tư; luôn yêu thương, quý trọng con người, sống có

tình, có nghĩa và tinh thần quốc tế trong sáng

1.1.2 Nội dung giáo dục đạo đức người Công an cách mạng

Từ cuộc sống thực của nhân dân, cuộc đời thực của con người và xã hội Việt Nam, Hồ Chí Minh đã khái quát những phẩm chất cơ bản của con người Việt Nam, những chuẩn mực đạo đức cách mạng mà mỗi chúng ta cần học tập

1 Trung với nước, hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hi sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội

2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư - mình vì mọi người là những phẩm chất đạo đức cơ bản của người cán bộ cách mạng

3 Yêu thương con người

4 Tinh thần quốc tế trong sáng , chân chính là phẩm chất đạo đức mới

1.1.3 Công tác giáo dục đạo đức người Công an cách mạng

Trong giai đoạn hiện nay, công tác giáo dục đạo đức cho cán bộ chiến sĩ công an cần tập trung vào một số nội dung lớn, gắn liền với sự hình thành lối sống, nhân cách văn hóa thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chủ động hội nhập quốc tế

Với tính chất đặc biệt quan trọng như vậy, ngày 17/1/2007, Bộ Công an đã ban hành Kế hoạch số 05/KH-BCA (X11) về việc thực hiện Chỉ thị số 06/CT-TW của Bộ Chính trị Về tổ chức Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong CAND Các chuẩn mực đạo đức cần giáo dục cho CBCS công an bao gồm một hệ thống các chuẩn mực mà nội dung cốt lõi là đạo lý yêu nước, thương đồng bào, giàu lòng nhân ái, xây dựng phong cách làm việc văn minh, lối sống và ứng xử văn

hóa, vì nhân dân phục vụ, đồng thời hướng tới và giữ gìn nét đẹp: chân, thiện, mỹ truyền thống của con người Việt Nam

1.2 Những vấn đề cốt yếu trong giáo dục đạo đức người Công an cách mạng trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội

Với phương châm lý luận gắn liền với thực tiễn, xây đi liền với chống, học đi đôi với hành, theo đúng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong giáo dục đạo đức cách mạng, cần chú trọng thực hiện những vấn đề cốt yếu sau:

Giáo dục lòng yêu nước thương dân, ái quốc và ái dân của Hồ Chí Minh Đó là giáo dục ý thức là tình cảm dân tộc, truyền thống lịch sử của

dân tộc, truyền thống cách mạng trong lịch sử vẻ vang của Đảng ta

Giáo dục phẩm chất, lối sống của người Công an cách mạng: cần

kiệm liêm chính, chí công vô tư, thực hành triết lí “vì nước quên thân, vì dân phục vụ” Biểu hiện cụ thể ở tinh thần, thái độ tận tụy với công việc, trách nhiệm trong công tác, tận tâm, tận lực thực hiện nghĩa vụ, bổn phận

Rèn luyện tính tổ chức kỷ luật chặt chẽ, nghiêm minh, có nề nếp trong thi hành công vụ Giữ vững nguyên tắc, tôn trọng cấp chỉ huy và

người chỉ huy, chấp hành mệnh lệnh, dũng cảm mưu trí và sáng tạo, linh hoạt để hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao, nhất là những nhiệm vụ quan trọng trong những tình huống phức tạp, nguy hiểm đến tính mạng

Thực hành lối sống giản dị, trong sạch, nghị lực vượt khó khăn, vượt lên chính mình, không ngừng hoàn thiện đạo đức, nhân cách, chống

chủ nghĩa cá nhân, có dũng khí, bản lĩnh đứng ngoài vòng danh lợi, không màng danh lợi theo tấm gương sáng mẫu mực của Hồ Chí Minh

Tiểu kết chương 1

Đạo đức là một trong những hình thái ý thức xã hội, nó xuất hiện tương đối sớm trong lịch sử loài người Đạo đức là một trong

những phương thức dùng để điều chỉnh hành vi con người, là sự phản ánh tồn tại xã hội về lĩnh vực đạo đức

Nhận thức đúng vai trò to lớn của đạo đức cộng sản trong sự nghiệp cách mạng, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chú trọng xây dựng đạo đức XHCN cho nhân dân đặc biệt là thế hệ trẻ, trong đó có giáo dục đạo đức cách mạng, để tạo nên những con người XHCN vừa “hồng” lại vừa

“chuyên”

CSND là lực lượng vũ tranh trọng yếu của Đảng và Nhà nước Việt Nam, có nhiệm vụ bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân, giữ gìn an toàn và trật tự xã hội Để hoàn thành nhiệm vụ vẻ vang của mình với tính cách là lực lượng xã hội đặc thù, ngoài việc rèn luyện để không ngừng nâng cao trình độ nghiệp vụ, chuyên môn thì vấn đề giáo dục đạo đức cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ có tầm quan trọng đặc biệt