Bài 5. Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội

Bài 5. Từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất...

Giáo viên: Đàm Thị Luyến

Kiểm tra bài cũ

*Trả lời:

- Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người

- Tác dụng: gợi được hình ảnh, âm thanh cụ thể, sinh động, có giá trị biểu cảm cao; thường được dùng trong văn miêu tả và tự sự

? Thế nào là Từ tượng hình, từ tượng thanh và

nêu tác dụng ?

Truyện cười:

Hiểu nhầm

Anh học trò người miền Nam đi vào cổng nhà kia, thấy

con chó xồ ra sủa, nhe răng dữ tợn, nên hoảng sợ thụt lùi; chủ nhà thấy vậy bèn chạy ra vừa cười vừa nói:

- Con chó không có răng mô!

- Tôi thấy nó nhe nguyên cả hai hàm răng, mà bà lại bảo

nó không có răng!

Tiết 17:

Thứ 4, ngày 21/9/2016

VD1: VD1 : Sáng ra bờ suối tối vào hang.

Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.

(Hồ Chí Minh - Tức cảnh Pác Bó)

VD2:

VD2: Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đương chín, trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt, đầy sân nắng đào.

(Tố Hữu - Khi con tu hú)

bẹbắp

ngô

? Các từ : mè đen, trái thơm, ba, má có nghĩa là gì? Chúng là từ địa phương ở vùng nào?

=> Từ ngữ địa phương Nam Bộ

Bài tập nhanh:

- ba:

- má:

bố, cha mẹ

1 Ví dụ:

* VDa:

Nhưng đời nào tình yêu thương và lòng

kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm

tanh bẩn xâm phạm đến Mặc dầu non

một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi

lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi lấy

một lời và gửi cho tôi lấy một đồng quà.

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

- Không! Cháu không muốn vào Cuối

năm thế nào mợ cháu cũng về.

(Nguyên Hồng - Những ngày thơ ấu)

* VDb:

- Chán quá, hôm nay mình phải nhận

con ngỗng cho bài tập làm văn

- Trúng tủ, hắn nghiễm nhiên đạt điểm

Ghi nhớ 2 - SGK/T57

Khác với từ ngữ toàn dân, biệt ngữ xã hội chỉ

được dùng trong một tầng lớp xã hội nhất định .

- Con ơi! Con ra trước cươi lấy cho mệ cấy chủi Đi cho khéo không bổ cảy trục cúi đó nghe.

- Mệ ơi! Con có chộ cấy chủi mô mồ.

STT Từ địa phương Từ toàn dân 1

2 3 4 5 6 7 8 9

cấy chủi

bổ

trục cúi chộ mô mồ

cươi mệ

cảy

sân

cái chổi

sưng đầu gối

đâu thấy

1 Ví dụ:

* VD1: Đọc đoạn văn sau và cho biết có nên nói như vậy với mọi người hay không?Vì sao?

-Con ơi! Con ra trước cươi lấy cho mệ cấy chủi

Đi cho khéo không cứ bổ cảy trục cúi đó nghe.

-Mệ ơi! Con có chộ cấy chủi mô mồ.

=> Hai câu trên sử dụng những từ của địa

phương(Miền Trung) do đó khi nói với mọi người không nên sử dụng những từ ngữ

như vậy khiến cho người nghe không hiểu.

* VD1:

Đồng chí mô nhớ nữa

Kể chuyện Bình Trị Thiên

Cho bầy tui nghe ví

Bếp lửa rung rung đôi vai đồng chí

- Thưa trong nớ hiện chừ vô cùng gian khổ,

Đồng bào ta phải kháng chiến ra ri.

Ghi nhớ 3 - SGK/T58

• Việc sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội phải phù hợp với tình huống giao tiếp Trong thơ văn, tác giả có thể sử dụng một số từ ngữ

thuộc hai lớp từ này để tô đậm màu sắc địa

phương, màu sắc tầng lớp xã hội của ngôn ngữ, tính cách nhân vật.

• Muốn tránh lạm dụng từ ngữ địa phương và biệt

ngữ xã hội, cần tìm hiểu các từ ngữ toàn dân có nghĩa tương ứng để sử dụng khi cần thiết

Bài 1:Tìm một số từ ngữ địa phượng nơi em ở hoặc vùng khác mà em biết Nêu từ ngữ toàn dân tương ứng.

T Ừ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG NG Ữ ĐỊA PHƯƠNG ỊA PHƯƠNG Đ A PH ƯƠNG NG T Ừ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG NG Ữ ĐỊA PHƯƠNG TOÀN DÂN

Bài 1:Tìm một số từ ngữ địa phượng nơi em ở hoặc vùng khác mà em biết Nêu từ ngữ toàn dân tương ứng.

T Ừ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG NG Ữ ĐỊA PHƯƠNG ỊA PHƯƠNG Đ A PH ƯƠNG NG T Ừ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG NG Ữ ĐỊA PHƯƠNG TOÀN DÂN

* Bài 2: Tìm một số từ ngữ của tầng lớp học sinh hoặc của tầng lớp xã hội khác mà em biết và giải thích nghĩa của các từ đó (cho ví dụ minh họa).

+ phao: tài liệu

Bài tập 2:

? Đây là hình ảnh của tầng lớp nào? Tìm những biệt ngữ của tầng lớp đó ?

tan ca: hết giờ làm việc.

tăng ca: làm thêm giờ.

sản phẩm: của cải, vật chất mà họ làm ra.

b Người nói chuyện với mình là người địa phương khác.

Trong những trường hợp giao tiếp sau đây, trường hợp nào nên dùng

từ địa phương, trường hợp nào không nên dùng từ ngữ địa phương ?

d Khi làm bài tập làm văn.

g Khi nói chuyện với người nước ngoài biết tiếng Việt.

c Khi phát biểu ý kiến ở lớp.

a Người nói chuyện với mình là người cùng địa phương

e Khi viết đơn từ, báo cáo gửi thầy, cô giáo.

a Người nói chuyện với mình là người cùng địa phương.

Bài tập 3:

Câu 1: Từ ngữ địa phương là:

c từ ngữ có nhiều nghĩa giống nhau.

b từ ngữ được sử dụng chỉ ở địa phương nhất định

a từ ngữ được sử dụng rộng rãi trong cả nước

Củng cố

d từ ngữ có nhiều nghĩa trái nhau.

b

Câu 2: Biệt ngữ xã hội chỉ được dùng:

c trong mọi tầng lớp xã hội nhất định.

b trong tầng lớp học sinh.

a trong một tầng lớp công nhân.

Củng cố

Bài tập 4: Sưu tầm một số câu thơ, ca dao, hò, vè của địa phương em (hoặc địa phương khác) có sử dụng từ ngữ địa phương.

- Tổ 1+ 2: Sưu tầm thơ, ca dao, hò vè miền Bắc

- Tổ 3: Sưu tầm thơ, ca dao, hò vè miền Trung.

- Tổ 4: Sưu tầm thơ, ca dao, hò vè miền Nam.

- Sưu tầm một số câu ca dao, hò, vè, thơ, văn có sử dụng từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội.

- Đọc và sửa chữa các lỗi do lạm dụng từ ngữ địa phương trong một số bài tập làm văn của bản thân

va bạn.

- Chuẩn bị bài mới: “ Tóm tắt văn bản tự sự”.

+ Đọc trước nội dung bài học.

+ Trả lời các câu hỏi trong SGK.

+ Tự giải quyết trước các bài tập phần luyện tập

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: