Bài 1. Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Bài 1. Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả...

Trường THCS Lê

Thiện Nguyễn Thị Lệ Hằng

Tiết 3: Hướng dẫn tự học

Cấp độ khái quát của

nghĩa từ ngữ

I Từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp

1 Xét ngữ liệu (SGK tr 10)

Động vật

Thú

Chim

CÁ

- Động vật  Nghĩa rộng (chim, thú) -Chim, thú  Nghĩa hẹp (động vật)

2 Kết luận

- Nghĩa của từ ngữ có thể rộng hơn (khái quát hơn) hoặc hẹp hơn (ít

khái quát hơn) nghĩa của từ ngữ

khác

- Một từ ngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có nghĩa hẹp khi phạm

vi nghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng, vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng, hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối

* Ghi nhớ (SGK tr 11

II.Luyện tập:

Bài 1:Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của từ

ngữ trong mỗi khóm từ ngữ sau đây

Nhóm 1-2:

Y phục, quần, áo,

quần đùi, quần dài,

áo dài, sơ mi

Nhóm 3-4:

Vũ khí, súng, bom, súng trường, đại bác, Bom ba càng, bom bi

Bài 2: Tìm từ ngữ có nghĩa rộng hơn so với nghĩa của

các từ ngữ ở mỗi nhóm sau đây:

a) xăng, dầu hỏa, (khí) ga, ma dút, củi, than.

 Chất đốt

b) hội họa, âm nhạc văn học, điêu khắc

 Nghệ thuật

c) canh, nem, rau xào, thịt luộc, tôm rang, cá rán

 Thức ăn

d) liếc, ngắm, nhòm, ngó

 Nhìn

e) đấm, đá, thụi, bịch, tát

 Đánh

Bài 3: Tìm các từ ngữ có nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ sau đây:

a) Xe cộ

b) Kim loại

c) Hoa quả

d) Mang

Xe cộ

Xe đạp Xe máy Xe ô tô

Kim loại

Hoa quả

Hoa hồng Hoa lay ơn Quả táo Quả dưa hấu

(Người) họ hàng

Cô

Chú

Bác Ông Bà

Dì

Bài 4: Tìm ra những từ ngữ không thuộc phạm vi

nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ sau đây

a) Thuốc chữa

bệnh:

b) Giáo viên:

c) Bút:

d) Hoa:

Phạm vi nghĩa mỗi nhóm Từ ngữ không thuộc phạm vi

các nhóm

Thuốc lào Thủ quỹ Bút điện Hoa tai

Bài 5: Đọc đoạn trích sau và tìm ba động từ cùng thuộc một phạm vi nghĩa, trong đó có một từ nghĩa rộng và hai từ nghĩa hẹp hơn

Xe chạy chầm chậm… Mẹ tôi cầm nón

vẫy tôi, vài giây sau tôi đuổi kịp Tôi thở

hồng hộc, trán đẫm mồ hôi và khi trèo lên

xe, tôi ríu cả chân lại Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, vừa xoa đầu tôi hỏi, thì tôi òa lên khóc

rồi cứ thế nức nở Mẹ tôi cũng sụt sùi theo […]

Cñng cè h íng dÉn

-Các từ ngữ trong ngôn ngữ không tồn tại riêng biệt, độc lập với nhau.Giữa chúng có mối quan

hệ nhất định Một trong những quan hệ giữa các từ ngữ là quan hệ khái quát và cụ thể, hay còn là quan hệ rộng – hẹp giữa các từ ngữ

-Chỉ có thể nói đến quan hệ rộng –hẹp giữa các

từ ngữ khi chúng có sự đồng nhất về ý nghĩa

A B

C

Mối quan hệ giữa A, B, C còn gọi là “Trường từ vựng”

Chúng ta sẽ tìm hiểu vấn đề này ở bài sau