Bài 14. Viết bài tập làm văn số 3 - Văn thuyết minh (làm tại lớp)

Bài 14. Viết bài tập làm văn số 3 - Văn thuyết minh (làm tại lớp) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ á...

Bài thuy t minh ế

Phần II: Tư liệu sưu tầm

1, Nguồn gốc chiếc nón:

Sự tích chiếc nón là một huyền thoại về mẹ

Ngày xưa, có một bà cao lơn, trên đầu đội bốn cái tàu lá tròn như bầu trời được cài với nhau bằng mấy cái que, xuất hiện khi trời đổ mưa như trút, con người

không có chỗ trú thân Bà rất nhân từ, đi đến đâu mưa thuận gió hòa đến đó Bà chỉ cần xoay mấy tàu lá trên đầu là mây

mù thi nhau chạy trốn Con người đi theo

bà, bà dạy cho cách trồng cây để sinh sống Thế rồi một hôm nghe bà kể

chuyện, con người tự nhiên ngủ thiếp đi, lúc đó bà bay lên trời Để tưởng nhớ

công lao của bà, con người đã suy tôn

bà là Bà Chúa Che Người và bắt chước

bà đi tìm những lá tròn tán rộng tết lại

Phần II: Tư liệu sưu tầm

2,Đặc điểm:

Chiếc nón có cấu tạo:

• Nón thường được đan bằng

các loại lá, cây khác nhau như

lá cọ, rơm, tre, lá cối, lá hồ, lá

du quy diệp chuyên làm nón v.v Có hoặc không có dây đeo làm bằng vải mềm hoặc lụa để giữ trên cổ.

• Nón thường có hình chóp nhọn

hay hơi tù, tuy vẫn có một số loại nón rộng bản và làm

phẳng đỉnh.

3,Phân loại nón:

, Nón lá ở Việt Nam có nhiều

loại khác nhau qua từng giai đoạn lịch sử:

Nón dấu : nón có chóp nhọn của lính thú thời xa xưa

Nón gò găng hay nón ngựa: sản xuất ở Bình Định làm bằng lá dứa đội khi cỡi ngựa

Nón rơm : Nón làm bằng cộng rơm ép cứng

Nón quai thao : người miền Bắc thường dùng trong lễ hội

Nón Gõ : Nón gõ làm bằng tre

3,Phân loại nón:

Nón lá Sen: cũng gọi là nón liên diệp

Nón thúng: thứ nón lá tròn bầu giống cái thúng.

Nón khua :Viên đẩu nón của

người hầu các quan xưa

Nón chảo : thứ nón mo tròn lên như cái chảo úp nay ở Thái Lan còn dùng

Nón cạp: Nón xuân lôi đại dành cho người có tang

Nón bài thơ : ở Huế thứ nón lá trắng và mỏng có lộng hình hay một vài câu thơ.

4, Công dụng của chiếc nón:

Từ khi có mặt với chức năng là “cái nón”, thì chiếc nón đã theo chân người nông phu ra đồng, theo người phụ nữ đi sớm về trưa, được bà dùng để quạt đưa cháu vào giấc ngủ, được các bà mẹ vỗ

về đội vào đầu và nắm tay dìu con đến trường

Nón cùng với người lính thú xông pha ngoài chiến trận, nón theo tài tử giai nhân đi trẩy hội, nón theo cung phi vào cung cấm, nón theo các nàng công chúa, các bà hoàng đi chùa cầu duyên cầu tự Nón cũng được các bà mẹ sụt sùi nước mắt đặt nhẹ lên đầu người con gái thương yêu trước khi lên xe hoa về nhà chồng

Chiếc nón còn có mặt trong sách vở thi ca, qua câu hò tiếng hát của

người bình dân để ngợi ca tình yêu trai gái và chiếc nón thực sự trở thành một phần trong đời sống vô cùng đẹp và lãng mạn của người

mình

Nhiều loại nón ngày xưa, nay không còn được sử dụng và mai một

Có loại nón được cách tân cho hạp với thời đại và thị hiếu thẩm mỹ

của con người, làm cho chiếc nón vượt lên khỏi chức năng “che mưa che nắng”, trở thành đồ trang sức, làm duyên cho người phụ nữ Có thể nói không sợ quá lời rằng:

không có dân tộc nào có chiếc

nón, như chiếc “nón lá” gắn bó,

gần gũi với con người như dân tộc Việt Nam mình!

5, Cách sử dụng và bảo quản

• Chiếc nón dùng để múc nước rửa mặt,

múc nước uống tạm bên sông, chiếc

nón của bà mẹ quê tạm dùng đựng mớ rau tập tàng mới hái được đâu đó để

dành nấu canh cho chồng cho con ăn! Sau khi sử dụng, các mẹ các chị thường treo nón trên móc để bảo quản nón.

5, Cách sử dụng và bảo quản

Phần III: Dàn ý bài thuyết minh

1, Mở bài:

• Giới thiệu chung về chiếc nón lá Việt

Nam

-Chiếc nón lá từ lâu đã gắn liền với vẻ

đẹp duyên dáng, dịu dàng của người

phun nữ Việt Nam.

- Cách làm:

*Phơi lá cọ cho đến khi màu xanh của lá chuyển thành màu trắng, rồi là cho phẳng phiu.

*Làm vòng nón: tre nứa vót

đều, gồm mười tám vòng cả thảy, đặt lên khuôn có sẵn, xếp lá lên khuôn.

*Khâu nón: khâu nón bằng sợi móc hoặc tơ rứa, mũi khâu phải đều, các nút nối phải giấu khéo để nón được mịn màng.

*Cuối cùng là hơ nón bằng hơi diêm( diêm sinh) để nón trắng và không bị mốc.

Các loại nón:

-Nón ba tầng, nón dấu, nón Huế, nón quai thao,

-Mỗi làng nghề có những bí quyết làm nón khác nhau.

Gíá trị của chiếc nón:

-Giá trị thực tiễn: phục vụ cuộc sống.

-Gíá trị kinh tế: đem lại nguồn thu nhập cho người dân làng nón và nguồn hàng xuất khẩu có giá trị.

-Gíá trị thẩm mỹ: tạo nét duyên dáng của người phụ nữ Việt Nam, trở thành

vật trang trí,

3,Kết bài:

-ý nghĩa của chiếc nón trong đời sống người Việt.

-Triển vọng phát triển các làng nghề truyền thống của Việt Nam.

Phần IV: Bài viết

“ Trời mưa thì mặc trời mưa

Em không có nón thì chừa em ra”

Ngày nay chiếc nón là hình ảnh quen thuộc và gần gũi với mọi người, nhưng có ai biết đâu để có cái nón lá đội đầu che mưa che nắng, và để làm duyên nữa, ngày xưa

tổ tiên chúng ta đổ bao tâm sức để nghĩ ra và làm nên?

Chiếc nón có lá mặt ở xứ mình từ khi nào thì không ai

biết? Nhưng từ xưa cái nón đã xuất hiện trong thơ

cổ, không biết tác giả là ai

“Dáng tròn vành vạnh vốn không hư,

Che chở bao la khắp bốn bờ

Khi để (đội) tưởng nên dù với tán,

Khi ra thì nhạt (lạt) nắng cùng mưa

Che đầu bao quản lòng tư túi,

Giúp chúa nào quen nghĩa sớm trưa

Vòi vọi ngồi trên ngôi thượng đỉnh,

Ai ai lớn nhỏ đội ơn nhờ.”

(Thơ cổ)

Nón như vậy đã có mặt lâu đời ở nước mình rồi Nón

lá là “Ðồ dùng để đội đầu, hình chóp, tròn, thường lợp bằng lá màu trắng”

Từ khi có mặt với chức năng là “cái nón”, thì chiếc nón đã

theo chân người nông phu ra đồng, theo người phụ nữ đi sớm

về trưa, được bà dùng để quạt đưa cháu vào giấc ngủ, được các bà mẹ vỗ về đội vào đầu và nắm tay dìu con đến trường Nón cùng với người lính thú xông pha ngoài chiến trận, nón

theo tài tử giai nhân đi trẩy hội, nón theo cung phi vào cung cấm, nón theo các nàng công chúa, các bà hoàng đi chùa cầu duyên cầu tự

Nón cũng được các bà mẹ sụt sùi nước mắt đặt nhẹ lên đầu

người con gái thương yêu trước khi lên xe hoa về nhà chồng Chiếc nón còn có mặt trong sách vở thi ca, qua câu hò tiếng hát của người bình dân để ngợi ca tình yêu trai gái và chiếc nón thực sự trở thành một phần trong đời sống vô cùng đẹp

và lãng mạn của người mình

Nhiều loại nón ngày xưa, nay không còn được sử dụng và mai

một

Có loại nón được cách tân cho hạp với thời đại và thị hiếu thẩm mỹ của con người, làm cho chiếc nón vượt lên khỏi

chức năng “che mưa che nắng”, trở thành đồ trang sức, làm duyên cho người phụ nữ Có thể nói không sợ quá lời rằng: không có dân tộc nào có chiếc nón, như chiếc “nón lá” gắn

bó, gần gũi với con người như dân tộc Việt Nam mình!

Nói về tên gọi chiếc nón thì ở nước mình phong phú lắm Theo thông thường, chiếc nón khi ra đời được đặt tên

theo vật liệu làm nên nó Như nón lá, nón rơm, nón đệm,

nón lá buông, nón dứa, nón gõ, nón quai thao, nón móp,

nón bài thơ Chiếc nón cũng được đặt tên theo hình dạng, như nón chóp, nón dấu, nón mê, nón mẻ, nón thúng, nón

chân tượng giống chân voi

“Tiếc vì nón lá quai mây,

Nên em chẳng dám trao tay chàng cầm”

“ Ông già ông đội nón còi,

Ông ve con nít ông Trời dánh ông.”

(Ca dao)

• Nón chuyên dùng thì có tên như “nón tu lờ” của các nhà sư, “nón ngựa”

dùng cỡi ngựa, “nón cụ”, nón quai thao, dành cho cô dâu, “nón dấu”

dành cho lính thú đời xưa,

(Cùng có nhiệm vụ để “đội chụp trên đầu”, nhưng không làm bằng lá thì gọi là cái mũ Như mũ nan, mũ ni, mũ bạc, mũ cánh chuồn, mũ cánh tiên,

mũ tai bèo, mũ bê rê, mũ cối, )

“Ngang lưng thì thắt bao vàng,

Ðầu đội nón dấu vai mang súng dài

Chiếc nón xuất hiện ở nước mình đầu tiên ra sao? - Không ai biết

Bùi Xuân Phái chỉ biết lúc cái nón Bắc xuất hiện ở phố cổ Hà Nội cách đây

500 năm Nón Bắc bấy giờ sản xuất ở làng quê với cái tên là làng Chuông, Thanh Oai tỉnh Hà Tây Rồi chiếc nón làng Chuông được đem ra bán cho người Hà Hội Tại phố cổ Hà Nội, nơi phố phường chật hẹp, người đông đúc, có khoảng 100 con đường nhỏ gọi là Phố, với bao ngõ ngách chằng chịt Nhà mặt tiền dành buôn bán, hẹp thắp và tối phát triển theo chiều

sâu, được ngăn làm nơi ăn ở sanh hoạt gia đình, vừa buôn bán

Nón Bắc làng Chuông là mặt hàng đặc trưng ở Bắc lúc bấy giờ, bày bán ở phố Hàng Nón, cùng với phố Hàng Ðiếu, hàng Ðồng, Hàng Ðào, Hàng

Buồm, Hàng Giầy, Hàng Chiếu, Hàng Than, làm nên Hà Nội “băm sáu

• (Hà Nội 36 phố phường nay đã thay đổi Hàng Ðiếu không còn

bán điếu mà bán chè thập cẩm, Hàng Gà bây giờ không bán

gà mà bán phở bò; Hàng Than nay bán quần áo; Hàng Giày nay bán khăn Và Hàng Nón nay không còn bán nón nữa!)

Nón làng Chuông “mang tánh lịch sử”, ngày nay được

người Hà Nội làm sống lại qua/trong các lễ hội, được

biết/được nhắc tới như là chiếc nón tiêu biểu cho Hà Hội

Tới chiếc cái nón Nghệ, rộng trên 80cm, sâu 10cm, đan

bằng những sợi tre chuốt nhỏ, to và nặng, có đôi quai thao

dài 1m50 làm bằng 8 sợi tơ, hai đầu có một quả găng Quai thao xưa nổi tiếng thời thế kỷ 17, được làm ra ở làng Triều

Khúc, Thanh Trì, còn gọi là làng Ðơ Thao Làng Ðơ Thao là

làng nghề làm quai nón nổi tiếng ngày xưa, có thờ tượng tổ

sư của nghề dệt quai thao, tới nay còn được dân làng tự hào Cái nón từ lúc xuất hiện, đi liền với đôi quai được làm

bằng dây, mây, vải, vừa để giữ chiếc nón, vừa để điểm tô

cho người đội thêm duyên, thêm dáng, thêm sang trọng và

quí phái theo cái nhìn thẩm mỹ bấy giờ

• -“Nón em nón bạc quai thao,

Thì em mới dám trao chàng cầm tay.”

-“Tròng trành như nón không quai,

Như thuyền không lái như ai không chồng!”

(Ca dao)

Theo bước chân Nam tiến, chiếc nón vào xứ đàng Trong với tên gọi như nón Huế, nón bài thơ, nón Bình Ðịnh

Chiếc nón giờ đây có dáng vẻ nhẹ nhàng, mang theo

trong nó cái “duyên ngầm” của người con gái Huế đội

“nón nghiêng che” lãng mạn

Chiếc nón Triều Sơn huyện Hương Trà, nón Gò Găng, nón bài thơ lồng bên trong bài thơ, hình ảnh cầu Tràng Tiền, chùa Linh Mụ, núi Ngự, sông Hương:

“Con sông dùng dằng, con sông không chảy,

• Nón Huế nhìn soi qua ánh nắng mặt trời, trông như là bức tranh thủy mạc, mãi mãi là là cái gì đặc trưng và

“rặt Huế” không sao tả hết được!

-“Chợ Dinh bán áo con trai,

Triều Sơn bán nón, Mậu Tài bán kim.”

nữ và cũng được dùng để bày tỏ tình trai gái, tình

nghĩa vợ chồng hay ẩn dụ điều gì đó

-“Nón mới gột nước trời mưa,

Anh ham vợ đẹp thì thưa việc làm.”

-“Trời mưa thì mặc trời mưa,

Chồng tôi đi bừa đã có nón che.”

• Việc tổ chức làm nón ở Tây Ninh qui mô, khoa học, sản xuất chia ra

ba công đoạn để giảm giá thành, như: làm khung tre, lựa lá và chằm nón

Khung nón làm bằng tre, loại tre cật Tây Ninh, khung có hình chóp, kích cỡ bằng chiếc nón Khung và bộ vành với 16 chiếc vòng lớn nhỏ được chuốt nhỏ nhắn, tròn và khéo, cân xứng, nghệ thuật và nhẹ

nhàng

Lá buông có nhiều ở địa phương, là nguyên liệu chánh làm nên cái nón Lá phải chọn lá già, lá mật cật, đem luộc chín, vuốt thẳng,

phơi/sấy và ủ khô sao cho lá còn giữ màu trắng tự nhiên vẫn

xanh-trắng mịn màng, không bị ngả màu đen hay vàng Lá phải cán hay vuốt thẳng, sao cho sau khi lợp, sau khi chằm không bị co bị dúm lại

Giai đoạn cuối cùng là chằm nón bằng những sợi chỉ trong suốt

dọc theo nan tre Chính giữa hai lớp lá được đặt vào các hoa văn, hoặc câu thơ cắt bằng giấy, có khi là hình cầu Tràng Tiền, núi Ngự, Sông

Hương

Người thợ nón Tây Ninh mỗi ngày làm ra từ 2 đến 4 cái nón tùy theo hàng Những chiếc nón ra lò ở đây trông “rất Huế” nhưng không phải Huế, do bàn tay những nghệ nhân Tây Ninh khéo léo, bằng những

đường kim mũi chỉ sắc sảo Ðó là những người thợ nón bước vào

nghề từ lúc còn bé 5, 6 tuổi đến già, yêu cái nghề làm nón và cả đời

làm nón Huế dầu chưa có một lần bước chân đến Huế! Nên có hai câu

• Chiếc nón từ khi có mặt, đã phục vụ cho người thường, cho

quan chức, cho cả người chết Nón còn được làm để dâng cho thần linh trong đình chùa đền miếu miễu phục vụ cho tín ngưỡng con người

Kể sao xiết những chiếc nón của người Việt mình xưa nay Bởi:

Còn những chiếc nón xuất hiện nơi thị thành đèn hoa đô hội: ngoài chiếc nón của thầy thông thầy ký mắc tiền đội hờ cho

có, còn chiếc nón của bác xích lô, người phu quét đường, người “cu li” bốc vác dùng để đội, để chắn gió mồi thuốc,

để che mặt ngủ trưa hay chờ khách!

Còn những chiếc nón ra đồng, chiếc nón dùng để múc nước rửa mặt, múc nước uống tạm bên sông, chiếc nón của bà mẹ quê tạm dùng đựng mớ rau tập tàng mới hái được đâu đó để dành nấu canh cho chồng cho con ăn!

• Dầu chiếc nón lá làm ra không dành riêng cho

phái nữ, nhưng nói đến cái nón lá xưa nay người mình có thói quen liên tưởng đến người phụ nữ

“nón nghiêng che” đầy ấn tượng!

“Ra đường nghiêng nón cười cười,

Như hoa mới nở, như người trong tranh”

(Ca dao) Chiếc nón Việt Nam vì vậy là cái gì kỳ diệu và thật

sự trở thành một phần trong đời sống văn hóa của chúng ta