Bài 15. Thuyết minh về một thể loại văn học tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất...
Trang 1cô giáo về dự giờ hội giảng
Ngườiưthựcưhiệnư:ưNguy nưH uưT ễn Hữu Tứ ữu Tứ ứ
GiáoưviênưtrườngưTHCSưL cưTrỡ ộc Trỡ
Trang 2mộtưthểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát.
a) Sốưcâu,ưsốưtiếng
- Mỗi bài có 8 câu, mỗi câu có
7 tiếng
b)ưQuanưhệưbằngưtrắc.
B
T
T
B
B
T
T
B
1 2 3
5 4
6 7 8
LàmưtraiưđứngưgiữaưđấtưCônưLôn, Lừngưlẫyưlàmưchoưlởưnúiưnon.
Xáchưbúaưđánhưtanưnămưbảyưđống, Raưtayưđậpưbểưmấyưtrămưhòn.
Thángưngàyưbaoưquảnưthânưsànhưsỏi, Mưaưnắngưcàngưbềnưdạưsắtưson.
Nhữngưkẻưváưtrờiưkhiưlỡưbước, Gianưnanưchiưkểưviệcưconưconư!
Nhóm 2
Trang 3I) Từưquanưsátưđếnưưmôưtả,ư
thuyếtưminhưđặcưđiểmư
mộtưthểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
a) Sốưcâu,ưsốưtiếng
- Mỗi bài có 8 câu, mỗi câu có
7 tiếng
b)ưQuanưhệưbằngưtrắc
Xét các tiếng 2,4,6 ở mỗi câu thơ
Dòng trên tiếng B , dòng d ới tiếng T gọi là
“đối” với nhau.
Dòng trên tiếng B, dòng d ới tiếng B hay dòng trên tiếng T , dòng d ới tiếng T gọi là “niêm” với nhau
Em hãy quan sát và nêu mối quan hệ B – T giữa các tiếng 2,4,6 của các
dòng thơ
Trang 4métthÓlo¹iv¨nhäc
1)Quans¸t
a) Sèc©u,sètiÕng
- Mçi bµi cã 8 c©u, mçi c©u cã
7 tiÕng
b)QuanhÖb»ngtr¾c
B T
Trùng thanh điệu
Niêm
Các tiếng 2,4,6 của câu 1-8, 2-3,
4 -5, 6 -7 trùng nhau về thanh điệu
1 2 3
5 4
6 7 8
Trang 5I) Từưquanưsátưđếnưưmôưtả,ư
thuyếtưminhưđặcưđiểmư
mộtưthểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
a) Sốưcâu,ưsốưtiếng
- Mỗi bài có 8 câu, mỗi câu có
7 tiếng
b)ưQuanưhệưbằngưtrắc
ĐậpưđáưởưCônưLôn
4
1
3 2
5 6 7 8
B T
ưCácưtiếngư2,4,6ưcủaưcácưcặpưcâuư:ư1-2,ư3-4,5-6,ư7-8
luônưtráiưngượcưnhauưvềưthanhưđiệu
Đối
Đối
Đối
Đối
Trang 6mộtưthểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
a) Sốưcâu,ưsốưtiếng
- Mỗi bài có 8 câu, mỗi câu có
7 tiếng
b)ưQuanưhệưbằngưtrắc
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp
câu1-2,3-4,5-6,7-8 luôn trái ng
ợc nhau về thanh điệu “Đối”
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp câu
1-8,2-3,4-5,6-7 trùng nhau về
thanh điệu “Niêm”
c)ưVần
Vần là bộ phận của tiếng không kể dấu,
thanh và phụ âm đầu
Vần có thanh huyền hoặc thanh ngang gọi là vần bằng, vần có thanh hỏi, ngã, sắc, nặng
gọi là vần trắc
? Em hãy cho biết mỗi bài thơ có những tiếng nào hiệp vần với nhau ? Vị trí của tiếng đó.
Trang 7I) Từưquanưsátưđếnưưmôưtả,ư
thuyếtưminhưđặcưđiểmư
mộtưthểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
a) Sốưcâu,ưsốưtiếng
- Mỗi bài có 8 câu, mỗi câu có
7 tiếng
b)ưQuanưhệưbằngưtrắc
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp
câu1-2,3-4,5-6,7-8 luôn trái ng
ợc nhau về thanh điệu “Đối”
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp câu
1-8,2-3,4-5,6-7 trùng nhau về
thanh điệu “Niêm”
c)ưVần
VàoưnhàưngụcưQuảngưĐôngưcảmưtác
Vẫnưlàưhàoưkiệt,ưvẫnưphongư lưu,
Chạyưmỏiưchânưthìưhãyưởư tù.
Đãưkháchưkhôngưnhàưtrongưbốnưbiển, Lạiưngườiưcóưtộiưgiữaưnămư châu.
Bủaưtayưômưchặtưbồưkinhưtế, Mởưmiệngưcườiưtanưcuộcưoánư thù.
Thânưấyưvẫnưcòn,ưcònưsựưnghiệp, Baoưnhiêuưnguyưhiểmưsợưgìư đâu.
Trang 8mộtưthểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
a) Sốưcâu,ưsốưtiếng
- Mỗi bài có 8 câu, mỗi câu có
7 tiếng
b)ưQuanưhệưbằngưtrắc
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp
câu1-2,3-4,5-6,7-8 luôn trái ng
ợc nhau về thanh điệu “Đối”
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp câu
1-8,2-3,4-5,6-7 trùng nhau về
thanh điệu “Niêm”
c)ưVần
ĐậpưđáưởưCônưLôn
LàmưtraiưđứngưgiữaưđấtưCônư Lôn,
Lừngưlẫyưlàmưchoưlởưnúiư non.
Xáchưbúaưđánhưtanưnămưbảyưđống, Raưtayưđậpưbểưmấyưtrămư hòn.
Thángưngàyưbaoưquảnưthânưsànhưsỏi, Mưaưnắngưcàngưbềnưdạưsắtư son.
Nhữngưkẻưváưtrờiưkhiưlỡưbước,
Gianưnanưchiưkểưviệcưconư conư!
- Các tiếng cuối của các
câu1,2,4,6,8 hiệp vần với
nhau
Trang 9I) Từưquanưsátưđếnưưmôưtả,ư
thuyếtưminhưđặcưđiểmưmộtư
thểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
a) Sốưcâu,ưsốưtiếng
- Mỗi bài có 8 câu, mỗi câu có
7 tiếng
b)ưQuanưhệưbằngưtrắc
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp
câu1-2,3-4,5-6,7-8 luôn trái ng
ợc nhau về thanh điệu “Đối”
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp câu
1-8,2-3,4-5,6-7 trùng nhau về
thanh điệu “Niêm”
c)ưVần
- Các tiếng cuối của các
câu1,2,4,6 hiệp vần với nhau
d)ưNgắtưnhịp
Em hãy chỉ ra cách ngắt nhịp ở mỗi dòng thơ
của mỗi bài
VàoưnhàưngụcưQuảngưĐôngưcảmưtác
Vẫnưlàưhàoưkiệt,ư / vẫnưphongưlưu,ưưưưưưưưưưưư 4-3ư ưưưưưư Chạyưmỏiưchân / ưthìưhãyưởưtù.ưưưưưưưưưưưưưưưưưư 3-4
Đãưkháchưkhôngưnhà / ưtrongưbốnưbiển,ưưư 4-3
Lạiưngườiưcóưtộiư / giữaưnămưchâu.ưưưưưưưưưưưư 4-3
Bủaưtay/ưômưchặt /ư bồưkinhưtế,ưưưưưưưưưưưưưưưưưư 2-2-3ư
Mởưmiệng / ưcườiưtanư/cuộcưoánưthù.ưưưưưưưưư 2-2-3ư
Thânưấyưvẫnưcòn, / ưcònưsựưnghiệp,ưưưưưưưưưưưư 4-3ư
Baoưnhiêuưnguyưhiểm / sợưgìưđâu.ưưưưưưưưưưưưư 4-3ư
Trang 10thểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
a) Sốưcâu,ưsốưtiếng
- Mỗi bài có 8 câu, mỗi câu có
7 tiếng
b)ưQuanưhệưbằngưtrắc
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp
câu1-2,3-4,5-6,7-8 luôn trái ng
ợc nhau về thanh điệu “Đối”
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp câu
1-8,2-3,4-5,6-7 trùng nhau về
thanh điệu “Niêm”
c)ưVần
- Các tiếng cuối của các
câu1,2,4,6 hiệp vần với nhau
d)ưNgắtưnhịp
Em hãy chỉ ra cách ngắt nhịp ở mỗi dòng thơ
của mỗi bài
ĐậpưđáưởưCônưLôn
Làmưtrai / ưđứngưgiữa / ưđấtưCônưLôn,ưưưưưưư2-2-3 Lừngưlẫy / ưlàmưcho / ưlởưnúiưnon.ưưưưưưưưưưưưưưư2-2-3ư Xáchưbúa / ưđánhưtan / ưnămưbảyưđống,ưưưưư2-2-3ưư Raưtay / ưđậpưbể /ư mấyưtrămưhòn.ưưưưưưưưưưưưưư2-2-3 Thángưngày / ưbaoưquảnư / thânưsànhưsỏi,ưư2-2-3 Mưaưnắng / ưcàngưbền / ưdạưsắtưson.ưưưưưưưưưưư2-2-3ư Nhữngưkẻưváưtrờiư / khiưlỡưbước,ưưưưưưưưưưưưưưư4-3 Gianưnanưchiưkểư / việcưconưconư!ưưưưưưưưưưưưưư4-3
Trang 11I) Từưquanưsátưđếnưưmôưtả,ư
thuyếtưminhưđặcưđiểmưmộtư
thểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
a) Sốưcâu,ưsốưtiếng
- Mỗi bài có 8 câu, mỗi câu có
7 tiếng
b)ưQuanưhệưbằngưtrắc
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp
câu1-2,3-4,5-6,7-8 luôn trái ng
ợc nhau về thanh điệu “Đối”
- Các tiếng 2,4,6 của các cặp câu
1-8,2-3,4-5,6-7 trùng nhau về
thanh điệu “Niêm”
c)ưVần
- Các tiếng cuối của các
câu1,2,4,6 hiệp vần với nhau
d)ưNgắtưnhịp
- 4/3, 2/2/3, 3/4
Vẫnưlàưhàoưkiệt,ưvẫnưphongưlưu, Chạyưmỏiưchânưthìưhãyưởưtù.
Đãưkháchưkhôngưnhàưtrongưbốnưbiển, Lạiưngườiưcóưtộiưgiữaưnămưchâu.
Bủaưtayưômưchặtưbồưlinhưtế, Mởưmiệngưcườiưtanưcuộcưoánưthù.
Thânưấyưvẫnưcòn,ưcònưsựưnghiệp, Baoưnhiêuưnguyưhiểmưsợưgìưđâu.
ĐậpưđáưởưCônưLôn
LàmưtraiưđứngưgiữaưđấtưCônưLôn, Lừngưlẫyưlàmưchoưlởưnúiưnon.
Xáchưbúaưđánhưtanưnămưbảyưđống, Raưtayưđậpưbểưmấyưtrămưhòn.
Thángưngàyưbaoưquảnưthânưsànhưsỏi, Mưaưnắngưcàngưbềnưdạưsắtưson.
Nhữngưkẻưváưtrờiưkhiưlỡưbước, Gianưnanưchiưkểưviệcưconưconư!
Đềư
Thực
Luận
Kết
Đềư
Thực
Luận
Kết
e)ưBốưcục : 4 phần
- Đề, Thực, Luận, Kết
Trang 12thuyếtưminhưđặcưđiểmư mộtưthểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
2)ưLậpưdànưý
Trang 13a) Đặcưđiểmưthểưthơư:
- Sốưcâu,ưsốưtiếng ư:ưmỗiưbàiưgồmư8ưcâu,ưmỗiưcâuưcóư7ưtiếng
- Quyưluậtưbằngưtrắcưcủaưthểưthơ ư : ưCácưtiếngư2,4,6ưcủaưcácưcặpưcâuư(1-2),ư(3-4),ư(5-6),ư(7-8)ư
luônưtráiưnhauưvềưthanhưđiệuưư Đối ưnhau.ưCácưtiếngư2,4,6ưcủaưcácưcặpưcâuư(1-8),ư(2-3),“ ”
(4-5),(6-7)ưluônưtrùngưnhauưvềưthanhưđiệuưư Niêm“ ”
- Cáchưgieoưvần ư : ưVầnưđượcưgieoưởưtiếngưthứư7ưcủaưcácưcâuư1,2,4,6,8.ư
- Cáchưngắtưnhịpưởưmỗiưdòngư: ư4-3,ư2-2-3,ư3-4.
- Bốưcụcư: ư4ưphầnư:ư2ưcâuưđề,ư2câuưthực,ư2ưcâuưkết
- Lấyưvíưdụưtừư2ưbàiưthơưđãưquanưsátưđểưlàmưsángưtỏưtừngưđặcưđiểmưcủaưthểưthơ
b)ưưuưđiểmưvàưnhượcưđiểmưcủaưthểưthơ
• ưuưđiểmư: ưMangưvẻưđẹpưhàiưhoà,ưcânưđối,ưnhạcưđiệuưtrầmưbổng,ưngắnưgọn,ưhàmưsúc
• Nhượcưđiểmư: ưGòưbóưcôngưthức,ưkhuônưmẫuưnênưcònưnhiềuưràngưbuộc,ưkhôngưđượcưtựưdo.
ư3)ưk tưb i: ết bài: ài:
-ưưKhẳngưđịnhưvaiưtròưcủaưthểưthơưtrongưnềnưVHưdânưtộc,ưnêuưcảmưnghĩưcủaưmìnhưvềưthểưthơ
Trang 14thuyếtưminhưđặcưđiểmư mộtưthểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
2)ưLậpưdànưý
* Ghi nhớ SGK
Trang 15-Muốn thuyết minh đặc điểm của thể
loại văn học ( thể thơ hay văn bản cụ
thể ) trước hết phải quan sát nhận xét, sau đó khái quát thành những đặc
điểm.
- Khi nêu các đặc điểm cần lựa chọn
những đặc diểm tiêu biểu quan trọng và
có những ví dụ cụ thể để làm sáng tỏ
đặc điểm ấy.
Trang 16mộtưthểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
2)ưLậpưdànưý
* Ghi nhớ SGK
Thuyết minh về thể loại văn học
Khái quát thành đặc điểm ( cho ví dụ minh hoạ)
Trang 17I) Từưquanưsátưđếnưưmôưtả,ư
thuyếtưminhưđặcưđiểmư
mộtưthểưloạiưvănưhọc
1)ưQuanưsát
2)ưLậpưdànưý
* Ghi nhớ SGK
II)ưLuyệnưtập
Bàiưtậpư:
ưưưHãyưthuyếtưminhưđặcư
điểmưchínhưcủaưtruyệnư
ngắnưtrênưcơưsởưcácư
truyệnưngắnưđãưhọcư:ưư
Tôiưđiưhọc ,ư LãoưHạc ,ư
Chiếcưláưcuốiưcùng
*ưTìmưhiểuưđề
Thểưloạiư:ưThuyếtưminhưvềưmộtưthểưloạiưVH
Đốiưtượngưthuyếtưminhư:ưTruyệnưngắn NDưcầnưthuyếtưminhư:ưCácưđặcưđiểmưchínhưcủaư truyệnưngắn
Phươngưphápưthuyếtưminhư:ưNêuưđịnhưnghĩa,ưgiảiư thíchư;ưnêuưvíưdụư;ưphânưloại,ưphânưtíchư;ưsoưsánh
Trang 182) Thânưbàiư:
- Dungưlượng : số trang viết ít,
- Sựưkiệnưvàưnhânưvật : ít nhân vật và sự kiện, th ờng chỉ là vài ba nhân vật và một số
sự kiện
- Cốtưtruyện : Diễn ra trong một khoảng thời gian và không gian hẹp Chỉ chọn một thời đoạn, khoảnh khắc nào đó của nhân vật để trình bày
- Kếtưcấu : Những sự việc th ờng là sự sắp đặt những đói chiếu, t ơng phản để làm bật
ra chủ đề.
- Nộiưdung,ưtưưtưởng : Truyện ngắn đã đề cập đến những vấn đề lớn của cuộc đời.
(lấy ví dụ từ 3 truyện ngắn : “Tôi đi học”, “Lão Hạc”, “Chiếc lá cuối cùng” để minh hoạ cho các đặc điểm trên.
3)ưKếtưbàiư:
- Nêu cảm nhận về truyện ngắn : truyện ngắn có vẻ đẹp và sức hấp dẫn riêng, phù hợp với nhịp sống lao động khẩn tr ơng hiện nay, nên đ ợc độc giả rất yêu thích
Trang 19Häc thuéc ghi nhí TËp thuyÕt minh vÒ thÓ th¬ lôc b¸t
So¹n bµi : Muèn lµm th»ng Cuéi